BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTICS RWANDA Ltd yahindutse AFRICAN GLOBAL LOGISTICS RWANDA Ltd v. PRIME INSURANCE Ltd.
The appeal is inadmissible because the applicant lost in both lower courts on the same legal grounds—carrier's lack of due diligence and liability under subrogation—making a second appeal barred by Article 52(3) of Law No. 30/2018.
Source-derived case information.
- Citation
- RCOMAA 00108/2024/CA
- Parties
- Applicant: AFRICAN GLOBAL LOGISTICS RWANDA Ltd (formerly BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTICS RWANDA Ltd); Respondent: PRIME INSURANCE Ltd
- Court
- Court of Appeal
- Jurisdiction
- Rwanda
- Judgment Date
- 10 December 2024
- Case Number
- RCOMAA 00108/2024/CA
- Procedural Posture
- Commercial Appeal / Court of Appeal Ruling on Jurisdictional Objection
- Outcome
- appeal dismissed as inadmissible
- Legal Topics
- Subrogation, Carrier Liability, Appeals, Jurisdictional Objections, Damages
- Source Language
- rw
Source-derived case record
Summary, issues, holding and outcome
More case intelligence is available
Unlock the full research layer for this judgment.
Parties
AFRICAN GLOBAL LOGISTICS RWANDA Ltd (formerly BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTICS RWANDA Ltd)
Applicant
PRIME INSURANCE Ltd
Respondent
Procedural Posture
Commercial Appeal / Court of Appeal Ruling on Jurisdictional Objection
Legal Issues
- 1 Whether the appeal is admissible given prior defeats on same grounds in lower courts
- 2 Whether the carrier is liable to the insurer for damages paid to the insured
- 3 Whether additional damages and legal costs are recoverable
Ratio Decidendi
The appeal is inadmissible because the applicant lost in both lower courts on the same legal grounds—carrier's lack of due diligence and liability under subrogation—making a second appeal barred by Article 52(3) of Law No. 30/2018.
Court Disposition
appeal dismissed as inadmissible
Orders
- Applicant to pay respondent 500,000 Frw in attorney fees and 200,000 Frw in legal costs
Full Case Text
Judgment text and source record
27 paragraphs
# BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTICS RWANDA Ltd yahindutse AFRICAN GLOBAL LOGISTICS RWANDA Ltd v. PRIME INSURANCE Ltd.
- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2024-12-10 - Case/document no.: RCOMAA 00108/2024/CA - Collection: Court of Appeal
## Text
## Page 1
BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTICS RWANDA Ltd yahindutse AFRICAN GLOBAL LOGISTICS RWANDA Ltd v. PRIME INSURANCE Ltd. [Rwanda URUKIKO RW’UBUJURIRE – RCOMAA 00108/2024/CA (Ngagi, P.J.,) 10 Ukuboza 2025] Amategeko agenga ububasha bw’Inkiko – Inzitizi – Impamvu zimwe – Mu gusuzuma niba umuburanyi yaratsinzwe mu nkiko zombi zabanje hashingiwe ku mpamvu zimwe, harebwa icyaburanwaga n’imitekerereze ya buri rukiko (raisonnement juridique) mu kugaragaza impamvu zashingiweho, kugira ngo rugere ku cyemezo rwafashe, hitawe ku kureba niba ingingo zaburanywe mbere ari zo zagarutsweho mu bujurire kandi ko inkiko zombi zazishubijeho mu buryo bumwe. Amategeko agenga ububasha bw’Inkiko – Impamvu zimwe – Mu gusuzuma ko impamvu zashingiweho umuburanyi atsindwa mu nkiko zombi ari zimwe, hatarebwa niba ibimenyetso ababuranyi batanze ku rwego rwa mbere ari byo byatanzwe no mu rwego rw’ubujurire, cyangwa ko zakoresheje amagambo amwe, ahubwo harebwa niba inkiko zombi zarashubije ku buryo bumwe ingingo zirebana n’ikiburanwa Incamake y’ikibazo: Sosiyete HORIZON LOGISTICS Ltd na sosiyete PRIME INSURANCE Ltd zagiranye amasezerano y’ubwishingizi bw’ibyakwangirikira mu bwikorezi bw’ibikoresho bya gisirikare byavaga Soudan biza Kigali. Nyuma yuko HORIZON LOGISTICS Ltd yegukanye isoko ryo kuzana ibyo bikoresho bya gisirikari, na yo yahaye akazi sosiyete BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTIS Ltd nk’umwikorezi wabigize umwuga (transporter), kugira ngo izazane ibyo bikoresho. Mu gihe ibyo bikoresho yari ibigejeje mu bwato, hagaragaye ibimenyetso by’inkongi y’umuriro mu gice cyo hasi cy’ubwato, cyari gipakiyemo ibikoresho birimo ibifaru (APC), maze ababishinzwe babasha kuwuzimya, ubwato bukomeza urugendo. Ubwato bugeze Dar-es-Salaam, HORIZON LOGISTICS Ltd, BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTICS Ltd na PRIME INSURANCE Ltd zashyizeho inzobere kugira ngo bakore igenzura ku byangiritse. PRIME INSURANCE Ltd ivuga ko nyuma y’igenzura, impuguke zose zemeje ko inkongi z’umuriro zafashe mu gice cyo hasi cy’ubwato, maze hemezwa ko ibyangiritse byose bifite agaciro ka 327.433.580Frw. PRIME INSURANCE Ltd ivuga kandi ko nyuma yo kwishyura ibyangiritse, yandikiye BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTICS RWANDA Ltd nk’umwikorezi iyisaba kuyisubiza 327.433.580Frw yishyuwe HORIZON LOGISTICS Ltd, ariko ntiyayishyura, bituma iregera Urukiko rw’Ubucuruzi irusaba gutegeka BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTICS RWANDA Ltd kuyishyura no kuyiha indishyi zitandukanye.
## Page 2
BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTICS RWANDA Ltd mu kwiregura ivuga ko yari yahawe akazi na HORIZON LOGISTICS Ltd ikaba yari umukozi wayo, bityo ko Itegeko ritemerera umwishingizi gukoresha uburenganzira bwo gusimbura, kandi ko mu kwishyuza indishyi haregwa umukozi w’uwafashe ubwishingizi, irangiza ivuga ko hagomba kubaho icyemezo cy’Urukiko cyemeza ugomba kuryozwa igihombo. Urukiko rw’Ubucuruzi rwasanze BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTICS RWANDA Ltd nk’umwikorezi wabigize umwuga yagize ubuteganye buke, bityo rwemeza ko igomba kwishyura PRIME INSURANCE Ltd amafaranga angana na 327.433.580Frw y’indishyi yishyuye HORIZON LOGISTICS Ltd, n’inyungu zingana 3.929.203Frw, n’ay’ikurikiranarubanza. BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTICS RWANDA Ltd ntiyishimiye imikirize y’urubanza maze ijurira mu Rukiko Rukuru rw’Ubucuruzi, ivuga ko inenga kuba Urukiko rubanza rwarayitegetse kwishyura PRIME INSURANCE Ltd amafaranga yishyuye HORIZON LOGISTICS Ltd n’andi yaciwe, isaba ko gukurirwaho amafaranga y’ibyakoreshejwe mu rubanza yategetswe kwishyura. PRIME INSURANCE Ltd yireguye ivuga ko ntaho BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTICS RWANDA Ltd yahera ihakana ko atari yo igomba kwishyura kuko ari ihame ko umwikorezi ageza ibintu yatwaye aho bigomba gushyitswa bikiri muri conditions yabihawemo, kandi akaba agomba kuryozwa igihombo cyose cyabaho mu gihe umuzigo yahawe ukiri mu maboko ye, bityo ko ubujurire nta shingiro bufite. Nyuma y’isesengura, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwemeje ko ubujurire bwa sosiyete BOLLORE nta shingiro bufite, bityo ko icyemezo cyafashwe n’Urukiko rw’Ubucuruzi kidahindutse. BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTICS RWANDA Ltd yahindutse AFRICAN GLOBAL LOGISTICS RWANDA Ltd yajuririye mu Rukiko rw’Ubujurire, maze hasuzumwa inzitizi y’iburabubasha bw’uru Rukiko yatanzwe na PRIME INSURANCE Ltd ishingiye ku kuba AFRICAN GLOBAL LOGISTICS RWANDA Ltd yaratsinzwe mu nkiko zombi zabanje hashingiywe ku mpamvu zimwe. Abahagarariye sosiyete BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTICS RWANDA Ltd biregura kuri iyi nzitizi bavuga ko nta shingiro ifite, kuko inkiko zombi zabanje mu gufata icyemezo zashingiye ku mpamvu zitandukanye, bavuga kandi ko ku kibazo kijyanye no kumenya icyateje impanuka, inkiko zombi zagize imitekerereze itandukanye, bityo ko ubujurire bukwiye bwakirwa kuko impamvu zashingiweho n’inkiko zombi kuri iki kibazo atari zimwe. Abahagarariye sosiyete BOLLORE bavuga kandi ko ku kibazo kijyanye n’indishyi mbonezamusaruro, inkiko zombi zitashingiye ku mpamvu zimwe, kuko Urukiko rw’Ubucuruzi rwashingiye gusa ku ngingo ya 144 y’Itegeko N° 45/2011 ryo ku wa 25/11/2011 rigenga amasezerano, naho Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rushingira ko uwishyuye afite uburenganzira bwo kuryoza undi watumye yishyura, bityo ko ubujurire buri mu bubasha bw’Urukiko rw’Ubujurire.
## Page 3
Incamake y’icyemezo: 1.Mu gusuzuma niba umuburanyi yaratsinzwe mu nkiko zombi zabanje hashingiwe ku mpamvu zimwe, harebwa icyaburanwaga n’imitekerereze ya buri rukiko (raisonnement juridique) mu kugaragaza impamvu zashingiweho, kugira ngo rugere ku cyemezo rwafashe, hitawe ku kureba niba ingingo zaburanywe mbere ari zo zagarutsweho mu bujurire kandi ko inkiko zombi zazishubijeho mu buryo bumwe. 2. Mu gusuzuma ko impamvu zashingiweho umuburanyi atsindwa mu nkiko zombi ari zimwe, hatarebwa niba ibimenyetso ababuranyi batanze ku rwego rwa mbere ari byo byatanzwe no mu rwego rw’ubujurire, cyangwa ko zakoresheje amagambo amwe, ahubwo harebwa niba inkiko zombi zarashubije ku buryo bumwe ingingo zirebana n’ikiburanwa. Inzitizi ifite ishingiro. Amategeko yashingiweho: Itegeko Nº 30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’inkiko, ingingo ya 52. Imanza zifashishijwe: Urubanza RCOMAA 0048/16/CS rwa RRA na SODAR Ltd rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 19/05/2017;
Urubanza RS/INJUST/RCOM 00002/2020/SC rwa Road Solutions Pavement Products na MAIL CO Ltd, rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 29/9/2020;
Urubanza RS/INJUST/RCOM 00003/2020/SC, rwa SANLAM Assurance Générales Plc na UNIVERSITY OF RWANDA (UR), rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 27/11/2020. Urubanza I.IMITERERE Y’URUBANZA [1] Ku wa 05/07/2021, HORIZON LOGISTICS Ltd na PRIME INSURANCE Ltd zagiranye amasezerano y’ubwishingizi bw’ibyakwangirikira mu bwikorezi bw’ibikoresho bya gisirikare byavaga Soudan-El Fasher-Darfur-Dar-es-Salaam-Kigali. Nyuma yuko HORIZON LOGISTICS Ltd yegukanye isoko ryo kuzana ibyo bikoresho bya gisirikari, na yo yahaye akazi BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTIS Ltd nk’umwikorezi wabigize umwuga (transporter), kugira ngo izazane ibyo bikoresho. [2] BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTIS Ltd yapakiye ibyo bikoresho mu makamyo ibicisha mu nzira y’ubutaka (inland transport) bigana ku cyambu cya Soudan. Ku wa 17/08/2021, mu gihe ibyo bikoresho yari ibigejeje mu bwato, mu gihe cya saa moya za mu gitondo, hagaragaye ibimenyetso by’inkongi y’umuriro mu gice cyo hasi cy’ubwato, cyari gipakiyemo ibikoresho birimo ibifaru (APC), hageragezwa uburyo bwo kuzimya uwo muriro no gufata ingamba zatuma ikibatsi cyawo kitagera mu gice cyo hejuru cy’ubwato mu rwego rwo kugabanya ibyakwangirika, bigeze ku wa 18/08/2021, na none mu gice cyo hasi cy’ubwato hagaragaramo indi nkongi y’umuriro, ababishinzwe babasha kuwuzimya ubwato bukomeza urugendo.
## Page 4
[3] Ubwato bugeze Dar-es-Salaam, HORIZON LOGISTICS Ltd, BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTICS Ltd na PRIME INSURANCE Ltd zashyizeho inzobere kugira ngo bakore igenzura ku byangiritse. [4] PRIME INSURANCE Ltd ivuga ko nyuma y’igenzura, impuguke zose zemeje ko inkongi z’umuriro zafashe mu gice cyo hasi cy’ubwato, zaturutse ku kuba ibyo bikoresho byarapakiwe mu buryo bubi, kuko basanze inkongi y’umuriro yaraturutse kuri batiri zari zicometse, ndetse harimo ibifaru byarimo mazutu, maze mu gihe ubwato bwagendaga bwizunguza mu mazi bitewe n’imiterere y’amazi, bigatuma izo batiri zicometse zitera ibishashi byavutsemo inkongi y’umuriro, zikanemeza ko ibyangiritse byose bifite agaciro ka 327.433.580Frw. Isobanura ko nyuma yo kwishyura ibyangiritse, yandikiye BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTICS RWANDA Ltd nk’umwikorezi iyisaba kuyisubiza 327.433.580Frw yishyuwe HORIZON LOGISTICS Ltd, ntiyayishyura, bituma iregera Urukiko rw’Ubucuruzi irusaba gutegeka BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTICS RWANDA Ltd kuyishyura 327.433.580 Frw no kuyiha indishyi zitandukanye. [5] BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTICS RWANDA Ltd mu kwiregura kuri icyo yavuze ko nta shingiro gifite, kuko yari yahawe akazi na HORIZON LOGISTICS Ltd ikaba yari umukozi wayo, bityo ko Itegeko ritemerera umwishingizi gukoresha uburenganzira bwo gusimbura, mu kwishyuza indishyi haregwa umukozi w’uwafashe ubwishingizi, kandi ko PRIME INSURANCE Ltd atari yo ifite ububasha bwo kwemeza nyirabayazana w’amakosa yabaye kugira ngo ishobore gukoresha ububasha bw’isimbura mu masezerano, kandi ko hagomba kubaho icyemezo cy’Urukiko cyemeza ugomba kuryozwa igihombo. [6] Mu rubanza RCOM 01296/2023/TC rwaciwe n’Urukiko rw’Ubucuruzi ku wa 12/04/2024, urwo Rukiko rwasanze BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTICS RWANDA Ltd nk’umwikorezi wabigize umwuga yaragize ubuteganye buke, rwemeza ko igomba kwishyura PRIME INSURANCE Ltd 327.433.580Frw y’indishyi yishyuye HORIZON LOGISTICS Ltd, kuyiha inyungu zingana 3.929.203Frw, 100.000Frw y’ikurikiranarubanza, 500,000 Frw y’igihembo cya Avoka, ikanayisubiza 20.000 Frw y’igarama yatanze irega. [7] BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTICS RWANDA Ltd yajuririye Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi, mu bujurire bwayo inenga kuba Urukiko rw’Ubucuruzi rwarayitegetse kwishyura PRIME INSURANCE Ltd amafaranga yishyuye HORIZON LOGISTICS Ltd n’andi yaciwe rushingiye ku kuba yarapakiye ibifaru birimo mazutu nticomore batiri, kandi izo nshingano zari iza HORIZON LOGISTICS Ltd, ikavuga ko ibyo atari byo byateye inkongi y’umuriro, ko ahubwo yatewe n’uko ibifaru byashituwe igihe babyatsaga babikura aho byari biri babijyana ku bwato; bityo PRIME INSURANCE Ltd ikaba itaragombaga gukoresha ihame rya « subrogation », kuko BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTICS RWANDA Ltd yari umukozi wa HORIZON LOGISTICS Ltd. Isoza isaba ko amafaranga y’ibyakoreshejwe mu rubanza yategetswe kwishyura yakurwaho, ahubwo ikagenerwa ayo yakoresheje ku rwego rubanza ndetse no ku rwego rw’ubujurire. [8] PRIME INSURANCE Ltd yireguye ivuga ko ubujurire bwa BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTICS RWANDA Ltd nta shingiro bufite, kuko ari ihame ko umwikorezi ageza ibintu yatwaye aho bigomba gushyitswa bikiri muri conditions yabihawemo, kandi akaba agomba kuryozwa igihombo cyose cyabaho mu gihe umuzigo yahawe ukiri mu maboko ye, ko kandi inkongi y’umuriro yatwitse ibyo bikoresho yaturutse ku makosa yayo yo gupakira nabi ibyo
## Page 5
bikoresho, nk’uko byagaragajwe na raporo y’impuguke ko yapakiye ibifaru birimo mazutu ndetse na batiri zicometse. Ivuga kandi ko BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTICS RWANDA Ltd yagombaga kuyisubiza agaciro k’ibyangiritse yayishyuriye HORIZON LOGISTICS Ltd kangana na 327.433.580Frw, ndetse ikanayatangira inyungu kuko yasabwe kuyishyura ntibikore ku gihe, ikayivutsa inyungu yari kuzabona iyo iza kuba yarayashoye mu bindi bikorwa. Bityo ko ntaho BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTICS RWANDA Ltd yahera ihakana ko atari yo igomba kwishyura. [9] Mu rubanza RCOMA 00280/2024/HCC rwaciwe n’Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi ku wa 25/11/2024, urwo Rukiko rwemeje ko ubujurire bwa BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTICS RWANDA Ltd nta shingiro bufite, ko ubujurire bwuririye ku bundi bwatanzwe na PRIME INSURANCE Ltd na bwo nta shingiro bufite, ko icyemezo cyafashwe n’Urukiko rw’Ubucuruzi mu rubanza RCOM 01296/2023/TC kidahindutse. Rutegeka BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTICS RWANDA Ltd kwishyura PRIME INSURANCE Ltd 500,000 Frw y’igihembo cya Avoka, 100.000 Frw y’ikurikiranarubanza, yiyongera kuyagenwe ku rwego rwa mbere. [10] BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTICS RWANDA Ltd yajuririye uru Rukiko, ubujurire bwayo bwandikwa kuri RCOMAA 00108/2024/CA. Urubanza rwaburanishijwe mu ruhame ku wa 03/12/2025, AFRICAN GLOBAL LOGISTICS RWANDA Ltd yahoze yitwa BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTICS RWANDA Ltd ihagarariwe na Me Sangano Yves hamwe na Me Ngilinshuti David, naho PRIME INSURANCE Ltd ihagarariwe na Me BAGOMORA Bigirumwami Charles hamwe na Me Iyakaremye Bosco, hasuzumwa inzitizi y’iburabubasha bw’uru Rukiko yatanzwe na PRIME INSURANCE Ltd ishingiye ku kuba AFRICAN GLOBAL LOGISTICS RWANDA Ltd yaratsinzwe mu nkiko zombi zabanje hashingiywe ku mpamvu zimwe. [11] Mu iburanisha ry’urubanza abahagarariye PRIME INSURANCE Ltd bamenyesheje Urukiko ko BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTICS RWANDA Ltd yahindutse AFRICAN GLOBAL LOGISTICS RWANDA Ltd, abahagarariye BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTICS RWANDA Ltd nabo barabyemera ko ariko bimeze. II.IBIBAZO BIGIZE URUBANZA N’ISENGURA RYABYO Kumenya niba AFRICAN GLOBAL LOGISTICS RWANDA Ltd yaratsinzwe mu nkiko zombi zabanje hashingiwe ku mpamvu zimwe ku buryo ubujurire bwayo budakwiye kwakirwa [12] Abahagarariye PRIME INSURANCE Ltd bashingiye ku ngingo ya 52, igika cya 3, y’Itegeko Nº 30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’inkiko, iteganya ko ubujurire bwa kabiri budashobora kwakirwa ku muburanyi watsinzwe mu nkiko zombi zabanje hashingiwe ku mpamvu zimwe, no ku murongo watanzwe n’Urukiko rw’Ikirenga mu rubanza RC/INJUST/RCOM 00002/2020/SC rwaciwe ku wa 25/09/2020, haburana ROAD SOLUTION PAVEMENTS PRODUCT na MAILCO Ltd, ndetse n’umurongo watanzwe mu rubanza Nº RS/INJUST/RCOM 00003/2020/SC haburana SANLAM ASSURANCE GENERALES Plc na UNIVERSITY OF RWANDA, batanze inzitizi y’iburabubasha bw’Urukiko rw’Ubujurire, basaba
## Page 6
ko ubujurire bwatanzwe na AFRICAN GLOBAL LOGISTICS RWANDA Ltd butakirwa ngo busuzumwe, kuko yatsinzwe mu nkiko zombi zabanje hashingiwe ku mpamvu zimwe. [13] Basobanura ko mu rubanza RCOM 01296/2023/TC rwaciwe n’Urukiko rw’Ubucuruzi ku wa 12/04/2024, hasuzumwe ikibazo cyo kumenya niba BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTIS RWANDA Ltd yategekwa kwishyura PRIME INSURANCE Ltd 327.433.580 Frw y’indishyi yishyuye HORIZON LOGISTICS Ltd, n’ikijyanye no kumenya niba indishyi mbonezamusaruro zisabwa zikwiye gutangwa, ko ibyo bibazo ari nabyo byasuzumwe n’Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi mu rubanza RCOMA 00280/2024/HCC. [14] Basobanura kandi ko ku ngingo irebana no kumenya niba AFRICAN GLOBAL LOGISTICS RWANDA Ltd yategekwa kwishyura PRIME INSURANCE Ltd indishyi zingana na 327.433.580 Frw yishyuwe HORIZON LOGISTICS Ltd, Urukiko rw’Ubucuruzi rwayisuzumye mu bika bya 28 na 29 by’urubanza RCOM 01296/2023/TC rusanga BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTICS RWANDA Ltd ikwiye kwishyura PRIME INSURANCE Ltd 327.433.580 Frw nk’uko biteganywa n’ihame rya “subrogation” riteganywa n’Itegeko rigenga imirimo y’ubwishingizi, ko ibyo ivuga ko iryo hame ridakwiye gushingirwaho, ngo kuko yari umukozi wa HORIZON LOGISTICS Ltd nta gaciro bikwiye guhabwa, kuko itari umukozi (employee) ahubwo yari ″transporter″, ko kandi kuba inkongi y’umuriro yabaye yaratewe n’ubuteganye buke bwayo, igomba kuryozwa indishyi zijyanye na byo; ko ibyo byagarutsweho mu rubanza RCOMA 00280/2024/HCC rujuririrwa, aho mu isesengura Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwakoze mu bika bya 39-41, rwasanze ibyo BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTICS RWANDA Ltd ivuga ko hadakwiye gukoreshwa “subrogation” kuko yari umukozi wa HORIZON LOGISTICS Ltd nta gaciro bikwiye guhabwa, kuko itigeze iba “employee”, naho mu gika cya 56, rusanga ikwiye kwishyura kuko yagize ubuteganye buke. Bityo ko inkiko zombi zemeje ko ikwiye kwishyura 327.433.580 Frw kuko yagize ubuteganye buke. [15] Bakomeza basobanura ko ku kibazo kijyanye no kumenya niba indishyi mbonezamusaruro zisabwa zikwiye gutangwa, mu isesengura Urukiko rw’Ubucuruzi rwakoze mu bika bya 33 na 34 by’urubanza RCOM 01296/2023/TC, rwasanze BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTICS RWANDA Ltd ikwiye gutegekwa kwishyura indishyi mbonezamusaruro zingana na 3.929.203 Frw, hashingiwe ku kuba yarakerererwe kwishyura, kuko yandikiwe isabwa kwishyura ariko ntiyishyure, ko ibyo ari nabyo byashingiweho n’Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi mu rubanza Nº RCOMA 00280/2024/HCC nk’uko bigaragara mu gika cya 65 cy’urwo rubanza. Bityo ko BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTICS RWANDA Ltd yahindutse AFRICAN GLOBAL LOGISTICS RWANDA Ltd yatsinzwe mu nkiko zombi hashingiwe ku mpamvu zimwe. [16] Abahagarariye BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTICS RWANDA Ltd biregura kuri iyi nzitizi bavuga ko nta shingiro ifite, kuko inkiko zombi zabanje mu gufata icyemezo zashingiye ku mpamvu zitandukanye. Basobanura ko Urukiko rw’Ubucuruzi rwemeje ko BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTICS RWANDA Ltd iryozwa indishyi rushingiye ko yagize ubuteganye buke, kuko yapakiye ibifaru byarimo mazutu na batiri zirimo umuriro, ko yagombaga gukuramo mazutu no kureka batiri zigashyiramo umuriro, ko ariko Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi mu kuyitegeka gusubiza PRIME INSURANCE Ltd amafaranga yishyuye HORIZON LOGISTICS Ltd rushingira kuri raporo y’umuhanga igaragaza ko impanuka yatewe no gushitura ibifaru no kuba insinga zabyo zari zifite ibibazo. Bityo ko kuba ku kibazo kijyanye no kumenya icyateje
## Page 7
impanuka, Inkiko zombi zaragize imitekerereze itandukanye, bituma ubu bujurire bukwiye bwakirwa. [17] Basobanura kandi ko mu gika cya 27 n’icya 28 by’urubanza RCOM 01296/2023/TC, Urukiko rw’Ubucuruzi rwashingiye icyemezo cyarwo ku mpamvu y’uburyo ibikoresho byari bipakiye no ku kuba hari ibifaru byari birimo mazutu BOLLORÉ TRANSPORT AND LOGISTICS RWANDA Ltd yagombaga kumenya uko bipakiye no ku kuba yaragombaga kubanza kureka bateri zigashiramo umuriro, naho mu gika cya 47, n’icya 54 by’urubanza RCOMA 00280/2024/HCC, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rushingira icyemezo cyarwo ku mpamvu yo kuba nta bugenzuzi buhuriweho bwakozwe kugira ngo hamenyekane niba ibifaru n’imodoka byaragejejwe mu bwato nta kibazo bifite. Bityo ko impamvu zashingiweho n’inkiko zombi kuri iki kibazo atari zimwe. [18] Bavuga kandi ko ku kibazo kijyanye n’indishyi mbonezamusaruro, inkiko zombi zitashingiye ku mpamvu zimwe, kuko Urukiko rw’Ubucuruzi rwashingiye gusa ku ngingo ya 144 y’Itegeko N° 45/2011 ryo ku wa 25/11/2011 rigenga amasezerano, naho Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rushingira ko uwishyuye afite uburenganzira bwo kuryoza undi watumye yishyura. Bityo ko impamvu zashingiweho n’inkiko zombi atari zimwe, ubujurire bwayo bukaba buri mu bubasha bw’uru Rukiko. UKO URUKIKO RUBIBONA [19] Ingingo ya 52, igika cya 3, y’Itegeko Nº 30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’inkiko, iteganya ibikurikira: “Icyakora kandi ubujurire bwa kabiri ntibushobora kwakirwa ku manza z’ababuranye bemera ibyo baregwa, cyangwa ku muburanyi watsinzwe mu nkiko zombi hashingiwe ku mpamvu zimwe.” [20] Nk’uko byafashweho umurongo mu manza zaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga, mu gusuzuma niba umuburanyi yaratsinzwe mu nkiko zombi zabanje hashingiwe ku mpamvu zimwe, harebwa icyaburanwaga n’imitekerereze ya buri rukiko (raisonnement juridique) mu kugaragaza impamvu zashingiweho, kugira ngo rugere ku cyemezo rwafashe, hitawe ku kureba niba ingingo zaburanywe mbere ari zo zagarutsweho mu bujurire kandi ko inkiko zombi zazishubijeho mu buryo bumwe11. Ibi kandi binumvikanisha ko ibyaburanwe mu rwego rwa mbere ari nabyo ubusanzwe bigomba kuburanwa mu rwego rw’ubujurire hashingiwe ku ihame risanzwe mu micire y’imanza rivuga ko umucamanza wo mu rwego rwa mbere yita ku igenzura ry’ibimenyetso n’amategeko ugereranyije n’ikiburanwa, naho umucamanza wo mu rwego rw’ubujurire akibanda cyane cyane ku kugenzura niba amategeko ku rwego rwa mbere yarubahirijwe uko bikwiye hakurikijwe ibisobanuro n’ibimenyetso byari byatanzwe muri urwo rubanza, byaba ngombwa agakosora aho bikenewe2.
1 Reba urubanza RS/INJUST/RCOM 00002/2020/SC rwaciwe ku wa 29/9/2020 haburana Road Solutions Pavement Products na MAIL CO Ltd.
2 Reba igika cya 23 cy’urubanza RS/INJUST/RCOM 00003/2020/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 27/11/2020, haburana SANLAM Assurance Générales Plc na UNIVERSITY OF RWANDA (UR).
## Page 8
[21] Na none mu rubanza RCOMAA 0048/16/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 19/05/2017, haburana RRA na SODAR Ltd, urwo Rukiko rwasobanuye ko mu gusuzuma ko impamvu zashingiweho umuburanyi atsindwa mu nkiko zombi ari zimwe, hatarebwa niba ibimenyetso ababuranyi batanze ku rwego rwa mbere ari byo byatanzwe no mu rwego rw’ubujurire, cyangwa ko zakoresheje amagambo amwe, ahubwo harebwa niba inkiko zombi zarashubije ku buryo bumwe ingingo zirebana n’ikiburanwa. [22] Nk’uko bigaragara mu rubanza RCOM 01296/2023/TC rwaciwe n’Urukiko rw’Ubucuruzi ku wa 12/04/2024, urwo Rukiko rwasuzumye ibibazo bibiri by’ingenzi ari byo kumenya niba BOLLORE’TRANSPORT&LOGISTICS RWANDA Ltd yategekwa kwishyura PRIME INSURANCE Ltd 327.433.580Frw y’indishyi yishyuwe HORIZON LOGISTICS Ltd, n’icyo kumenya niba indishyi mbonezamusaruro zisabwa zikwiye gutangwa. Mu bujurire, mu rubanza RCOMA 00280/2024/HCC rwaciwe n’Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi ku wa 25/11/2024, urwo Rukiko na rwo rwagarutse ku bibazo by’ingenzi bisa n’ibyasuzumwe ku rwego rwa mbere, icyo kumenya niba BOLLORE TRANSPORT&LOGISTICS RWANDA Ltd itari ikwiye gutegekwa kwishyura PRIME INSURANCE Ltd 327.433.580 Frw y’indishyi zishyuwe HORIZON LOGISTICS Ltd n’icyo kumenya niba BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTICS RWANDA Ltd idakwiye gutegekwa kwishyura indishyi mbonezamusaruro. [23] Ku kibazo cyo kumenya niba BOLLORE TRANSPORT & LOGISTICS RWANDA Ltd yategekwa kwishyura PRIME INSURANCE Ltd 327.433.580Frw y’indishyi yishyuwe HORIZON LOGISTICS Ltd, Urukiko rw’Ubucuruzi rwemeje ko BOLLORE TRANSPORT & LOGISTICS RWANDA Ltd yishyura 327.433.580 Frw yishyuwe HORIZON LOGISTICS Ltd rushingiye ku ngingo ya 128 y’Itegeko N° 030/2021 ryo ku wa 30/06/2021 rigenga imitunganyirize y’umurimo w’ubwishingizi, no kuba BOLLORE TRANSPORT & LOGISTICS RWANDA Ltd nk’umwikorezi wabigize umwuga ( transporter) yaragize ubuteganye buke kuko bitewe n’imiterere y’ibyo yari agiye gutwara yagombaga kumenya niba nta kibazo uburyo bipakiyemo bushobora guteza. Rwasanze kandi ibyo BOLLORÉ TRANSPORT AND LOGISTICS RWANDA Ltd iburanisha ko ari umukozi wa HORIZON LOGISTICS Ltd nta shingiro bifite, kuko amasezerano agaragaza ko ari umwikorezi (transporter). [24] Kuri iki kibazo, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwemeje ko BOLLORE TRANSPORT & LOGISTICS RWANDA Ltd yishyura 327.433.580 Frw yishyuwe HORIZON LOGISTICS Ltd rushingiye ku ngingo ya 128 y’Itegeko N° 030/2021 ryavuzwe haruguru, no kuba BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTICS RWANDA Ltd nk’umwikorezi wabigize umwuga yaragazi ubuteganye buke, kuko ari yo irebwa cyane n’ibyagombaga gukorwa kugira ngo imizigo yahawe iyigeze aho iyijyanye nta kibazo kibayeho. Rwasanze kandi ibyo BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTICS RWANDA Ltd iburanisha ko yari subcontractor wakoreraga HORIZON LOGISTICS Ltd, nta shingiro bifite, kuko amasezerano agaragaza ko BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTICS RWANDA Ltd na HORIZON LOGISTICS Ltd ari impande ebyiri zagiranye amasezerano (contractors). [25] Urukiko rurasanga kuri iki kibazo BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTICS RWANDA Ltd yahindutse AFRICAN GLOBAL LOGISTICS RWANDA Ltd yaratsinzwe mu nkiko zombi n’uko yagize ubuteganye buke kuko ari yo yagombaga kumenya ibyagombaga gukorwa kugira ngo imizigo yahawe iyigeze aho iyijyanye nta kibazo kibayeho.
## Page 9
[26] Ku kibazo kijyanye no kumenya niba BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTICS RWANDA Ltd idakwiye gutegekwa kwishyura indishyi mbonezamusaruro, Urukiko rw’Ubucuruzi rwasanze BOLLORÉ TRANSPORT AND LOGISTICS itarishyuye PRIME INSURANCE RWANDA Ltd amafaranga y’indishyi yari yishyuye HORIZON LOGISTICS Ltd kandi byagaragaye ko yagize ubuteganye buke; bityo rero kuba urega asaba ko yahabwa indishyi bikaba bifite ishingiro, kuko PRIME INSURANCE Ltd RWANDA Ltd iyo yishyurwa ayo mafaranga yari kuyakoresha akabyara inyungu. Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi narwo rwasanze inyungu BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTICS RWANDA Ltd yategetswe n’Urukiko rw’Ubucuruzi zifite ishingiro, kuko, kubera ubuteganye buke yagize, igomba gusubiza PRIME INSURANCE Ltd amafaranga yishyuye HORIZON LOGISTICS Ltd, kandi ikaba itarishyuriye igihe ayo mafaranga kuko yandikiwe na PRIME INSURANCE Ltd ariko ntiyishyure, ko kandi rwemeranya rwemeranya n’Urukiko rw’Ubucuruzi ku bisobanuro rwatanze mu gika cya 33 na 34 by’urubanza rujuririrwa, hanyuma rwemeza ko inyungu zingana na 3.929.203Frw zemejwe n’Urukiko rw’Ubucuruzi zifite ishingiro, zikaba zitagomba kugumaho. [27] Urukiko rurasanga, kuri iki kibazo cya kabiri cyasuzumwe n’inkiko zombi, BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTICS RWANDA Ltd yahindutse AFRICAN GLOBAL LOGISTICS RWANDA Ltd yaratsinzwe mu nkiko zombi hashingiwe ku kuba uburyozwe buhama BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTICS RWANDA Ltd, kandi iyi ikaba yaratinze kwishyura amafaranga yishyuzwaga. [28] Ku byerekeye ibyo abahagarariye BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTICS RWANDA Ltd bavuga ko batatsinzwe mu nkiko zombi hashingiwe ku mpamvu zimwe, kuko Urukiko rw’Ubucucuruzi rwashingiye icyemezo cyarwo k’uburyo ibikoresho byari bipakiye no kuba hari ibifaru byari birimo mazutu BOLLORÉ TRANSPORT AND LOGISTICS RWANDA Ltd yagombaga kumenya uko bipakiye no ku kuba yaragombaga kubanza kureka bateri zigashiramo umuriro, naho Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rushingira icyemezo cyarwo ku mpamvu yo kuba nta bugenzuzi buhuriweho bwakozwe kugira ngo hamenyekanye niba ibifaru n’imodoka byaragejejwe mu bwato nta kibazo bifite, Urukiko rurasanga nta shingiro bifite, kuko nk’uko byasobanuwe haruguru, icyatsinze BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTICS RWANDA Ltd yahindutse AFRICAN GLOBAL LOGISTICS RWANDA Ltd n’uko yagize ubuteganye buke bwo kumenya ibyagombaga gukorwa kugira ngo imizigo yahawe iyigeze aho iyijyanye nta kibazo kibayeho. [29] Hashingiwe ku bisobanuro bimaze gutangwa, Urukiko rurasanga ubujurire bwa kabiri bwatanzwe na AFRICAN GLOBAL LOGISTICS RWANDA Ltd butakiriwe, kuko yatsinzwe mu nkiko zombi zabanje hashingiwe ku mpamvu zimwe. 2.Kumenya niba amafaranga y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka asabwa muri uru rubanza afite ishingiro [30] Abahagarariye PRIME INSURANCE Ltd bavuga ko AFRICAN GLOBAL LOGISTICS RWANDA Ltd ikwiye gutegekwa kwishyura PRIME INSURANCE Ltd amafaranga miliyoni ebyiri (2.000.000 Frw) y’igihembo cya Avoka n’ibihumbi magana atanu (500.000 Frw) y’ikurikuranarubanza.
## Page 10
[31] Ahagarariye BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTICS RWANDA Ltd yahindutse AFRICAN GLOBAL LOGISTICS RWANDA Ltd bavuga ko babihariye ubushishozi bw’Urukiko kuko amafaranga asabwa ari umurengera. UKO URUKIKO RUBIBONA [32] Ingingo ya 111 y’Itegeko N° 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z‘imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi iteganya ibikurikira: “Ikirego cy’amafaranga y’ikurikiranarubanza ni ikirego gishamikira ku kirego cy’iremezo kigamije kwishyuza ibyakoreshejwe mu rubanza. Ikirego cy’amafaranga y’ikurikiranarubanza kiburanishirizwa rimwe n’ikirego cy’iremezo. Gishobora kandi kwakirwa kikanaburanishwa n’iyo ikirego cy’iremezo cyaba kitakiriwe”. [33] Urukiko rurasanga amafaranga y’igihembo cya Avoka n’ay’ikurikiranarubanza PRIME INSURANCE Ltd isaba ikwiye kuyahabwa, kuko byabaye ngombwa ko ishaka Avoka wo kuyiburanira, ariko rukaba rusanga ayo isaba ari menshi harebwe ko urubanza rugarukiye ku nzitizi y’iburabubasha gusa; bityo mu bushishozi bwarwo rukaba ruyigeneye ibihumbi magana atanu (500.000 Frw) y’igihembo cya Avoka n’ibihumbi magana abiri (200.000 Frw) y’ikurikiranarubanza, kuri uru rwego, agomba gutangwa na AFRICAN GLOBAL LOGISTICS RWANDA Ltd (yahoze yitwa BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTICS RWANDA Ltd). III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [34] Rwemeje ko inzitizi y’iburabubasha bw’Urukiko rw’Ubujurire yatanzwe na PRIME INSURANCE Ltd ifite ishingiro. [35] Rwemeje ko ubujurire bwa AFRICAN GLOBAL LOGISTICS RWANDA Ltd (yahoze yitwa BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTICS RWANDA Ltd) butakiriwe kuko butari mu bubasha bw’Urukiko rw’Ubujurire. [36] Rutegetse AFRICAN GLOBAL LOGISTICS RWANDA Ltd (yahoze yitwa BOLLORE TRANSPORT AND LOGISTICS RWANDA Ltd) kwishyura PRIME INSURANCE Ltd ibihumbi magana atanu (500.000Frw) y’igihembo cya Avoka n’ibihumbi magana abiri (200.000 Frw) y’ikurikiranarubanza, kuri uru rwego. [37] Ruvuze ko amagarama yatanzwe ahwanye n’ibyakozwe mu rubanza.