gshabizi v ndayishimiye
There was no sufficient evidence that the disputed property ever belonged to Gashabizi Gérard or that ownership was transferred to or from him by any legally recognized means. The property was lawfully registered in the names of Ndayishimiye Pascal and Ndayishimiye Rebecca, and the claimants failed to discharge the...
Source-derived case information.
- Citation
- RCAA 00021/2021/CA-RCAA00022/2021/CA
- Parties
- Appellant: Abazungura ba Gashabizi Gérard; Appellant: Ndayishimiye Pascal; Respondent: Ndayishimiye Rebecca
- Court
- Court of Appeal
- Jurisdiction
- Rwanda
- Judgment Date
- 18 October 2022
- Case Number
- RCAA 00021/2021/CA-RCAA00022/2021/CA
- Procedural Posture
- Civil Appeal / Final Appellate Judgment
- Outcome
- appeal dismissed
- Legal Topics
- Ownership of Immovable Property, Burden of Proof, Succession, Joint Property in Marriage, Appeal Procedure
Source-derived case record
Summary, issues, holding and outcome
More case intelligence is available
Unlock the full research layer for this judgment.
Parties
Abazungura ba Gashabizi Gérard
Appellant
Ndayishimiye Pascal
Appellant
Ndayishimiye Rebecca
Respondent
Procedural Posture
Civil Appeal / Final Appellate Judgment
Legal Issues
- 1 Whether the disputed property registered in the names of Ndayishimiye Pascal and Ndayishimiye Rebecca actually belonged to Gashabizi Gérard and should revert to his heirs
- 2 Whether Ndayishimiye Rebecca and Ndayishimiye Pascal are entitled to rental income from the property since 2002
- 3 Whether new claims regarding rental income can be introduced at the appellate stage
Ratio Decidendi
There was no sufficient evidence that the disputed property ever belonged to Gashabizi Gérard or that ownership was transferred to or from him by any legally recognized means. The property was lawfully registered in the names of Ndayishimiye Pascal and Ndayishimiye Rebecca, and the claimants failed to discharge the burden of proof. Claims for rental income and its deposit into a joint account were not properly raised at the trial stage and are inadmissible on appeal. Each party must bear its own costs.
Court Disposition
appeal dismissed
Orders
- The appeals by Ndayishimiye Pascal and the heirs of Gashabizi Gérard are dismissed as unfounded.
- The cross-appeal by Ndayishimiye Rebecca is dismissed as unfounded.
Full Case Text
Judgment text and source record
27 paragraphs
# gshabizi v ndayishimiye
- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2022-10-18 - Case/document no.: RCAA 00021/2021/CA-RCAA00022/2021/CA - Collection: Court of Appeal
## Text
## Page 1
ABAZUNGURA BA GASHABIZI N’UNDI V NDAYISHIMIYE [Rwanda URUKIKO RW’UBUJURIRE – RCAA 00021/2021/CA- RCAA 00022/2021/CA (Ngagi, P.J.) 18 Ukwakira 2022] Itegeko rigena ibimenyetso mu manza n’itangwa ryabyo – ibimenyetso bicukumbuye – Kuba umuntu acunga umutungo ndetse akagira n’ibikorwa awukoraho ntibivuze byanze bikunze ko uwo mutungo ari uwe kuko bishobora no gukorwa nutari nyirawo. Incamake y’ikibazo: Uru rubanza rwatangiye Gashabizi arega umuhungu we Ndayishimiye Gerard mu Rukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge avuga ko mu mwaka wa 1989 yaguze ikibanza aranacyubaka, maze acyandikaho umumuhungu we ariwe Ndayishimiye, wari umunyeshuri. Ikirego cye kikaba kigamije kugaruza uwo mutungo kuko wanditswe kuri Ndayishimiye pascal na Ndayishimiye Rebecca bashakanye mu buryo bwemewe n’amategeko basezerana ivangamutungo rusange. Nyuma yo gutanga ikirego Gashabizi yarapfuye urubanza rukomezwa n’abazungura be. Ndayishimiye Pascal yiregura avuga ko yemeye ko uwo mutungo ari uwa Gashabizi kandi yemera ko umwandikwaho. Ndayishimiye Rebecca yagobotse ku bushake muri urwo rubanza, avuga ko umutungo uburanwa awusangiye na Ndayishimiye Pascal, ko Gashabizi nta bubasha yari afite bwo gutanga ikirego, kuko nta kigaragaza ko uwo mutungo wigeze uba uwe. Urukiko mu rubanza RC00927/2020/TGI/NYGE rwemeje ko inzitizi yo kutakira ikirego nta shingiro ifite, ko ikirego cyatanzwe na Gashabizi nta shingiro gifite, rutegeka ko umutungo uburanwa ubaruye kuri Ndayishimiye Pascal na Ndayishimiye Rebecca ukomeza kubandikwaho. Abazungura ba Gashabizi ntibanyuzwe n’icyo cyemezo maze bakijuririra mu Rukiko Rukuru, basaba ko rwasuzuma niba umutungo uburanwa wasubizwa umuryango wa Gashabizi. Ndayishimiye Rebecca na we yarajuriye, asaba Urukiko Rukuru gusuzuma niba amafaranga y’ubukode ava muri uwo mutungo kuva 1993 Gashabizi yakiriye, agomba guhabwa we na Ndayishimiye Pascal nka bene umutungo. Ndayishimiye Pascal nawe yarajuriye, avuga ko kuba umutungo umwanditseho we n’umugore bitafatwa nk’ikimenyetso ndakuka ko ari uwabo. Ubwo bujurire bwose buhuriza mu rubanza rumwe. Urukiko Rukuru mu rubanza RCA00315/2020/HC/KIG, rwemeje ko ubujurire bwatanzwe n’abazungura ba Gashabizi, n’ ubwatanzwe na Ndayishimiye Pascal nta shingiro bufite, ko ubujurire bwatanzwe na Ndayishimiye Rebecca nta shingiro bufite, rutegeka ko icyemezo cyafashwe mu rubanza rwajuririwe gihamyeho. (Abazungura ba Gashabizi bahagarariwe na Nsabimana Gasartha na Ndayishimiye Pascal ntibishimiye imikirize yurwo rubanza barujuririra mu Rukiko rw’Ubujurire bavuga ko Urukiko Rukuru rwavuze ko ibimenyetso batanze bidahagije mu kwemeza ko umutungo uburanwa Gashabizi, kandi baragaragaje ko ikibanza kiburanwa cyaguzwe Ndayishimiye Pascal akiri umunyeshuri nubwo cyaguzwe kikanubakwa mu mazina ye, kuko atari afite ubushobozi bwo gukora ibyo bikorwa, ko hari n’amasezerano y’ubukode bw’inzu yakozwe mu izina rya Gashabizi, ko nubwo ibyangombwa by’uwo mutungo byanditse kuri Ndayishimiye Pascal na Ndayisihimiye Rebecca, ariko uwo mutungo ari uwa Gashabizi, bityo ko ugomba kujya mu maboko y’abazungura
## Page 2
be. Ndayishimiye Rebecca nawe yatanze ubujurire bwuririye ku bundi avuga ko we n’umugabo we batahawe umusaruro wavuye mu bukode bw’amazu ari mu mutungo uburanwa, asaba ko amafaranga y’ubukode bw’uwo mutungo akwiye gushyirwa kuri konti ihuriweho na ba nyirawo. Ku bijyanye no Kumenya niba Urukiko Rukuru rwarirengagije ibimenyetso bigaragaza ko umutungo uburanwa ari uwa Gashabizi, urukiko rw’Ubjurire rwemeje mu rubanza RCAA00021/2021/CA- RCAA 00022/2021/CA ko nta kigaragaza ko umutungo uburanwa wigeze kuba uwa Gashabizi, noneho ngo ube waravuye mu maboko ye mu nzira ziteganywa n’amategeko. Kuba kandi hari ibikorwa Gashabizi yakoraga kuri uwo mutungo nko kuwusana, kuwubyaza umusaruro uva mu bukode, ndetse no kuwusorera, ngo bigaragaza ko aruwe, Urukiko rwemeje ko nta gaciro rwabiha kuko gucunga umutungo, kuwubyaza umusarururo atari ibimenyetso bihagije bigaragaza ko umutungo ari uw’umuntu. Bityo rwemeza ko nta bimenyetso Urukiko Rukuru rwirengagije kuko umutungo uburanwa ari uwa Ndayishimiye Pascal na Ndayisihimiye Rebecca. Ku bijyanye no kumenya niba Ndayishimiye Rebecca na Ndayishimiye Pascal bakwiye guhabwa umusaruro wavuye mu bukode bw’amazu ari mu mutungo uburanwa, Urukiko rwemeje ko nta bimenyetso batanga byerekana ishingiro ry’ibyo basaba, kuko baterekana aho bashingira imibare batanga muri uru rubanza, n’icyo bashingiraho basaba ayo mafaranga. Urukiko rwemeje kandi ko niyo Ndayishimiye Rebecca yaba agaragaza ibimenyetso by’ibyo aregera, ariko atagaragaza ko hari impaka zigeze zivuka zijyanye n’ayo mafaranga y’ubukode mbere y’aho imanza zivukiye, ku buryo amara imyaka makumyabiri (20) adakurikiranye icyo kibazo, impamvu y’ubujurire bwuririye ku bundi yatanzwe na Ndayishimiye Rebecca nta shingiro yahabwa. Ku bijyanye no kumenya niba amafaranga y’ubukode bw’umutungo uburanwa yashyirwa kuri konti ihuriweho na ba nyirawo, Urukiko rw’Ubujurire rwemeje ko kuba mu Rukiko Rukuru ariho Ndayishimiye Rebecca yasabiye bwa mbere ko amafaranga y’ubukode bw’umutungo uburanwa ashyirwa kuri konti ihuriweho na ba nyirawo,ariko Urukiko Rukuru ntirugire icyo rubivugaho nyamara ngo o niyo rugira icyo rukivugaho, ntacyo byamumarira kuko kitigeze kiburanwa mu Rukiko Rwisumbuye.Bityo kuba icyo kirego kitari kwakirwa mu Rukiko Rukuru, bivuze ko no mu Rukiko rw’Ubujurire kitagomba kwakirwa ngo gisuzumwe. Incamake y’icyemezo: 1. Kuba umuntu acunga umutungo ndetse akagira n’ibikorwa awukoraho ntibivuze byanze bikunze ko uwo mutungo ari uwe. Bityo, kuba umuntu yasana umutungo uburanwa, akawubyaza umusaruro uva mu bukode, cyangwa kuwusorera, ntivuze ko byanze bikunze aruwe kuko ibyo bikorwa bishobora no gukorwa n’utari nyir’umutungo. 2.Ntabwo umuntu yasaba umusaruro ukomoka ku bukode bw’igihe kirekire bw’umutungo asaba Urukiko kwemeza ko aruwe, atagaragaza impaka zigeze zivuka asaba guhabwa uwo musaruro. 3.Ikirego kitatanzwe mu gihe ikirego cyasuzumwaga kurwego rwa mbere ntabwo cyatangwa ku rwego rw’ubujurire. Ubujurire nta shingiro bufite. Ubujurire bwuririye ku bundi nta shingiro bufite.
## Page 3
Amategeko yashingiweho : Itegeko N° 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, ingingo ya 12,154 Itegeko Nº 15/2004 ryo ku wa 12/06/2004 ryerekeye ibimenyetso mu manza n’itangwa ryabyo, Ingingo ya 3 Nta manza zifashshijwe. Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA [1] Gashabizi Gérard yashakanye na Mukamusoni Joyce babyarana abana barimo uwitwa Ndayishimiye Pascal; ku wa16/09/2019, Gashabizi Gérard yatanze ikirego mu Rukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge avuga ko mu mwaka wa 1989 yaguze ikibanza gifite n°3132, ubu gifite UPI: 1/01/06/02/429, giherereye mu Murenge wa Muhima, Akarere ka Nyarugenge, maze acyandikaho umwana we w’umuhungu witwa Ndayishimiye Pascal, wari umunyeshuri mu Rwunge rw’Amashuri rwa Mutagatifu Andrea I Nyamirambo. Nyuma yo kugura icyo kibanza, yasabye icyemezo kimuha uburenganzira bwo kubaka nk’uko bigaragara mu ibaruwa yo ku wa 20/11/1991, nyuma yo kubyemererwa atangira kubaka, inzu yuzura mu mwaka wa 1993. Mu mwaka wa 1995, Ndayisihimiye Pascal yashakanye na Ndayishimiye Rebecca, ubu bakaba babarizwa muri Canada. [2] Avuga ko asaba ko umutungo uri muri n°UPI: 1/01/06/02/429 ubaruye kuri Ndayishimiye Pascal na Ndayishimiye Rebecca umwandikwaho. Gashabizi Gérard amaze gutanga ikirego, ku wa 13/10/2019 yarapfuye ikirego gikomezwa n’abazungura be. Ndayishimiye Pascal mu myiregurire ye yemeye ko uwo mutungo ari uwa Gashabizi Gérard kandi yemera ko umwandikwaho. Ndayishimiye Rebecca yagobotse ku bushake muri urwo rubanza, avuga ko umutungo uburanwa awusangiye na Ndayishimiye Pascal umugabo we, ko Gashabizi Gérard nta bubasha yari afite bwo gutanga ikirego, kuko nta kigaragaza ko uwo mutungo wigeze uba uwe. [3] Mu rubanza RC00927/2020/TGI/NYGE rwaciwe n’Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge ku wa 24/09/2020, urwo Rukiko rwemeje ko inzitizi yo kutakira ikirego nta shingiro ifite, ko ikirego cyatanzwe na Gashabizi Gérard nta shingiro gifite, rutegeka ko umutungo uri mu kibanza gifite UPI: 1/01/06/02/429 ubaruye kuri Ndayishimiye Pascal na Ndayishimiye Rebecca ukomeza kubandikwaho. [4] Abazungura ba Gashabizi Gérard ntibanyuzwe n’icyo cyemezo maze bakijuririra mu Rukiko Rukuru, basaba urwo Rukiko ko rwasuzuma niba umutungo utimukanwa ubaruye kuri UPI: 1/01/06/02/429 wasubizwa umuryango wa Gashabizi Gérard. Ndayishimiye Rebecca na we yarajuriye, asaba Urukiko Rukuru gusuzuma niba amafaranga y’ubukode ava muri uwo mutungo kuva 1993 Gashabizi Gérard agomba guhabwa we na Ndayishimiye Pascal nka bene umutungo. Ndayishimiye Pascal nawe yarajuriye, avuga ko kuba umutungo umwanditseho we n’umugore
## Page 4
bitafatwa nk’ikimenyetso ndakuka ko ari uwabo. Izo manza uko ari eshatu zarahujwe ziburanishirizwa mu rubanza rumwe rufite RCA00315/2020/HC/KIG. [5] Ku wa 21/10/2021, Urukiko Rukuru rwaciye urubanza RCA00315/2020/HC/KIG, rwemeza ko ubujurire bwatanzwe n’abazungura ba Gashabizi Gérard, n’ ubwatanzwe na Ndayishimiye Pascal nta shingiro bufite, ko ubujurire bwatanzwe na Ndayishimiye Rebecca nta shingiro bufite, rutegeka ko icyemezo cyafashwe mu rubanza rwajuririwe RC00927/2020/TGI/NYGE rwaciwe n’Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge ku wa 24/09/2020 gihamyeho, ko buri muburanyi yirengera ibyo yarutanzeho, runategeka ko amagarama yatanzwe ahera mu Isanduku ya Leta. [6] Abazungura ba Gashabizi Gérard bahagarariwe na Nsabimana Gasartha Gilbert na Ndayishimiye Pascal ntibishimiye imikirize y’urubanza bayijuririra muri uru Rukiko bavuga ko Urukiko Rukuru rwavuze ko ibimenyetso batanze bidahagije mu kwemeza ko umutungo ufite UPI: 1/01/06/02/429 ari uwa Gashabizi Gérard, kandi baragaragaje ko ikibanza kiburanwa cyaguzwe Ndayishimiye Pascal akiri umunyeshuri nubwo cyaguzwe kikanubakwa mu mazina ye, kuko atari afite ubushobozi bwo gukora ibyo bikorwa, ko hari n’amasezerano y’ubukode bw’inzu yakozwe mu izina rya Gashabizi Gérard, ko nubwo ibyangombwa by’uwo mutungo byanditse kuri Ndayishimiye Pascal na Ndayisihimiye Rebecca, ariko uwo mutungo ari uwa Gashabizi Gérard, bityo ko ugomba kujya mu maboko y’abazungura be, banasaba amafaranga y’ibyagiye ku rubanza, maze ubujurire bwabo bwandikwa kuri RCAA00021/2021/CA- RCAA 00022/2021/CA.Ndayishimiye Rebecca nawe yatanze ubujurire bwuririye ku bundi avuga ko we n’umugabo we batahawe umusaruro wavuye mu bukode bw’amazu ari mu kibanza gifite UPI: 1/01/06/02/429 uhereye mu mwaka wa 2002 ko kandi amafaranga y’ubukode bw’uwo mutungo akwiye gushyirwa kuri konti ihuriweho na ba nyirawo. [7] Urubanza rwaburanishijwe mu ruhame ku wa 07/10/2022, Abazungura ba Gashabizi Gérard bahagararariwe na Me Kayitare Serge, Ndayishimiye Pascal ahagarariwe na Me Kayitare Jean Pierre, naho Ndayishimiye Rebecca ahagararariwe na Me Kamanzi Tchuma afatanyije na Me Kabasha Védaste. II. IBIBAZO BIGIZE URUBANZA N’ISESENGURA RYABYO Ubujurire bw’abazungura ba Gashabizi Gérard na Ndayishimiye Pascal Kumenya niba Urukiko Rukuru rwarirengagije ibimenyetso bigaragaza ko umutungo uburanwa ari uwa Gashabizi Gérard [8] Uhagarariye abazungura ba Gashabizi Gérard avuga ko Urukiko Rukuru rwirengagije ibimenyetso batanze, aho bagaragaje ko nubwo nta masezerano yanditse Gashabizi Gérard yagiranye na Ndayishimiye Pascal, ariko umutungo ufite UPI: 1/01/06/02/429 ari uwa Gashabizi Gérard nubwo wanditswe kuri Ndayishimiye Pascal, kuko ikibanza kigurwa kinubakwa cyaguzwe akiri umunyeshuri, akaba atari afite ubushobozi bwo gukora ibyo bikorwa, ko kandi muri icyo gihe byari bisanzwe ku bacuruzi kuba Umubyeyi yakwandikaho umwana we umutungo, akaba atari nawe wenyine yanditseho umutungo we, ko kandi Ndayishimiye Pascal yemereye mu Rukiko ko
## Page 5
umutungo uburanwa ari uwa Gashabizi Gérard, ko hari n’amasezerano y’ubukode bw’iyo nzu yakozwe mu izina rya Gashabizi Gérard, hakaba hari n’abatangabuhamya bemeza ko Gashabizi Gérard ari we wubatse iyo nzu. [9] Asobanura ko mu gika cya 11 cy’urubanza RCA00315/2020/HC/KIG, Urukiko Rukuru rwavuze ko nta kimenyetso Ndayishimiye Pascal n’abazungura ba Gashabizi Gérard batanze gihamya ko umutungo uburanwa mu by’ukuri wari uwa Gashabizi Gérard n’ubwo wari wanditse kuri Ndayishimiye Pascal, ko uretse kuba byaravuzwe mu magambo, nta kindi kimenyetso kibihamya bagaragaje, cyaba wenda nk’inyemezabuguzi z’ibikoresho byo gusana, amasezerano y’ubukode Gashabizi Gérard yaba yaragiranye n’abagiye bakodesha uwo mutungo, cyangwa inyemezabwishyu z’umusoro, kandi ibyo bimenyetso byaratanzwe haba ku rwego rwa mbere ndetse no ku rwego rwa kabiri, ariko Urukiko rukabyirengagiza. [10] Avuga kandi ko Urukiko Rukuru rutari kubaza ibimenyetso bijyanye n’inyemezabuguzi zo gusana iyo nyubako, mu gihe Ndayishimiye Pascal iyo nyubako yanditseho yiyemerera ko uretse no kuyisana ahubwo yubatswe na Se Gashabizi Gérard, ko kwiyemerera kwe mu Rukiko kwari gukwiye guhabwa agaciro, kuko na Ndayishimiye Rebecca uvuga ko uwo mutungo awusangiye na Ndayishimiye Pascal atagaragaza ko hari uruhare na ruto yigeze agira mu iyubakwa n’isanwa ryawo, cyangwa urwo gufata ibyemezo mu kuwubyaza umusaruro, ko ahubwo yawumenye ari uko ashyingiranwe na Ndayishimiye Pascal. Avuga kandi ko Urukiko rwirengagije amasezerano y’ubukode yo ku wa 10/11/2018 yabaye hagati ya Gashabizi Gérard na Mr Afroz Khan mu kibanza 429, agomba kumara umwaka umwe (1) aho ku kwezi igiciro cyari 370.000 Frw, ndetse n’inyemezabwishyu z’umusoro, bigaragaza ko byakorwaga na Gashabizi Gérard, kandi byose byari byarashyizwe muri dosiye. [11] Akomeza avuga ko kuba Ndayishimiye Pascal yemera ko inyubako ziri mu kibanza gifite UPI: 1/01/06/02/429 zubatswe na Gashabizi Gérard, na Ndayishimiye Rebecca akaba adahakana ko nta ruhare yagize mu iyubakwa ryazo, no kuba uwo mutungo warabyazwaga umusaruro na Gashabizi Gérard kuko ari na we wawukodeshaga, ibyo ubwabyo ari ibimenyetso bihagije bigaragaza nyirawo. Ko kandi inzu y’ubucuruzi yubakwa kugira ngo nyirayo ayibyaze umusaruro, akuremo inyungu, ariko ko kuba Ndayishimiye Pascal na Ndayishimiye Rebecca nta nyungu bagaragaza bakuraga muri uwo mutungo, Ndayishimiye Rebecca ntaho yahera agaragaza uruhare rwe kuri uwo mutungo. [12] Avuga na none ko ashingiye ku rubanza RS/REV/INJUST/CIV.0003/14/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 03/02/2017, haburana Mukagatare na Succession Bwanakeye, aho Urukiko rw’Ikirenga rwatanze umurongo ruvuga ko kuba umutungo utimukanwa wanditse ku muntu bidahagije, ahubwo ko hakwiye kugaragazwa inkomoko y’uwo mutungo, basanga kuba Ndayishimiye Pascal na Ndayishimiye Rebecca banditsweho umutungo uburanwa, bidahagije kugira ngo habe hakwemezwa ko ari uwabo, ko ahubwo bakwiye kugaragaza inkomoko yawo. Bityo ko hashingiwe kuri ibyo bisobanuro, basanga umutungo ubaruwe kuri UPI : 1/01/06/02/429 ukwiye kwandikwa kuri nyirawo, Gashabizi Gérard nk’uko byaregewe, kuko atemera ibyo Urukiko rwashingiyeho mu bika bya 8, 10 na 11 by’urubanza rujurirwa. [13] Asoza avuga ko mu rwego rwo gushyigikira ibimenyetso batanze bafite n’abatangabuhamya barimo uwitwa Kanuma Jean Damascène wari comptable kwa Gashabizi Gérard ari na we
## Page 6
wamenyekanishaga imisoro, akanagura ibikoresho byo kubaka inzu iburanwa, bamwe mu bafundi bubatse inzu iburanwa barimo uwitwa Sakindi Japhet, Nyirimanzi André na Gahigiro Theoneste, ko basaba Urukiko kubumva bakazatanga ubuhamya bw’uwubatse iyo nzu, uwaguraga ibikoresho n’uwabahembaga. [14] Uhagarariye Ndayishimiye Pascal, avuga ko uwo ahagarariye asangiye inyungu n’Abazungura ba Gashabizi Gérard, bityo ko ingingo zabo z’ubujurire ari zimwe ndetse n’ibisobanuro batanga ari bimwe. Kuri iyi ngingo y’ubujurire, yongeraho ko Urukiko rwazita ko hagati ya Gashabizi Gérard n’umwana we Ndayishimiye Pascal habaye amasezerano atanditse aho nubwo umutungo wari wanditse kuri Ndayishimiye Pascal, bumvikanye ko ari uwa Gashabizi Gérard ko kandi akomeza kuwucunga kuko wari umutungo we. Akaba ariyo mpamvu mu mwaka wa 2016, ubwo Ndayishimiye Pascal yiyandikishagaho uwo mutungo ahanditse twebwe we yanditse izina rye gusa, kuko yazirikanaga ibyo yumvikanye na Se, ko uwo mutungo umwandikwaho gusa, ariko ukuri ari uko ari uwa Se Gashabizi Gérard. Asoza asaba Urukiko kuzashingira ku rubanza RS/REV/INJUST/CIV.0003/14/CS rwibukijwe haruguru. [15] Ababuranira Ndayishimiye Rebecca bavuga ko nta hantu na hamwe Urukiko Rukuru rwigeze rwirengagiza ibimenyetso rwagaragarijwe, ko ahubwo nta kimenyetso gifatika uhagarariye abazungura ba Gashabizi Gérard yigeze arugaragariza, ngo rube rwagishingiraho rwemeza ko umutungo uburanwa ari uwa Gashabizi Gérard uretse kubivuga mu magambo gusa, ko ahubwo Ndayishimiye Rebecca ari we wagaragaje ko kuva uwo mutungo wagurwa ari ikibanza, hakaza kubakwamo inzu, hanyuma ikabohozwa, ariko ko abari barayitije bakuwemo ku mbaraga hashingiwe kuri procuration yatanzwe na Ndayishimiye Pascal, babifashijwemo n’Ubuyobozi, ko muri ibyo bibazo byose byabayeho nta hantu na hamwe bigeze bagaragaza ko hari aho Gashabizi Gérard ahuriye n’uwo mutungo. [16] Basobanura ko kuva ku gika cya 8 kugeza ku cya 11 by’urubanza rujuririrwa RCA00315/2020/HC/KIG, Urukiko Rukuru rwasobanuye neza impamvu rwashingiyeho icyemezo cyarwo, maze mu gika cya 12 rukanzura ko rusanga ibimenyetso byose Ndayishimiye Pascal n’uburanira abazungura ba Gashabizi Gérard batanze bidahagije mu kwemeza ko umutungo uburanwa ari uwa Gashabizi Gérard koko, ku buryo byatesha agaciro icyemezo cyatanzwe n’Ikigo cy’Igihugu gishinzwe ubutaka kibifitiye ububasha, bityo ko bagomba gutsindwa hashingiwe ku ngingo ya 12 y’Itegeko N°22/2012 ryo ku wa 29/04/2018 ryibukijwe haruguru, iteganya ko urega ari we ugomba kugaragaza ibimenyetso by’ibyo aregera yabibura uwarezwe akamutsinda, maze rutegeka ko urubanza rwajuririwe RC00927/2020/TGI/NYGE rugumaho. [17] Basobanura ko nta bimenyetso byirengagijwe, ahubwo Urukiko rwashingiye icyemezo cyarwo ku bimenyetso rwagaragarijwe, ariko rusanga bitari bihagije, kandi ko kugeza n’ubu abajuriye batabasha kugaragariza Urukiko ibimenyetso bifatika bigaragaza ko umutungo uburanwa koko ari uwa Gashabizi Gérard, akaba ari na yo mpamvu basaba Urukiko rw’Ubujurire kwemeza ko ubujurire bwabo nta shingiro bufite, no kwemeza ko umutungo uburanwa ukomeza kwandikwa kuri Ndayishimiye Pascal na Ndayishimiye Rebecca. Muri ibyo bimenyetso bo bashingiraho bagaragaza ko umutungo ari uwa Ndayishimiye Pascal akaba awusangiye na Ndayishimiye Rebecca, bavuga icyemezo cy’ubushyingiranwe hagati ya Ndayishimiye Pascal na Ndayishimiye Rebecca kigaragaza ko bashyingiranywe ivangamutungo rusange mu mwaka wa 1995, kandi icyo
## Page 7
gihe, umutungo uburanwa wari wanditse kuri Ndayishimiye Pascal; hari ibaruwa Ndayishimiye Pascal yandikiye Umuyobozi w’Akarere ka Nyarugenge ku wa 17/04/2013 asaba titre de propriété, anagaragaza ko umutungo ari uwe, hari procuration yahaye nyina ubwo we yari muri Canada kugira ngo agaruze uwo mutungo wari warabohojwe; hari contrat de location à usage résidentiel yo mu mwaka wa 1991 igaragaza ko uwo mutungo wari uwa Ndayishimiye Pascal; hari n’icyangombwa cy’umutungo cyerekana ko uwo mutungo wanditse kuri Ndayishimiye Pascal na Ndayishimiye Rebecca. [18] Basoza bavuga ko kwemera imbere y’Urukiko kwa Ndayishimiye Pascal ko umutungo wari uwa Se Gashabizi Gérard nubwo wari umwanditseho nta shingiro byahabwa kuko ibyangombwa byose bigaragaza ko wari uwa Ndayishimiye Pascal, kandi akaba uwufatanyije na Ndayishimiye Rebecca. Bavuga kandi ko nubwo Ndayishimiye Pascal yaba yaratije Se izina (prete nom), abahanga mu mategeko bavuga ko bene ayo masezerano agomba kuba yanditse, muri uru rubanza akaba ari ntayo yigeze abaho. Ku bijyanye n’abatangabuhamya bavugwa n’abajuriye, bavuga ko ntacyo bamarira Urukiko, kuko yaba comptable, hari amakuru yaba adafite, haba n’abafundi nabo ntacyo bamarira Urukiko mu kugaragaza inkomoko y’umutungo uburanwa. UKO URUKIKO RUBIBONA [19] Muri uru rubanza hagomba gusuzumwa niba hari ibimenyetso Urukiko Rukuru rwirengagije bigaragaza nta shiti ko nubwo umutungo uburanwa wanditswe kuri Ndayishimiye Pascal na Ndayishimiye Rebecca ariko ubwo yashingiranwaga na Ndayishimiye Rebecca wari uwa Gashabizi Gérard ku buryo nta ruhare Ndayishimiye Rebecca awufiteho; ukaba ugomba kwandikwa ku bazungura ba Gashabizi Gérard. [20] Ingingo ya 12 y’Itegeko N° 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi iteganya ibikurikira: “Urega agomba kugaragaza ibimenyetso by’ibyo aregera. Iyo abibuze, uwarezwe aratsinda”. Ingingo ya 3 y’Itegeko Nº 15/2004 ryo ku wa 12/06/2004 ryerekeye ibimenyestso mu manza n’itangwa ryabyo nayo iteganya ko “Buri muburanyi agomba kugaragaza ukuri kw’ibyo aburana”. [21] Nk’uko impande ziburana zibyemeranyaho umutungo uburanwa wanditse kuri Ndayishimiye Pascal na Ndayishimiye Rebecca. Zemeranya kandi ko ubwo Ndayishimiye Pascal yashyingiranwaga na Ndayishimiye Rebecca ivangamutungo rusange, umutungo uburanwa wari wanditse kuri Ndayishimiye Pascal, bivuze ko n’ibimenyetso byagaragajwe n’uruhande rwa Ndayishimiye Rebecca, Abazungura ba Gashabizi Gérard na Ndayishimiye Pascal ubwe batabihakana, ahubwo icyo bavuga kandi bagomba gutangira ibimenyetso akaba ukugaragaza ukuntu umutungo uburanwa ari uwa Gashabizi Gérard kandi wanditse kuri Ndayishimiye Pascal na Ndayishimiye Rebecca. [22] Urukiko rurasanga nk’uko Urukiko Rukuru rwabibonye, nta kigaragaza ko uyu mutungo uburanwa wigeze kuba uwa Gashabizi Gérard, noneho ngo ube waravuye mu maboko ye (transfer of ownership) mu nzira ziteganywa n’amategeko nko kuba yarawumuraze, yarawuzunguye, barawuguze, yarawumuhaye nk’impano cyangwa ko yaba yarawumuhawe nk’ingurane. Byongeye kandi niyo byagaragara ko koko wari uwe, ariko ukaba waramuvuyeho muri imwe mu nzira zimaze
## Page 8
kugaragazwa, nabyo ntacyo byamarira Abazungura ba Gashabizi Gérard, kuko n‘ubundi biba bishimangira ko umutungo utakiri uwa Gashabizi Gérard, bityo ko nta burenganzira awufiteho. [23] Ku byo Abazungura ba Gashabizi Gérard bavuga ko nubwo nta masezerano yanditse agaragaza ko nubwo umutungo wari wanditse kuri Ndayishimiye Pascal ariko wari uwa Se Gashibizi Gérard, Urukiko rurasanga nta shingiro byahabwa kuko ibimenyetso batanga nko kuba hari abatangabuhamya babibizi, cyangwa ko icyo gihe byari bisanzwe bikorwa ko abacuruzi bandikisha imitungo yabo ku bandi bantu; nko kuba hari ibikorwa yakoraga kuri uwo mutungo, cyangwa kuba Ndayishimiye Pascal yiyemerera ko umutungo uburanwa wari uwa Se Gashibizi Gérard, atari ibimenyetso bihagije byashingirwaho ngo bibe byavutsa Ndayishimiye Rebecca uburenganzira afite ku mutungo asangiye n’umugabo we Ndayishimiye Pascal mu buryo bwemewe n’amategeko kuko bashyingiranwe ivangamutungo rusange uwo mutungo wanditse kuri Ndayishimiye Pascal. [24] Urukiko rurasanga kuba igihe Ndayishimiye Pascal yashyingiranwaga na Ndayishimiye Rebecca ataragaragaje ko uwo umutungo utari uwe, cyangwa ngo na nyuma yaho abe yaragaragaje ko hari ibimenyetso simusiga bigaragaza ko uwo mutungo wari uwa Gashabizi Gérard, atari guhindukira nyuma y’imyaka igera kuri makubyabiri n’ine (24) ngo abe ariho avuga ko umutungo wari uwa Gashabizi Gérard, cyane cyane ko n’ababuranyi bivugira ko ari mu mihango y’ubutane n’umugore we Ndayishimiye Rebecca. Kuba na none Ndayishimiye Pascal avuga ko atari we wenyine se yandikagaho imitungo ye ko n’abandi bavandimwe be yagiye ayibandikaho, ibyo akabishingiraho avuga ko umutungo uburanwa nawo ari uwa se Gashabizi Gérard, uru Rukiko rurasanga nta gaciro byahabwa kuko umutungo uburanwa muri uru rubanza umwanditseho we n’umugore we Ndayishimiye Rebecca kandi nk’uko byamaze gusobanurwa haruguru nta kimenyetso na kimwe yerekana kigaragaza ko guhera mu mwaka wa 1995, hari icyo Gashabizi Gérard yaba yarakoze ngo uwo mutungo awusubirane, ahubwo ibimenyetso byose bifatika bikaba bigaragaza ko Ndayishimiye Pascal ari we nyiri uwo mutungo akaba ari nawe wakoze ibisabwa kugira ngo ujye mu mazina ye n’umugore we Ndayishimiye Rebecca. Umuntu akaba yakwibaza impamvu ki Gashabizi Gérard yaba yarategereje imyaka igera kuri 24 kugira ngo atange ikirego cyo kwiyandikaho uwo mutungo yita uwe. [25] Ku bijyanye n’ibyo abajuriye bavuga ko kuba hari ibikorwa Gashabizi Gérard yakoraga kuri uwo mutungo nko kuwusana, kuwubyaza umusaruro uva mu bukode, ndetse no kuwusorera, ibyo byose ari ibihamya ko ari uwa Gashabizi Gérard nubwo wari ubaruye kuri Ndayishime Pascal n’umugore we Ndayishiye Rebecca, uru Rukiko rurasanga nta gaciro rwabiha kuko gucunga umutungo, kuwubyaza umusarururo atari ibimenyetso bihagije bigaragaza ko umutungo ari uw’umuntu, kuko ibyo bikorwa niyo byaba byakozwe koko bishobora no gukorwa n’umuntu utari nyiri mutungo. [26] Ku byerekeye ibyo abajuriye bavuga ko hari abatangabuhamya bazi ko umutungo uburanwa wari uwa Gashabizi Gérard, Urukiko rurasanga nabyo nta shingiro byahabwa, kuko usibye ko nta n’igihamya ko baba babizi, ariko nk’uko bisanzwe bizwi, mu manza mbonezamubano, ntabwo ubuhamya busimbura inyandiko, kandi nk’uko byagaragajwe haruguru, hari inyandiko nyinshi zigaragaza ko umutungo ari uwa Ndayishimiye Pascal, kandi nta nyandiko nimwe abazungura ba Gashabizi Gérard bagaragarije inkiko izivuguruza.
## Page 9
[27] Urukiko rurasanga n’urubanza RS/REV/INJUST/CIV.0003/14/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 03/02/2017, haburana Mukagatare na Succession Bwanakeye, Ndayishimiye Pascal n’Abazungura ba Gashabizi Gérard bashingiraho bavuga ko Ndayishimiye Rebecca adashobora kugaragaza inkomoko y’umutungo uburanwa nubwo umwanditseho, ntacyo byabamarira kuko Ndayishimiye Rebecca agaragaza ko awukomora ku kuba yarashyingiranwe na Ndayishimiye Pascal ivangamutungo rusange kandi uwo mutungo umwanditseho, ahubwo abo baburana akaba ari bo batashoboye kugaragaza ko uwo mutungo wari uwa Gashabizi Gérard; cyane cyane ko kuba umutungo wanditse kuri Ndayishimiye Pascal na Ndayishimiye Rebecca, abagomba kugaragaza inkomoko y’umutungo ni abavuga ko uwo mutungo ari uwa Gashabizi Gérard, kuko Ndayishimiye Rebecca we yayigaragaje. [28] Hashingiwe ku bisobanuro bimaze gutangwa, Urukiko rurasanga nta bimenyetso bifatika Urukiko Rukuru rwirengagije bigaragaza ko umutungo uburanwa ari uwa Gashabizi Gérard ; bityo ubujurire bw‘Abazungura ba Gashabizi Gérard na Ndayishimiye Pascal nta shingiro bufite. UBUJURIRE BWURIRIYE KU BUNDI Gusuzuma niba Ndayishimiye Rebecca na Ndayishimiye Pascal bakwiye guhabwa umusaruro wavuye mu bukode bw’amazu ari mu kibanza UPI: 1/01/06/02/429 uhereye mu mwaka wa 2002 [29] Abahagarariye Ndayishimiye Rebecca bavuga ko kuva mu mwaka wa 2002, uwo mutungo umaze kuva mu maboko y’abari barawubohoje, ko umusaruro wavuyemo kuva icyo gihe Ndayishimiye Rebecca atigeze amenya amerekezo yawo, kandi inzu iburanwa igizwe n’amagorofa 3, aho buri imwe ikodeshwa 400.000Frw ku kwezi, hakiyongeraho n’igaraje rikodeshwa 400.000Frw buri kwezi, amafaranga yose hamwe yinjiraga buri kwezi akaba 1.600.000Frw, ku mwaka akaba 1.600.000 Frw x 12= 19.200.000Frw, hakuwemo 70% ahwanye na 13.440.000Frw agenda ku misoro no gusana hasigara 5.760.000Frw. Bavuga ko mu gihe cy’imyaka 20 ibarwa uhereye mu mwaka wa 2002 kugeza mu mwaka wa 2021 ayo mafaranga angana na 5.760.000 Frw x 20 = 115.200.000Frw, asaba Urukiko gutegeka ko Ndayishimiye Rebecca ahabwa uwo musaruro kugira ngo awifashishe mu rugo, kuko Ndayishimiye Pascal yarutaye, akaba arutunze wenyine. Babajijwe nimba barabisabye mu rubanza rujuririrwa bavuga ko Ndayishimiye Rebecca yasabaga 550.880.000Frw, akaba yarabigoroye (reformulation), babjijwe icyo banenga icyemezo cy’Urukiko Rukuru kuri iyi ngingo yabo y’ubujurire, bavuga ko Urukiko rwabisuzuma, ahubwo bavuga gusa ngo Urukiko ngo Urukiko ruzabisubimwe. [30] Uhagarariye Abazungura ba Gashabizi Gérard avuga ko ntakigaragaza ko ayo mafaranga bayasaba Abazungura na Gashabizi Gérard, ko kandi Urukiko Rukuru rwemeje ko atasaba Ndayishimiye Pascal amafaranga y’ubukode. Avuga kandi ko ikibazo cy’imicungire y’umutungo wa Ndayishimiye Rebecca na Ndayishimiye Pascal kitaburanwa muri uru rubanza kuri uru rwego. [31] Uhagarariye Ndayishimiye Pascal avuga ko ibivugwa n’uhagarariye abazungura ba Gashabizi Gérard babihuriyeho. Avuga kandi ko iki kibazo cyaburanyweho mu rubanza RC00285/2020/TB/NYGE, aho Ndayishimiye Rebecca yareze Ndayishimiye Pascal gucunga nabi umutungo aratsindwa arajurira nabwo aratsindwa, ko rero kitagomba kongera gusuzumwa bwa
## Page 10
kabiri muri uru Rukiko, hashingiwe ku ihame rya "Non ibis in idem " riteganywa mu ngingo ya 14 y’Itegeko N°22/2012 ryo ku wa 29/04/2018 ryavuzwe haruguru, aho igira iti: ″Urubanza rwaciwe ku rwego rwa nyuma ntirushobora kongera kuburanishwa bundi bushya ku mpamvu zimwe no ku kiburanwa kimwe hagati y’ababuranyi bamwe baburana ikirego kimwe″. UKO URUKIKO RUBIBONA [32] Ingingo ya 3 y’Itegeko Nº 15/2004 ryo ku wa 12/06/2004 ryerekeye ibimenyestso mu manza n’itangwa ryabyo nayo iteganya ko “Buri muburanyi agomba kugaragaza ukuri kw’ibyo aburana”. [33] Urukiko rurasanga usibye kuba abahagarariye Ndayishimiye Rebecca bavuga gusa ko uwo bahagarariye asaba amafaranga y’ubukode buva mu mutungo ubaruye kuri UPI: 1/01/06/02/429 guhera mu mwaka wa 2002, ariko nta bimenyetso batanga byerekana ishingiro ry’ibyo basaba, kuko baterekana aho bashingira imibare batanga muri uru rubanza, n’icyo bashingiraho basaba ayo mafaranga, nk’amasezerano y’ubukode, aho ubukode bwishyuriwe n’uwabwishyuye n ‘uwabwishyuye. Urukiko rurasanga na none n‘iyo Ndayishimiye Rebecca yaba agaragaza ibimenyetso by’ibyo aregera, ariko nabwo ntagaragaza ko hari impaka zigeze zivuka zijyanye n’ayo mafaranga y’ubukode mbere y’aho imanza zivukiye mu mwaka wa 2020, ku buryo abara imyaka makumyabiri (20), ikindi ntabwo agaragaza impamvu muri iyo myaka yose atigeze akurikirana iki kibazo; bityo, iyi mpamvu y’ubujurire bwuririye ku bundi yatanzwe na Ndayishimiye Rebecca nta shingiro ifite, cyane cyane ko abamuhagarariye batabasha no kugaragaza icyo banenga ibisobanuro byatanzwe n’Urukiko Rukuru kuri iki kibazo nk’uko bigaragara mu gika cya 16 cy’urubanza rujuririrwa, ahubwo bavuga gusa ngo Urukiko ruzabisuzume. Gusuzuma niba amafaranga y’ubukode bw’umutungo uri mu kibanza UPI: 1/01/06/02/429 akwiye gushyirwa kuri konti ihuriweho na ba nyirawo [34] Abahagarariye Ndayishimiye Rebecca basaba ko amafaranga y’ubukode buturuka mu mutungo uburanwa ugizwe n’amazu akodeshwa ashyirwa kuri konti ihuriweho na ba nyirawo, kuko afite ikibazo cy’uko nta kintu abona ku musaruro ukomoka ku mutungo asangiye na Ndayishimiye Pascal. Babajijwe niba byaraburanweho mu rubanza rujuririrwa, bavuga babihariye Urukiko. [35] Uhagarariye Abazungura ba Gashabizi Gérard n’uhagarariye Ndayishimiye Pascal bavuga ko iyi ngingo itaburanishijwe mu rubanza rujuririrwa, ikaba rero itagomba gusuzumwa kuri uru rwego hashingiwe ku biteganywa n’ingingo ya 154 y’Itegeko N°22/2012 ryo ku wa 29/04/2018 ryavuzwe haruguru. UKO URUKIKO RUBIBONA [36] Ingingo ya 154 y’Itegeko N° 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi iteganya ibikurikira: “Ku rwego rw’ubujurire ntihashobora gutangirwa ikirego gishya keretse kuregera guhwanya imyenda, cyangwa gutanga ikirego cyo kwiregura ku kirego cy’ibanze cyatanzwe mu rukiko rw’ubujurire”. [37] Dosiye y’urubanza igaragaza ko ku rwego rwa mbere Ndayishimiye Rebecca atigeze asaba ko amafaranga y’ubukode bw’umutungo uri mu kibanza UPI: 1/01/06/02/429 ashyirwa kuri konti
## Page 11
ihuriweho na ba nyirawo, ahubwo nk’uko bigaragara mu myanzuro ye yo ku wa 15/03/2021, yo mu Rukiko Rukuru niho yasabye bwa mbere ko ubukode busabwa bwashyirwa kuri konti ihuriweho na ba nyiri umutungo uburanwa, ariko iki kibazo kikaba kitagaragara mu bibazo Urukiko Rukuru rwasuzumye. [38] Urukiko rurasanga, kuba rero mu Rukiko Rukuru ariho Ndayishimiye Rebecca yasabiye ko amafaranga y’ubukode bw’umutungo uri mu kibanza gifite UPI: 1/01/06/02/429 ashyirwa kuri konti ihuriweho na ba nyirawo, birumvikana ko nubwo ntacyo Urukiko Rukuru rwakivuzeho, ariko niyo rugira icyo rukivugaho, ntabwo cyari kwakirwa, kuko kitigeze kiburanwa mu Rukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge, kuba rero kitari kwakirwa mu Rukiko Rukuru, bivuze ko no muri uru Rukiko kitagomba kwakirwa ngo gisuzumwe, hashingiwe ku biteganywa n’ingingo ya 154 y’Itegeko N° 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 yavuzwe haruguru. AMAFARANGA Y’IKURIKIRANARUBANZA N’IGIHEMBO CYA AVOKA Kumenya niba amafaranga y’ikurikirikiranarubanza n’igihembo cya Avoka asabwa afite ishingiro [39] Uhagarariye Ndayishimiye Pascal asaba ko Urukiko rw’Ubujurire gutegeka Ndayishimye Rebecca gusubiza Ndayishimiye Pascal amafaranga yatanze akurikirana uru rubanza, n’ay’igihembo cya Avoka angana na 3.500.000Frw, akubiyemo 1.000.000Frw y’igihembo cya Avoka kuri buri rwego na 500.000Frw y’ikurikiranarubanza. [40] Uhagarariye Abazungura ba Gashabizi Gérard asaba ko abazungura ba Gashabizi Gérard basubizwa na Ndayishimiye Rebecca amafaranga batanze mu gukurikirana uru rubanza, n’ay’igihembo cya Avoka wiyambajwe angana 3.500.000Frw, bihwanye na 1.000.000Frw y’igihembo cya Avoka guhera ku rwego rubanza kugera kuri uru rwego na 500.000Frw y’ikurikiranarubanza. [41] Abahagarariye Ndayishimiye Rebecca bavuga ko Ndayishimye Rebecca yaje mu rubanza rugitangira mu Rukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge arugobotsemo mu rwego rwo kurengera umutungo afiteho uruhare rudashidikanywaho, bityo ko nta ndishyi agomba gusabwa. [42] Bavuga kandi ko mu rubanza RCA00315/2020/HC/KIG yasabye Urukiko Rukuru gusubizwa 2.000.000Frw y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka ariko ntirwayamuha, bityo ko asaba Urukiko rw’Ubujurire gutegeka Succession Gashabizi Gérard ihagarariwe na Nsabimana Gasartha Gilbert ifatanyije na Ndayishimiye Pascal kuyamuha. [43] Bavuga na none ko Ndayishimiye Rebecca ashingiye ku biteganywa mu ngingo ya 111, igika cya 1 y’Itegeko N°22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza mbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, kuri uru rwego asaba 500.000Frw y’ikurikiranarubanza, no kumuha 500.000Frw kuri buri Avoka, ku ba Avoka babiri bamuburanira akaba 1.000.000Frw, hashingiwe ku ngingo ya 34 y’Amabwiriza n°91-2014 agenga ibihembo by’Abavoka.
## Page 12
[44] Uhagarariye Abazungura ba Gashabizi Gérard n’uhagarariye Ndayishimiye Pascal bavuga ko amafaranga y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka Ndayishimiye Rebecca asaba ntayo akwiye guhabwa kuko aburana ibitari ibye kuko n'umugabo we Ndayishimiye Pascal ubwe ahakana ko iyi mitungo iburanwa atari iyabo basangiye nk’uko yabyiyemereye mu Rukiko. UKO URUKIKO RUBIBONA [45] Ku bijyanye n’amafaranga y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka asabwa na Ndayishimiye Pascal n‘abazungura ba Gashabizi Gérard bahagarariwe na Nsabimana Gasartha Gilbert ndetse n’asabwa na Ndayishimiye Rebecca, Urukiko rurasanga nta ruhande rukwiye kuyahabwa, ahubwo buri ruhande rukwiye kwirengera ibyo rwatanze rukurikirana uru rubanza, kuko ubujurire bw’Abazungura ba Gashabizi Gérard hamwe n’ubwa Ndayishimiye Pascal nta shingiro bwahawe ndetse n’ubujurire bwuririye ku bundi bwatanzwe na Ndayishimiye Rebecca nta shingiro bwahawe. Rurasanga kandi amafaranga basaba batahawe mu rubanza rujurirwa nta shingiro afite kuko mu gika cya 17 cy’urubanza rujuririrwa, Urukiko Rukuru rwasobanuye impamvu rutayabahaye, aho rwasobanuye ko kuba ubujurire bwabo bose nta shingiro bufite, buri muburanyi agomba kwirengera indishyi z’ibyo yatanze mu rubanza, kuba rero bataragaragaza ikosa Urukiko Rukuru rwakoze, birumvikana ko ibyo bavuga nta shingiro bigomba guhabwa. III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [46] Rwemeje ko ubujurire bwatanzwe na Ndayishimiye Pascal n’ubwatanzwe n’abazungura ba Gashabizi Gérard bahagarariwe na Nsabimana Gasartha Gilbert nta shingiro bufite. [47] Rwemeje ko ubujurire bwuririye ku bundi bwatanzwe na Ndayishimiye Rebecca nta shingiro bufite. [48] Rwemeje ko imikirize y’urubanza RCA00315/2020/HC/KIG rwaciwe n’Urukiko Rukuru ku wa 21/10/2021, idahindutse. [49] Ruvuze ko amafaranga y’amagarama yatanzwe ahwanye n’ibyakozwe mu rubanza.