Download PDF

Rwanda Criminal

High Court

UBUSHINJACYAHA v UYISENGA

On this page

Professional case brief

Research organized from the available case record

Source document

01

Holding and result

The appellate court found that while the conviction for defilement was supported by the evidence, the sentence of life imprisonment was not mandatory and unchangeable. Considering mitigating circumstances—first-time offence and absence of penetration—the sentence was reduced to 15 years' imprisonment.

Court disposition

Appeal partially allowed; sentence modified.

Orders

  • Conviction for defilement upheld.
  • Sentence of life imprisonment set aside.
  • Uyisenga Philbert sentenced to 15 years' imprisonment.
  • Uyisenga Philbert exempted from paying court costs due to pretrial detention.

02

Material facts

Parties

Ubushinjacyaha

Prosecution

Uyisenga Philbert

Appellant/accused

Amounts and remedies

  • Sentence (years): 15

03

Procedural history

  1. Posture

    Criminal Appeal / Judgment on Appeal

04

Questions and positions

Legal issues

Party arguments

Applicant
Uyisenga Philbert argued he was wrongly convicted based on coerced confession and ignored exculpatory evidence, including lack of medical proof and witness inconsistencies. He claimed his admission was due to physical coercion and pressure, and that the evidence did not prove penetration or the alleged acts.
Respondent
The prosecution argued that Uyisenga Philbert failed to rebut the prosecution's evidence, which included consistent testimonies and his own confession. The prosecution maintained that the conviction and sentence were justified based on the evidence presented.

05

Court’s reasoning

  1. 01

    Article 14(5) of the International Covenant on Civil and Political Rights; Article 49 of Law Nº 68/2018

    A person convicted of a crime has the right to appeal both conviction and sentence; no sentence is absolutely unchangeable.

  2. 02

    Article 49 and 58 of Law Nº 68/2018

    Mitigating and aggravating circumstances must be considered by the judge in sentencing, even in serious offences.

  3. 03

    Supreme Court decision RS/INCONST/SPEC 00003/2019/SC

    The existence of mitigating circumstances, such as first-time offence and absence of penetration, can justify reduction of sentence.

06

Ratio, limits and disposition

Ratio decidendi

The appellate court found that while the conviction for defilement was supported by the evidence, the sentence of life imprisonment was not mandatory and unchangeable. Considering mitigating circumstances—first-time offence and absence of penetration—the sentence was reduced to 15 years' imprisonment.

Obiter and limits

  • Absolute mandatory sentences that cannot be reviewed or reduced are inconsistent with fair trial rights and the right to appeal.

Court disposition

Appeal partially allowed; sentence modified.

  • Conviction for defilement upheld.
  • Sentence of life imprisonment set aside.
  • Uyisenga Philbert sentenced to 15 years' imprisonment.
  • Uyisenga Philbert exempted from paying court costs due to pretrial detention.

Source and reliance status

High Court · 17 October 2022

This page organises the available record for research. Confirm quotations, current status, and subsequent treatment against the official source before relying on the case.

Judgment reading view

Judgment text

The complete available source text.

Source document

High Court

Criminal· 17 October 2022

RPA 00355/2020/HC/NYZ

UBUSHINJACYAHA v UYISENGA

- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2022-10-17 - Case/document no.: RPA 00355/2020/HC/NYZ - Collection: High Court

Text

Page 1

UBUSHINJACYAHA v UYISENGA [Rwanda URUKIKO RUKURU - RPA 00355/2020/HC/NYZ (Badara, P.J.) 17 Ukwakira 2022] Amategeko agenga imanza z’inshinjabyaha – Guhindura igihano mubujurire – Igihano ntayegayezwa - Kuba itegeko riteganya ko uwahamwe n’icyaha afite uburenganzira bwo kujuririra urukiko ruri hejuru y’urwaciye urubanza rumuhamya icyaha bigaragaza ko nta gihano ntayegayezwa giteganywa ku cyaha runaka kuburyo umucamanza uburanisha ubujurire adashobora kugihindura. Incamake y’ikibazo: Urubanza rwatangiriye murukiko Rwisumbuye rwa Muhanga Uyisenga Philbert aregwa kuba ku itariki ya 11/8/2019 yarasambanyije umwana w’umukobwa witwa N.S w’imyaka 11. Uregwa yaburanye ahakana icyaha cyo avuga ko ibyo yemeye yabitewe n’inkoni yakubiswe yemera kwibeshyera ari muri RIB. Urukiko rwamuhamije icyaha rumuhanisha igifungo cya burundu. Uyisenga Philbert ntiyishimiye iyo mikirize maze ajuririra murukiko Rukuru Urugereko rwa Nyanza asaba asaba kurenganurwa agasobanura ko Urukiko rwamuhanishije gufungwa burundu ku cyaha atakoze, kuko yahamijwe icyaha hashingiwe ku kagambane hirengagizwa ibimenyetso yatanze bimurenganura akomeza, Urukiko rwemeza ko ubujurire bwe nta shingiro bufite kubera ko atashoboye kuvuguruza ibimenyetso byashingiweho. Murubanza rw’ubujurire, urukiko rwasanze kuba Uyisenga aribwo bwa mbere aguye mu cyaha byamubera impamvu nyoroshya cyaha akagabanyirizwa ibihano ariko bitari

cyane kubera ko umwana wakorewe icyaha ari muto. Mu iburanisha, Uhagarariye ubushinjacyaha avuga ko ibyo Uyisenga Philbert avuga nta shingiro bifite kubera ko mu iburana rye rya mbere atabashije kuvuguruza ibimenyetso byatanzwe n’Ubushinjacyaha, kugeza n’ubu mu mwanzuro we akaba atarigeze abivuguruza. Incamake y’icyemezo: Kuba itegeko riteganya ko uwahamwe n’icyaha afite uburenganzira bwo kujuririra urukiko ruri hejuru y’urwaciye urubanza rumuhamya icyaha bigaragaza ko nta gihano ntayegayezwa giteganywa ku cyaha runaka kuburyo umucamanza uburanisha ubujurire adashobora kugihindura. Bityo Uyisenga Philbert akwiye kugabanyirizwa igihano. Ubujurire bufite ishingiro kuri bimwe, Urubanza rwajuririwe ruhindutse kubirebana n’ibihano gusa. Amategeko yakoreshejwe: Itegeko Nº 69/2019 ryo ku wa 08/11/2019 rihindura Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, ingingo ya 4, 48, 49 na 59 Itegeko Nº 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha, ingingo ya 107 Imanza zashingiweho:

Page 2

Urubanza RS/INCONST/SPEC 00003/2019/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga kuwa 04/12/2019 Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA [1] Uyisenga Philbert aregwa kuba ku itariki ya 11/8/2019 yarasambanyije umwana w’umukobwa witwa N.S w’imyaka 11 akaba yaramusambanyirije ubwo yari ahengereye bari mu rugo bonyine dore ko uyu Philbert yabaga mu rugo rumwe n’uyu mwana kuko bafitanye n’amasano y’uko ba nyina bava inda imwe babanaga mu rugo ndetse banafitanye isano kuko ba nyina bavukana. [2] Uyisenga Philbert yaburanye ahakana icyaha cyo gusambanya umwana, ko ibyo yemeye yabitewe n’inkoni yakubiswe yemera kwibeshyera ari muri RIB, ko n’ubuhamya ise w’umukobwa yatanze butahabwa agaciro kuko yageze aho akabuvuguruza, asaba kurenganurwa kuko nta bimenyetso bimushinja. [3] Urukiko rwisumbuye rwa Muhanga rwaciye urubanza rwemeza ko icyaha cyo gusambanya umwana gihama Uyisenga Philbert. Ruhanisha Uyisenga Philbert igifungo cya burundu. [4] Uyisenga Philbert ntiyishimiye iyo mikirize maze ajuririra muri uru rukiko asaba Urukiko yajuririye kumurenganura, ko Urukiko rwamuhanishije gufungwa burundu ku cyaha atakoze, yahamijwe icyaha hashingiwe ku kagambane hirengagizwa ibimenyetso yatanze bimurenganura akomeza. Kuba yaremeye icyaha mu bugenzacyaha kwari ukugira ngo arekurwe yitahire. Abatangabuhamya barimo Nyanzira avuga ko yarebye uwo mwana akabona amasohoro mu gitsina cye n’andi ari ku ikariso nyamara

raporo ya muganga igaragaza ko nta bimenyetso bigaragaza ko yarongowe ndetse nayo masohoro ntayo bapimye. Kuvuga ko ngo imvugo ye ihura n’abatangabuhamya, Zirimwabagabo aza kumufata yaje amusaba kwemera icyaha baza kumufata nta mwanya na muto bamuhaye ngo abe yagira uko yisobanura baramukubise cyane, barimo na se w’uwo mwana, uwo mugabo witwa Zirimwabagabo niwe waje amugira inama ngo yemere icyaha ntabwo kuri RIB bamukubita niko byagenze yaragiye aremera koko abona ntakubiswe. Imvugo z’abatangabuhamya zihura nizo yavuze nuko ari izo nama yagiriwe. Ibimenyetso by’amasohoro bavuga ntabwo byigeze bigaragazwa kandi ise w’umwana amaze kumenya ukuri yaje kuri RIB avuga ko bamubeshyeraga. [5] Muri uru rubanza ibibazo bigiye gusuzumwa ni ibi bikurikira:  Kumenya niba Uyisenga Philbert yaba yarahamijwe icyaha cyo gusambanya umwana nta bimenyetso bikimushinja.  Kumenya ibihano byahanishwa Uyisenga Philbert. II. ISESENGURWA RY’IBIBAZO BIGIZE URUBANZA

Page 3

A. Kumenya niba Uyisenga Philbert yaba yarahamijwe icyaha cyo gusambanya umwana nta bimenyetso bikimushinja [6] Nk’uko bigaragara mu rubanza rwaciwe n’urukiko rwisumbuye rwa Muhanga, Uyisenga Philbert yahamijwe icyaha cyo gusambanya umwana kubera ko imvugo y’umwana wahohotewe ihura neza n’ibyo Uyisenga Philbert yemereye mu bugenzacyaha, bigahura n’imvugo y’abatangabuhamya bahamya ibyo biboneye ko babonye amasohororo ku gitsina no ku myenda y’umwana, bigashimangirwa n’imvugo y’Umutangabuhamya Nyanzira Marie, asobanura uburyo yasanze uyu mwana ari wenyine arira cyane yamubaza icyo abaye akamubwira ko ari uregwa wamusambanyije na we yamureba ku gitsina akabonaho amasohoro akayabona no ku myenda ye. [7] Mu bujurire bwe, Uyisenga Philbert asaba Urukiko yajuririye kumurenganura, ko Urukiko rwamuhanishije gufungwa burundu ku cyaha atakoze, yahamijwe icyaha hashingiwe ku kagambane hirengagizwa ibimenyetso yatanze bimurenganura akomeza. Kuba yaremeye icyaha mu bugenzacyaha kwari ukugira ngo arekurwe yitahire. Abatangabuhamya barimo Nyanzira avuga ko yarebye uwo mwana akabona amasohoro mu gitsina cye n’andi ari ku ikariso nyamara raporo ya muganga igaragaza ko nta bimenyetso bigaragaza ko yarongowe ndetse nayo masohoro ntayo bapimye. Kuvuga ko ngo imvugo ye ihura n’abatangabuhamya, Zirimwabagabo aza kumufata yaje amusaba kwemera icyaha baza kumufata nta mwanya na muto bamuhaye ngo abe

yagira uko yisobanura baramukubise cyane, barimo na se w’uwo mwana, uwo mugabo witwa Zirimwabagabo niwe waje amugira inama ngo yemere icyaha ntabwo kuri RIB bamukubita niko byagenze yaragiye aremera koko abona ntakubiswe. Imvugo z’abatangabuhamya zihura nizo yavuze nuko ari izo nama yagiriwe. Ibimenyetso by’amasohoro bavuga ntabwo byigeze bigaragazwa kandi ise w’umwana amaze kumenya ukuri yaje kuri RIB avuga ko bamubeshyeraga. [8] Uhagarariye ubushinjacyaha avuga ko ibyo Uyisenga Philbert avuga nta shingiro bifite kubera ko mu iburana rye rya mbere atabashije kuvuguruza ibimenyetso byatanzwe n’Ubushinjacyaha, kugeza n’ubu mu mwanzuro we akaba atarigeze abivuguruza.

UKO URUKIKO RUBIBONA [9] Ingingo ya 4 y’itegeko Nº 69/2019 ryo ku wa 08/11/2019 rihindura Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange ivuga ko Umuntu wese ukorera ku mwana kimwe mu bikorwa bishingiye ku gitsina bikurikira, aba akoze icyaha : 1 º gushyira igitsina mu gitsina, mu kibuno cyangwa mu kanwa k’umwana; 2 º gushyira urugingo urwo arirwo rwose rw’umubiri w’umuntu mu gitsina, cyangwa mu kibuno cy’umwana; 3º gukora ikindi gikorwa cyose ku mubiri w’umwana hagamijwe ishimishamubiri. Iyo umuntu mukuru asambanyije umwana uri munsi y’imyaka cumi n’ine (14), igihano kiba igifungo cya burundu kidashobora kugabanywa kubera impamvu nyoroshyacyaha. [10] Urukiko rurasanga nubwo Uyisenga Philbert yaburanye ahakana icyaha abazwa mu bugenzacyaha yemeraga icyaha agasobanura neza ko atinjije igitsina cye mu cy’umwana ahubwo yakoreye inyuma akamusohorera ku gitsina ndetse akavuga ko bimwe byagiye no ku myenda y’uwo mwana, ko yavuye mu isoko guhaha ubwo ageze mu rugo ananiwe ajya mu cyumba araramo araryama kugirango aruhuke umwana nawe yahise aza amubaza icyo yamuzaniye mu isoko

Page 4

agakomeza amusaka mu mifuka ye ndetse bigera aho amukora ku gitsina. Byarangiye nawe abishatse nibwo yahise afata umwanzuro wo kwikinisha nyuma umwana nawe amanura ikariso ye yikinishiriza inyuma ku gitsina cy’umwana ariko ntiyigeze yinjizamo yarangirije inyuma y’igitsina. [11] Urukiko rurasanga ibyo Uyisenga Philbert avuga ko yemeye icyaha mu bugenzacyaha kwari ukugira ngo arekurwe yitahire nta shingiro byahabwa kubera ibyo yemeye bihura n’ibyo abatangabangabuhamya babonye kuri uwo mwana. Uwitwa Nyanzira Marie avuga ko yajyanye uwo mwana aramwihererana areba mu gitsina asangamo amasohoro agaruka ndetse no ku myenda hariho amasohoro. Zirimwabagabo Anathole avuga ko imyenda y’uwo mwana hariho amasohoro. Ibi abatangabuhamya bavuga bihura nibyo Uyisenga Philbert yivugiye mu bugenzaha aho yavuze ko yakoreye inyuma akamusohorera ku gitsina ndetse akavuga ko bimwe byagiye no ku myenda y’uwo mwana kandi umwana abazwa mu bugenzacyaha uwo mwana yivugiye ko atinjije igitsina cye mu cy’umwana na raporo ya muganga igaragaza ko nta bimenyetso bigaragaza ko yasambanyijwe mu gihe cya vuba ni uko nyine atinjije igitsina cye mu cy’uwo mwana ahubwo yakoreye inyuma ahagana hejuru yacyo nk’uko yabisobanuye abazwa mu bugenzacyaha. [12] Urukiko rurasanga ubujurire bwa Uyisenga Philbert nta shingiro bufite kubera ko atashoboye kuvuguruza ibimenyetso byashingiweho n’ubushacyaha nk’uko biteganywa

n’ingingo ya 107 y’itegeko Nº 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha ivuga ko iyo icyaha cyabonewe ibimenyetso bikigaragaza, ugikurikiranyweho cyangwa umwunganira ashobora kwerekana impamvu zose yireguza, zerekana ko ikirego kitakwemerwa, zihamya ko icyo aregwa atari icyaha cyangwa se ko ari umwere n’izindi mpamvu zose zivuguruza izimuhamya icyo cyaha. B. Kumenya ibihano byahanishwa Uyisenga Philbert [13] Ingingo ya 4 y’itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange ivuga ko Iyo umuntu mukuru asambanyije umwana uri munsi y’imyaka cumi n’ine (14), igihano kiba igifungo cya burundu kidashobora kugabanywa kubera impamvu nyoroshyacyaha. [14] Ingingo ya 49 y’itegeko Nº 68/2018 ryo kuwa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange ivuga ko Umucamanza atanga igihano akurikije uburemere bw'icyaha, ingaruka icyaha cyateye, impamvu zatumye agikora, uko uwagikoze yari asanzwe yitwara, imibereho ye bwite n’uburyo icyaha cyakozwemo. [15] Ingingo ya 58 y’iryo tegeko rimaze kuvugwa haruguru ivuga ko Umucamanza ubwe ni we ugena niba impamvu nyoroshyacyaha zemezwa n’umucamanza zahabwa agaciro. Kwemeza impamvu nyoroshyacyaha bigomba gusobanurwa mu cyemezo cy’urukiko. [16] Urukiko rurasanga kuba Uyisenga Philbert atarinjije igitsina cye mu gitsina cy’umwana agakorera inyuma kandi akaba aribwo bwa mbere aguye mu cyaha byamubera impamvu nyoroshya cyaha akagabanyirizwa ibihano bitari cyane kubera ko umwana wakorewe icyaha ari muto. [17] Urukiko rurasanga nk’uko bigaragara mu rubanza RS/INCONST/SPEC 00003/2019/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga rwo kuwa 04/12/2019, rwagaragaje ko igihano cy’igifungo cya burundu ntayegayezwa kinyuranye n’ibiteganywa n’ingingo ya 49 y’itegeko Nº 68/2018 ryo kuwa

Page 5

30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange igaragaza ibyo umucamanza ashingiraho atanga igihano. Igihano ntayegayezwa kandi kinanyuranye n’ihame ryo guca urubanza rutabera (fair trial) riboneka mu Masezerano Mpuzamahanga ku Burenganzira mu by’Imbonezamubano na Politiki mu ngingo ya 14 (5) ivuga ko: “Everyone convicted of a crime shall have the right to his conviction and sentence being reviewed by a higher tribunal and according to law”. Icyo iyi ngingo iteganya n’uko uwahamwe n’icyaha afite uburenganzira bwo kujuririra urukiko ruri hejuru y’urwaciye urubanza rumuhamya icyaha. Ku birebana n’igihano ntayegayezwa giteganywa ku cyaha runaka, uwo cyahamye ntashobora kujuririra ibirebana n’igihano kuko umucamanza uburanisha ubujurire adashobora kugihindura bitewe n’uko nyine ari ntayegayezwa. Ingingo ya 49 igika cya kabiri y’iri Tegeko yemera ko hashobora kubaho impurirane y’impamvu nkomezacyaha n’impamvu nyoroshyacyaha mu rubanza rumwe ndetse ikanagaragaza uko zitabwaho mu guca urubanza mu magambo akurikira: “Iyo hari impurirane z’impamvu zashingirwaho, umucamanza agomba kwita ku rutonde rukurikira mu kugena igihano: 1º impamvu nkomezacyaha; 2º impamvu nyoroshyacyaha”. Kuba itegeko ryemera ko umucamanza yita ku mpamvu nkomezacyaha no ku mpamvu nyoroshyacyaha icyarimwe, Urukiko rusanga ibyo ari kimwe mu bigize uburenganzira ku butabera buboneye. [18] Urukiko rurasanga

rushingiye kubimaze kuvugwa haruguru, Uyisenga Philbert yagabanyirizwa ibihano agahanishwa igihano cy’igifungo cy’imyaka 15. III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [19] Rwemeje ko ubujurire bwatanzwe na Uyisenga Philbert bufite ishingiro kuri bimwe. [20] Rwemeje ko imikirize y’urubanza RP 00610/2019/TGI/MHG rwaciwe n’urukiko rwisumbuye rwa Muhanga ihindutse gusa ku bijyanye n’ibihano. [21] Ruhanishije Uyisenga Philbert igihano cy’igifungo cy’imyaka icumi n’itanu (15). [22] Rutegetse ko Uyisenga Philbert asonewe kwishyura amagarama y’urubanza kubera ko yaburanye afunze.

Source wording is retained. Consult the source document for its original formatting and pagination.

Authorities

Authorities used by the court

Cases, legislation, regulations, and constitutional provisions identified in the available record.

RS/INCONST/SPEC 00003/2019/SC (Supreme Court, 04/12/2019)

Case cited

Law Nº 69/2019 of 08/11/2019 amending Law Nº 68/2018 of 30/08/2018 on offences and penalties, Articles 4, 48, 49, 59

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Law Nº 027/2019 of 19/09/2019 on criminal procedure, Article 107

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Case-aware research

Ask AI about this case

The judgment and available research above are public. New questions open in a separate private conversation grounded in this case.

About this LexChat collection

This page organizes the available case record for research. Verify quotations, current status, and subsequent treatment against the source document. Corrections can be reported to hello@esheria.ai.

Legal information, not legal advice. Research summaries do not replace the judgment.