UBUSHINJACYAHA v. NYIRAZANINKA
- Citation
- RS/INJUST/RP 00002/2022/CA
- Status
- Criminal
- Jurisdiction
- Rwanda
- Court
- Court of Appeal
- Decision
- 17 March 2023
- Posture
- Criminal Appeal / Appeal – Judgment on Review for Injustice
- Case number
- RS/INJUST/RP 00002/2022/CA
More details
- Court
- Court of Appeal
- Decision
- 17 March 2023
- Posture
- Criminal Appeal / Appeal – Judgment on Review for Injustice
- Case number
- RS/INJUST/RP 00002/2022/CA
On this page
Professional case brief
Research organized from the available case record
01
Holding and result
The court found that Nyirazaninka knowingly misled authorities to obtain a duplicate land certificate for property she knew had been sold, constituting the offense of obtaining an official document by fraud. However, as the offense had no serious consequences, she had no prior convictions, and significant time had passed, the sentence was reduced and suspended.
Court disposition
Conviction upheld; sentence reduced and suspended.
Orders
- Nyirazaninka Béatrice's application for review on grounds of injustice is dismissed as unfounded.
- The prior conviction for obtaining an official document by fraud is upheld.
- The sentence is modified: imprisonment of three years, suspended for two years.
02
Material facts
Parties
Ubushinjacyaha
Prosecution Counsel: Niyonkuru FrançoiseNyirazaninka Béatrice
Accused Counsel: Me Twizeyimana InnocentAmounts and remedies
- Initial Imprisonment Sentence: years 5.167
- Initial Fine: RWF 300,000
- Final Imprisonment Sentence (suspended): years 3
- Suspension Period: years 2
03
Procedural history
Posture
Criminal Appeal / Appeal – Judgment on Review for Injustice
04
Questions and positions
Legal issues
- 01
Whether Nyirazaninka Béatrice was convicted without conclusive evidence, resulting in manifest injustice
- 02
Whether the conviction for obtaining an official document by fraud was justified
Party arguments
- Applicant
- Nyirazaninka argued she was convicted without evidence, was not present during the divorce proceedings, did not know the property was sold, did not sign the sale agreement, and had a legitimate right to pursue her share. She claimed the court ignored evidence showing she was unaware of the sale and that her actions did not constitute fraud.
- Respondent
- The prosecution argued there was no injustice, as evidence showed Nyirazaninka knowingly requested a land certificate in 2015 after the property was sold in 2010, intending to harm the buyers. The issue was not her involvement in the sale but her false statements to authorities to obtain a duplicate certificate for property no longer hers.
05
Court’s reasoning
Legal principles
- 01
Article 108, Law Nº 027/2019 of 19/09/2019 on criminal procedure; Article 119, Law Nº15/2004 of 12/06/2004 on evidence
In criminal cases, evidence must be based on all circumstances and legal requirements, and the court determines admissibility.
- 02
Article 614, Organic Law N° 01/2012/OL of 02/05/2012 Penal Code
Obtaining an official document by fraud is punishable by imprisonment and fine.
- 03
Article 49, Law N° 68/2018 of 30/08/2018 on general offenses and penalties
Judges may reduce sentences based on mitigating circumstances, including first-time offense and lack of serious consequences.
- 04
Article 647, Law N° 68/2018 of 30/08/2018
Sentence suspension is allowed for sentences not exceeding five years, based on the seriousness of the offense.
06
Ratio, limits and disposition
Ratio decidendi
The court found that Nyirazaninka knowingly misled authorities to obtain a duplicate land certificate for property she knew had been sold, constituting the offense of obtaining an official document by fraud. However, as the offense had no serious consequences, she had no prior convictions, and significant time had passed, the sentence was reduced and suspended.
Obiter and limits
- If the accused believed the sale was unjust, she should have challenged the sale contract through proper channels rather than committing the offense.
- The issuance of a duplicate certificate did not affect the buyers' rights.
Court disposition
Conviction upheld; sentence reduced and suspended.
- Nyirazaninka Béatrice's application for review on grounds of injustice is dismissed as unfounded.
- The prior conviction for obtaining an official document by fraud is upheld.
- The sentence is modified: imprisonment of three years, suspended for two years.
Source and reliance status
Court of Appeal · 17 March 2023
This page organises the available record for research. Confirm quotations, current status, and subsequent treatment against the official source before relying on the case.
Judgment reading view
Judgment text
The complete available source text.
Court of Appeal
Criminal· 17 March 2023
UBUSHINJACYAHA v. NYIRAZANINKA
- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2023-03-17 - Case/document no.: RS/INJUST/RP 00002/2022/CA - Collection: Court of Appeal
Text
Page 1
UBUSHINJACYAHA v. NYIRAZANINKA [Rwanda URUKIKO RW’UBUJURIRE – RS/INJUST/RP 00002/2022/CA (Kaliwabo, P.J.) 17 Werurwe 2023] Amategeko agenga imanza nshinjabyaha – Igihano – Impamvu nyoroshyacyaha – Urukiko rubyibwirije rushobora gushingira ku mpamvu nyoroshyacyaha rukagabanyiriza igihano uwasubirishijemo urubanza ku mpamvu z’akarengane nubwo impamvu yashingiyeho asubirishamo nta shingiro zahawe. Incamake y’ikibazo: Uru rubanza rwatangiriye mu Rukiko Rwisumbuye rwa Rubavu, uregwa akurikiranywe ku cyaha cyo kwihesha ku bw’uburiganya inyandiko itangwa n’Ubuyobozi, Ubushinjacyaha buvuga ko nyuma y’uko atandukanye n’umugabo we binyuze mu nkiko, hari ikibanza cyari kibabaruyeho ariko cyaragurishijwe uwitwa Bakundakabo mbere y’uko batandukanywa n’inkiko, ariyo mpamvu kitabaruwe mu mitungo abashakanye bagombaga kugabana mu rubanza rw’ubutane, Nyirazaninka(uregwa) ngo akaba yarakoresheje uburiganya bwo kukiyandikaho agamije kucyambura uwakiguze nuko abeshya abayobozi b’inzego z’ibanze ko yataye icyangombwa cya burundu cy’ubutaka cy’ikibanza cyavuzwe, asaba icyemezo kandi azi neza ko icyo kibanza bari barakigurishije. Urwo Rukiko rwaciye urubanza nuko rwemeza ko uregwa ahamwa n’icyaha rumuhanisha igihano cy’igifungo cy’imyaka 5 n’amezi 2 n’ihazabu ya 300.000Frw. Uregwa yajuririye Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Musanze, avuga ko yahamijwe icyaha nta bimenyetso, kuko atabaye umuburanyi mu
rubanza rw’ubutane akaba atari kumenya ibyarwemejwemo, ko nta cyemeza ko umutungo wagurishijwe mu gihe amasezerano y’ubugure atakorewe imbere ya “notaire”. Urwo Rukiko narwo rwaciye urubanza nuko rwemezako nta gihindutse ku mikirize y’urubanza rwajuririwe. Uregwa yaje gusaba ko urubanza rwe rwaciwe n’Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Musanze, rwasubirwamo ku mpamvu z’akarengane, nuko ubusabe bwe buremerwa, urubanza ruburanishwa n’Urukiko Rw’Ubujurire, muri urwo Rukiko, yaburanye avuga ko kuba yarahawe icyangombwa cy’umwimerere bisobanura ko nta kindi cyangombwa kigeze gikorwa kuri icyo kibanza, bityo akaba nta kwihesha ku bw’uburiganya inyandiko itangwa n’Ubuyobozi byigeze bibaho kandi kuba ikibanza afiteho uburenganzira bungana na 50% cyaragurishijwe atabizi, ari uburenganzira bwe busesuye bwo kugikurikirana. Ubushinjacyaha bwo bwaburanye buvuga ko nta karengane kabaye mu rubanza rwahamije uregwa icyaha, kuko rwashingiye ku bimenyetso byemeza nta gushidikanya ko yagiye kwaka icyangombwa cy’ubutaka mu 2015 azi neza ko umugabo we yabugurushije mu mwaka wa 2010, agamije guteza igihombo abahaguze, kandi ko ikibazo kitarebana no kuba bwaba bwaragurishijwe atabigizemo uruhare ahubwo ko kirebana no kuba yarabeshye inzego z’ubuyobozi ko bataye icyangombwa kugira ngo ahabwe ikindi ku butaka butakiri mu mutungo wabo. Incamake y’icyemezo: Urukiko rubyibwirije rushobora gushingira ku mpamvu nyoroshyacyaha rukagabanyiriza igihano uwasubirishijemo urubanza ku mpamvu z’akarengane nubwo impamvu yashingiyeho asubirishamo nta shingiro zahawe.
Page 2
Ikirego gisaba gusubirishamo urubanza ku mpamvu z’akarengane nta shingiro gifite; Urubanza ruhindutse gusa ku birebana n’igihano. Amategeko yashingiweho: Itegeko Nº 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha, Ingingo ya 108. Itegeko N° 68/2018 ryo kuwa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, Ingingo ya 49. Itegeko Nº15/2004 ryo kuwa 12/06/2004 ryerekeye ibimenyetso mu manza n’itangwa ryabyo, ingingo ya 119. Itegeko Ngenga N° 01/2012/OL ryo ku wa 02/05/2012 rishyiraho Igitabo cy’amategeko ahana, Ingingo ya 614. Imanza zifashishijwe: Ubushinjacyaha v. Niyonsaba, RS/Injust/RP 00003/2019/SC rwaciwe n’Urukiko Rw’Ikirenga ku wa 28/01/22. Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA [1] Uru rubanza rwatangiriye mu Rukiko Rwisumbuye rwa Rubavu, Ubushinjacyaha bukurikiranyeho Nyirazaninka Béatrice icyaha cyo kwihesha ku bw’uburiganya inyandiko itangwa n’Ubuyobozi, buvuga ko nyuma y’uko atandukanye n’umugabo we Bazimaziki Lazaro binyuze mu nkiko, hari ikibanza gifite nº UPI 3/03/08//02/1800 cyari kibaruye kuri Nyirazaninka Béatrice na Bazimaziki Lazaro ariko cyaragurishijwe Bakundakabo Déogratias mbere y’uko batandukanywa n’inkiko, ariyo mpamvu kitabaruwe mu mitungo abashakanye bagombaga kugabana mu rubanza RC 0011/12/NYABA rw’ubutane, rwaciwe n’Urukiko rw’Ibanze rwa Nyakiliba kuwa 30/11/2012, Nyirazaninka akaba yarakoresheje uburiganya bwo
kukiyandikaho agamije kucyambura uwakiguze. [2] Ubushinjacyaha bwareze Nyirazaninka icyaha cyo kwihesha kubw’uburiganya inyandiko zitangwa n’ubuyobozi buvuga ko kuwa 28/10/2015, yabeshye abayobozi b’inzego z’ibanze ko yataye icyangombwa cya burundu cy’ubutaka cy’ikibanza cyavuzwe, asaba icyemezo kandi azi neza ko icyo kibanza bari barakigurishije uwitwa Bakundakabo Déogratias mbere y’uko atandukanwa n’inkiko n’umugabo we. [3] Nyirazaninka yaburanye ahakana icyaha aregwa avuga ko urubanza rw’ubutane rwaciwe adahari, akaba atari kumenya ibyarwemejwemo, ko nta bushake yagize bwo gukora icyaha kuko n’amasezerano y’ubugure atigeze ayasinyaho kandi na we afite uruhare kuri uwo mutungo. [4] Mu rubanza RP 00588/2017/TGI/RBV rwaciwe ku wa 14/03/2019, Urukiko Rwisumbuye rwa Rubavu rwemeje ko Nyirazaninka Béatrice ahamwa n’icyaha ashinjwa, ahanishwa igifungo cy’imyaka 5 n’amezi 2 n’ihazabu ya 300.000 Frw.
Page 3
[5] Mu kumuhamya icyaha, Urukiko rwasobanuye ko hari ibyemezo 2 byatanzwe n’urwego rumwe, bitewe no kuba rwarabeshywe ko icya mbere cyatakaye, kuba mu rubanza rw’ubutane N°RC 011/12/TB/NYABA rwaciwe ku wa 30/11/2012, rukanasubirishwamo na Nyirazaninka, uwo mutungo utagaragara mu bigomba kugabanwa n’abashakanye, bivuze ko yari azi neza ko wagurishijwe. [6] Nyirazaninka Béatrice yajuririye Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Musanze, avuga ko yahamijwe icyaha nta bimenyetso, kuko atabaye umuburanyi mu rubanza rw’ubutane akaba atari kumenya ibyarwemejwemo, ko nta cyemeza ko umutungo wagurishijwe mu gihe amasezerano y’ubugure atakorewe imbere ya “notaire”, kandi ko nta mukono we ubuneka ku masezerano y’ubugure nyamara nawe yari awufiteho uruhare, icyangombwa yahawe kikaba gihuye n’icyari cyatanzwe mbere. [7] Mu rubanza RPA 00170/2019/HC/MUS rwaciwe kuwa 21/11/2019, Urukiko Rukuru rwemeje ko ikirego cy’ubujurire cya Nyirazaninka Béatrice nta shingiro gifite, rwemeza ko urubanza yajuririye rudahindutse mu ngingo zarwo zose. [8] Mu gufata icyemezo, Urukiko rwasanze uregwa yarakoze uburiganya bwo gushaka icyangombwa cy’umutungo azi neza ko wagurishijwe bituma ubuyobozi butanga ibyangombwa bibiri ku mutungo umwe. [9] Nyirazaninka Béatrice yandikiye Perezida w’Urukiko rw’Ubujurire asaba ko urubanza RPA 00170/2019/HC/MUS rwaciwe kuwa 21/11/2019 n’Urukiko Rukuru, rwasubirwamo ku mpamvu
z’akarengane, Perezida w’Urukiko rw’Ubujurire, ashingiye ku ngingo ya 59 y’Itegeko nº30/2018 ryo kuwa 02/06/2018 rigena ububasha bw’inkiko, akora raporo yemeza ko muri urwo rubanza habayemo kwirengagiza ibimenyetso simusiga, bityo rukaba rugomba gusubirwamo ku mpamvu z’akarengane, iyo raporo ishyikirizwa Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga. [10] Mu cyemezo no074/CJ/2022 cyo gusubirishamo ku mpamvu z’akarengane urubanza rwaciwe ku rwego rwa nyuma, Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga, yemeje ko urubanza RPA 00170/2019/HC/MUS rwaciwe kuwa 21/11/2019 n’Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Musanze rusubirwamo ku mpamvu z’akarengane, yemeza kandi ko urwo rubanza rwoherezwa mu Rukiko rw’Ubujurire rukandikwa mu bitabo byabugenewe kugira ngo ari rwo ruzaruburanisha, urubanza ruhabwa n° RS/INJUST/RP 00002/2022/CA. [11] Iburanisha ryabaye kuwa 21/2/2023 , Nyirazaninka Béatrice yunganiwe na Me Twizeyimana Innocent naho Ubushinjacyaha buhagarariwe na Niyonkuru Françoise , Umushinjacyaha ku rwego rw’Igihugu . Uru Rukiko rurasuzuma niba Nyirazaninka Béatrice yarahamijwe icyaha cyo kwihesha ku bw’uburiganya inyandiko zitangwa n’inzego zibigenewe nta bimenyetso simusiga bishingiweho bikimushinja, hirengagijwe ibyo yagaragaje, bimutera akarengane kagaragarira buri wese. II. IKIBAZO KIGIZE URUBANZA N’ISUZUMWA RYACYO. Kumenya niba Nyirazaninka Béatrice yarahamijwe icyaha nta bimenyetso bishingiweho bigatuma agirirwa akarengane kagaragarira buri wese.
Page 4
[12] Nyirazaninka Béatrice n’umwunganira bavuga ko impamvu bashingiraho basaba ko urubanza RPA 00170/2019/HC/MUS rwaciwe kuwa 21/11/2019 rusubirwamo ku mpamvu z’akarengane ari uko Urukiko rwamuhamije icyaha cyo kwihesha ku bw’uburiganya inyandiko itangwa n’ubuyobozi rwirengagije ibimenyetso bigaragaza ko mu 2015, ajya gusaba icyemezo cy’ubutaka bubaruwe kuri n° UPI 3/03/08//02/1800 atari azi igurishwa ryabwo, ibyo bikaba bigaragazwa n’ibimenyetso bikurikira : a. Inyandiko yo kuwa 29/01/2010 yanditswe na Bazimaziki Lazaro (Umugabo we batandukanye) ayandikira Umukuru w'Umudugudu wa Nyamirambo avuga ko Nyirazaninka Béatrice yavuye mu rugo rwabo (yahukanye) kuwa 28/12/2009; b. Umwanzuro w'Abunzi wo kuwa 9/2/2016, aho Bakundakabo Déo na Muhawenimana Vestine batanze ikirego basaba ko ikibanza baguze kibandikwaho, Abunzi bakaba bakaba baragaragaje inyandiko Bazimazikl Lazaro yandikiye ababyeyi be kuwa 25/1/2010 abaha uburenganzira bwo kugurisha icyo kibanza gihuriweho na Nyirazaninka na Bazimaziki; c. Amasezerano y'ubugure bw'ikibanza yo kuwa 21/02/2010 aho ababyeyi ba Bazimaziki Lazaro aribo bagurishije icyo kibanza; d. Inyandiko igaragaza ko ibyakozwe kuri icyo kibanza byabaye Nyirazaninka Béatrice yaramaze kwahukana kuko yavuye mu rugo kuwa 28/12/2009; e. Inyandiko yo kuwa 28/10/2015 yandikiwe n'inzego z'ibanze aho yagaragaje ko yataye icyangombwa cy'agateganyo cy'ikibanza yari
ahuriyeho na Bazimaziki Lazaro ; f. Inyandiko yo kuwa 19/10/2015 aho yujuje (Form ya 34) akaba ari icyemezo gihamya ko umuntu atafashe ibyangombwa by'ubutaka bya burundu; g. Inyandiko yo kuwa 25/10/2017 aho Umwanditsi w’Impapuro mpamo z’ubutaka yemeje ko iki kibanza kibaruye kuri Nyirazaninka na Bazimaziki . [13] Nyirazaninka Béatrice n’ umwunganira bavuga ko Urukiko rwumvise ibintu uko bitari, rwumva ko yasabye icyangombwa cy’umutungo kandi yarasabye icyemezo cy’uwabaruje ubutaka yishyuriyeho amafranga 1000 (reçu), ko aricyo yavugaga ko yatakaye ari nacyo cyagombaga kumuhesha icyangombwa cy’umutungo ( amasezerano y’ubukode burambye ), ko bitari gushoboka rero ko ahabwa icyangombwa cy’ubutaka cya kabiri cy’umwimerere ahubwo ko yari guhabwa duplicata. Nyirazaninka avuga ko kuba yarahawe icyangombwa cy’umwimerere bisobanura ko nta kindi cyangombwa kigeze gikorwa kuri icyo kibanza, bityo akaba nta kwihesha ku bw’uburiganya inyandiko itangwa n’Ubuyobozi byigeze bibaho kandi kuba ikibanza afiteho uburenganzira bungana na 50% cyaragurishijwe atabizi, ari uburenganzira bwe busesuye bwo kugikurikirana. [14] Nyirazaninka asobanura ko urubanza rw’ubutane yarezwe, rwaciwe adahari, arusubirishijemo ntirwakirwa, bityo ko nta buryo yari kumenya ko ikibanza kivugwa muri uru rubanza kitari mu mitungo igabanwa n’impamvu yabyo.
Page 5
[15] Nyirazaninka Béatrice n’umwunganira basaba Urukiko rw’Ubujurire kwemeza ko yagiriwe akarengane kagaragarira buri wese maze rukamugira umwere kuko nta bimenyetso bidashidikanywaho bigaragaza ko yasabye icyangombwa cy’ubutaka azi neza ko bwagurishijwe. [16] Ubushinjacyaha bwisobanuye buvuga ko nta karengane kabaye mu rubanza rwahamije Nyirazaninka Béatrice, kuko rwashingiye ku bimenyetso byemeza nta gushidikanya ko yagiye kwaka icyangombwa cy’ubutaka mu 2015 azi neza ko umugabo we yabugurushije mu mwaka wa 2010, agamije guteza igihombo abahaguze, kandi ko ikibazo kitarebana no kuba bwaba bwaragurishijwe atabigizemo uruhare ahubwo ko kirebana no kuba yarabeshye inzego z’ubuyobozi ko bataye icyangombwa kugira ngo ahabwe ikindi ku butaka butakiri mu mutungo wabo. [17] Ubushinjacyaha buvuga ko impamvu Nyirazaninka Béatrice atanga ko yagiriwe akarengane nta shingiro ifite kubera impamvu zikurikira: a. Hari urubanza rw’ubutane rwabaye hagati ya Nyirazaninka Béatrice na Bazimaziki Lazaro, urubanza Nº RC 11/12/TB/NYABA rwaciwe ku wa 30/11/2012, rusubirishwamo, ruba itegeko, uwo mutungo ntiwavugwa mu bizagabanwa nk’uhuriweho n’abashakanye1, ndetse rukanarangizwa, irangizarubanza rikagaragaza neza ko ikibanza kibaruye kuri no UPI 3/03/08/02/1800 kitari mu mitungo bagomba kugabana, bivuze ko uwo mutungo utari ukiri uwabo2. b. Ikimenyetso kigaragaza ko yagiye kwaka icyangombwa
cy’umutungo ubaruye kuri UPI 3/03/08/02/1800 mu 2015 azi neza ko wagurishijwe mu 2010, n’inyandiko y’ubuyobozi igaragaza ko yagiranye n’umugabo we ikibazo cyo kuba yaragurishije ubutaka batabyumvikanyeho, akanga kumusinyira, ikibazo cyandikwa mu bitabo by’ubuyobozi kuwa 14/12/20113. c. Inyandiko yakoresheje kugira ngo ahabwe icyemezo cy’umutungo ubaruye kuri n° UPI 3/03/08/02/1800 muri 2015, zigaragaza ko kugira ngo agihabwe yabeshye inzego ko icyangobwa cy’uwo mutungo cyatakaye kandi azi neza ko kitatakaye4. [18] Ubushinjacyaha buvuga ko kuba Nyirazaninka Béatrice yaravuye mu rugo mu mwaka wa 2009, bitavuze ko atamenye ko umutungo ubaruye kuri UPI 3/03/08/02/1800 wagurishijwe n’umugabo we mu mwaka wa 2010, kuko ubwe yagiye guhagarika abawuguze kugira icyo bawukoreramo, byatumye umugabo ageza ikibazo mu nzego z’ibanze. 1 Reba igika cya 12 cy’urubanza Nº RPA 00170/2019/HC/MUS rwaciwe n’Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Musanze, ku wa 21/11/2019. 2 Reba igika cya 10 n’icya 11 by’urubanza RP 00588/2017/TGI/RBV rwaciwe n’Urukiko Rwisumbuye rwa Rubavu ku wa 14/03/2019. 3 Iyi nyandiko igaragaza ko Bazimaziki ariwe watanze ikirego arega umugore we Nyirazaninka kuba yaragurishije umurima bari bafite mu kagari ka Gikombe kugira ngo yikenure umugore akanga kumusinyira, kandi mu mafaranga yavuyemo yaraguze undi murima, amafaranga asigaye akayikenuza, umugore akaba yaraje guhagarika uwaguze uwo murima, Nyirazaninka nawe akiregura avuga ko yagiranye amakimbirane n’umugabo we akaba agiye iwabo, ko atiyumvisha impamvu yagurishije umurima wabo batabyumvikanyeho, ariyo mpamvu yaje guhagarika uwo yawugurishije. 4 Reba igika cya 13 cy’urubanza Nº RPA 00170/2019/HC/MUS.
Page 6
[19] Ubushinjacyaha buvuga kandi ko iyo Nyirazaninka abona ko hari akarengane yagiriwe mu igurishwa ry’uyu mutungo, yari kuregera amasezerano y’ubugure mu nzego zibifitiye ububasha, bitamusabye kwifashisha ibikorwa bigize icyaha, kugira ngo abone ikindi cyangombwa ku mutungo azi ko wagurishijwe ntawukurikirane.
UKO URUKIKO RUBIBONA [20] Ingingo ya 108 y’Itegeko Nº 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha , kimwe n’ingingo ya 119 y’itegeko Nº15/2004 ryo kuwa 12/06/2004 ryerekeye ibimenyetso mu manza n’itangwa ryabyo ziteganya ko mu manza nshinjabyaha, ibimenyetso bishingira ku mpamvu zose z’ibyabaye n’ibyemejwe n’amategeko, ababuranyi bapfa kuba barahawe uburyo bwo kuhaba ngo banyomozanye, Urukiko akaba ari rwo ruhamya niba ibyo bimenyetso bishobora kwemerwa. [21] Ingingo ya 614 y’Itegeko Ngenga n° 01/2012/OL ryo ku wa 02/05/2012 rishyiraho Igitabo cy’amategeko ahana, ryakoreshwaga ubwo icyaha cyakorwaga iteganya ko « Umuntu wese: 1° wandika abizi inyadiko ivuga ibintu uko bitari; 2° uhindura ku buryo ubwo ari bwo bwose inyandiko yavugaga ukuri; 3° ukoresha abizi, inyandiko itavugisha ukuri cyangwa yahinduwe; ahanishwa igifungo kirenze imyaka itanu (5) kugeza ku myaka irindwi (7) n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda kuva ku bihumbi magana atanu (500.000) kugeza kuri miliyoni ebyiri (2.000.000).» [22] Nyirazaninka Béatrice yasabye ko urubanza RPA 00170/2019/HC/MUS rwaciwe kuwa 21/11/2019 n’Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Musanze, rusubirwamo ku mpamvu z’akarengane kubera ko Urukiko rwamuhamije icyaha cyo kwihesha ku bw’uburiganya inyandiko itangwa n’ubuyobozi, rwirengagije ibimenyetso bigaragaza ko ajya gusaba icyemezo cy’ubutaka mu 2015 ku kibanza
kibaruye kuri n° UPI 3/03/08//02/1800 atari azi igurishwa ryacyo, ko atigeze amenya ibikubiye mu rubanza rw’ubutane kuko rwaburanwe adahari, ko atari kumenya ko umutungo we wagurushijwe mu gihe amasezerano y’ubugure atayasinyeho, kandi akaba atarakorewe imbere ya “notaire”. [23] Urukiko rurasanga, kuba Nyirazaninka yaragiye mu buyobozi avuga ko yataye icyemezo cy’uwabaruje ubutaka ntacyo gihindura ku cyaha akurikiranyweho, kuko nacyo ari icyemezo gitangwa n’ubuyobozi, byongeye kandi iki akaba aricyo ubuyobozi bushingiraho butanga icyemezo cy’ubukode burambye bw’ubutaka. [24] Mu guhamya icyaha Nyirazaninka Béatrice, Urukiko rwashingiye ku kimenyetso cy’urubanza RC 0011/12/NYABA rw’ubutane rwaciwe kuwa 30/11/2012, Nyirazaninka waciriwe urubanza adahari akaba yararusubirishijemo, uyu akaba yari azi neza ko umutungo ubaruwe kuri n° UPI 3/03/08//02/1800 utashyizwe mu mutungo ugabanwa kandi ko yari azi impamvu yabyo. [25] Dosiye igaragaza ko Bazimaziki Lazaro kuwa 14/12/2011 yatanze ikirego arega umugore we Nyirazaninka ko yanze gusinya amasezerano yo kugurisha umurima bari bafite mu Kagari ka Gikombe kugira ngo yikenure, kandi mu mafaranga yavuyemo yaraguze undi murima, umugore akaba yaraje guhagarika uwaguze uwo murima. Muri iyi nyandiko Nyirazaninka yireguye avuga ko yagiranye amakimbirane n’umugabo we akaba yarahukaniye iwabo, ko atiyumvisha impamvu
Page 7
umugabo yagurishije umurimawabo batabyumvikanyeho, ariyo mpamvu yaje guhagarika uwo yawugurishije. Dosiye igaragaza ko Muhawenimana Vestine abazwa mu Bugenzacyaha yavuze ko baguze ikibanza na Bazimaziki Lazaro n’umugore we Nyirazaninka Béatrice, bahabwa icyangombwa cy’uwo murima bababwira ko bazabahinduriza5. [26] Urukiko rurasanga, ibivuzwe mu gika kibanziriza iki bigaragaza ko Nyirazaninka Béatrice yari azi ko umurima uvugwa muri uru rubanza wagurishijwe Bakundakabo Déo na Muhawenimana Véstine ariyo mpamvu yagiye kubahagarika ngo batagira icyo bawukoreramo kubera amakimbirane yari afitanye n’umugabo we. [27] Urukiko rurasanga, nk’uko n’Urukiko Rukuru rwabibonye, Nyirazaninka yarabeshye inzego z’ubuyobozi ubwo yazandikiraga kuwa 28/10/2015 avuga ko yatakaje icyangombwa cy’umutungo ahuriyeho n’umugabo we, akanasinyisha mu nzego zinyuranye ko icyangombwa cy’umutungo we cyazimiye, izi nyandiko zikaba ari zo zashingiweho, urwego rw’ubuyobozi rubishinzwe rumuha ikindi cyangombwa, nyamara uyu akaba yarabikoze azi neza ko umurima avuga waguzwe na Bakundakabo Déo na Muhawenimana Véstine ndetse aribo bafite icyangombwa bahawe na Bazimaziki Lazaro mu gihe bari bategereje gukorerwa ihinduzamutungo. [28] Urukiko rusanga kuba urubanza rw’ubutane hagati ya Bazimaziki Lazaro na Nyirazaninka Béatrice rwarabaye itegeko rukagera aho rurangizwa, no kuba ikibanza kibaruye kuri n° UPI
3/03/08/02/1800 kitari mu mitungo bagombaga kugabana, kuba kandi Nyirazaninka yaragiye kubeshya inzego z’ubuyobozi ko yataye icyangombwa cy’umutungo (n’ubwo avuga ko yasabye reçu yishyuriweho amafranga 1000 yari kumuhesha icyangombwa cy’umwimerere) azi ko atigeze atakaza icyangombwa cy’umutungo, bigatuma yihesha icyangombwa cy’umutungo cya kabiri cyasohotse mu 2015, kuba yari azi neza ko icyangombwa cy’ubutaka kibitswe n’abaguze ubu butaka bategereje ihinduzamutungo, ibi byo aribyo bigaragaza ko yakoze icyaha cyo kwihesha icyangombwa cy’ubuyobozi akoresheje uburiganya. [29] Urukiko rurasanga kuba Nyirazaninka Béatrice atarasinye ku masezerano y’ubugure, ataranakorewe kandi imbere ya “notaire”, bidakuraho ko yari azi ko ikibanza no UPI 3/03/08//02/1800 cyagurishijwe. Rusanga kandi mu gihe yari kubona ko yagiriwe akarengane mu igurishwa ry’uyu mutungo, yari kuregera amasezerano y’ubugure mu nzego zibishinzwe, atagombye kwifashisha ibikorwa bigize icyaha, kugira ngo abone ikindi cyangombwa ku mutungo azi ko wagurishijwe. [30] Hashingiwe ku bisobanuro byatanzwe haruguru, urukiko rurasanga, mu guca urubanza rusubirishwamo, Urukiko Rukuru rwarashingiye ku bimenyetso bidashidikanywaho bihamya Nyirazaninka kwihesha inyandiko itangwa n’ubuyobozi, uyu akaba atagaragaza ibimenyetso simusiga byari gutuma agirwa umwere, bikaba byarirengagijwe n’Urukiko. Ku birebana n’ibihano [31] Ingingo ya 49 y’Itegeko N° 68/2018 ryo kuwa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange ivuga ko Umucamanza atanga igihano akurikije uburemere bw'icyaha, ingaruka 5 Reba inyandikomvugo y’ibazwa rya Muhawenimana Vestine abazwa mu Bugenzacyaha yo kuwa 19/10/2017 , cote 24-26.
Page 8
icyaha cyateye, impamvu zatumye agikora, uko uwagikoze yari asanzwe yitwara, imibereho ye bwite n’uburyo icyaha cyakozwemo. [32] Urukiko rw’Ikirenga, mu rubanza RS/Injust/RP 00003/2019/SC6 rwaciwe ku wa 28/01/22 haburana Ubushinjacyaha na Niyonsaba Eric, nyuma yo kwemeza ko impamvu uyu yashingiyeho asubirishamo urubanza ku mpamvu z’akarengane nta shingiro zifite, rubyibwirije, rwarasanze uwakoze icyaha agomba kugabanyirizwa igihano kubera ko ari bwo bwa mbere aguye mu cyaha. [33] Urukiko rurasanga urubanza rusubirishwamo ku mpamvu z’akarengane rwarahanishije Nyirazaninka Béatrice igifungo cy’imyaka 5 n’amezi 2 n’ihazabu ya 300.000Frw ku cyaha cyo kwihesha inyandiko y’ubuyobozi hakoreshejwe uburiganya. Rurasanga icyaha Nyirazaninka ahanirwa kitaragize ingaruka zikomeye, kuko icyangombwa cy’ubutaka cyatanzwe kitigeze kibangamira uburenganzira bwa Bakundakabo na Muhawenimana Vestine ku mutungo baguze.Rurasanga kandi, Nyirazaninka nta kindi cyaha yigeze ahanirwa, nta n’imyitwarire mibi yagize mbere yo kugwa muri iki cyaha, ibi nabyo bikaba bigomba gushingirwaho mu kumugenera igihano. [34] Urukiko, rushingiye ku ngingo ya 49 y’Itegeko N° 68/2018 ryo kuwa 30/08/2018 ryavuzwe haruguru, rushingiye no ku mpamvu zivuzwe mu gika kibanziriza iki, rurasanga Nyirazaninka Béatrice agomba kugabanyirizwa igihano agahanishwa igifungo cy’imyaka 3. [35] Urukiko rurasanga, kuba ingaruka z’icyaha
Nyirazaninka yakoze zaraburijwemo, no kuba hashize igihe kinini icyaha gikozwe ndetse Nyirazaninka adafunzwe, ibi bikaba nta muntu bibangamiye, rushingiyeno ku ngingo ya 647 y’Itegeko N° 68/2018 ryavuzwe, igifungo cy’imyaka 3 ahanishijwe kigomba gusubikwa mu gihe cy’imyaka 2. III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [36] Rwemeje ko ikirego cyatanzwe na Nyirazaninka Béatrice gisaba gusubirishamo urubanza N° RPA 00170/2019/HC/MUS ku mpamvu z’akarengane nta shingiro gifite; [37] Rwemeje ko nta karengane kari mu rubanza RPA 00170/2019/HC/MUS rwahamije Nyirazaninka Béatrice icyaha cyo kwihesha ku bw’uburiganya inyandiko itangwa n’Ubuyobozi; [38] Rwemeje ko urubanza N° RPA 00170/2019/HC/MUS rwaciwe n’Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Musanze ku wa 21/11/2019, ruhindutse gusa ku birebana n’igihano; [39] Ruhanishije Nyirazaninka Béatrice igihano cy’igifungo cy’imyaka itatu isubitswe mu gihe cy’imyaka ibiri.. 6 Reba igika cya 78 cy’uru rubanza RS/Injust/RP 00003/2019/SC 7 Isubikagihano ni icyemezo cy’urukiko gihagarika irangizarubanza ku gihano itegeko riteganyiriza igifungo kitarengeje imyaka itanu (5). Isubikagihano ritangwa hashingiwe ku buremere bw’icyaha.
Case-aware research
Ask AI about this case
The judgment and available research above are public. New questions open in a separate private conversation grounded in this case.