UBUSHINJACYAHA vs NIKUZE
- Citation
- RPAA 00129/2023/CA
- Status
- Criminal
- Jurisdiction
- Rwanda
- Court
- Court of Appeal
- Decision
- 5 December 2024
- Posture
- Criminal Appeal / Final Appellate Judgment
- Case number
- RPAA 00129/2023/CA
- Language
- Kinyarwanda
More details
- Court
- Court of Appeal
- Decision
- 5 December 2024
- Posture
- Criminal Appeal / Final Appellate Judgment
- Case number
- RPAA 00129/2023/CA
- Language
- Kinyarwanda
On this page
Professional case brief
Research organized from the available case record
01
Holding and result
The appeal was dismissed because the appellant failed to specify any errors in the lower court's judgment within the statutory period. The additional grounds submitted after the deadline were new and did not clarify or supplement the original appeal, thus were inadmissible. The original conviction and sentence were upheld.
Court disposition
Appeal dismissed for lack of merit; sentence and conviction upheld.
Orders
- The appeal by Nikuze François is dismissed for lack of merit.
- The prosecution's objection to the admissibility of late grounds of appeal is upheld.
- The sentence of 15 years imprisonment and a fine of 5,000,000 RWF imposed by the High Court remains in force.
- Nikuze François is exempted from court costs due to being in custody.
02
Material facts
Parties
Ubushinjacyaha
ProsecutionNikuze François
Appellant/accusedAmounts and remedies
- Imprisonment Term: 15
- Fine: RWF 5,000,000
03
Procedural history
Posture
Criminal Appeal / Final Appellate Judgment
04
Questions and positions
Legal issues
- 01
Whether grounds of appeal submitted after the statutory period can be admitted
- 02
Whether the appellant sufficiently identified errors in the lower court's judgment within the legal timeframe
Party arguments
- Applicant
- Nikuze François argued that the High Court failed to consider his explanations and that he would provide detailed grounds after receiving the judgment copy. He later admitted to possession (not trafficking) and requested a reduction of sentence, claiming first-time offender status and procedural challenges in accessing the judgment copy while in custody.
- Respondent
- The Prosecution argued that the additional submissions were inadmissible as they were filed out of time and contradicted the initial grounds. They maintained that the appeal should be received but dismissed for lack of merit, as the appellant failed to specify any legal or factual errors in the lower court's decision within the prescribed period.
05
Court’s reasoning
Legal principles
- 01
Itegeko N° 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019, ingingo ya 181; RCOMAA 00071/2017/CS; RPAA 00014/2023/CA; RPAA 00596/2022/CA
Grounds of appeal must be submitted within the statutory period and must specify errors in the judgment; late submissions are inadmissible unless they clarify or supplement timely grounds.
- 02
RPAA 00014/2023/CA; Itegeko N° 027/2019, ingingo ya 183
An appellant has the duty to identify legal or factual errors in the appealed judgment; failure to do so results in the appeal being received but dismissed for lack of merit.
06
Ratio, limits and disposition
Ratio decidendi
The appeal was dismissed because the appellant failed to specify any errors in the lower court's judgment within the statutory period. The additional grounds submitted after the deadline were new and did not clarify or supplement the original appeal, thus were inadmissible. The original conviction and sentence were upheld.
Obiter and limits
- Being in custody does not excuse failure to submit timely and substantiated grounds of appeal if no evidence is provided of inability to access the judgment copy.
- The statutory time limits for appeal are strictly applied, and late submissions are only considered if they clarify or supplement timely grounds.
Court disposition
Appeal dismissed for lack of merit; sentence and conviction upheld.
- The appeal by Nikuze François is dismissed for lack of merit.
- The prosecution's objection to the admissibility of late grounds of appeal is upheld.
- The sentence of 15 years imprisonment and a fine of 5,000,000 RWF imposed by the High Court remains in force.
- Nikuze François is exempted from court costs due to being in custody.
Source and reliance status
Court of Appeal · 5 December 2024
This page organises the available record for research. Confirm quotations, current status, and subsequent treatment against the official source before relying on the case.
Judgment reading view
Judgment text
The complete available source text.
Court of Appeal
Criminal· 5 December 2024
UBUSHINJACYAHA vs NIKUZE
- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2024-12-05 - Case/document no.: RPAA 00129/2023/CA - Collection: Court of Appeal
Text
Page 1
UBUSHINJACYAHA vs NIKUZE [Rwanda URUKIKO RW’UBUJURIRE – RPAA 00129/2023/CA (Tugireyezu P.J.) 05 Ukuboza 2024] Amategeko yerekeye imiburanishirize y’imanza nshinjabyaha – Ubujurire – Ibihe buyo gutanga impamvu z’ubujurire – Mu gihe ingingo y’ubujurire itanzwe nyuma y’igihe giteganywa n’itegeko, iyo mpamvu y’ubujurire ntigomba kwakirwa ngo isuzumwe mu gihe bigaragara ko ituzuza cyangwa ngo isobanure ingingo y’ubujurire yatanzwe hubahirijwe ibihe. Amategeko yerekeye imiburanishirize y’imanza nshinjabyaha – Ubujurire – Impamvu z’Ubujurire – Uwajuriye afite inshingano yo kugaragaza ukwibeshya kwakozwe n’Urukiko rubanza gushingiye ku mategeko cyangwa ku byabaye kwatumye urubanza rujuririrwa rucibwa nabi cyangwa kwatuma ruta agaciro, iyo atabikoze ubujurire burakirwa ariko urukiko rukemeza ko nta shingiro bufite. Incamake y’ikibazo: Uru rubanza rwatangiriye mu Rukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge Ubushinjacyaha bukurikiranye uregwa ku cyaha cyo gucuruza ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi, nyuma abashinzwe umutekano bahawe amakuru n’uwitwa Rashidi ko Nikuze (uregwa) agiye kumuzanira urumogi kandi yararuretse, maze bajyana na Rashidi, babona koko Nikuze François aje afite udupfunyika 74 tw'urumogi. Urwo Rukiko rwaciye urubanza rwemeza ko uregwa ahamwa n’icyaha cyo gutunda no gucuruza ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi, ariko kuko ari ubwa mbere yari akurikiranwe mu nkiko
rumugabanyiriza igihano, rumuhanisha igifungo cy’imyaka makumyabiri n’itanu n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda miliyoni makumyabiri (20.000.000 Frw). Uregwa ntiyishimiye imikirize y’urubanza maze arujurira mu Rukiko Rukuru avuga ko yagaragarije Urukiko Rwisumbuye ko hari icyo apfa n’uwamushinje Rashidi ariko ntibyitabwaho. Uwo Rukiko narwo rwaciye urubanza nuko rwemeza ko ubujurire bwe nta shingiro bufite, ariko kuba bwari ubwa mbere akoze icyaha rwasanze igihano yahawe ari kirekire maze rwongera kumugabanyiriza igihano, rwemeza ko ahanishwa igihano cy’igifungo cy’imyaka cumi n’itanu n’ihazabu ya miriyoni eshanu. Uregwa nanone yarongeye arajurira mu Rukiko Rw’Ubujurire avuga ko Urukiko Rukuru rutitaye ku bisobanuro bye yatanze ajurira, agaragaraza ko ariko ibisobanuro birambuye azabitanga mu mwanzuro w’inyongera n’amara kubona kopi y’urubanza. Ku wa 05/05/2023, uregwa yatanze undi mwanzuro w’inyongera, avuga ko atagitsimbaraye ku guhakana icyaha ahubwo ko acyemera akaba asaba no kugabanyiziwa igihano. Ku wa 11/07/2024, uregwa yatanze undi mwanzuro w’inyongera avuga ko yemera icyaha cyo gufatanwa udupfunyika 74 aho kuba icyo gucuruza asaba ko habaho guhindura inyito y’icyaha ndetse akagabanyirizwa ibihano ku cyaha kijyanye n’ibikorwa yemera kandi ko yari uguye mu cyaha bwa mbere. Ubushinjacyaha bwo buburana bubanza gutanga inzitizi isaba ko imyanzuro y’ubujurire
y’inyongera uregwa yatanze idakwiye kwakirwa kuko ituzuza ubujurire bwe ahubwo ibuvuguruza, kuko noneho yemera icyaha mu buryo butandukanye, hamwe akemera gucuruza naho ahandi akemera gufatanwa kandi ko iyi myanzuro yombi yayitanze ibihe by’ubujurire byararenze bityo ko itakwakirwa. Busobanura kandi ko kopi (incarubanza) y’urubanza rujuririrwa yageze muri system ku wa 09/01/2023 naho uregwa akora imyanzuro y’inyongera ku wa 05/05/2023 no ku wa 11/07/2024 byumvikana ko niyo yaba yarajuriye kopi ntayirimo nabwo iyo myanzuro ye itakwakirwa kuko yaba yarayitanze impitagihe kuko yagombaga kuyitanga bitarenze iminsi 30 kopi igiye muri system. Naho ku birebana n’umwanzuro w’ubujurire, uregwa yatanze mu gihe cyemewe n’amategeko, Ubushinjacyaha buvuga ko ubujurire bwakwakirwa ariko hakemezwa ko nta shingiro buhawe kuko atagaragaje ibyo anenga urubanza. Incamake y’icyemezo: 1. Mu gihe ingingo y’ubujurire itanzwe nyuma y’igihe giteganywa n’itegeko, iyo mpamvu y’ubujurire ntigomba kwakirwa ngo isuzumwe mu gihe bigaragara ko ituzuza cyangwa ngo isobanure ingingo y’ubujurire yatanzwe hubahirijwe ibihe
Page 2
2. Uwajuriye afite inshingano yo kugaragaza ukwibeshya kwakozwe n’Urukiko rubanza gushingiye ku mategeko cyangwa ku byabaye kwatumye urubanza rujuririrwa rucibwa nabi cyangwa kwatuma ruta agaciro, iyo atabikoze ubujurire burakirwa ariko urukiko rukemeza ko nta shingiro bufite. Amategeko yakoreshejwe: Itegeko N° 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha, ingingo ya 181. Imanza zifashishijwe: Mbuto Aimable vs BRD Ltd, RCOMAA 00071/2017/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 26/10/2018. Ubushinjacyaha vs. Mumararungu Jean Claude, RPAA 00014/2023/CA rwaciwe n’Urukiko Rw’Ubujurire ku wa 28/03/2024. Ubushinjacyaha vs. MUHIRE Jean Claude, RPAA 00596/2022/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/02/2024.
Ubujurire nta shingiro bufite; Inzitizi yatanzwe n’Ubushinjacyaha isaba kutakira impamvu z’ubujurire zatanzwe mu myanzuro y’inyongera ifite ishingiro. Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA [1] Ku wa 09/08/2019, abashinzwe umutekano bahawe amakuru na Rashidi ko Nikuze François agiye kumuzanira urumogi kandi yararuretse, maze bajyana na Rashidi, babona koko Nikuze François aje afite utwo dupfunyika 74 tw'urumogi bahita bamufata, atangira gukirikiranwa. [2] Iperereza rirangiye, Ubushinjacyaha bwatanze ikirego mu Rukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge bukurikiranyeho Nikuze François icyaha cyo gucuruza ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi busaba urukiko kwemeza ko icyo cyaha kimuhama, agahanishwa igihano cy’igifungo cya burundu n’ihazabu ya 20.000.000 Frw. [3] Nikuze François yaburanye ahakana icyaha akavuga ko yagambaniwe na Rashidi yari abereyemo amafaranga, amubwira ko azamwihimuraho, aribwo yamuhamagaye ngo bahurire ahantu, amubwira ko bafatanya gucuruza urumogi kugira ngo abone amafaranga yo kumwishyura, arabimuhakanira baraserera bararwana, haza abashinzwe umutekano, ababwira ko ari urumogi amufatanye akaba yari ashatse kumucika kandi amubeshyera, ngo akaba atemera icyaha kuko batagaragaza uwo yarugurishije, amafaranga yari afite ari ayo yari avanye mu kimina kuko yamuhamagaye ariho avuye avuga ko atigeze anywa urumogi cyangwa ngo arucuruze, asaba kurenganurwa. [4] Mu rubanza No RP
01257/2019/TGI/NYGE rwaciwe ku wa 23/01/2020, Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge rwasanze hari ibimenyetso byemeza nta gushidikanya ko uregwa yakoze icyaha, birimo: - Imvugo z’uregwa mu Bugenzacyaha; - Imvugo z’abatangabuhamya barimo Bikorimana Ignace na Umutanguha Jean Claude bamushinja; - Inyandikomvugo y’ifatira yashyizeho umukono yemera ko yafatanwe urumogi; - Ingano y’urumogi yafatanwe (udupfunyika 74); - Kuba yarafashwe aruzaniye Rashid. Urukiko ruhereye kuri ibyo bimenyetso, rwemeje ko Nikuze François ahamwa n’icyaha cyo
Page 3
gutunda no gucuruza ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi, ariko kuko ari ubwa mbere yari akurikiranwe mu nkiko rumugabanyiriza igihano, rumuhanisha igifungo cy’imyaka makumyabiri n’itanu n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda miliyoni makumyabiri (20.000.000 Frw). [5] Nikuze François ntiyishimiye imikirize y’urubanza mu Rukiko Rukuru avuga ko yagaragarije Urukiko Rwisumbuye ko hari icyo apfa n’uwamushinje Rashidi ariko ntibyitabwaho. [6] Uhagarariye ubushinjacyaha yavuze ko ubujurire bwa Nikuze François nta shingiro bufite kuko Urukiko Rwisumbuye rwemeye ibyo Rashidi yavuze kubera ko na Nikuze ubwe yivugiye ko yanywaga urumogi na Rashidi. [7] Mu rubanza No RPA 00247/2020/HC/KIG rwaciwe ku wa 05/01/2023, Urukiko Rukuru, rushingiye ku kuba Nikuze François abazwa mu bugenzacyaha yaravuze ko yigeze kunywa urumogi ari Rashidi wabimujyanyemo, ingano y’ibiyobyabwenge Nikuze François yafatanywe no kuba abishinjwa na Rashidi yari abizaniye rwemeje ko ubujurire bwa Nikuze François nta shingiro bufite, ariko kuba bwari ubwa mbere akoze icyaha rwasanze igihano yahawe ari kirekire maze rwongera kumugabanyiriza igihano, rwemeza ko Nikuze Francois ahanishwa igihano cy’igifungo cy’imyaka cumi n’itanu n’ihazabu ya miriyoni eshanu. [8] Nikuze François ntiyishimiye imikirize y’urubanza, ajuririra mu Rukiko rw’Ubujurire, urubanza ruhabwa nº RPAA 00129/2023/CA. [9] Mu mwanzuro w’ubujurire, Nikuze
François yakoze wo ku wa 18/01/2023 mu gihe cyemewe n’amategeko, yavuze ko Urukiko Rukuru rutitaye ku bisobanuro bye yatanze ajurira, ko ibisobanuro birambuye azabitanga mu mwanzuro w’inyongera n’amara kubona kopi y’urubanza. Ku wa 05/05/2023, Nikuze François yatanze undi mwanzuro w’inyongera, avuga ko atagitsimbaraye ku guhakana icyaha ahubwo ko yemera icyaha cyo gucuruza urumogi mu buryo budashidkanywaho asaba no kugabanyirizwa igihano cy’imyaka 15 yahanishijwe kuko kimuremereye. ku wa 11/07/2024, Nikuze François yatanze undi mwanzuro w’inyongera avuga ko yemera icyaha cyo gufatanwa udupfunyika 74 aho kuba icyo gucuruza nk’uko yagihamijwe mu rubanza yajuririye kuko nta gikorwa cy’ubucuruzi yakoze; asaba ko habaho guhindura inyito y’icyaha ndetse akagabanyirizwa ibihano ku cyaha kijyanye n’ibikorwa yemera kandi ko yari uguye mu cyaha bwa mbere. [10] Uhagarariye Ubushinjacyaha atanga inzitizi asaba ko imyanzuro y’ubujurire ya Nikuze François yo ku wa 05/05/2023 n’iyo ku wa 11/07/2024 y’inyongera idakwiye kwakirwa kuko ituzuza ubujurire bwe ahubwo ibuvuguruza, kuko noneho yemera icyaha mu buryo butandukanye, hamwe akemera gucuruza naho ahandi akemera gufatanwa kandi ko iyi myanzuro yombi yayitanze ibihe by’ubujurire byararenze, ko reero kuba iyo myanzuro itakwakirwa byatanzweho umurongo mu rubanza RCOMAA 00071/2017/CS rwaciwe ku wa 26/10/2018 haburana Mbuto Aimable na BRD ndetse
n’urubanza No RPAA 00199/2020/CA rwaciwe ku wa 24/05/2022 haburana Ubushinjacyaha na Hakizimana Jean Damascène n’izindi. [11] Naho ku birebana n’umwanzuro w’ubujurire, Nikuze François yakoze wo ku wa 18/01/2023 mu gihe cyemewe n’amategeko, Uhagarariye Ubushinjacyaha avuga ko bwakwakirwa ariko hakemezwa ko nta shingiro buhawe kuko atagaragaje ibyo anenga urubanza uretse kuvuga ko urukiko rutahaye agaciro ibisobanuro bye. [12] Urukiko ruhereye kuri izo mpaka, rurasanga ikibazo gikwiye gusuzumwa muri uru rubanza ari: Kumenya niba inzitizi yatanzwe n’Ubushinjacyaha isaba ko ubujurire bwa Nikuze François butakwakirwa kuko nta mpamvu z’ubujurire zigaragaza inenge ku rubanza rujuririrwa zatanzwe ku
Page 4
gihe giteganyijwe n’amategeko kuko n’izatanzwe mu mwanzuro w’inyongera wo ku wa 05/05/2023 n’uwo ku wa 11/07/2024 zatanzwe impitagihe. II. ISESENGURA RY’IKIBAZO KIGIZE URUBANZA Kumenya niba inzitizi yatanzwe n’ubushinjacyaha isaba ko ubujurire bwa Nikuze François bwakwakirwa ariko hakemezwa ko nta shingiro bufite kuko nta mpamvu z’ubujurire zigaragaza inenge ku rubanza rujuririrwa zatanzwe mu gihe giteganyijwe n’amategeko ndetse n’izatanzwe mu mwanzuro w’inyongera wo ku wa 05/05/2023 n’uwo ku wa 11/07/2024 zatanzwe impitagihe. [13] Uhagarariye Ubushinjacyaha yatanze inzitizi asaba ko imyanzuro y’ubujurire ya Nikuze François yo ku wa 05/05/2023 n’iyo ku wa 11/07/2024 y’inyongera idakwiye kwakirwa kuko ituzuza ubujurire bwe yakoze ku wa 18/01/2023 ahubwo ibuvuguruza, asobanura ko mu mwanzuro yakoze wo ku wa 18/01/2023 yahakanaga icyaha naho muri iyo myanzuro yise iy’inyongera noneho yemera icyaha mu buryo butandukanye, hamwe yemera gucuruza naho ahandi yemera gufatanwa kandi ko iyi myanzuro yombi yayitanze ibihe by’ubujurire byararenze, ko rero kuba iyo myanzuro ituzuza cyangwa ngo isobanure uwatanzwe ku gihe itakwakirwa nk’uko byatanzweho umurongo mu rubanza RCOMAA 00071/2017/CS rwaciwe ku wa 26/10/2018 haburana Mbuto Aimable na BRD ndetse n’urubanza No RPAA 00199/2020/CA rwaciwe ku wa 24/05/2022 haburana Ubushinjacyaha na Hakizimana Jean Damascène n’izindi. [14] Naho ku
birebana n’umwanzuro w’ubujurire, Nikuze François yakoze wo ku wa 18/01/2023 mu gihe cyemewe n’amategeko, uhagarariye Ubushinjacyaha avuga ubujurire bukubiyemo bwakwakira ariko hakemezwa ko ubwo bujurire nta shingiro bufite kuko nta bisobanuro yatanze nk’uko biteganywa mu ngingo ya 183 y’Itegeko nº 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza nshinjabyaha, aho iteganya ko ujurira aba agomba kugaraga icyo anenga urubanza kandi akanatanga ibimenyetso byerekana izo nenge kugira ngo bibe byakosorwa. [15] Uhagarariye Ubushinjacyaha asobanura kandi ko kopi (incarubanza) y’urubanza rujuririrwa yageze muri system ku wa 09/01/2023 naho Nikuze François akora imyanzuro y’inyongera ku wa 05/05/2023 no ku wa 11/07/2024 byumvikana ko niyo yaba yarajuriye kopi ntayirimo nabwo iyo myanzuro ye itakwakirwa kuko yaba yarayitanze impitagihe kuko yagombaga kuyitanga bitarenze iminsi 30 kopi igiye muri system nk’uko byemejwe mu rubanza No RPAA 00524/2022/CA rwaciwe ku wa 26/01/2024 haburana Ubushinjacyaha na Harerimana Emmanuel mu gika cya 17. [16] Nikuze François n’umwunganira bavuga ko inzitizi y’Ubushinjacyaha idakwiye guhabwa ishingiro kuko Nikuze atanga ibujurire ku wa 18/01/2023 yavuze ko urukiko rubanza rutumvise ibisobanuro yatanze ariko avuga ko azagaragariza urukiko ibisobanuro ku mpamvu y’ubujurire mu mwanzuro winyongera ko n’ubwo byumvikana ko muri uwo mwanzuro nta
kintu gifatika yavuzemo, ariko ko mu mwanzuro w’inyongera wo ku wa 11/07/2024 yasobanuye neza icyo anenga urubanza hakurikijwe uko icyaha cyakozwe, ko rero hagenderwa kuri uwo mwanzuro wo ku wa 11/07/2024 kuko ariwo utanga ibisobanuro birambuye kuko n’ubwo yahakanaga mbere ariko muri uwo mwanzuro wo ku wa 11/07/2024 yagize ibyo yemera kandi ko ari uburenganzira bwe. [17] Nikuze François n’umwunganira basobanura ko ubwo yajuriraga nta kopi yari afite kandi aho yaboneye iyo kopi yatanze ibisobanuro birambuye bityo ko bikwiye kwakirwa. Ku birebana na jurisprudence Ubushinjacyaha bwatanze irebana no kuba yaragombaga gutanga imyanzuro y’inyongera bitarenze iminsi mirongo itatu (30) abonye kopi itajyanye n’ibivugwa muri uru rubanza kuko ho kopi yari iri mu rubanza ariko we ntiyayihabwa kandi ko atayiha kuko afunze ku buryo atahita abona kopi kandi ibihano yakatiwe ntiyari abyishimiye ku buryo yari kubirangaraho.
Page 5
UKO URUKIKO RUBIBONA [18] Impaka kuri iyi ngingo zishingiye ku kumenya uko byagenda mu gihe uregwa yatanze ubujurire atagaragaje icyo anenga urubanza rujuririrwa, ahubwo nyuma inenge akazigaragaza mu myanzuro y’umwunganira watanzwe impitagihe. [19] Ikibazo cyo kumenya uko byagenda mu gihe uregwa yatanze ubujurire atagaragaje icyo anenga urubanza rujuririrwa cyasesenguwe mu rubanza nº RPAA 00014/2023/CA rwaciwe ku wa 28/03/2024 haburana Ubushinjcyaha na Mumararungu Jean Claude. Muri urwo rubanza, Urukiko rw’Ubujurire rwasobanuye ko uwajuriye afite inshingano yo kugaragaza ukwibeshya kwakozwe n’Urukiko rubanza gushingiye ku mategeko cyangwa ku byabaye kwatumye urubanza rujuririrwa rucibwa nabi cyangwa kwatuma ruta agaciro, ko iyo atabikoze ubujurire bwakirwa ariko urukiko rukemeza ko nta shingiro bufite. [20] Naho ibirebana n’impamvu z’ubujurire zitanzwe nyuma y’ibihe by’ubujurire, byasesenguwe mu rubanza rubanziriza urundi mu rubanza nº RCOMAA 00071/2017/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 26/10/2018 haburana Mbuto Aimable na BRD Ltd, rusobanura ko kujurira bikorwa mu gihe giteganyijwe cy’iminsi mirongo itatu (30), hagaragazwa ibinengwa urubanza rujuririrwa, ibigomba gukosorwa n’impamvu ari amakosa n’uburyo yakosorwa, ko mu gihe ingingo y’ubujurire itanzwe nyuma y’igihe giteganywa n’itegeko, iyo mpamvu y’ubujurire itagomba kwakirwa ngo isuzumwe mu gihe bigaragara ko ituzuza
cyangwa ngo isobanure ingingo y’ubujurire yatanzwe hubahirijwe ibihe. Uyu murongo wakurikijwe n’Urukiko rw’Ubujurire mu manza zitandukanye, harimo n’urubanza n° RPAA 00596/2022/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/02/2024, haburana Ubushinjacyaha na Muhire Jean Claude. [21] Dosiye igaragaza ko urubanza No RPA 00247/2020/HC/KIG rujuririrwa rwaciwe ku wa 05/01/2023 na Kopi yarwo ishyirwa muri system ku wa 09/01/2023. Igaragaza kandi ko Nikuze François yatanze ubujurire ku wa 18/01/2023, avuga ko ajuririye Urukiko rw’Ubujurire impamvu z’ubujurire kuko urukiko rubanza rutumvise ubusobanuro bwe ariko ko ibisobanuro birambuye azabitanga mu myanzuro y’inyongera nabona kopi y’urubanza. Dosiye igaragaza kandi ko ku wa 05/05/2023, Nikuze François yatanze undi mwanzuro w’inyongera, avuga ko atagitsimbaraye ku guhakana icyaha ahubwo ko yemera icyaha cyo gucuruza urumogi mu buryo budashidkanywaho asaba no kugabanyirizwa igihano cy’imyaka 15 yahanishijwe kuko kimuremereye. Ndetse no ku wa 11/07/2024, yarongeye akora undi mwanzuro w’inyongera avuga ko yemera icyaha cyo gufatanwa udupfunyika 74 aho kuba icyo gucuruza nk’uko yagihamijwe mu rubanza yajuririye kuko nta gikorwa cy’ubucuruzi yakoze. Ku birebana no kumenya niba impamvu z’ubujurire zagaragajwe mu mwanzuro w’inyongera wo ku wa 05/05/2023 n’uwo ku wa 11/07/2024 zitakwakirwa kuko zatanzwe igihe cy’ubujurire
cyararenze [22] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga ku wa 18/01/2023 mu gihe cyemewe n’amategeko, Nikuze François yaratanze umwanzuro avuga ko ajuriye kuko Urukiko Rukuru rutitaye ku bisobanuro bye yatanze ajurira, ko ibisobanuro birambuye azabitanga mu mwanzuro w’inyongera namara kubona kopi y’urubanza. Ku wa 05/05/2023, Nikuze François yakoze umwanzuro w’inyongera, avuga ko atagitsimbaraye ku guhakana icyaha ahubwo ko yemera icyaha cyo gucuruza urumogi mu buryo budashidkanywaho asaba no kugabanyirizwa igihano cy’imyaka 15 yahanishijwe kuko kimuremereye. Ku wa 11/07/2024, Nikuze François yongeye akora undi mwanzuro w’inyongera avuga ko yemera icyaha cyo gufatanwa udupfunyika 74 aho kuba icyo gucuruza nk’uko yagihamijwe mu rubanza yajuririye kuko nta gikorwa cy’ubucuruzi yakoze. [23] Urukiko rw’Ubujurire nk’uko byemezwa na Nikuze François n’umwunganira, mu mwanzuro wo ku wa 18/01/2023 nta nenge ifatika bagaragarije urukiko ngo abe ariyo rusuzuma uretse kuvuga gusa ko Urukiko Rukuru rutumvise ibisobanuro bye, ahubwo bavuze ko impamvu bazazigaragaza mu mwanzuro
Page 6
w’inyongera. Rusanga kandi imyanzuro yakozwe na Nikuze François yarakozwe igihe cyo kujurira cy’iminsi 30giteganywa n’amategeko1 cyararenze kuko umwe yawukoze ku wa 05/05/2023 hashize amezi arenga ane urubanza ruciwe naho undi awutanga ku wa 11/07/2014 hashize igihe kirenga umwaka n’igice urubanza ruciwe. [24] Urukiko rw’ubujurire rurasanga nk’uko byasobanuwe haruguru, kugira ngo ingingo y’ubujurire itanzwe nyuma y’igihe giteganywa n’itegeko, iyo mpamvu y’ubujurire igomba kuba yuzuza cyangwa isobanura ingingo y’ubujurire yatanzwe hubahirijwe ibihe, bityo bikaba byumvikanisha ko kugira ngo imyanzuro y’inyongera yatanzwe na na Nikuze François ku wa 05/05/2023 no ku wa 11/07/2024 yakozwe impitagihe yakirwe ikaba igomba kuba isobanura cyangwa yuzuza iyo na Nikuze François yakoze ku wa 18/01/2023. [25] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga nk’uko byasobanuwe haruguru, mu mwanzuro Nikuze François yakoze ku wa 18/01/2023 nta nenge nimwe yagaragaje naho mu mwanzuro ku wa 05/05/2023 avuga ko atagitsimbaraye ku guhakana icyaha ahubwo yemeye icyaha cyo gucuruza urumogi nk’uko yagihamijwe naho mu mwanzuro wo ku wa 11/07/2024 avuga ko yemera icyaha cyo gufatanwa udupfunyika 74 aho kuba icyo gucuruza nk’uko yagihamijwe. Rusanga uhuje iyo myanzuro yose uko ari itatu (3) byumvikana ko umwanzuro ku wa 05/05/2023 no ku wa 11/07/2024 ituzuza cyangwa ngo usobanure ingingo Nikuze François yari yatanze
mbere kuko mu mwanzuro wo ku wa 18/01/2023 yatanze mu gihe cyubahirije itegeko nta nenge nimwe iri mu rubanza rujuririrwa yari yagaragajemo, byumvikanisha ko rero impamvu z’ubujurire zikubiye mu mwanzuro wo ku wa 05/05/2023 no ku wa 11/07/2024 ari nshya kandi zikaba zaratanzwe igihe cyo kujurira cyararenze, zikaba rero zitagomba kwakirwa ngo zisuzumwe. [26] Ku birebana n’ibivugwa na Nikuze François n’umwunganira ko Nikuze François n’umwunganira yajuriye atarabona kopi kandi ko n’ubwo kopi yari iri mu rubanza ariko adahita ayibona kuko afunze kandi ibihano yakatiwe atari abyishimiye ku buryo yari kubirangaraho ashaka kumvikanisha ko imyanzuro yatanzwe impitagihe yakwakirwa kuko yajuriye atarabona kopi ngo agaragaze inenge zirimo, Urukiko rw’Ubujurire rurasanga nta shingiro byahabwa kuko nta kimenyetso bagaragaza cyerekana ko batabonye kopi y’urubanza kuko ubwo Nikuze François yajuriraga kopi y’urubanza yari yaragejejwe muri dosiye kuko yashyizwe muri system ku wa 09/01/2023 naho we ajurira ku wa 18/01/2023. Rurasanga kandi Nikuze François n’umwunganira batagaragaza ko haba hari icyo baba barakoze muri icyo gihe cyose kugira ngo basabe Gereza afungiwemo kumuha kopi y’urubanza ngo abashe gukora imyanzuroigaragaza impamvu z’ubujurire ku gihe na cyane ko nawe yandika iyo baruwa atavuze ko atarabona kopi ahubwo yavuze ko impamvu z’ubujurire azazishyira mu mwanzuro w’inyongera ariko
aho ayikoreye ayikora impitagihe kandi ituzuza cyangwa ngo isobanure ibyo yavuze mbere. Ibyo byumvikanishaa rero ko kuba ataragaragaje impamvu z’ubujurire ku gihe ari uburangare yagize ubwe kuko nk’uko bigaragara mu ajurira yari azi ko afite inshingano yo gutanga impamvu z’ubujurire mu buryo buteganywa n’amategeko, ariko ntiyabikora. Kumenya niba ubujurire bwa Nikuze François bwakwakirwa ariko hakemezwa ko nta shingiro bufite kuko nta mpamvu z’ubujurire zigaragaza inenge ku rubanza rujuririrwa zatanzwe mu gihe giteganyijwe n’amategeko. [27] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga ubushinjacyaha busaba ko ubujurire bwa Nikuze François bwakwakirwa ariko hakemezwa ko nta shingiro bufite kuko nta mpamvu z’ubujurire zigaragaza inenge ku rubanza rujuririrwa zatanzwe mu gihe giteganyijwe n’amategeko bushingiye ku kuba yaratanze ubujurire ku wa 18/01/2023 atagaragaza icyo anenga urubanza akavuga ko ibisobanuro birambuye azabitanga mu myanzuro y’inyongera ariko iyo myanzuro ayitanga impitagihe kandi ituzuza cyangwa ngo isobanure impamvu zatanzwe mbere, rusanga Nikuze François yarajuriye yubahirije iminsi mirongo itatu (30)
1 Ingingo ya 181 y’Itegeko Nº 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza nshinjabyaha.
Page 7
iteganywa n’ingingo ya 1812 y’Itegeko n° 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha, ariko ntiyagaragaza ingingo z’ubujurire nk’uko byasobanuwe haruguru. Rusanga rero uwajuriye afite inshingano yo kugaragaza ukwibeshya kwakozwe n’Urukiko rubanza gushingiye ku mategeko cyangwa ku byabaye kwatumye urubanza rujuririrwa rucibwa nabi cyangwa kwatuma ruta agaciro, ariko kuba atabigaragaje ubwabyo bitaba impamvu ituma ubujurire butakirwa, ahubwo urukiko rwakira ubujurire rukemeza ko nta shingiro bufite. Bityo kuba Nikuze François yaratanze ubujurire ku wa 18/01/2023 ariko ntagaragaze inenge ziri mu rubanza rujuririrwa bituma ubujurire bwe bwakirwa ariko ntibuhabwe ishingiro nk’uko ubushinjacyaha bubisaba. III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [28] Rwemeje ko Ubujurire bwatanzwe na Nikuze François nta shingiro bufite; [29] Rwemeje ko inzitizi yatanzwe n’Ubushinjacyaha isaba kutakira impamvu z’ubujurire zatanzwe mu mwanzuro w’inyongera wo ku wa 05/05/2023 n’uwo ku wa 11/07/2024 ifite ishingiro; [30] Rwemeje ko impamvu y’ubujurire zatanzwe mu mwanzuro w’inyongera wo ku wa 05/05/2023 n’uwo ku wa 11/07/2024 zitakiriwe kuko zatanzwe nyuma y’ibihe byo kujurira biteganywa n’amategeko; [31] Rwemeje ko urubanza No RPA 00247/2020/HC/KIG rwaciwe n’Urukiko Rukuru, ku wa 05/01/2023 rugumanye agaciro mu ngingo zarwo zose; [32] Rutegetse ko igihano cy’igifungo cy’imyaka cumi n’itanu (15) n’ihazabu ya miliyoni eshanu (5.000.000 Frw) Nikuze François yahanishijwe mbere kigumyeho; [33] Ruvuze ko Nikuze François asonewe amagarama y’urubanza kuko aburana afunze.
2 iteganya ko kujurira bikorwa mu gihe kitarenga iminsi mirongo itatu (30) uhereye ku itariki urubanza rwaciriweho ku muburanyi wari uhari cyangwa ahagarariwe igihe urubanza rwacibwaga, icyo gihe gikurikizwa kandi ku muburanyi wamenyeshejwe mu buryo bwemewe n’amategeko, umunsi urubanza ruzacibwaho ntaze cyangwa ngo yohereze umuhagararira. Kujurira bikorwa mu gihe cy’iminsi mirongo itatu (30) uhereye ku itariki urubanza rwamenyesherejwe umuburanyi utari uhari igihe rwasomwaga.
Case-aware research
Ask AI about this case
The judgment and available research above are public. New questions open in a separate private conversation grounded in this case.