AYINKAMIYE v KASINE N’ABANDI
The Court of Appeal found that Acte de notoriété No 79/86 and similar documents did not meet statutory requirements and thus had no legal value, but this did not affect the outcome because other evidence, including the purchase agreement and consistent testimony of all siblings except the applicant, established that...
Source-derived case information.
- Citation
- RCAA 00032/2024/CA
- Parties
- Applicant: Ayinkamiye Antoine; Respondent: Mukangenzi Clémence; Respondent: Kasine Ingride Alexandra; Respondent: Mukantwali Denise; Respondent: Ayinkamiye Jean Celse; Intervener: Mujawimana Perpetue
- Court
- Court of Appeal
- Jurisdiction
- Rwanda
- Judgment Date
- 30 May 2025
- Case Number
- RCAA 00032/2024/CA
- Procedural Posture
- Civil Appeal / Final Appellate Judgment
- Outcome
- Appeal dismissed; cross-appeals dismissed; prior High Court judgment affirmed except as clarified.
- Legal Topics
- Succession, Land Registration, Evidence, Acte De Notoriété, Partition of Inheritance, Burden of Proof
- Source Language
- rw
Source-derived case record
Summary, issues, holding and outcome
More case intelligence is available
Unlock the full research layer for this judgment.
Parties
Ayinkamiye Antoine
Applicant
Mukangenzi Clémence
Respondent
Kasine Ingride Alexandra
Respondent
Mukantwali Denise
Respondent
Ayinkamiye Jean Celse
Respondent
Mujawimana Perpetue
Intervener
Procedural Posture
Civil Appeal / Final Appellate Judgment
Legal Issues
- 1 Whether the High Court erred in relying on Acte de notoriété No 79/86 and oral testimony to determine ownership of land UPI:1/03/02/04/301
- 2 Whether the land registration certificate is indefeasible or can be set aside
- 3 Whether the agreement of 04/05/2024 should be binding as evidence of settlement
Ratio Decidendi
The Court of Appeal found that Acte de notoriété No 79/86 and similar documents did not meet statutory requirements and thus had no legal value, but this did not affect the outcome because other evidence, including the purchase agreement and consistent testimony of all siblings except the applicant, established that the disputed land (UPI:1/03/02/04/301) belonged to Mukangenzi Clémence and Rukira Isidore, not the parents. The land registration certificate in the parents' names was obtained irregularly and could be set aside. The settlement agreement of 04/05/2024 was binding except for the disputed land. Claims by Mujawimana Perpetue were inadmissible at this stage. No party was entitled...
Court Disposition
Appeal dismissed; cross-appeals dismissed; prior High Court judgment affirmed except as clarified.
Orders
- Ayinkamiye Antoine's appeal is dismissed for lack of merit.
- Cross-appeals by Mukangenzi Clémence, Mukantwali Denise, Ayinkamiye Jean Celse, and Kasine Ingride Alexandra are dismissed for lack of merit.
Full Case Text
Judgment text and source record
77 paragraphs
# AYINKAMIYE v KASINE N’ABANDI
- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2025-05-30 - Case/document no.: RCAA 00032/2024/CA - Collection: Court of Appeal
## Text
## Page 1
AYINKAMIYE v KASINE N’ABANDI [Rwanda URUKIKO RW’UBUJURIRE - RCAA 00032/2024/CA (Nyirandabaruta, J.) 30 Gicurasi 2025] Amategeko agenga imiburanishirize y’imanza – Ibimenyetso – Acte de notoriété - Acte de notoriété igira agaciro igihe yujuje ibiteganywa n’amategeko. Amategeko agenga imanza z’imbinezamubano – Ubutaka – Icyemezo cy’Iyandikisha ry’ubutaka - Icyemezo cy’iyandikisha ry’ubutaka si ntayegayezwa kuko gishobora guteshwa agaciro. Incamake y’ikibazo: Ayinkamiye Antoine yatanze ikirego mu Rukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge arega Mukangenzi Clémence, Mukasine Jacqueline, Mukantwali Denise na Ayinkamiye Jean Celse, abavandimwe be, asaba kwemeza kuzungura imitungo yasizwe n’ababyeyi babo ari bo Ayinkamiye Denys na Ntamakiriro Eugenie batakiriho, maze uwitwa Mujawimana Perpetue washakanye na Demokarasi Guillaume utakiriho ariko wari umwana wa Ayinkamiye Denys na Ntamakiriro Eugenie, agoboka muri urwo rubanza ku bushake. Urukiko rwemeje ko ikirego gifite ishingiro kuri bimwe, ko Ayinkamiye Antoine yahawe umugabane n’ababyeyi be, ko abavandimwe batahawe imigabane nabo bayihawe, ko ingarigari igomba kuzungurwa n’abana bose. Urega yajuririye icyo cyemezo mu Rukiko Rukuru arusaba gusuzuma ibijyanye n’inyandiko yo ku wa 25/04/2014 ivuga ko Ayinkamiye Antoine yahawe umunani, niba imitungo yose igomba kuzungurwa igaragara mu cyemezo cy’Urukiko, niba imitungo yose ni ukuvuga ingarigari ikwiye kugabanywa abana bose ku buryo bungana. Abaregwa nabo bajuriye basaba ko hagira ikivugwa ku butaka bubaruye kuri Ayinkamiye Antoine ndetse no kuri Mujawimana Perpetue. Mu iburanisha, ababuranyi basabye kubanza kugira ibyo bumikanaho, maze bemeranya ko imitungo yose igaruzwa hanyuma ikazungurwa uretse ubutaka bubaruye kuri UPI: 1/03/02/04/301 Ayinkamiye Antoine avuga ko na bwo ari ubw’abayeyi babo, mu gihe abandi baburanyi bavuga ko ari ubwa Mukangenzi Clémence n’umugabo we, no ku amafaranga yavaga mu bukode bw’ikibanza kirimo umunara wa TIGO. Urukiko Rukuru rwemeje ko ubujurire bufite ishingiro kuri bimwe, ko ubutaka bubaruye kuri UPI: 1/03/02/04/301 ari ubwa Mukangenzi Clémence n’umugabo we ndetse ko Ayinkamiye Antoine atagaruza amafaranga akomoka ku bukode bw’umunara. Urega yongeye kujurira icyo cyemezo mu Rukiko rw’Ubujurire ariko mbere y’iburanisha atanga inzitizi avuga ko Urukiko Rurukuru rutagombaga kuburanisha ibijyanye n’amakimbirane y’iyandikisha rusange ry’ubutaka ryakozwe guhera muri Mutarama 2008 kugeza mu Ukuboza 2013; ikirego cyo gutesha agaciro icyangobwa cy’ubutaka bubaruye kuri UPI: 1/03/02/04/301 kitagombaga kwakirwa kuko cyari ikirego gishya mu bujurire ndetse no kutazungura ½ cy’umutungo. Urukiko rwasanze izo nzitizi zidafite ishingiro, maze ruburanisha urubanzwa rwajuriririwe hasuzumwa ikibazo cyo kumenya niba Urukiko rutari gushingira kuri Acte de notoriété No 79/86 yahawe Rukira Isidore ku wa 01/10/1986, ku buhamya bwa bamwe mu baburanyi no ku mpamvu y’uko Ayinkamiye Antoine ari we wabaruje imitungo ngo rwemeze ko umutungo ufite UPI:1/03/02/04/301 ubaruye kuri Ayinkamiye Denys na Ntamakiriro Eugenie ari uwa Mukangenzi Clémence na Rukira Isidore.
## Page 2
Urega avuga ko Urukiko rutagombaga gushingira kuri Acte de notoriété No 79/86 kuko itagaragaza ubuyobozi bwayitanze, kuba amasezerano y’ubugure yarabaye mu 1992 naho iyo acte ikaba yarakozwe mu 1986, ndetse n’izindi nenge. Abaregwa bavuga ko kuba amatariki ari ku masezerano y’ubugure ari aya nyuma y’ari kuri acte, byatewe n’uko bagiye bagura uduce dutandukanye tw’ubwo butaka mu bihe bitandukanye, bagenda bongera ku bundi bityo hakaba hari amasezerano amwe yatakaye. Banavuga ko acte de notoriete yabo ifite agaciro kuko uko iba iteye nta mwanya ifite ugomba gusinywaho n’uwayitanze bityo yo n’amasezerano y’ubugure yagaragajwe bikaba byerekana aho bakomora ubwo butaka. Incamake y’icyemezo: 1. Acte de notoriété igira agaciro igihe yujuje ibiteganywa n’amategeko; 2. Icyemezo cy’iyandikisha ry’ubutaka si ntayegayezwa kuko gishobora guteshwa agaciro. Ubujurire bwatanzwe, nta shingiro bufite. Amategeko yashingiweho: Itegeko N° 062/2024 ryo ku wa 20/06/2024 rigenga ibimenyetso, ingingo ya 6. Itegeko N° 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, ingingo ya 154 Imanza zifashishijwe: RS/INJUST/RC 00008/2019/SC, Mukarushakiro Gloriose n’undi na Gahire Athanas rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 21/11/2021; RCAA 00036/2022/CA, DayenU Hotel Ltd na Gasana Gaspard n’abandi rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/06/2023. Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA: [1] Ayinkamiye Antoine avuga ko ababyeyi babo ari bo Ayinkamiye Denys na Ntamakiriro Eugenie batakiriho, basize imitungo igizwe n’inzu bari batuyemo ibaruye kuri UPI : 1/03/02/03/3380, iherereye mu Mudugudu wa Sabaganga, Akagari ka Nyanza, Umurenge wa Gatenga, Akarere ka Kicukiro; ibibanza cumi n’icyenda (19) byose biherereye mu Mudugudu wa Sabaganga, Akagari ka Nyanza, Umurenge wa Gatenga; ubutaka bubaruye kuri UPI:1/03/ 02/04/301 buherereye mu Mudugudu wa Bisambu, Akagari ka Nyarurama, Umurenge wa Gatenga; inzu ibaruye kuri UPI : 1/03/02/03/1464, iherereye mu Mudugudu wa Juru Akagari ka Nyanza, Umurenge wa Gatenga; inzu ibaruye kuri UPI : 195 iherereye mu Mudugudu wa Sangwa, Akagari ka Kabeza Umurenge wa Muhima, Akarere ka Nyarugenge; inzu ibaruye kuri UPI: 455, iherereye mu Mudugudu w’Imanzi, Akagari ka Kabeza, Umurenge wa Muhima, Akarere ka Nyarugenge; ikibanza kibaruye kuri UPI: 1353 n’ubundi butaka buherereye mu Karere ka Musanze. [2] Ayinkamiye Antoine yareze Mukangenzi Clémence, MUKasine Jacqueline, Mukantwali Denise na Ayinkamiye Jean Celse, abavandimwe be, mu Rukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge,
## Page 3
arusaba kwemeza kuzungura imitungo yasizwe n’ababyeyi babo ari bo Ayinkamiye Denys na Ntamakiriro Eugenie batakiriho, maze uwitwa Mujawimana Perpetue washakanye na Demokarasi Guillaume nawe utakiriho ariko wari umwana wa Ayinkamiye Denys na Ntamakiriro Eugenie,agoboka muri urwo rubanza ku bushake avuga ko na we afite uburenganzira ku mitungo basize. [3] Mu rubanza RC 00452/2021/TGI/NYGE rwaciwe n’Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge ku wa 29/11/2022, urwo Rukiko rwemeje ko: a. ikirego cya Ayinkamiye Antoine gifite ishingiro kuri bimwe, b. Ayinkamiye Antoine yahawe umugabane mu mutungo w’ababyeyi be ubaruye kuri: 3384/Kic/Gat, 3385/Kic/Gat, 3398/Kic/Gat, 3399/Kic/Gat, 3400/Kic/Gat na 3401/Kic/Gat, c. Abavandimwe ba Ayinkamiye Antoine batahawe imigabane bayihawe muri ubu buryo: • Mukangenzi Clémence: UPI: 3380, 3395, 3396, 3379 na 3382. • MUKasine Jacqueline: 3376, 3386, 3387, 3402 na 3390, • Mukantwali Denise: 3377, 3394, 3403, 3392 na 3391, • Ayinkamiye Jean Celse: 3387, 3388, 3389, 3397 na 3393, d. Ingarigari igomba kuzungurwa n’abana ba Ayinkamiye Denys na Ntamakiriro Eugenie bose harimo na Mujawimana Perpetue uri mu mwanya w’umugabo we Demokarasi Guillaume igizwe na: • inzu ibaruye kuri UPI: 195 iherereye mu Mudugudu wa Sangwa, Akagari ka Kabeza, Umurenge wa Muhima, Akarere ka Nyarugenge, • inzu ibaruye kuri UPI: 455, iherereye mu Mudugudu w’Imanzi, Akagari ka Kabeza, Umurenge wa Muhima, Akarere ka Nyarugenge, •
Ikibanza kibaruye kuri UPI: 1353 n’ubundi butaka buherereye mu Karere ka Musanze, uwo mutungo ukaba ugomba kugurishwa abazungura bakagabana ku buryo bungana amafaranga avuyemo, e Ayinkamiye Antoine aha Mukangenzi Clémence, MUKasine Jacqueline, Mukantwali Denise na Ayinkamiye Jean Celse bose hamwe, amafaranga ibihumbi magana atanu (500.000 Frw) y’igihembo cya Avoka. [4] Ayinkamiye Antoine ntiyishimiye imikirize y’urwo rubanza, ajuririra mu Rukiko Rukuru arusaba kongera gusuzuma ibijyanye n’inyandiko yo ku wa 25/04/2014 ivuga ko Ayinkamiye Antoine yahawe umunani, niba imitungo yose igomba kuzungurwa igaragara mu cyemezo cy’Urukiko, niba imitungo yose ni ukuvuga ingarigari ikwiye kugabanywa abana bose ku buryo bungana, no gusuzuma ishingiro ry’indishyi zitandukanye Ayinkamiye Antoine yasabye Urukiko Rukuru gutegeka abaregwa kumwishyura zingana na miliyoni ebyiri (2.000.000Frw) n'igihembo cya Avoka cya miliyoni imwe (1.000.000Frw). [5] MUKasine Jacqueline, Mukangenzi Clémence, Mukantwali Denise na Ayinkamiye Jean Celse na bo bajuririye Urukiko Rukuru barega Ayinkamiye Antoine na Mujawimana Perpetue
## Page 4
basaba Urukiko gusuzuma ibijyanye n’amerekezo y’ubutaka bubaruye kuri UPI:1/03/02/04/301 no kuri UPI:1/03/02/04/3381, Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge rutagize icyo ruvugaho, gusuzuma ibijyanye no kuba rutaragize icyo ruvuga ku kirego cyuririye ku kindi cyo kugaragaza ishyirwa mu bikorwa ry’umwanzuro w’inama yo ku wa 20/12/2013, wo gushyira kimwe cya kabiri (1/2) cy’amafaranga yishyurwa na TIGO ku munara uri mu kibanza Ayinkamiye Antoine yari ahuriyeho na nyina, rwasanga atarabikoze rukamutegeka kuyatanga no kuba rwarahaye abantu babiri (2):MUKasine na Ayinkamiye Celse ikibanza kimwe gifite UPI: 3387. [6] Mujawimana Perpetue, yatanze ubujurire bwuririye ku bundi asaba indishyi z'ikurikiranarubanza zingana na miliyoni imwe (1.000.000Frw) n'igihembo cya Avoka kingana na miliyoni imwe (1.000.000Fw), kuko aba bagize umuryango bagiye bamwirengagiza nk'umuzungura bigatuma agoboka mu manza batari bamushyizemo n'ubu akaba akiburana. Naho MUKasine Jacqueline, Mukangenzi Clémence, Mukantwali Denise na Ayinkamiye Jean Celse bo basaba ko Ayinkamiye Antoine yategekwa kubaha amafaranga miliyoni eshatu (3.000.000 Frw) y'ibigenda ku rubanza n'igihembo cya Avocat. [7] Mu iburanisha ry’urubanza ryo ku wa 16/04/2024, Ayinkamiye Antoine yasabye ko iburanisha ryimurwa kugira ngo ababuranyi bose bajye kumvikana maze bose barabyemera, iburanisha ryimurirwa ku wa 23/05/2024, kuri uwo munsi ababuranyi bavuga ko hari ibyo bumvikanyeho n’ibyo batumvikanyeho, bose bemerera Urukiko ko bumvikanye ko umutungo wose ukomoka kuri Ayinkamiye Denys na Ntamakiriro Eugenie ndetse n’impano zigomba kugaruka mu mutungo w’umuryango maze ukagabanywa mu buryo bungana. Basaba Urukiko guca urubanza ku byo batumvikanyeho ari byo ubutaka bubaruye kuri UPI: 1/03/02/04/301 Ayinkamiye Antoine avuga ko na bwo ari ubw’abayeyi babo, mu gihe abandi baburanyi bavuga ko ari ubwa Mukangenzi Clémence n’umugabo we, no ku amafaranga yavaga mu bukode bw’ikibanza kirimo umunara wa TIGO, kuko ibindi byose babyumvikanyeho. [8] Urukiko Rukuru rwakijije urubanza No RCA 00455/2022/HC/KIG-CMB RCA 00039/2023/HC/KIG ku wa 26/07/2024, maze rwemeza ibi bikurikira: a. ko ikirego cy’ubujurire cyatanzwe na Ayinkamiye Antoine gifite ishingiro kuri bimwe, b. ko Ayinkamiye Antoine atagomba kugarura amafaranga angana na miliyoni cumi n’imwe n’ibihumbi magana ane (11.400.000Frw) mu mutungo w’umuryango wa Ayinkamiye Denys na Ntamakiriro Eugenie, c. ko rwemeye kwakira ikirego cy’ubujurire cyatanzwe na Mukangenzi Clémence, Mukantwali Denise, Ayinkamiye Jean Celse na MUKasine Jacqueline (+) wasimbuwe na Kasine Ingride Alexandra, d. ko ubutaka bubaruye kuri UPI 1/03/02/04/301 atari ubwa Ayinkamiye Denys na Ntamakiriro Eugenie, ko ahubwo ari ubwa Mukangenzi Clémence n’umugabo we Rukira Isidore, e. ko imikirize y’urubanza No RC 00452/2021/TGI/NYGE,
rwaciwe n’Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge ku wa 29/11/2022 ihindutse,
## Page 5
f. ko ku bitavuzwe muri iki gice hubahirizwa ibyo ababuranyi bumvikanyeho mu mwanzuro w’ubwumvikane wo ku wa 04/05/2024, g. ko amafaranga abajuriye batanzeho ingwate y’amagarama ahwanye n’ibyakozwe muri uru rubanza. [9] Ayinkamiye Antoine na none yajuririye urwo rubanza mu Rukiko rw’Ubujurire, ubujurire bwe buhabwa Nº RCAA 00032/2024/CA, iburanisha rishyirwa ku wa 06/01/2025, Ayinkamiye Antoine yitaba yunganiwe na Me Simbizi Fulgence na Me Komezusenge Déogratias, Kasine Ingride Alexandra, Mukantwali Denise na Ayinkamiye Jean Celse bunganiwe na Me Munyamasoko Jovith akanahagararira Mukangenzi Clémence naho Mujawimana Perpetue yunganiwe na Me Kagabo Théoneste, uwo munsi iburanisha ryimurirwa kuwa 14/01/2025 kubera ubwire. [10] Tariki 13/01/2025 Me Komezusenge Déogratias wunganira Ayinkamiye Antoine yashyize muri dosiye ya IECMS umwanzuro utanga inzitizi asaba Urukiko ko zabanza gusuzumwa mbere y’uko iburanisha rikomeza kuko ari inzitizi eshatu (3) yise ndemyagihugu:
iy’uko Urukiko Rukuru nta bubasha rwari rufite bwo kuburanisha ibijyanye n’amakimbirane y’iyandikisha rusange ry’ubutaka ryakozwe guhera muri Mutarama 2008 kugeza mu Ukuboza 2013;
iy’uko ikirego cyo gutesha agaciro icyangobwa cy’ubutaka bubaruye kuri UPI: 1/03/02/04/301 kitagombaga kwakirwa kuko cyari ikirego gishya mu bujurire
n’iy’uko ingingo yo gusuzuma niba ½ cy’amafaranga Ayinkamiye Antoine yishyurwaga ku munara wa TIGO wari mu kibanza gifite UPI:1/03/02/04/339 yari asangiye na nyina Ntamakiriro Eugenie akwiye gushyirwa mu mitungo izungurwa, idakwiye gufatwa nk’ubujurire bwuririye ku bundi. [11] Iburanisha ryo ku wa 14/01/2025, ryahereye kuri izo nzitizi Urukiko rwabanje gusuzuma, rufatira ibyemezo mu ntebe mbere y’uko iburanisha mu mizi rikomeza,mu buryo bukurikira1: [12] Ku nzitizi y’uko Urukiko Rukuru nta bubasha rwari rufite bwo kuburanisha ibijyanye n’amakimbirane y’iyandikisha rusange ry’ubutaka ryakozwe guhera muri Mutarama 2008 kugeza mu Ukuboza 2013, Urukiko rw’Ubujurire rushingiye ku biteganywa n’Ingingo ya 93 y’Itegeko no 22/2018 ryo ku wa 29/04/20218 ryrekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’z’ubutegetsi, rwasanze iyo nzitizi itakwakirwa ngo isuzumwe bwa mbere muri uru Rukiko ku mpamvu y’uko inzitizi y’iburabubasha bw’urukiko itangwa mu rukiko rwaregewe umuburanyi avuga ko rudafite ububasha, akaba ari rwo rusuzuma ububasha bwarwo rukabufataho icyemezo, umuburanyi utacyishimiye akakijuririra. Bivuze ko urukiko rwajuririwe rushobora gusuzuma gusa ububasha bw’urundi rukiko, igihe rusuzuma ubujurire ku cyemezo urwo rukiko rwafashe ku bubasha bwarwo. Bivuze kandi ko ububasha bw’urukiko rubanza, butazanwa nk’inzitizi mu rukiko rwajuririwe. [13] Ku nzitizi y’uko ikirego cyo gutesha agaciro icyangobwa cy’ubutaka bubaruye kuri UPI: 1/03/02/04/301 kitagombaga kwakirwa mu Rukiko Rukuru kuko cyari ikirego gishya mu bujurire, uru Rukiko rwasanze ababuranyi bose bemeranya ko ibyerekeye agaciro k’icyangobwa cy’ubutaka
1Icyemezo kirambuye, reba mu nyandikomvugo y’iburanisha ryo ku wa 14/01/2024.
## Page 6
bubaruye kuri UPI: 1/03/02/04/301 babiburanye mu rubanza rujuririrwa, Urukiko Rukuru rubifataho icyemezo, ko rero Ayinkamiye Antoine ubiburanisha yakabaye yarabitanze nk’inenge y’urubanza rujuririrwa aho kubizana nk’inzitizi ayita ndemyagihugu muri uru rubanza kuko atariyo, harebwe icyo ingingo ya 129 y’Itegeko no 22/2018 ryo ku wa 29/04/20218 ryavuzwe haruguru yita inzitizi ndemyagihugu2. Rusanga kandi iyi ngingo itasuzumwa nk’inenge mu rubanza rujuririrwa kuko yatanzwe impitagihe. [14] Ku nzitizi y’uko ingingo yo gusuzuma niba ½ cy’amafaranga Ayinkamiye Antoine yishyurwaga ku munara wa TIGO wari mu kibanza gifite UPI:1/03/02/04/339 yari asangiye na Mama we Ntamakiriro Eugenie akwiye gushyirwa mu mitungo izungurwa, idakwiye gufatwa nk’ubujurire bwuririye kubundi, Urukiko rw’Ubujurire rwasanze iyi nayo itaba inzitizi muri uru rubanza kuko inyuranye n’ibyo itegeko risobanura nk’inzitizi ndemyagihugu, rushingiye ku ngingo ya 75, igika cya mbere y’Itegeko no 22/2018 ryo ku wa 29/04/20218 rimaze kuvugwa, ruvuga ko iyo ngingo itakiriwe kuko itari muzo ababuranyi bemerenyijeho mu nama ntegurarubanza nk’ingingo iburanwa3. [15] Mu myanzuro no mu miburanire yabo, Ayinkamiye Antoine n’aba Avoka bamwunganira banenga Urukiko Rukuru kuba rwarashingiye kuri Acte de notoriété, ku buhamya bwabo baburana no ku mpamvu y’uko ari Ayinkamiye Antoine wabaruje umutungo ufite UPI 1/03/02/04/301 ku babyeyi babo, rukemeza ko umutungo ari uwa Rukira Isidore na Mukangenzi Clémence; yarunenze kandi kuba rwarashingiye ku nyandiko yo ku wa 04/05/2024 nk’ikimenyetso cy’ubwumvikane. Asoza asaba ko ayo makosa yakosorwa, asaba n’indishyi zitandukanye. [16] Kasine Ingride Alexandra, Mukantwali Denise, Ayinkamiye Jean Celse n’Avoka ubunganira akanahagarira Mukangenzi Clémence, bavuga ko impamvu z’ubujurire za Ayinkamiye Antoine nta shingiro zifite, ko uretse we, abandi bavandimwe bose bemeranya ko ubutaka bufite UPI: 1/03/02/04/301 bwanditse ku babyeyi babo ari ubwa Mukangenzi Clémence n’umugabo we Rukira Isidore nk’uko bigaragazwa na acte de notoriété ifite N° 79/86 yo ku wa 1/10/1986, babuguze na Ruhumuriza Mambo, ndetse ko hari n’ amasezerano y’ubugure yo ku wa 07/08/1992 Mukangenzi Clémence na Rukira Isidore baguriyeho igice cy’ubwo butaka, batumye umuhungu wabo witwa Remera bakacyomeka ku bwabo. Ko Ayinkamiye Antoine yiyemerera mu nyandikomvugo y'inama yo ku wa 15/05/2024 ko ariwe wagiye abaruza imitungo akayandikisha ku babyeyi babo, Mukangenzi Clémence akamenya ko uwo mutungo we ubaruye ku babyeyi babo ari uko imanza zitangiye. Byongeye kandi ko kuba umuntu yakwandikwaho umutungo utari uwe bitawumuhesha. [17] Batanze ubujurire bwuririye ku bundi Basoza bavuga ko n’indishyi Ayinkamiye Antoine asaba nta shingiro zifite, ko ahubwo ari bo bakwiye kuzihabwa nk’uko bazisabye. [18] Mujawimana Perpetue n’Avoka umwunganira, bavuga ko ari umugore wa Nyakwigendera Demokarasi Guillaume mwene Ayinkamiye Denys na Ntamakiriro Eugenie, akaba yaragobotse mu rubanza rw’izungura mu Rukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge asaba kugira uruhare muri iryo zungura. Bavuga ko muri urwo rubanza ariho yamenyeye ko hari inama zagiye zikorwa hagamijwe kugabana imitungo, atazitumiwemo; ko hari n’amafaranga y’ingurane yatanzwe hishyurwa
2 nko kurenza igihe cyo kujurira, kutagira ububasha, ubushobozi cyangwa inyungu byo kurega 3 Ingingo ya 75, igika cya mbere CPCCSA: iteganya ko “Muri rusange nta nyandiko, imyanzuro y’urubanza cyangwa inyandiko ikubiyemo ingingo ziburanishwa bishobora kohererezwa urukiko nyuma y’inama ntegurarubanza”.
## Page 7
ahanyujijwe umuhanda buri mwana nk’umuzungura agahabwa miliyoni esheshatu (6.000.000Frw) ariko we ntayahabwe. Asaba Urukiko ko mu byemezo bizafatwa Mujawimana Perpetue nawe yahabwa uburenganzira bwo kuzungura nk’ubw’abandi, agahabwa no kubyo abandi bagabanye we atahawe kuko nabyo abifiteho uruhare, aho kumuherereza ku kuzungura ingarigari gusa. [19] Hashingiwe kuri izo mpaka, Urukiko rw’Ubujurire muri uru rubanza rurasuzuma ibibazo bikurikira: 1. Kumenya niba hari amakosa Urukiko Rukuru rwakoze gushingira kuri “Acte de notoriété”, ku buhamya bwa bamwe mu baburanyi no ku mpamvu y’uko Ayinkamiye Antoine ari we wabaruje umutungo ufite UPI:1/03/02/04/301 ubaruye kuri Ayinkamiye Denys na Ntamakiriro Eugenie ngo rwemeze ko uwo mutungo ari uwa Mukangenzi Clémence na Rukira Isidore; 2. Kumenya niba inyandiko yo wa 04/05/2024 itari gushingirwaho nk’ikimenyetso Ubujurire bwuririye ku bundi 3. Kumenya niba Urukiko Rukuru rutarahaye agaciro inyandiko yo ku wa 20/12/2013, aho Ayinkamiye Antoine yemeye ko azajya ashyira kuri konti n°407211350/11 iri muri banki y’Abaturage ya mama wabo ½ cy’amafaranga yishyurwaga ku munara wa TIGO wari mu kibanza UPI:1/03/02/04/339 yari asangiye na Mama wabo Ntamakiriro Eugenie 4. Kumenya niba ibijyanye n’uburenganzira Mujawamariya Perpétue avuga ko atahawe byasuzumwa 5. Gusuzuma ishingiro ry’amafaranga yagiye ku rubanza asabwa na buri mubaburanyi. II. ISESENGURA RY’IBIBAZO BIGIZE URUBANZA 1. Gusuzuma niba Urukiko Rukuru rutari gushingira kuri Acte de notoriété no 79/86 yahawe Rukira Isidore ku wa 01/10/1986, ku buhamya bwa bamwe mu baburanyi no ku mpamvu y’uko Ayinkamiye Antoine ari we wabaruje imitungo ngo rwemeze ko umutungo ufite UPI:1/03/02/04/301 ubaruye kuri Ayinkamiye Denys na Ntamakiriro Eugenie ari uwa Mukangenzi Clémence na Rukira Isidore. a) Ku bijyanye na “acte de notoriété” no 79/86 yahawe Rukira Isidore ku wa 01/10/1986 [20] Ayinkamiye Antoine n’ab’Avoka bamwunganira bavuga ko Urukiko Rukuru rutari gushingira kuri iyo “acte de notoriété” kubera impamvu zikurikira: kuba ntaho ihuriye n’umutungo ufite UPI:1/03/02/04/301 kuko ubuyobozi bwayitanze butazwi kandi ubusanzwe buba bugomba kugaragara; basaba ko harebwa “acte de notoriété yatanzwe mu 1993 batanze nk’icyitegererezo igaragaza uko ubusanzwe “acte de notoriété” iba iteye, kuba amazina ari kuri iyo “acte de notoriété” atandukanye n’aya ba nyirub’ubutaka, kuba Urukiko rwarahuje iyo notoriété ya Rukira Isidore n’amasezerano y’ubugure bwa Remera Antoine (umuhungu wa Rukira Isidore) kandi amasezerano y’ubugure ari ayo mu 1992 naho “acte de notoriété” ikaba iyo mu 1986, bivuze ko yaba yarahawe ibyangombwa by’ubutaka atari atunze; kuba igishushanyo kiri kuri “Titre de propriete” gitandukanye n’ikiri ku masezerano y’ubugure no kuba Ubuso butandukanye, kuko uburi kuri “acte de notoriété” ari igihumbi na magana atatu (1300m2) naho uburi kuri UPI bukaba
## Page 8
ibihumbi cumi na bitatu magana abiri mirongo inani na bitanu (13285m2). Basaba ko ayo makosa yakozwe n’Urukiko Rukuru yakosorwa kuri uru rwego kugira ngo Ayinkamiye Antoine abashe kubona ubutabera. [21] Mukantwali Denise, Ayinkamiye Jean Celse na Kasine Ingride Alexandra n’Avoka ubunganira akanahagarira Mukangenzi Clémence, bavuga ko basanga kuba Ayinkamiye Antoine ataranyuzwe n’ icyemezo cy’Urukiko ari ubushake bwe, kuko mu rwego rw’amategeko ntacyo Urukiko rwirengagije cyangwa ngo rucyumve uko kitagombaga kumvikana nk’uko rwabisobanuye mu gika cya 24 cy’urubanza RCA 00455/2022/HC/KIG- CMB RCA 00039/2023/HC/KIG4 rujuririrwa. [22] Basobanura ko baburana bwa mbere ibintu byasobanuwe neza uko byagiye bigenda, ko kuba icyemezo cy’ubugure na “acte de notoriété” bifite amatariki atandukanye byatewe nuko Mukangenzi Clémence na Rukira Isidore batakunze kuba mu Rwanda kubera akazi bakoraga, bakaba mu bihe bitandukanye baragiye bagura ubutaka butandukanye, budafite ubuso bumwe bakabwomekeranya, ariko ko kubera amateka y’Igihugu cyacu ibyangombwa bimwe byagiye bitakara, ko amasezerano avugwa ariyo bashoboye kubona, akaba yanditseho Remera (umwana wa Mukangenzi Clémence na Rukira Isidore), kuko icyo gihe ari we wabaguriraga ubwo butaka, ubugure bukaba bwarabayeho nyuma y’iyo “acte de notoriété” kandi ubwo butaka baguriwe n’umuhungu wabo bukaba buhana imbibi n’ubwa se Rukira Isidore, aricyo gituma bashaka gusanisha ubu bugure na “acte de notoriété” kuko Rukira Isidore yagendaga agura ubutaka bwe n’ubw’abana be abwomekeranya aribwo bwabyaye ubu buso bungana metero kare ibihumbi cumi na bitatu, magana abiri mirongo inani n’eshanu (13285). [23] Bavuga ko bitewe nuko Mukangenzi Clémence na Rukira Isidore bakoraga akazi katumaga bataba mu Gihugu, umutungo wabo wacungwaga n’umubyeyi wabo (Papa) Ayinkamiye Denys akiriho, ndetse ko hari igihe ababyeyi babo bombi bakiriho bigeze gusaba Ayinkamiye Antoine kugaragaza ibyangombwa by’ubutaka bwa Mukangenzi Clémence na Rukira Isidore akabyanga, Ubuyobozi akaba aribwo bubibahesha. [24] Bavuga kandi ko ku birebana na “acte de notoriété” Ayinkamiye Antoine n’abamwunganira bagaragaje yatanzwe na Komine Kanombe mu mwaka wa 1993 bashaka kwerekana ibiyiranga ko igomba kuba iriho ikirangantego cya Repubulika y’u Rwanda, aho yatangiwe (i Butamwa) objet (kwandikisha isambu), abatangabuhamya bagasinya, basanga
4 Urubanza RCAA 00455/2022/HC/KIG-CMB RCA 00039/2023/HC/KIG rwaciwe n’Urukiko Rukuru kuwa 26/07/2024 mu gika cya 24 rwavuze ko rusanga kuba muri dosiye harimo acte de Notoriété nº 79/86 yo kuwa 1/10/1986 no kuba abandi bavandimwe bose uretse Ayinkamiye Antoine bemera ko ubutaka bufite UPI: 1/03/02/04/301 bwanditse ku babyeyi babo ari ubwa Mukangenzi Clémence n’umugabo we Rukira Isidore, ibyo bimenyetso byombi ari byo bigomba gushingirwaho mu kwemeza ko uwo mutungo ari uwa Mukangenzi Clemence n’umugabo we Rukira Isidore, naho ibyo Me Simbizi Fulgence na Ayinkamiye Antoine bavuga ko Ayinkamiye Denys na Ntamakiriro Eugenie batunze ubwo butaka kuva kera, ndetse ko bwanditswe mu mwaka wa 2011 ariko Mukangenzi Clémence n’umugabo we Rukira Isidore ntibagire icyo bakora, ibyo ubwabyo bitashingirwaho mu kwemeza ko umutungo ari uw’ababyeyi babo,mu gihe Me Munyamasoko Juvith uburanira Mukangenzi Clémence yagaragaje ko uyu atigeze amenya ko umutungo wabarujwe ku babyeyi babo, ko yabimenye aho imanza zitangiriye Ayinkamiye Antoine agiye kurega mu Rukiko kandi ko nta buzime bwari bwakabayeho. Kandi kuba uwo mutungo ubaruye kuri Ayinkamiye Denys na Ntamakiriro Eugenie bikaba byaratewe n’uko Ayinkamiye Antoine ari we wagiye abaruza imitungo yabo nk’uko no mu nyandikomvugo y'inama yo kuwa 15/05/2024 yiyemereye ko imitungo yabo yose ari we wagiye kuyibaruza.
## Page 9
itafatwa nk’ihame kuko ubusanzwe uko “acte de notoriété” iba iteye nta hantu hateganyijwe hasinywa na Burugumesitiri, kuko kuri iyi batanga nk’ikimenyetso Umuyobozi yasinye ku mutwe (En-tete) wayo. Ikindi ko abo baburana bagombye kuba bagaragaza ahandi bafite ubutaka bujyanye n’ubu bugure, kuko bo bagaragaza inkomoko y’ubutaka bwabo bahereye kuri iyi “acte de notoriété” n’amasezerano y’ubugure nka commencement de preuve par écrit; ko by’umwihariko Ayinkamiye Antoine yakabaye anagaragaza icyo yahereyeho ajya kwandikisha ubutaka yita ubw’ababyeyi be yerekana inkomoko yabwo, kuko atari ubutaka bukomoka ku gisekuru, ntibube n’impano cyangwa ubugure, kuko ubusanzwe inkomoko ya se ari mu Majyaruguru. Ndetse ko ikibazo kijyanye no kwandikisha umutungo ku muntu wiyita nyirawo atari we, atagaragaza aho yawukomoye byafashweho icyemezo n’Urukiko rw’Ikirenga mu rubanza No RCAA00018/2013/CS, aho rwemeje ko uvuga ko ari nyiri umutungo agomba kugaragaza inkomoko yawo, ariko Ayinkamiye Antoine akaba nta kimenyetso yigeze agaragariza Urukiko yaba yarashyikirije Ikigo cy’ubutaka agaragaza inkomoko yiyo sambu. [25] Basobanura kandi ko ikibazo kijyanye n’agaciro gahabwa “acte de Notoriété” Urukiko rw’Ikirenga rwagitanzeho umurongo mu rubanza Nº RS/RV/AD0001/15/CS rwaciwe ku wa 20/05/2016, haburana NKURUNZIZA Francois Xavier, Leta y’u Rwanda na MUDOGO Selemani, ku rupapuro rwarwo rwa 11, ibika bya 36 na 375. Bityo ko bashingiye kuri ibyo bisobanuro biha agaciro “Acte de Notoriété”, ndetse no ku byo abavandimwe ba Ayinkamiye Antoine bavugiye imbere y’Urukiko, basanga nta gushidikanya ko icyo cyemezo cy’ubutegetsi gifite agaciro imbere y’amategeko, ko kuba rero Urukiko Rukuru rwaragishingiyeho byubahirije amategeko. Kandi ko iyo basanga iyi « acte de notoriété » ari impimbano baba barayiregeye. [26] Mujawimana Perpetue n’Avoka umwunganira, biregura kuri iyi ngingo y’ubujurire bavuga ko nk’uko Ayinkamiye Antoine yabisobanuye, inyandiko ituzuye itari gushingiwaho n’Urukiko rwemeza ko umutungo ufite UPI:1/03/02/04/301 ari uwa Mukangenzi Clémence n’umugabo we Rukira Isidore ; ko Mujawimana Perpetue yagiye ahishwa amakuru y'ubuzima bw'umuryango, ibyinshi atamenyaga aho bituruka, ariko ko aho yabimenyeye yasanze harimo uburiganya bw’abashaka kwikubira umutungo w'umuryango, ngo kuko bitumvikana ukuntu bari kuba bavuga rumwe, ngo hanyuma bahindure imvugo nk'aho ari bwo bakimenya amakuru, bityo ko Urukiko rudakwiye kubiha agaciro, ahubwo ko rukwiye kwemeza ko uwo mutungo ari uw'umuryango.
5 Urukiko rw’Ikirenga rwagize ruti: ʺMu gihe NKURUNZIZA Francois Xavier nta cyemezo ashoboye kugaragaza mu buryo bwemewe n’amategeko cy’uko ari we nyiri ubutaka buburanwa, MUDOGO Selemani we akaba agaragaza amasezerano y’ubugure yo ku wa 13/11/1980 yerekana ko ahaburanwa yahaguze na ZAFARANI KANKUNDIYE, n’icyemezo cy’ubuyobozi (Acte de Notoriété) kigaragaza ko iyo sambu yaguze yayandikishije mu Buyobozi bwa Komini nk’uko ingingo ya mbere y’Iteka rya Minisitiri Nº 01/11/90 ryo ku wa 30/11/1990 ryerekeye impapuro nyemeza z’ubutaka zibikwa na Komini ryakurikizwaga igihe MUDOGO Selemani yandikishaga isambu ye yabiteganyaga, ko ku byerekeye agaciro k’icyemezo cy’umutungo (Acte de Notoriété), ingingo ya 32 y’Itegeko Ngenga Nº 08/2005 ryo ku wa 14/07/2005 rigena imikoreshereze y’ubutaka mu Rwanda ryakurikizwaga igihe NKURUNZIZA Francois Xavier yibaruzagaho isambu iri mu kibanza Nº703, MUDOGO agatambamira itangwa ry’icyangombwa cy’ubutaka kuri iyo sambu, iteganya ko inyandiko y’icyemezo gihamya nyiri ubutaka igomba kuba iherekejwe n’ibyangombwa birimo inyandiko yose ishobora guhamya ko usaba ari we nyiri ubutaka asabira icyemezo, nk’icyemezo yahereweho ubwo butaka n’Ubuyobozi bubifitiye ububasha cyangwa se kopi y’urubanza rwaciwe ku buryo budasubirwaho. Iyi ngingo y’Itegeko yerekana ku buryo budashidikanywaho ko umushingamategeko yemera ko icyemezo cy’umutungo (Acte de Notoriété) ari icyemezo kigaragaza ko umuntu ari nyiri ubutaka".
## Page 10
UKO URUKIKO RUBIBONA [27] Impaka kuri iyi ngingo y’ubujurire zishingiye ku kumenya niba hari amakosa Urukiko Rukuru rwakoze gushingira icyemezo cyarwo kuri “acte de notoriété’’ No 79/86 yahawe Rukira Isidore ku wa 01/10/1986, rwemeza ko umutungo ubaruye kuri UPI:1/03/02/04/301 ari uwa Mukangenzi Clémence n’umugabo we Rukira Isidore. [28] Ku bijyanye n’ibimenyetso mu manza, ingingo ya 6 y’Itegeko N° 062/2024 ryo ku wa 20/06/2024 rigenga ibimenyetso iteganya ko « Ubwoko bw’ibimenyetso bishingirwaho Urwego rufite ububasha rufata icyemezo ku byo rwashyikirijwe hakurikijwe ubwoko bw’ibimenyetso bihuje na kamere y’ikiburanwa cyangwa y’ikibazo kiri mu mpaka». [29] Ku byerekeye « Acte de notoriété », Ingingo ya mbere, agace ka mbere, y’Iteka rya Minisitiri No 01/11/1990 ryo ku wa 30/11/1990 ryerekeye impapuro nyemeza z’ubutaka zibikwa na Komini (conservation foncière communale) isobanura ko icyemezo gihamya nyir’ikibanza (acte de notoriété foncier) ari icyangombwa cyerekana by’agateganyo ko umuntu afite uburenganzira ku butaka buri ahantu hadafite pula (plan) y’ikatabibanza yemewe. Ingingo ya 6 igasobanura ko icyemezo gihamya nyir’ikibanza gitangwa kandi kikabikwa n’ubutegetsi bwa Komini hakurikijwe amabwiriza akubiye muri iryo Teka. Ingingo ya 10, igika cya 2, yo isobanura ko icyemezo gihamya nyir’ikibanza kigizwe n’inyandiko igaragaza ubutunzi bw’ubutaka hamwe n’urupapuro rwerekana igipimo cy’ikibanza, iyo nyandiko igashyirwaho umukono na Burugumesitiri wa Komini cyangwa umuhagarariye. [30] Urukiko rw’Ikirenga mu rubanza No RS/INJUST/RC 00008/2019/SC rwaciwe ku wa 21/11/2021 Bagenzi Théogène, Mukarushakiro Gloriose na Mukangenzi baburana na Gahire Athanase, nyuma y’uko rutesheje agaciro “acte de notoriété” yari yatanzwe na BAGENZI Theogene ku mpamvu y’uko yanditsweho umutungo wasizwe na se BAGENZI Jean ataragombaga kwandikwaho kuko nta rubanza yerekanye rwabyemeje nkuko byateganywaga n’ingingo ya 50, igika cya mbere, y’Iteka ryo ku wa 20/07/1920 rishyiraho igitabo cya kabiri cy’amategeko mbonezamubano, rwasesenguye Iteka rya Minisitiri No 01/11/1990 ryo ku wa 30/11/1990 ryerekeye impapuro nyemeza z’ubutaka zibikwa na Komini (conservation foncière communale), guhera mu gika cya 68 kugerza ku cya 70 by’urwo rubanza6, rwerekana ko iryo Teka rigaragaza uburyo « acte de notori été » yagombaga kwandikwa n’umukozi wa Leta wari ufite ububasha bwo kuyandika, mu gika cya 71, rusesengura « acte de notoriété » BAGENZI Théogène yari yatanzeho ikimenyetso, nanone ruyitesha agaciro mu gika cya 72, ku mpamvu y’uko imiterere yayo (nk’uko yagaragajwe mu bika bya 68 kugeza 70 by’urwo rubanza), ntaho ihuriye n’imiterere y’icyemezo gihamya nyir’ikibanza (acte de notoriété foncier) giteganywa n’Iteka rya Minisitiri No 01/11/1990. [31] Ayinkamiye Antoine avuga ko Urukiko Rukuru rutagombaga gushingira kuri iyo « acte de notoriètè» yahawe Rukira Isidore kuko uwayitanze atazwi, amazina ariho atandukanye n’aya nyiri ubutaka (aha aravuga uwanditseho mu cyemezo cya UPI), ko rwahuje iyo «acte do notoriété» ya Rukira Isidore yatanzwe mu 1986 n’amasezerano y’ubugure bwa Remera Antoine (umuhungu wa Rukira Isidore) bwo mu 1992, “acte de notoriété” ikaba iyo mu 1986, bivuze ko yaba yarahawe ibyangombwa by’ubutaka atari atunze, ndetse ko ubuso bw’ubutaka bwanditse mu masezerano
6 Reba urubanza No RS/INJUST/RC 00008/2019/SC rwaciwe ku wa 21/11/2021 Bagenzi Theogene, MUKARUSHAKIRO Gloriose na Mukangenzi baburana na Gahire Atanase, igika cya 68,67,69, 70.
## Page 11
y’ubugure butandukanye n’ubuso bugaragara ku cyangombwa bw’ubutaka bubaruye kuri UPI :1/03/02/04/301. [32] Ku bijyanye n’iyo “acte de notoriété” no 79/86 yahawe Rukira Isidore ku wa 01/10/1986, Urukiko Rukuru mu rubanza rujuririrwa mu gika cya 24, rwavuze ko rusanga kuba muri dosiye harimo “acte de notoriété” no 79/86 yo ku wa 1/10/1986 no kuba abandi bavandimwe bose uretse Ayinkamiye Antoine, bemera ko ubwo butaka (UPI 1/03/02/04/301) bwanditse ku babyeyi babo ari ubwa Mukangenzi Clémence n’umugabo we Rukira Isidore, ibyo bimenyetso byombi ari byo bigomba gushingirwaho rwemeza ko uwo mutungo ari uwa Mukangenzi Clémence n’umugabo we Rukira Isidore, naho mu gika cya 25 ruvuga ko niba bashaka kunenga iyo “acte de notoriété” hari izindi nzira ziteganywa n’amategeko banyuramo aho kubivuga muri uru rubanza; ko ibyo kuba ibipimo by’ubuso biriho bidahura n'ibyo mu masezerano bitagomba kugarukwaho kuko ibipimo (mesure) bishobora guhinduka bitewe n’ibyakoreshejwe hapimwa. [33] Dosiye y’uru rubanza igaragaza « acte de notoriété”/Quittance No 79/86, Rukira Isidore yahawe na ‘’Commune Butamwa’’ ku wa 01/10/1986, yandikisha isambu iri i Nyarurama, ifite ubuso bwa 17.4m-55-45-44-129-80, yashyizweho umukono na Ruhumuliza Mambo (ugurishije), n’abatangabuhamya/abagabo Rwirima Emmanuel, Nyilingango Camille na Nzarora Protais wari ushinzwe kwakira amafaranga (Percepteur). Kuri iyo Acte de notoriété, nta hateganyirijwe umukono wa Bourgmetre wa “commune” hagaragara, nta n’uriho cyangwa amazina ye. [34] Muri dosiye harimo kandi amasezerano y’ubugure yakorewe i Nyarurama ku wa 07/08/1992, aho Rwirima Emmanuel yagurishije Remera umurima we ufite 50m kuri 26m ku mafaranga ibihumbi mirongo itatu na bitanu (35.000Frw); ku ruhande rumwe rw’uwo murima hari «Commune Butamwa», ku rundi hari Rukira Isidore, hepfo hari Iyamuremye naho haruguru hari umuhanda. Abatangabuhamya/abagabo basinyiye ubwo bugure ni Rugira na Ayinkamiye D (Denys) ku ruhande rwa Remera, naho ku ruhande rwa Rwirima ni Gakuba A na Iyamuremye. [35] Muri dosiye hari kandi « Acte de notoriété »/Quitance No 274/93 yatanzwe na Komine Kanombe ku wa 19/10/1993, yahawe Mucumankiko wishyuye ibihumbi cumi n’umunani (18.000Frw) yandikisha isambu yaguze ibihumbi 300.000Frw na Uworoheje ifite ubuso bwa hegitari eshatu (3ha) iherereye muri Serire ya Samuduha, Kanombe, ishyirwaho umukono n’uwaguze n’uwagurishije, n’abagabo babibonye, naho ku ruhande rwa Komine hasinya uwakiriye amafaranga/Percepteur Mukarage. Nta hateganyijwe amazina n’umukono bya Bourgmestre wa komini, cyokora hateyeho Kashe ya Komine Kanombe yanditsemo n’ikaramu amagambo « Pour approbation Le Bourgmestre » arasinya (ntawamenya Bourgmestre wateyeho kashi akanasinya uwo ari we kuko nta mazina ye yanditse). Hari kandi kopi y’icyangombwa cy’ubutaka bufite UPI: 1/03/02/04/301, bubaruye kuri Ayinkamiye Denis na Ntamakiriro Akimana Eugenie, bufite ubuso bungana na 13.285m2. [36] Urukiko rurasanga ibyo Ayinkamiye Antoine avuga ko « acte de notoriété » yavuzwe haruguru yahawe Rukira Isidore itari gushingirwaho kuko nta muyobozi uyigaragaraho wayitanze, akerekana iyatanzwe na Komini Butamwanta kuri we yumva ko yafatwa nk’icyitegererezo cy’uko « Acte de notoriété » yagombaga kuba imeze, nta shingiro bifite, kuko yaba « acte de notoriété yatanzwe n’abo baburana, yaba n’iyo Ayinkamiye ubwe yatanze, zombi nta n’imwe ifite imiterere ihuye neza n’iyateganywaga n’Iteka rya Minisitiri No 01/11/1990 ryo ku wa 30/11/1990 ryerekeye impapuro nyemeza z’ubutaka zibikwa na Komini, kandi zombi nta n’imwe yashyizweho umukono
## Page 12
na Bourgmestre wa Komini, kuko n’iyatewemo kashi yanditswemo « Pour approbation Le Bourgmestre » iriho umukono, nayo itagaragaza Bourgmestre uvugwa uwo ariwe, bityo ikaba itafatwa ko yashyizweho umukono na Bourgumestre wa Komini Butamwa kuko nta mazina ye ayigaragaraho ku buryo nta cyashingirwaho hemezwa ko Bourgmestre wayoboraga Komoni Butamwa icyo gihe ari we wayitanze. [37] Urukiko ruhereye ku miterere y’izo « acte de notoriété » zombi zatanzwe n’ubuyobozi bwa Komini zitandukanye (Komini Kanombe na Komini Butamwa), ikirugaragarira ni uko n’ubwo Iteka rya Minisitiri ryavuzwe haruguru ryatanze urugero/modèle rw’uko « acte de notoriété» igomba kuba iteye nk’uko n’Urukiko rw’Ikirenga rwabyerekanye mu rubanza rwavuzwe haruguru rwa Gahire Athanase na Bagenzi Théogène n’abandi, ibyo igomba kugaragaza aribyo: No ···························· Je soussigne ................... Bourgmestre de la Commune de ...................................................... Jyewe ........................ Burugumesitiri wa Komini ya ............................................................. . atteste que le terrain dont les dimensions et les limites· sont figurees sur le croquis nemeje ko ikibanza gifite ingero n'imhago ziri ku gishushanyo gikurikira appanient à ……………………………………………….. ari icya. . ........................................................................... Le Bourgmestre Burugumesiciri Signature Umukono Commune….. Komini .... Secteur:…… Segiteri……. Cellule:……. Selire ... 2. IGISHUSHANYO CYEREKANA IBIPIMO BY’UBUTAKA (CROQUIS DU LEVE MANUEL DE TERRAIN) Bikozwe ku wa…… Na…………………….. ikigereranyo (echelle) cya………………….
Umukono Abahari: Konseye wa Segiteri: Nyir’ikibanza: Abo bahana imbibi:
[38] Rurasanga mu mikorere yazo, izo Komine zitarabyubahirije uko biri, ahubwo buri imwe yarabikoraga uko ibonye cyangwa se ibyumva kuko « acte de notoriété » ziburanishwa muri uru rubanza zavuzwe haruguru, zombi zihwanye na Quittance; ziriho ikirango cya Repubulika y’u
## Page 13
Rwanda, munsi y’ikirango handittse Prefecture de……..munsi yaho handitse Commune de ……. ; hepfo gato hagatati handitse aho itangiwe n’itariki itangiweho, hepfo handitse amagambo ACTE DE NOTORIÉTÉ , munsi gato niho handitse Quittance No…….Reçu de…………(uwishyuye), la somme de……..(umubare w’amafaranga yishyuwe mu nyuguti) n’impamvu yayo :motif (kwandikisha ubutaka bakavuga aho buherereye,ubuso n’ikiguzi). Hepfo hateganyijwe ahashyirwa umukono w’abagiranye amasezerano/les parties contractantes, uwakiriye amafaranga/Le Percepteur na « les témoins/abatangabuhamya. Kuba nta hateganyirijwe amazina n’umukono bya Burgmesre wa Komine, nibyo bituma hari aho usanga nta mukono uriho, ndetse n’ahitwa ko hariho umukono wa Bourgmestre ugasanga nta nta mazina ariho ku buryo nta n’uwamenya uwayisinye. [39] Urukiko rurasanga nk’uko Urukiko rw’Ikirenga rwabyemeje mu rubanza rwa Gahire Athanase na BAGENZI Théogène n’abandi, imiterere y’izo « acte de notoriété » idahura neza n’urugero (modèle) rwateganywaga mu iteka rya Minisitiri rwagaragajwe haruguru, n’ubwo imiterere yazo ituma hatekerezwa ko yaba ari imikorere ya za Komine zashatse kwiyorohereza imirimo zihuriza hamwe amakuru yagombaga kugaragara muri icyo cyemezo, kuba hatarateganyijwe ahagomba kugaragazwa amwe mu makuru y’ingenzi asabwa (guteganya ahagomba kujya amazina n’umukono bya Bourgmestre n’igishushanyo cy’umutungo n’abahagarariye ikorwa ryacyo), ariko inatuma hashidikanywa ku nkomoko yazo kuko nta kigaragaza Bourgmestre wa komini wazitanze, bityo « actes de notoriété » zagaragajwe haruguru zatanzwe n’ababuranyi muri uru rubanza: no 79/86, Rukira Isidore yahawe na Komini Butamwa ku wa 01/10/1986 na no 274/93 MUCUMANKIKO yahawe na Komine Kanombe ku wa 19/10/1993, zose zikaba nta n’imwe ifite agaciro. [40] Rurasanga kandi nk’uko nanone byemejwe mu rubanza Nº RS/INJUST/RC 00008/2019/SC rwavuzwe haruguru rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga, gutesha agaciro « actes de notoriété » bidasaba ko habaho urundi rubanza (indi nzira yihariye) nk’uko Urukiko Rukuru rwabivuze, kuko kuko atari inyandikomvaho iteshwa agaciro ari uko binyuze mu nzira zihariye7. [41] Nyuma y’iryo sesengura rero, Urukiko rw’Ubujurire rurasanga Urukiko Rukuru rutaragombaga gushingira kuri « acte de notoriété » no 79/86, Rukira Isidore yahawe na Komin Butamwa ku wa 01/10/1986 ngo rwemeze ku umutungo ubaruye kuri UPI:1/03/02/04/301 ari uwe na Mukangenzi Clémence, bityo ikaba itaragombaga no guhuzwa n’amasezerano y’ubugure bwa Remera avugwa muri uru rubanza. [42] Ku bijyanye n’ayo masezerano y’ubugure yo ku wa 07/08/1992, aho Rwirima Emmanuel yagurishije Remera umurima, Urukiko Rukuru, mu gika cya (24) cy’urubanza rujuririrwa, rwasanze ayo masezerano atashingirwaho ngo hemezwe ko ubutaka bubaruye kuri UPI: 1/03/02/04/301 ari ubwa Mukangenzi Clémence n’umugabo we Rukira Isidore kuko kuri ayo masezerano nta n’umwe muribo uyagaragaraho kuko handitse ko ugurishije ari Rwirima Emmanuel naho uguze akaba Remera, cyokora ko ayo masezerano amara impaka ko ubwo butaka atari ubwa Ayinkamiye Denys kuko we yasinye nk’umutangabuhamya. [43] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga ayo masezerano y’ubugure bw’isambu ya Rwirima Emmanuel na Remera yo ku wa 07/08/1992, ari ikimenyetso cyerekana ko Rukira Isidore
7 Reba urubanza Nº RS/INJUST/RC 00008/2019/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 12/11/2021, p ; 33,igika cya 68.
## Page 14
n’umugore we Mukangenzi Clémence hari umutungo w’ubutaka bari bafite i Nyarurama uhana imbibi n’isambu Rwirima Emmanuel yagurishije Remera (umuhungu wa Rukira Isodore na Mukangenzi) nk’uko byerekanywe haruguru. Ikindi, abavandimwe ba Ayinkamiye Antoine bose ari nabo baburana muri uru rubanza, bavuga ko Remera yaguze iyo sambu atumwe n’ababyeyi be baguraga ubutaka babwomeka ku bundi, ko baguraga ubutaka babwomeka ku bundi bakabucungirwa n’ababyeyi babo Ayinkamiye Denys na Ntamakiriro Eugeni, kandi Ayinkamiye Antoine ntiyigeze abinyomoza. Byumvikana ko isambu Remera yaguze na Rwirima Emmanuel yometswe ku ya Rukira Isidore yari isanzwe ihana imbibi n’iyo yari iya Rwirima mbere y’uko ayigurisha. [44] Urukiko rw’Ubujurire rushingiye kuba Mukangenzi Clémence, Mukantwali Denise, Ayinkamiye Jean Celse na Kasine Ingrid Alexandra bose bava inda imwe na Ayinkamiye Antoine baburana, bahuriza ku kuba umutungo uburanwa ariwo wabarujwe kuri UPI : 1/03/02/04/301, ari uwa Mukangenzi Clémence n’umugabo we Rukira Isidore, bagasobanura ko aba bagiye bagura ubutaka bomeka ku bundi, bakongera kugura ubundi nabwo bakabwomekaho bityo bityo, kandi aho baguze hose hagacungwa n’ababyeyi babo Ayinkamiye Denis na NTAMAKILIRO Eugenie kuko bo baba mu mahanga; kuba berekana amasezerano y’ubugure bw’ubutaka uwitwa RWILIMA Emmanuel yagiranye na Remera8, ihana imbibi n’isambu ya Rukira Isidore, Ayinkamiye Denis (sekuru wa Remera) akababera umuhamya, nk’ibimenyetso (bavuga ko ari cyo bashoboye kubona ibindi batabibonye kubera amateka y’Igihucu cyacu) cy’aho Rukira Isidore n’umugore we Mukangenzi Clémence bakomora umutungo uburanwa; Ayinkamiye Antoine akaba adahakana ko Remera ari mwene Mukangenzi Clémence na Rukira Isidore, cyangwa ngo avuga ko ayo masezerano y’ubugure bw’ubutaba buherereye ahaburanwa ntayabayeho, cyangwa ko Rukira Isidore nta sambu yigeze yahanaga imbibi n’iya Rwirima, akaba atananyomoza ibyo abavandimwe be bavuga ko hari amasambu ya Rukira Isidore n’umugore we Mukangezi Clémence yacungwaga n’ababyeyi babo, usibye kuvuga ko ubuso buvugwa muri izo nyandiko budahura n’ubuvugwa mu cyemezo cy’umutungo (UPI:1/03/02/04/301) no kuba Ayinkamiye Antoine atagaragaza aho ababyeyi babo (Ayinkamiye Denis na Ntamakiliro Eugenie) bakomora umutungo uburanwa kuko abo baburana bavuga ko atari gakondo yabo kuko bose bavuga ko gakondo yabo ari mu Majyaruguru aho bakomoka kandi nabyo akaba atarabivuguruje; [45] Rurasanga inyandiko y’amasezerano y’ubugure bw’umulima Rwilima Emmanuel yagiranye na Remera i Nyarurama ku wa 07/08/1992, ari intangiriro y’kimenyetso cyanditse cyunganiwe n’imvugo za Mukangenzi Clémence, Mukantwali Denise, Ayinkamiye Jean Celse na Kasine Ingrid Alexandra, abavandimwe ba Ayinkamiye Antoine bemeza ko umutungo ufite UPI:1/03/02/04/301, atari uw’ababyeyi babo, ahubwo ari uwa Mukangenzi Clémence n’umugabo we Rukira Isidore, Urukiko Rukuru rukaba nta kosa rwakoze kuyashingiraho rwemeza ko umutungo uburanwa atari uwa Ayinkamiye Denis na Ntamakiriro Eugenie. [46] Kubyo Mujawamariya Perpétue avuga ku bijyanye n’umutungo ufite UPI: 1/03/02/04/301, ko yasanze harimo uburiganya bw’abashaka kwikubira umutungo w'umuryango agasaba uru Rukiko kubikosora, rurasanga mu miburanire ye, ubwe yivugira ko nta makuru y'ubuzima bw'umuryango azi, ndetse ko ibyinshi atamenyaga aho bituruka, bivuze ko ntacyo azi ku nkomoko y’umutungo uburanwa na nyirawo, ntaho rero yahera avuga ko harimo uburiganya.
8 Abavandimwe ba Ayinkamiye Antoine bose bavuga ko Remera ari umuhungu wa Mukangenzi Clémence na Rukira Isidore bari batumye kugura ubwo butaka kandi Ayinkamiye Antoine ntiyigeze abivuguruza.
## Page 15
[47] Rurasanga ikindi Mujawamariya Perpétue ndetse na Ayinkamiye Antoine batashoboye gusobanurira Urukiko, ari uburyo abavandimwe babo baburana bahitamo kwemeza ko uwo mutungo atari uw’ababyeyi babo, ari uw’umuvandime wabo Mukangenzi Clémence, kandi bazi neza ko kuwuvana ku babyeyi babo bibambura uburenganzira bwo kuwuzungura, bityo bakaba nta inyungu igaragara berekana bafite yo kwegurira abandi ibyo bakazunguye. b) Kuba imvugo z’abo baburana zitari gushingirwaho hemezwa ko umutungo ufite UPI:1/03/02/04/301 ari uwa Mukangenzi Clémence n’umugabo we Rukira Isidore [48] Ayinkamiye Antoine n’ab’Avoka bamwunganira bavuga ko Urukiko Rukuru rutari gushingira ku mvugo z’abavandimwe be baburana ngo rwemeze ko umutungo ufite UPI:1/03/02/04/301 ari uwa Mukangenzi Clémence n’umugabo we Rukira Isidore kuko baburanye imanza nyinshi z’umutungo ariko ntibigere bagaragaza uwo mutungo mubyaburanwaga kuko nabo bemeraga ko ari uw’ababyeyi babo ugomba kugabanywa, ko nyuma baburana mu nkiko aribwo bahinduye imvugo bakavuga ko uwo mutungo utari muy’ababyeyi babo, bagamije kuwikubira, kandi mu nama y’umuryango yabaye ku wa 25/04/2024 hari ibyo bari bumvikanye kuri uwo mutungo. [49] Bavuga ko basanga izo mvugo zabo zitahabwa agaciro kuko hari icyangombwa cy’iyandikisha ry’ubukode burambye cy’uwo mutungo ufite UPI:1/03/02/04/301 kibaruye kuri Ayinkamiye Denys na Ntamakiriro Eugenie gishimangira ko aribo ba nyirawo kandi kikaba ari inyandiko-mvaho igomba gufatwaho ukuri kuko Rukira Isidore na Mukangenzi Clémence batigeze bayiregera ko ari inyandikompimbano ngo ibe yarateshejwe agaciro n’Urukiko rubifitiye ububasha9; ko niba koko aribo ba nyiri umutungo bakabaye baratambamiye ibaruza ryawo, cyangwa se ababyeyi babo bakaba baragize icyo babivugaho bakiriho, bagaragaza ko uwo mutungo ari uwabo; ko rero batagombaga gutegereza urubanza rw’izungura kugirango barwuririreho bagaragaze ko umutungo ari uwabo; ko ibyo bimenyetso byose bigaragaza nta shiti ko umutungo ufite UPI:1/03/02/04/301 ari uwa Ayinkamiye Denys na Ntamakiriro Eugenie. [50] Mukantwali Denise, Ayinkamiye Jean Celse na Kasine Ingride Alexandra n’Avoka ubunganira akanahagararira Mukangenzi Clémence, bavuga ko ibyo Ayinkamiye Antoine avuga ko hari imanza bagiye baburana, bakaba batamuvugira neza kandi mubyo baburanaga uyu mutungo utarimo, nta shingiro bifite kuko kuba harabaye inama yakemuraga iki kibazo cy’umutungo wa Ayinkamiye Denis n’umugore we iki kibanza ntikigarukwemo ari uko kitari mu mutungo wabo, kandi ko nta cyababuza kuregera uwo mutungo kuko nta buzime burabaho; ikindi ko imanza zabayeho zatewe n’uko Ayinkamiye Antoine yari yarihaye imitungo icyenda (9) mu mitungo y’ababyeyi babo nabwo akemera gusubiza imitungo 3 ku ngufu, kandi ko nta nyungu
9 9 Ingingo ya 10 y’Itegeko N° 062/2024 ryo ku wa 20/06/2024 rigenga ibimenyetso igira iti: (1) Inyandiko mvaho ikemura impaka kuri bose mu byerekeye ibiyivugwamo umuntu ufite ububasha bwo kuyikora yabereye umuhamya cyangwa yakoze ariko atarengeje ibyo yari ashinzwe gukora. Nta muntu ushobora guhakana ibivugwa mu nyandiko mvaho, keretse bikurikiranywe ku cyaha cyo guhimba cyangwa guhindura inyandiko. Nta muntu ushobora guhakana ibivugwa mu nyandiko mvaho, keretse bikurikiranywe ku cyaha cyo guhimba cyangwa guhindura inyandiko. (2) Ku byerekeye ibindi ihamya, ibyo ivuga n’ukuri kw’abafitanye ikibazo, inyandiko mvaho yemerwa iyo itavugurujwe n’ikindi kimenyetso cyanditswe cyangwa cyunganiwe n’intangiriro y’ikimenyetso cyanditse, iyo ihakanwa n’uwashyizeho igikumwe cyangwa umukono; iyo ihakanwa n’undi muntu ashobora kubitangira ikindi kimenyetso cyose cyemerwa n’amategeko……
## Page 16
baba bafite zo guhamya ko umutungo ari uwa mukuru wabo mu gihe iyo uza kuba uw’ababyeyi babo nawo wari gushyirwa mu bigomba kuzungurwa bakawugiraho uruhare. [51] Bavuga kandi ko Ayinkamiye Antoine akwiye kwerekana mu manza baburanye aho Mukangenzi Clémence yaba yaravuze ko uwo mutungo atari uwe, kuko ubusanzwe aba mu Bubiligi, hashize imyaka irenga mirongo itatu (30), akaba ntaho ahuriye n’ibyo baburanaga mu gihugu, ko yamenye iki kibazo ari uko Ayinkamiye Antoine agiye kurega mu Rukiko. Bityo ko ibyo Ayinkamiye Antoine avuga ko imvugo zabo zitashingirwaho nta gaciro byahabwa, ko ahubwo Urukiko rwazazishingiraho mu gutanga umucyo kuri iki kibazo nk’uko zigaragara mu bika bya 14, 15 na 16 by’urubanza rujuririrwa, kuko zinashyigikirwa n’ibindi bimenyetso rwashyikirijwe birimo amasezerano y’ubugure na « acte de notoriété». [52] Basoza bavuga ko ibyo Ayinkamiye Antoine n’abamwunganira bavuga ko umutungo ubaruye kuri UPI:1/03/02/04/301 ufite icyangombwa cy’iyandikisha ry’ubukode burambye kibaruye kuri Ayinkamiye Denys na Ntamakiriro Eugenie bisobanuye ko aribo bene uwo mutungo kandi ko icyo cyangombwa cy’uwo mutungo ari inyandikomvaho itagomba kuvuguruzwa, birengagiza umurongo watanzwe n’Urukiko rw’Ikirenga mu rubanza RCAA00018/13/CS rwavuzwe haruguru, ndetse n’ibiteganywa n’ingingo za 27 na 30 z’Itegeko Nº 30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’Inkiko, ko Inkiko zikemura ibibazo biri hagati y’uwahawe amasezerano y’ubukode n’uwiyita nyiri umutungo ariko utayafite. Akaba anirengagiza ko yawubaruje ku babyeyi babo kuko ari we wabanaga nabo afite icyo agamije kugeraho bikaba nta cyo byamumarira kuko ari we wakoze amakosa yo kuwubabaruzaho abizi ko atari uwabo, akaba atanagaragaza inkomoko yawo. Basaba ko umutungo ufite UPI :1/03/02/04/301 utashyirwa mu mitungo igomba kugabanwa y’ababyeyi babo. [53] Mujawimana Perpétue n’Avoka umwunganira, bavuga ko Urukiko rutagombaga gushingira icyemezo cyarwo ku buhamya bwa bamwe mu bagize umuryango wa Ayinkamiye Denis na Ntamakiriro Eugenie, kuko abatanze ubwo buhamya babanje kwemera kugabana uwo mutungo ubwo bari mu nama yo gukemura ikibazo bafitanye binyuze mu bwumvikane babifashijwemo n’umuhuza nyuma mu gihe ibyari byumvikanyweho byari bigiye gushyirwa mu bikorwa bagahindura imvugo; ko basanga uko guhindura imvugo zabo bitafatwa nk’ubuhamya, ahubwo ari izindi nyungu bafite zabibakoresheje zirimo guheza bamwe kugira ngo bazagire ibyo bumvikana nyuma yo kuva mu Nkiko. Ko rero bo bemeza ko umutungo ari uwa AYINGAMIYE Denys n’umugore we Ntamakiriro Eugenie, bakaba barawibarujeho bakiriho ubandikwaho kugeza bapfuye ntibanasiga bavuze ko uzavanwa mu bizazungurwa kandi Mukangenzi Clémence akaba atarigeze byibura aza kuwubaruza ngo bawumwime, bityo ko uwo mutungo nawo ugomba kuzungurwa. UKO URUKIKO RUBIBONA [54] Impaka kuri iyi ngingo zishingiye ku kumenya niba hari amakosa Urukiko Rukuru rwakoze kwemeza ko umutungo ufite UPI:1/03/02/04/301 ari uwa Mukangenzi Clémence n’umugabo we Rukira Isidore rushingiye ku mvuko z’abavandimwe ba Ayinkamiye Antoine bahanganye mu rubanza. [55] Ingingo ya 6 y’Itegeko n° 062/2024 ryo ku wa 20/06/2024 rigenga ibimenyetso, iteganya ko «Urwego rufite ububasha rufata icyemezo ku byo rwashyikirijwe hakurikijwe ubwoko
## Page 17
bw’ibimenyetso bihuje na kamere y’ikiburanwa cyangwa y’ikibazo kiri mu mpaka». Naho ingingo yaryo ya 10, (2) iteganya ko « …Ku byerekeye ibindi ihamya, ibyo ivuga n’ukuri kw’abafitanye ikibazo, inyandiko mvaho yemerwa iyo itavugurujwe n’ikindi kimenyetso cyanditswe cyangwa cyunganiwe n’intangiriro y’ikimenyetso cyanditse, iyo ihakanwa n’uwashyizeho igikumwe cyangwa umukono; iyo ihakanwa n’undi muntu ashobora kubitangira ikindi kimenyetso cyose cyemerwa n’amategeko». [56] Mu rubanza Nº RCAA 0018/13/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 24/12/2014 haburana Harerimana Emmanuel na Sebukayire Tharcisse, Urukiko rushingiye ko mu gitabo cyagenewe kwandikwamo iby’ubutaka, ahagenewe kwandikwa inkomoko y’ubutaka, nta cyari kihanditse, kandi na Sebukayire akaba atarugaragariza uburyo yanditsweho ikibanza yaburanaga, rwanzuye ko yahawe icyo cyemezo atagaragarije abagitanga aho yakomoye ubutaka yita ubwe yahawe na Leta, bikaba binyuranije n’amategeko10, [57] Muri urwo rubanza kandi, Urukiko rw’Ikirenga rwasanze ibyo Sebukayire n’Umwunganira bavuga ko ufite icyemezo cy’ubukode burambye ku butaka ariwe nyirabwo, ko icyo cyemezo ari ntayegayezwa atari byo kuko ingingo z’amategeko zabiteganyaga zitagikurikizwa kubera ko izo ngingo Umushingamategeko yazisubiyeho mu Itegeko Nº 43/2013 ryo ku wa 16/06/2013 rigenga ubutaka mu Rwanda ndetse n’ingingo ya 20 y’iryo Tegeko iteganya ko: « Iteka rya Minisitiri ufite ubutaka mu nshingano ze rigena uburyo iteshagaciro ry’iyandikisha ry’ubutaka rikorwa»11. [58] Urukiko rw’Ikirenga muri urwo rubanza, rushingiye ku ngingo ya 73 y’Itegeko Nº 43/2013 ryo kuwa 16/06/2013 ryavuzwe haruguru yavuga ko amategeko, amateka n’amabwiriza yashyiraga mu bikorwa Itegeko Ngenga Nº 08/2005 ryo ku wa 14/07/2005 ryavuzwe haruguru akomeza kubahirizwa mu ngingo zayo zose zitanyuranije naryo, rwasanze ingingo ya 23 y’Iteka rya Minisitiri Nº 002/2008 ryo ku wa 01/04/2008 ryavuzwe haruguru iteganya ubutayegayezwa idashobora gukurikizwa kubera ko inyuranye n’interuro ya 10 ndetse n’ingingo ya 20 y’Itegeko No 43/2013 ryo kuwa 16/06/2013 ryavuzwe haruguru ziteganya ko ibyangombwa by’ubutaka bishobora guteshwa agaciro, umurongo washimangiwe n’ingingo ya 6, 1o ndetse n’iya 10, 5o z’Iteka rya Perezida Nº 97/01 ryo ku wa 18/06/2014 rigena imikorere n’ububasha by’Umubitsi w’Impapuro Mpamo. [59] Rushingiye kuri ibyo bisobanuro n’amategeko rwasanze ikibanza kiburanwa ari icya Harerimana Gaspard na Mukangwije Thérèse, rwanzura ko icyemezo cy’ubukode burambye cyanditswe kuri Sebukayire Tharcisse n’umugore we kigomba guteshwa agaciro, Umubitsi w’Inyandikompamo akagikura ku mazina yabo kikandikwa kuri Harerimana Gaspard na Mukangwije Thérèse umugore we.
10 cyane cyane ingingo ya 5 y’Itegeko Ngenga Nº 08/2005 ryo ku wa 14/07/2005 rigena imikoreshereze n’imicungire y’ubutaka mu Rwanda ryakoreshwaga Sebukayire abona icyangombwa cy’ikibanza kiburanwa ndetse n’ingingo ya 5 y’Itegeko Nº 43/2013 ryo kuwa 16/06/2013 rigenga ubutaka mu Rwanda zivuga ko : « uburenganzira ku butaka bushingira ku kuba nyirabwo yarabubonye ku bw’umuco, cyangwa se yarabuhawe n’urwego rubifitiye ububasha, cyangwa se yarabuguze»; ibi bikaba bigaragaza ko Sebukayire wabonye icyemezo cy’iyandika ry’ubutaka bitanyuze muri imwe muri izo nzira yakibonye mu buryo bw’uburyarya (urubanza Nº RCAA 0018/13/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 24/12/2014, par 20). 11 11 OP. Cit, par. 21
## Page 18
[60] Mu rubanza rujuririrwa (igika cya 24), Urukiko rwasanze kuba muri dosiye harimo ‘’acte de notoriété’’ no 79/86 yo ku wa 1.10.1986 no kuba abandi bavandimwe bose uretse Ayinkamiye Antoine bemera ko ubwo butaka (UPI 1/03/02/04/301) bwanditse ku babyeyi babo ari ubwa Mukangenzi Clémence n’umugabo we Isidore, ibyo bimenyetso byombi aribyo bigomba gushingirwaho, rwemeza ko uwo mutungo ari uwa Mukangenzi Clémence n’umugabo we Isidore, ko ibyo Me Simbizi Fulgence na Ayinkamiye Antoine bavuga ko Ayinkamiye na Ntamakiriro batunze ubwo butaka kuva kera ndetse ko bwanditswe muri 2011, ariko Mukangenzi Clémence n’umugabo we Isidore bakaba bataragize icyo bakora, bitashingirwaho ngo hemezwe ko uwo mutungo ari uw’ababyeyi babo kuko Me Munyamasoko Juvith yagaragaje ko uwo aburanira atigeze amenya ko umutungo wabarujwe ku babyeyi babo kuko yabimenye aho imanza zitangiriye Ayinkamiye Antoine agiye kurega mu rukiko kandi hakaba nta n’ubuzime bwari bwabaho. Ikindi ko kuba uwo mutungo ubaruye kuri Ayinkamiye na Ntamakiriro byatewe n’uko Ayinkamiye Antoine ariwe wagiye abaruza imitungo yose y’ababyeyi babo kandi ko no mu nyandiko y'inama yo ku wa 15/05/2024, Ayinkamiye Antoine yiyemereye ko imitungo yose ariwe wagiye kuyibaruza. [61] Dosiye y’urubanza igaragaza amasezerano y’ubukode burambye y’umutungo w’ubutaka bufite UPI: 1/03/02/04/301, buherereye mu Karere ka Kicukiro, Umurenge wa Gatenga, Akagari ka Nyarurama, Umudugudu wa Bisambu, Urwego rw’Umubitsi w’Impapurompamo z’ubutaka rwagiranye na Ayinkamiye Denys na Ntamakiriro Akimana Eugenie ku wa 14/09/2011; Igaragaza kandi ibaruwa yo ku wa 17/05/2017, yashyizweho umukono na Munyashema Napoleon mu mwanya w’Umuyobozi wa Komite ya Site ya Site ya Bisambu mu Karere ka Kicukiro yandikiye Umuyobozi w’Akarere ka Kicukiro isubiza ibyangombwa by’ubutaka by’abaturage 168, ngo bahabwe ibindi bijyanye n’ubutaka bwabo nyuma y’uko ubw’ibyangombwa bari bafite bukaswemo site ndetse bakiciramo imihanda. Urutonde rw’abo baturage rwerekana ko kuri no 147 ko Ayinkamiye Denys na Ntamakiriro Akimana Eugenie basubije UPI 1/03/02/04/301; hari kandi n’inyandiko yerekana ko iyo UPI yakaswemo Site. [62] Nk’uko byagarajwe mu gika kibanziriza iki, mubyo Urukiko Rukuru rwashingiyeho rwemeza ko umungo uburanwa ufite UPI 1/03/02/04/301 ari uwa Mukangenzi Clémence n’umugabo we Rukira Isidore, harimo ko mu nyandiko y'inama yo ku wa 15/05/2024, Ayinkamiye Antoine yiyemereye ko imitungo yose ariwe wagiye kuyibaruza. [63] Ku byo Ayinkamiye Antoine, Mujawamariya Perpetue n’ab’Avoka babunganira bavuga ko Urukiko Rukuru rutagombaga gushingira ku mvugo z’abavandimwe babo baburana ngo rwemeze ko umutungo ufite UPI:1/03/02/04/301 ari uwa Mukangenzi Clémence n’umugabo we Rukira Isidore ku mpamvu y’uko baburanye imanza nyinshi ariko batigere bagaragaza uwo mutungo mu byaburanwaga, Urukiko rw’Ubujurire rurasanga iyo mvugo itahabwa ishingiro kuko n’ubwo batagaragaza izo manza bavuga baburanye, batagaragaza ko mu byaburanwaga harimo n’imitungo ya Mukangenzi Clémence maze ngo umutungo uvuzwe haruguru ube utaravuzwe muri yo. [64] Kubyo Ayinkamiye Antoine, Mujawamariya Perpetue bavuga ko mu nama y’umuryango bari bumvikanye ko uwo mutungo nawo ujya mu mitungo izungurwa ariko hanyuma abo baburana bakisubiraho, abo ku rundi ruhande baburana bavuga ko Mukangenzi Clémence yari yagaragaje ko yakwemera ko uwo mutungo nawo washyirwa mu bigabanwa kugira ngo amahoro aboneke mu muryango, ariko akavuga ko abanza kubivuganaho n’umugabo we Rukira Isidore, nyuma uyu
## Page 19
akanga gutanga umutungo we; Urukiko rurasanga kuba Mukangenzi Clémence yaragaragaje ko umugabo we aramutse abyemeye bakwigomwa uwo mutungo wabo ukagabanwa na bene Ayinkamiye Denis na Ntamakiriro Eugenie kugira ngo amahoro aboneke mu muryango, bitavuze ko yari yemeye ko uwo mutungo ari uw’ababyeyi babo, ibyo Ayinkamiye Antoine na Mujawamariya Perpetue bavuga ko abavandimwe babo baje guhindura imvugo bagamije kuwikubira, bikaba nta shingiro bifite. [65] Urukiko rw’Ubujurire rushingiye kandi ku ngingo ya 6 y’Itegeko N° 062/2024 ryo ku wa 20/06/2024 ryavuzwe haruguru, rurasanga kuba kamere y’ikiburanwa ari izungura ry’umutungo wasizwe n’ababyeyi, ababuranyi bose bahuriyeho, nta kosa Urukiko Rukuru rwakoze gushingira ku mvugo z’abavandimwe ba Ayinkamiye Antoine bemeza bose (uretse Mujawamariya Perpetue, nawe wagaragaje ko ntacyo azi ku nkomoko y’umutungo uburanwa) ko umutungo ufite UPI: 1/03/02/04/301 ari uwa Mukangenzi Clémence n’umugabo we Rukira Isidore, kuko nta wundi warusha abana ba Ayinkamiye Denis na Ntamakiriro Eugenie kumenya imitungo y’ababyeyi babo n’itari iyabo kuko bose basigaye bakuze, ikindi bakaba nta nyungu bafite zo kwiyambura uburenganzira bwo kuwuzungura ngo bawuhe abandi bazapfa uwo mutungo ukazungurwa n’abana babo. [66] Kubyo Ayinkamiye Antoine n’abunganizi be bavuga ko imvugo z’abavandimwe be zitahabwa agaciro kuko hari icyangombwa cy’iyandikisha ry’ubukode burambye cy’uwo mutungo ufite UPI:1/03/02/04/301 wabaruwe kuri Ayinkamiye Denis na Ntamakiriro Eugenie (muri 2011), kikaba ari inyandikomvaho igomba gufatwaho ukuri kuko Rukira Isidore na Mukangenzi Clémence batigeze bayiregera ko ari inyandikompimbano ngo ibe yarateshejwe agaciro n’Urukiko rubifitiye ububasha; Urukiko rw’Ubujurire rurasanga nk’uko rwabigaragaje mu ngingo zasuzumwe mbere y’iyi, hari ikimenyetso bibanziriza inyandiko (commencement de preuve par écrit) kigizwe cy’amasezerano y’ubugure b’isambu Rwilima Emmanuel yagiranye na Remera ku wa 07/08/1992 ndetse n’imvugo z’abavandimwe ba Ayinkamiye Antoine, bemeza ko umutungo ufite UPI:1/03/02/04/301 ari uwa mukuru wabo (akaba mushiki wa Ayinkamiye Antoine na Ayinkamiye Jean Celse) ariwe Mukangenzi Clémence, bityo ibyo bimenyetso byongeweho ko Ayinkamiye Antoine atashoboye kugaragariza Urukiko aho ababyeyi babo bakomoye uwo mutungo ndetse n’ibyo yeretse umubitsi w’impapurompamo z’ubutaka by’inkomoko yawo mbere y’uko yandika uwo mutungo ku babyeyi babo; bigaragara ko nk’uko byatanzweho umurongo mu rubanza rwavuzwe haruguru rwa Harerimana Emmanuel na Sebukayire Tharcisse, uwo mutungo Ayinkamiye Denis na Ntamabyariro Eugenie bawanditsweho mu buryo bunyuranyije n’amategeko. [67] Urukiko rushingiye ku biteganywa mu ngingo ya 10 y’Itegeko n° 062/2024 ryo ku wa 20/06/2024 rigenga ibimenyetso, rsanga ibyo bimenyetso bihagije kugaragaza ko Umubitsi w’Impapurompamo z’ubutaka watanze icyangombwa cy’ubutaka bufite UPI:1/03/02/04/301 bubaruye kuri Ayinkamiye Denis na Ntamakiriro Eugenie, yabikoze mu buryo bunyuranyije n’amategeko kuko yawubanditseho ntacyo ashingiyeho. [68] Nk’uko nanone byatanzweho umurongo muri urwo rubanza rwa Harerimana Emmanuel na Sebukayire Tharcisse, ko ibyangombwa by’ubutaka bishobora guteshwa agaciro, bikaba byagaragajwe ko umutungo ufite UPI:1/03/02/04/301 ari uwa Mukangenzi Clémence n’umugabo we Rukira Isidore, aho kuba uwa Ayinkamiye Denis na Ntamakiriro Eugenie, dore ko n’amategeko yariho igihe bandikwagaho uwo mutungo w’ubutaka ariyo yakurikizwaga no mu gihe cya
## Page 20
Sebukayire Tharcisse, Urukiko rurasanga amasezerano y’ubukode burambye Umubitsi w’Impapurompamo z’ubutaka yagiranye na Ayinkamiye Denis na Ntamakiriro Eugenie ku mutungo w’ubutaka ufite UPI:1/03/02/04/301 agomba gutesha agaciro, uwo mutungo ukandikwa kuri Mukangenzi Clémence na bo ba nyirawo, byaba kandi bitagishobotse ko babwandikwaho, cyane ko nk’uko byerekanywe haruguru, muri dosiye hari ibimenyetso by’uko ubwo butaka bwamaze gukatwamo site, Mukangenzi Clémence n’ummugabo we Rukira Isidore, bakaba aribo bahabwa ibigenerwa nyiri ubutaka bwakaswemo site, hakurikijwe amategeko abigenga. [69] Kubyo Ayinkamiye Antoine na Mujawamariya Perpétue bavuga ko iyo Mukangenzi Clémence n’umugabo we Rukira Isidore baba ba nyiri umutungo uburanwa, bakabaye baratambamiye ibaruza ryawo, cyangwa ababyeyi babo bakaba baragize icyo babivugaho bakiriho, bagaragaza ko uwo mutungo ari uwabo; ko batagombaga gutegereza urubanza rw’izungura kugira ngo barwuririreho, Urukiko rurasanga nabyo nta shingiro byahabwa kuko baterekana ko kudatambamira ibarura ry’umutungo byambura nyirawo uburenganzira bwo kuwukurikirana, kandi ntibagaragaza ko habayeho ubuzime bwo kubikurikirana. c) Kuba Urukiko Rukuru rutari gushingira ku mpamvu y’uko Ayinkamiye Antoine ariwe wabaruje imitungo [70] Ayinkamiye Antoine n’abamwunganira bavuga ko Urukiko Rukuru rutari gushingira ku mpamvu y’uko ariwe wabaruje imitungo kuko atari kuyibaruza kandi banyirayo bahari, ko ari nabo bari babitse ibyangombwa; ko kandi iyo Mukangenzi Clémence na Rukira Isidore basanga umutungo ufite UPI: 1/03/02/04/301 ari uwabo baba barawusabye ababyeyi babo bakiriho, ukavanwa muyabo cyangwa se mama wabo kuko ariwe wapfuye nyuma agasiga abibwiye abagize umuryango, ariko ko muri ibyo byose nta na kimwe cyakozwe. [71] Bavuga ko basanga ingingo ya 3 y’ Iteka rya Minisitiri n° 002/2008 ryo ku wa 01/4/2008 rigena uburyo iyandikishwa ry’ubutaka ryakoreshwaga igihe ikibazo kivuka iteganya ko “Nyir’umutungo”: bisobanura umuntu wanditse mu gitabo cy’iyandikisha ry’ubutaka nk’umuntu utunze icyemezo cy’ubutaka. Iyo umutungo utunzwe n’abantu barenga umwe, bose bandikwa muri Rejisitiri y’ibyemezo by’ubutaka nka ba nyir’uwo mutungo kandi bakitwa ba nyir’umutungo bafatanije. Naho ingingo ya 4 y’iryo Teka igateganya ko umutungo bwite w’ubutaka n’ubukode burambye bw’ubutaka bigaragazwa ku buryo bwemewe n'amategeko n'icyemezo cy’iyandikisha ry’uburenganzira ku butaka gishingiye ku rupapuro rwemewe cyangwa rwatanzwe na Leta bigashimangirwa n’ibiteganywa mu ngingo ya 18 y’Itegeko N°43/2013 rigenga ubutaka mu Rwanda ryakoreshwaga. [72] Mukantwali Denise, Ayinkamiye Jean Celse na Kasine Ingride Alexandra n’Avoka ubunganira akanahagararira Mukangenzi Clémence, bavuga ko Ayinkamiye Antoine yagiye kwandikisha ubutaka nta burenganzira bwanditse (procuration écrite) ababyeyi bamuhaye kubera ko ariwe wabanaga nabo ko kandi ibi nawe abyiyemerera, ariko akaba yarasinyishaga umubyeyi wabo w’umugabo arwaye arembye ko uwari muzima ariwe mama wabo nawe atabimenyaga, ko aribwo Ayinkamiye Antoine yiyandikishijeho ibibanza icyenda (9), anarega mama wabo mu Kagali ko yanze kumuha imitungo, aribwo mama wabo yabihakanaga akavuga ko atamuha wenyine bakamuha ibibanza bitandatu (6), bakaba baramenye ko Ayinkamiye Antoine yari yarihaye kandi akaniyandikishaho ibyo bibanza by’ababyeyi ubwo yari agiye kugurisha imwe muri iyo mitungo yasabwa procuration akayibura.
## Page 21
[73] Bakomeza bavuga ko ibyo Ayinkamiye Antoine avuga ko iyo uwo mutungo uza kuba uwa Rukira Isidole na Mukangenzi Clémence ababayeyi babo bari kuba barabivuze batarapfa, abivuga yirengagiza ko na we ubwe yiyemerera ko bari bashaje kandi barwaye, ari nayo mpamvu icyo gihe batabashije kujya kwibaruriza imitungo yabo. Byongeye kandi ko Itegeko ry'Ubutaka riteganya ko habaho ubuzime hashize imyaka mirongo itatu (30) kandi ko itarashira, ko rero Rukira Isidore na Mukangenzi Clémence bagifite uburenganzira bwo gusaba ko umutungo wabo uvanwa mu mitungo igomba kugabanwa, nk’uko n’abavandimwe ba Ayinkamiye Antoine babyemeza. [74] Mujawimana Perpétue n’Avoka umwunganira bavuga ko imitungo yabarujwe ku babyeyi ubwabo, bityo ko bitari ngombwa ko Ayinkamiye Antoine asabwa « procuration » kuko iyo aba afite uburiganya yari kubyiyandikishaho. Bavuga kandi ko mu gihe umutungo uburanwa wabaruzwaga, ukandikwa ku babyeyi babo, bose bari bahari ariko ntawigeze awutambamira cyangwa ngo atange andi makuru y’uko uwo mutungo utari uw’ababyeyi babo cyangwa se ngo ababyeyi babo babihakane bavuge ko atari uwabo, kugeza ubwo bose bapfuye ntawe ugize icyo ahindura, ibyo bikaba bigaragaza ko bemeraga ko uwo mutungo ari uwabo, bityo abana babo bose bakaba bagomba kuwugiraho uruhare rungana. UKO URUKIKO RUBIBONA [75] Impaka kuri iyi ngingo zishingiye ku kuba Urukiko Rukuru mu mpamvu rwashingiye rwameza ko umutungo ufite UPI: 1/03/02/04/301 ari uwa Mukangenzi Clémence n’umugabo we Rukira Isidore aho kuba uwa Ayinkamiye Denys na Ntamakiriro Eugenie, harimo n’uko Ayinkamiye Antoine ariwe wabaruje imitungo itimukanwa ya Ayinkamiye Denys na Ntamakiriro Eugenie, we akaba atemera ko ariwe wayibaruje. [76] Urubanza Nº RCAA 00036/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/06/2023 haburana Dayenu Hotel Ltd na Gasana Gaspard n’abandi (igika cya 31). ‘‘Uwajuriye afite inshingano yo kugaragaza ukwibeshya kwakozwe n’Urukiko rubanza gushingiye ku mategeko cyangwa ku byabaye kwatumye urubanza rujuririrwa rucibwa nabi cyangwa kwatuma ruta agaciro. Iyo atabikoze ubwo bujurire burakirwa, urukiko rukemeza ko nta shingiro bufite.’’ [77] Mu rubanza rujuririrwa, igika cya 24 Urukiko rwasanze kuba muri dosiye harimo « acte de notoriété » nimero 79/86 yo kuwa 1.10.1986 no kuba abandi bavandimwe bose ba Ayinkamiye Antoine bemera ko ubutaka No UPI 1/03/02/04/301 bwanditse ku babyeyi babo aribo Ayinkamiye Denys na Ntamakiriro Eugenie, ari ubwa Mukangenzi Clémence n’umugabo we Rukira Isidore, ibyo bimenyetso byombi aribyo bigomba gushingirwaho rwemeza ko uwo mutungo ari uwa Mukangenzi Clémence n’umugabo we Isidore, ko kuba uwo mutungo ubaruye kuri Ayinkamiye Denys na Ntamakiriro Eugenie byatewe n’uko Ayinkamiye Antoine ariwe wagiye abaruza imitungo yose yabo kuko no mu nyandiko y'inama yo ku wa 15/05/2024, Ayinkamiye Antoine yiyemereye ko imitungo yose ariwe wagiye kuyibaruza. [78] Dosiye igaragaza ko mu nyandiko y'inama yo ku wa 15/05/2024, Ayinkamiye Antoine yiyemereye ko imitungo yose imitungo y’umuryango wa Ayinkamiye Denys na Ntamakiriro Eugenie ariwe wagiye kuyibaruza. [79] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga mu rubanza rujurirwa, Ayinkamiye Antoine atarigeze ahakana inyandiko imaze kuvugwa, bityo kuba Urukiko Rukuru rwarayishingiye kubiyikubiyemo,
## Page 22
bigaragaza ko yemeye ko ariwe wabaruje imitungo ya Ayinkamiye Denys na Ntamakiriro Eugenie hashingiwe ku bubasha (procuration) bari baramuhaye, rugasanga yaranabukoresheje ababaruzaho ubutaka No UPI 1/03/02/04/301 bwa Mukangenzi Clémence n’umugabo we Rukira Isidore, urwo Rukiko rukaba nta kosa rwakoze, ibyo avuga ko atari kuyibaruza kandi banyirayo bahari bikaba nta shingiro bifite kuko yayibaruje abahagarariye. [80] Rushingihiye ku murongo wavuzwe haruguru, watanzwe n’uru Rukiko mu rubanza Nº RCAA 00036/2022/CA rwaciwe ku wa 29/06/2023, rurasanga Ayinkamiye Antoine atagaragaza ukwibeshya kwakozwe n’Urukiko Rukuru mu rubanza rujuririrwa, ku kuba rwashingiye ku nyandiko y'inama yo ku wa 15/05/2024, igaragaza ko yiyemereye ko imitungo yose yanditswe ku babyeyi be Ayinkamiye Denys na Ntamakiriro Eugenie ariwe wagiye kuyibaruza, bityo ubujurire bwe kuri iyi ngingo bukaba nta shingiro bufite. [81] Urukiko rw’Ubujurire rushingiye kuri ibyo bisobanuro byose byatanzwe, rurasanga ingingo y’ubujurire y’uko Urukiko Urukuru rutari gushingira kuri Acte de notoriété no 79/86 yahawe Rukira Isidore ku wa 01/10/1986, ku buhamya bwa bamwe mu baburanyi no ku mpamvu y’uko Ayinkamiye Antoine ari we wabaruje imitungo ngo rwemeze ko umutungo ufite UPI:1/03/02/04/301 ubaruye kuri Ayinkamiye Denys na Ntamakiriro Eugenie ari uwa Mukangenzi Clémence na Rukira Isidore, ifite ishingiro gusa ku kijyanye n’uko iyo Acte de notoriété itari gushingirwaho, ariko nk’uko byasobanuwe ntacyo bihuindura ku mwanzuro urwo Rukiko rwagezeho w’uko umutungo ubaruye kuri UPI: 1/03/02/04/301 ari uwa Mukangenzi Clémence n’umugabo we Rukira Isidore. 1. 2. Gusuzuma niba inyandiko yo ku wa 04/05/2024 itari gushingirwaho nk’ikimenyetso cy’ubwumvikane [82] Ayinkamiye Antoine n’abamwunganira bavuga ko ku birebana n’iyi ngingo, habayeho kwibeshya mu myanzuro yabo aho bagaragazaga ibibazo bigomba gusuzumwa bakavugamo ko iyi nyandiko itari gushingirwaho ariko ko mu nama ntegurarubanza babikoshoje bavuga ko ahubwo yashingirwaho nk’inyandiko y’ubwumvikane, ariko basomewe imiburanire yabo kandi babajijwe niba bayihindura bavuga ko habayeho kwibeshya kuko mu Rukiko Rukuru baburanye uwo mutungo ufite UPI: 1/03/02/04/301 kuko ibindi byari byakemukiye mu bwumvikane. [83] Muri iyo miburanire yabo basobanura ko Urukiko Rukuru rutagombaga gushingira ku nyandiko yo ku wa 04/05/2024, kuko igihe yakorwaga abari bahari bose ndetse na Mukangenzi Clémence wahamagawe kuri uwo munsi, yemeye ko n’uyu mutungo bamwitirira ufite UPI:1/03/02/04/301 nawo washyirwa mu mitungo yose igomba kugabanwa yasizwe n’ababyeyi babo ibanditseho, haba imitungo yatanzwe nk’impano, iyatekeshejwe ikagarurwa, ko icyo gihe batumwe kuzana ubuso bw’imitungo igomba kugabanwa (igishushanyo cy’iyo mitungo), ariko nyuma icyo cyemezo kikaza gukomwa mu nkokora n’uko ku itariki 15/05/2024, abo baburana baje bahinduye imvugo, bavuga ko Mukangenzi Clémence yahamagaye akababwira ko mu mitungo igabanwa ufite UPI: 1/03/02/04/301 utarimo, ko n’ubwo utamwanditseho ari uwe ku giti cye kandi ko n’umugabo we Rukira Isidore atabyemeye, maze ibyo bigatuma ibyari byumvikanweho ku wa 04/05/2024 bita agaciro. Bityo, bakaba basanga nta mpamvu inyandiko yo ku wa 04/05/2024 yari gushingirwaho n’Urukiko Rukuru kandi yari yarateshejwe agaciro n’iyo ku wa 15/05/2024. [84] Mukantwali Denise, Ayinkamiye Jean Celse na Kasine Ingride Alexandra n’Avoka ubunganira akanahagararira Mukangenzi Clémence, bavuga ko batemeranya n’ibivugwa na
## Page 23
Ayinkamiye Antoine n’abamwunganira kuko atariko byagenze, ko ahubwo mu iburanisha ryo ku wa 23/05/2024 mu Rukiko Rukuru, Me Simbizi Fulgence ubwe yibwiriye Urukiko ko ruzasuzuma gusa umutungo ufite UPI:1/03/02/04/301, uretse ibyo bumvikanyeho mu nyandiko yo ku wa 04/05/2024 aho bari bemeranyijwe ko ibintu byose bigarurwa ndetse nibyatanzwe bikagabanywa nk’uko bigaragara mu rubanza No RCA 00455/2022/HC/KIG- CMB RCA 00039/2023/HC/KIG rujuririrwa (igika cya 10, urup.6), ndetse ko na Ayinkamiye Antoine yabishimangiye (igika cya 12), aho yavuze ko ibyumvikanyweho ku wa 04/05/2024 bigumaho hagasigara hasuzumwa impaka ziri kuri uwo mutungo, maze n’Urukiko mu gika cya 22 cy’urubanza rujuririrwa ku rupapuro rwa 10 rugafata icyemezo kuri ubwo bwumvikane ababuranyi bari baragiranye12 ; kandi ko ibyo umuburanyi yiyemereye imbere y’Urukiko bifatwa nk’ukuri kandi bikamutsindisha, akaba rero atabihakana mu bujurire.
[85] Bongera gusobanura ko kuri uwo munsi tariki 04/05/2024 mu muhango wo kubumvikanisha, Mukangenzi Clémence ku bwe yumvaga iki kibanza cyagaruka kikagabanwa kugira ngo amahoro aboneke mu muryango, ariko kuko atakiguze wenyine ababwira ko abanza kubaza umugabo we, aribwo umugabo we yavugaga ko atahara ikibanza cye kuko amaze guhara byinshi; ko rero Mukangenzi Clémence atigeze abyemeza. [86] Bavuga ko Mujawimana yivugira ko atabaye mu rugo kwa Ayinkamiye Denys, atazi iby’icyo kibanza UPI: 1/03/02/04/301 (atamenyaga aho bikomoka) rero ubu akaba atavuga ko aribwo aje kwemeza ibyacyo. Bakaba basanga iyi nyandiko yo ku wa 04/05/2024 yashingirwaho kuko ibyo ababuranyi bikiranuyeho bikanemezwa n’Urukiko bitajuririrwa, ko ahubwo bigaragara ko Ayinkamiye Antoine atifuza korohereza ubutabera, kuko ahakana ibyo we na Avocat we bemereye imbere y’Urukiko, akaba atanyurwa n’ibyo yasigiwe n’ababyeyi, ahubwo agamije gufata n’iby’abandi. [87] Mujawimana Perpétue n’umwunganira bavuga ko hari ibyo bemeranyijweho mu muhango w’ubwumvikane wo ku wa 04/05/2024, ko Mukangenzi Clémence yavuze ko adashaka amakimbirane yemera kugarura ikibanza UPI:1/03/02/04/301. Ku kibazo babajijwe n’Urukiko cyo kumenya niba kukigarura bivuze ko cyari cye, bavuga ko bumva harimo akantu k’uburiganya kuko yemeye kukigarura, akisubiraho. Naho ku byumvikanyweho ku wa 04/05/2024, bavuga ko bitateshwa agaciro byagumaho kuko biri mu nyungu zabo. UKO URUKIKO RUBIBONA [88] Mu rubanza rujuririrwa (igika cya 10), Me Simbizi Flugence wari wunganiye Ayinkamiye Antoine, yavuze ko basabye ko urubanza rusubikwa kugirango ababuranyi bagerageze kumvikana,
12 Urubanza RCA 00455/2022/HC/KIG-CMB RCA 00039/2023/HC/KIG, igika cya 22, urupapuro rwa 10, Urukiko Rukuru rwafashe icyemezo ku bwumvikane ababuranyi bari baragiranye rugira ruti: ʺUru Rukiko rusanga ibijyanye n’imitungo yose itimukanwa ya Ayinkamiye Denys na Ntamakiriro Eugenie uretse umutungo w’ubutaka buburaye kuri UPI 301 ntacyo rugomba kuyivugaho kuko ababuranyi bose muri uru rubanza bayikiranuyeho dore ko n’ingingo ya 30 agace ka 5 y’amabwiriza nº 001/2019 yo ku wa 05/12/2019 ya Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga yerekeye ubwunzi mu manza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo, n’iz’ubutegetsi, iteganya ko ibyemeranijweho mu bwunzi bidashobora kugarukwaho mu iburanisha ariyo mpamvu uru Rukiko rugiye gusuzuma gusa ibijyanye n’ubutaka bubaruye kuri UPI 301 ndetse rukaba ruribunasuzume ibijyanye n’amafaranga y’ubukode bw’umunara wa TIGO".
## Page 24
urukiko rurabyemera bakaba hari ibyo bumvikanye ariko hasigara ikintu kimwe batumvikanyeho, basaba urukiko guha agaciro ibyagezweho kuwa 04/05/2024 aho ababuranyi bumvikanye ko umutungo wose ukomoka kuri Ayinkamiye Denys na Ntamakiriro Eugenie ugabanwa mu buryo bungana, ariko ko hari akandi kantu kajemo impaka bumva ariko kaba issue muri urwo rubanza kajyanye n’ikibanza kibaruye kuri UPI: 1/03/02/04/301, giherereye Nyarurama, Gatenga, kuko hari abavandimwe bavuga ko ari icyabo ku giti cyabo, abandi bakavuga ko kigomba kuzungurwa kuko kibaruye ku babyeyi babo aribo Ayinkamiye Denys na Ntamakiriro Eugenie ;……Ayinkamiye Antoine nawe mu gika cya 12 cy’urwo rubanza, avuga ko koko bari babyumvikanyeho kuwa 04/05/2024 nyuma abavandimwe be barivuguruza, … [89] Urukiko Rukuru rushingiye ku ngingo ya 30, agace ka 5, y’Amabwiriza n° 001/2019 yo ku wa 05/12/2019 ya Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga yerekeye ubwunzi mu manza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo, n’iz’ubutegetsi , iteganya ko ibyemeranijweho mu bwunzi bidashobora kugarukwaho mu iburanisha, rwasanze ibijyanye n’imitungo yose itimukanwa ya Ayinkamiye Denys na Ntamakiriro Eugenie uretse umutungo w’ubutaka buburaye kuri UPI: 1/03/02/04/301 ntacyo rugomba kuyivugaho kuko ababuranyi bose muri uru rubanza bayikiranuyeho. [90] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga, n’ubwo mu rubanza rujurirwa ntaho Urukiko Rukuru rwavuze byeruye ko rushingiye ku nyandiko y’ubwumvikane bwo ku wa 04/05/2024, ariko kuba rwaremeje ko rusuzuma gusa ibyijyanye n’ikibanza gifite UPI : 1/03/02/04/301gusa kuko indi mitungo itimukanwa ababuranyi bayikiranuyeho kandi aba bakaba baravugaga ko bumvikanye kuri iyo tariki, byumvikana ko ubwo bwumvikane aribwo rwashingiyeho rwemeza ibyo rugomba gusuzuma, rukaba kandi nta kosa rwakoze kubushingiraho kuko aribwo ababuranyi ubwabo barugaragarije barusaba kubakiranura kubyo batumvikanyeho, iyi ngingo y’ubujurire bwa Ayinkamiye Antoine ikaba nta shingiro ifite. UBUJURIRE BWURIRYE KU BUNDI 2. 3. Kumenya niba Urukiko Rukuru rutarahaye agaciro inyandiko yo ku wa 20/12/2013, aho Ayinkamiye Antoine yemeye ko azajya ashyira kuri konti n°407211350/11 iri muri banki y’Abaturage ya mama wabo ½ cy’amafaranga yishyurwaga ku munara wa TIGO wari mu kibanza UPI:1/03/02/04/339 yari asangiye na Maman wabo Ntamakiriro Eugenie [91] Mukantwali Denise, Ayinkamiye Jean Celse, Kasine Ingride Alexandra n’Avoka ubunganira akanahagararira Mukangenzi Clémence, bavuga ko Urukiko Rukuru rwavuze ko batsinzwe no kutagaragaza ikimenyetso cy’ayo mafaranga kandi ikimenyetso ari inyandiko yo ku wa 23/12/2013, yasabaga Ayinkamiye Antoine kujya ashyira kuri konti ya mama we ½ cy‘ amafaranga y’ubukode bw’umunara wa TIGO, ko kuva mama wabo apfuye ntayo arashyiraho, bakaba basaba ko yagarura miliyoni cumi n’imwe (11.900.000Frw) abarwa uhereye tariki 20/12/2013 hakorwa amasezerano ajyanye n’uwo munara kugeza igihe TIGO yaviriyemo, ndetse Ayinkamiye Antoine akagaragaza igihe TIGO yaviriyemo. Bavuga kandi ko ayo masezerano y’itangwa rya ½ cy’ amafaranga ava ku munara wa TIGO yabayeho Se akiriho kuko TIGO yashyize umunara wayo mu kibanza cyabo mu mwaka wa 2011, Se wabo akaba yaraje gupfa tariki 10/02/2013.
## Page 25
[92] Ayinkamiye Antoine n’ab’ Avoka bamwunganira bavuga ko ibyo byabayeho, ko hari umunara wa TIGO wabayeho mu kibanza N° 3399, ariko ko icyo gihe TIGO yishyuye Se w’ababuranyi ingunga imwe sheki (chèque) y’amafaranga miliyoni eshatu (3.000.000Frw). [93] Bavuga kandi ko Ayinkamiye Antoine yagombaga kujya aha mama wabo ½ cy’amafaranga yishyurwa na TIGO, ariko ko nyuma mama wabo yaje kubyikuraho kuko bwari ubutaka Ayinkamiye Antoine yahawe n’ababyeyi, icyo gihe nyina akaba yaramukoreye mutation nk’impano yahawe n’ababyeyi, Ubuyobozi bw'Akagali bubikorera icyemezo, Mukantwali Denyse abibera umuhamya. Ko kuva ubwo yasigaye ariwe na TIGO; ko nyamara ishyirwa mu bikorwa ry’uyu mwanzuro ritashobotse aribwo ku wa 25/04/2024 habaye indi nama y’umuryango ivuguruza iyo kuwa 23/12/2013. [94] Mujawimana Perpetue n’umwunganira ntacyo bavuze kuri iyi ngingo. UKO URUKIKO RUBIBONA [95] Nk’uko bigarara mu gika cya 30 cy’urubanza rujuririrwa, Urukiko Rukuru rwasanze ibijyanye n’amafaranga 11,400,000 yavuye mu bukode bw’ikibanza kirimo umunara wa TIGO, bivugwa ko Ayinkamiye Antoine atigeze ashyira kuri compte ya Ntamakiriro Eugenie, akaba asabwa kuyazana kugira ngo azagabanwe n’abagize umuryango wa Ayinkamiye Denys na Ntamakiriro Eugenie bose, nta shingiro bifite kuko abayasaba batigeze bagaragaza ibimenyetso by’uko ayo mafaranga yageze mu ntoki cyangwa kuri compte ya Ayinkamiye Antoine kuko we ayahakana kandi byari inshingano zabo kugaragaza ibimenyetso. [96] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga kuba Mukantwali Denise, Ayinkamiye Jean Celse, Kasine Ingride Alexandra n’Avoka ubunganira akanahagararira Mukangenzi Clémence, bagaragaza ikimenyetso k’inyandiko yo ku wa 23/12/2013 yasabaga Ayinkamiye Antoine kujya ashyira kuri konti ya mama we ½ cy’amafaranga y’ubukode bw’umunara wa TIGO, bakavuga ko kuva mama wabo apfuye ntayo arashyiraho, bakaba basaba ko yagarura miliyoni cumi n’imwe n’ibihumbi magana cyenda (11.900.000Frw), kandi nk’uko bigaragara muri iyo nyandiko yavuzwe ntaho igaragaza ko Ayinkamiye Antoine yategestwe kujya ashyira kuri konti yavuzwe ½ cy’amafaranga ava mu bukode bw’umunara wa Tigo, uretse kuvuga gusa ko ½ averswa kuri compte ya mukecuru igihe cyose Tigo ikirimo, yavamo hakegurirwa Ayinkamiye Antoine, kandi nk’uko bigaragazwa na sheki yo ku wa 12/07/2011 hari amafaranga Tigo yahaye Ayinkamiye Denys angana na miliyoni eshatu n’ibihumbi magana atatu na mirongo itandatu (3.360.000 Frw), ndetse na sheki yo ku wa 28/08/2014 y’amafaranga angana na miliyoni esheshatu n’ibihumbi magana arindwi na makumyabiri (6.720.000 Frw) Tigo yahaye Ayinkamiye Antoine, kuba rero Mukantwali Denise, Ayinkamiye Jean Celse, Kasine Ingride Alexandra n’Avoka ubunganira akanahagararira Mukangenzi Clémence nta kimenyetso bagaragaza cy’amafaranga miliyoni cumi n’imwe n’ibihumbi magana cyenda (11.900.000Frw) ibyo basaba ko Ayinkamiye Antoine yategekwa kuyagarura nta shingiro byahabwa. 3. 4. Kumenya niba ibyo Mujawamariya Perpétue asaba kuri uru rwego byasuzumwa [97] Mujawimana Perpetue n’Avoka umwunganira, bavuga ko ari umugore wa nyakwigendera Demokarasi Guillaume mwene Ayinkamiye Denys na Ntamakiriro Eugenie, akaba yaragobotse
## Page 26
mu rubanza rw’izungura mu Rukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge asaba kugira uruhare muri iryo zungura. Bavuga ko muri urwo rubanza ariho yamenyeye ko hari inama zagiye zikorwa hagamijwe kugabana imitungo, atazitumiwemo; ko hari n’amafaranga y’ingurane yatanzwe hishyurwa ahanyujijwe umuhanda buri mwana nk’umuzungura agahabwa miliyoni esheshatu (6.000.000 Frw) ariko we ntayahabwe. Asaba Urukiko ko mu byemezo bizafatwa nawe yahabwa uburenganzira bwo kuzungura nk’ubw’abandi, agahabwa no kubyo abandi bagabanye we atahawe kuko nabyo abifiteho uruhare, aho kumuherereza ku kuzungura ingarigari gusa. [98] Abandi baburanyi ntacyo bavuze kubyo Mujawamariya Perpetue asaba. UKO URUKIKO RUBIBONA [99] Ingingo ya 154 y’Itegeko N° 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi iteganya ibikurikira: “Ku rwego rw’ubujurire ntihashobora gutangirwa ikirego gishya keretse kuregera guhwanya imyenda, cyangwa gutanga ikirego cyo kwiregura ku kirego cy’ibanze cyatanzwe mu rukiko rw’ubujurire”. [100] Mu rubanza rujuririrwa, ntakigaragaza ko ibyo Mujawamariya Perpetue asaba byavuzwe haruguru byigeze biburanwa, akaba abisabye bwa mbere mu Rukiko rw’Ubujurire. [101] Urukiko rushingiye kuri iyo ngingo ya 154 y’Itegeko N° 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryavuzwe haruguru rurasanga ibisabwa na Mujawamariya Perpetue bitakwakirwa ngo bisuzumwe kuko yabizanye muri uru Rukiko mu buryo bunyuranyije n’amategeko. 4. 5. Gusuzuma ishingiro ry ‘indishyi zisabwa muri uru rubanza 1o Ku ruhande rwa Ayinkamiye Antoine asaba indishyi z’ikurikiranarubanza n’igihembo cy’avoka [102] Ayinkamiye Antoine n’abamwunganira bavuga ko abavandimwe be ku bushake bwabo bakomeje kwanga ko agira uburenganzira ku mitungo yasizwe n’ababyeyi be kandi abana amategeko yemera barengerwa mu buryo bumwe, asaba Urukiko kuzategeka abaregwa kumuha indishyi z’akababaro zingana na miliyoni enye (4.000.000Frw), amafaraga y’ikurikiranarubanza angana na miliyoni imwe n’ibihumbi magana atanu (1.500.000Frw), n’ay’igihembo cya Avoka angana na miliyoni eshanu (5.000.000Frw), hashingiwe ku ngingo ya 111 y’Itegeko Nº 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, no ku ngingo ya 34 y’Amabwiriza ashyiraho ibihembo mbonera bya Avoka. [103] Bashingira kandi ku ngingo ya 12 y’Itegeko Nº 22/2018 rimaze kuvugwa, igira iti: ʺUrega agomba kugaragaza ibimenyetso by’ibyo aregera. Iyo abibuze, uwarezwe aratsinda", ku ngingo ya 4 y’Itegeko n° 062/2024 ryo ku wa 20/06/2024 rigenga ibimenyetso, igira iti: ʺ (1) Urega cyangwa utanze ikibazo agaragaza ikimenyetso cy’ibyo aregera cyangwa asaba. Uwiregura agaragaza ikimenyetso gishyigikira ukwiregura kwe. Icyakora, umucamanza cyangwa ukemura ikibazo ashobora gutegeka umuburanyi cyangwa umwe mu bafitanye ikibazo cyangwa undi muntu gutanga cyangwa kwerekana ikimenyetso afite", ku ngingo ya 6 igira iti: Urwego rufite ububasha rufata icyemezo ku byo rwashyikirijwe hakurikijwe ubwoko bw’ibimenyetso bihuje na kamere y’ikiburanwa cyangwa y’ikibazo kiri mu mpaka, ndetse no ku ngingo ya 9 itekanya ko Ikimenyetso
## Page 27
cyanditse kigizwe n’urwunge rw’inyuguti, urw’ibimenyetso, urw’imibare cyangwa ikimenyetso ubwacyo cyifitemo igisobanuro cyumvikana, hatitawe ku kintu byanditseho n’uburyo bihererekanywamo.” [104] Mukantwali Denise, Ayinkamiye Jean Celse na Kasine Ingride Alexandra (wasimbuye MUKasine Jacqueline+), n’Avoka ubunganira akanahagararira Mukangenzi Clémence, biregura ku ndishyi Ayinkamiye Antoine asaba bavuga ko ntazo akwiye guhabwa, kuko ari we wishoye mu manza yanga kunyurwa n’ibyo ababyeyi be basize, agashaka gufata n’iby’abandi, kugera n’aho ahakana n’ibyo yavugiye imbere y’Urukiko. [105] Mukantwali Denise, Ayinkamiye Jean Celse na Kasine Ingride Alexandra n’Avoka ubunganira akanahagararira Mukangenzi Clémence bashingiye ku ngingo ya 111 y’Itegeko Nº 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018, ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, basaba Urukiko rw’Ubujurire gutegeka guha buri wese indishyi z’akababaro zingana na miliyoni imwe (1.000.000Frw) y’amafaranga y’u Rwanda kubera gukomeza kubashora mu manza yirengagiza ukuri n’impanuro no kumutegeka kubaha 1.500.000 y’igihembo cya Avoka kuko yabashoye mu manza z’amahugu bagasha avoka ubaburanira kuva urubanza rwatangira kugera kuri uru rwego. [106] Ayinkamiye Antoine n’abamwunganira bavuga ko batazihabwa kuko aribo batumye izi manza zibaho kandi ko uburenganzira Ayinkamiye Antoine aharanira bwo kuzungura ababyeyi babo nabo bazabugiraho uruhare. 3° Ku ruhande rwa Mujawimana Perpetue asaba guhabwa indishyi z’akababaro, igihembo cy’Avoka n’amafaranga y’ikurikiranarubanza [107] Mujawimana Perpetue n’umwunganira basaba Urukiko rw’Ubujurire gutegeka abagize umuryango kumuha indishyi hashingiwe ku kuba baramuheje mu muryango kandi yari afite uburenganzira bungana n'ubw'abandi, ariko bakaba baragiye bigabanira uko bashaka amafaranga yavaga mu mitungo yasizwe n'ababyeyi babo bonyine, zikubiyemo amafaranga angana na miliyoni esheshatu (6.000.000Frw) bishyuwe ku butaka bwanyujijwemo umuhanda, indishyi z’akababaro zingana na miliyoni icumi (10.000.000Frw) kubera kumuvutsa kubaho neza mu gihe abandi bari barigabanyije imitungo mu buryo atazi, ahubwo bakamutega kuzagabana ku ngarigari, amafaranga y’igihembo cya Avoka angana na miliyoni eshatu (3.000.000Frw) kuva imanza zatangira, n'amafaranga y'ikurikiranarubanza angana na miliyoni imwe (1.000.000Frw) akubiyemo amatike, kuko atuye i Musanze ndetse n’insimburamubyizi. [108] Ayinkamiye Antoine avuga ko indishyi zisabwa na Mujawimana nta shingiro zahabwa kuko Ayinkamiye Antoine arimo aharanira ko nawe yagira uburenganzira bwo kuzungura ababyeyi babo, asaba ko umutungo ufite UPI: 1/03/02/04/301 ushyirwa mu mitungo igomba kuzungurwa ku buryo wenda na Mujawimana yazabyungukiramo akawuzunguraho, bityo ko nta ndishyi akwiye gutegekwa gutanga. [109] Ku ruhande rw’Uhagarariye Mukangenzi Clémence, wunganira Mukantwali Denise, Ayinkamiye Jean Celse na Kasine Ingride Alexandra, avuga ko izi ndishyi Mujawimana asaba atazihabwa kubera ko Urukiko Rwisumbuye ndetse n’Urukiko Rukuru, zombi zemeje ko imitungo y’ababyeyi babo igomba kugabanwa ntiyayijuririra, ko rero adashobora kubisaba kuri uru rwego.
## Page 28
UKO URUKIKO RUBIBONA [110] Urukiko rurasanga indishyi Ayinkamiye Anntoine na Mujawamariya Perpetue basaba muri uru rubanza batazihabwa kuko baburanye bavuga ko umutungo ufite UPI: 1/03/02/04/301ugomba kujya mu mitungo Ayinkamiye Denys na Mujawamariya Eugeni bazize igomba kuzungurwa kandi bikaba byagaragaye ko atari uwabo, ikindi ubujurire bwuririye ku bundi bwa Mujawamariya Perpetue bukaba butakiriwe. [111] Rurasanga kandi Mukangenzi Clémence, Mukantwali Denise, Ayinkamiye Jean Celse na Kasine Ingride Alexandra nabo indishyi basaba batazihabwa kuko batsinze kuri bimwe. ICYEMEZO CY’URUKIKO [112] Rwemeje ko ubujurire bwatanzwe na Ayinkamiye Antoine nta shingiro bufite. [113] Rwemeje ko ubujurire bwuririye ku bundi bwatanzwe na Mukangenzi Clémence, Mukantwali Denise, Ayinkamiye Jean Celse na Kasine Ingride Alexandra nta shingiro bufite. [114] Rwemeje ko ubujurire bwuririye ku bundi bwatanzwe na Mujawamariya Perpétue butakiriwe. [115] Rwemeje ko nta gihindutse ku mikirize y’urubanza No RCA 00455/2022/HC/KIG-CMB RCA 00039/2023/HC/KIG rwaciwe n’Urukiko Rukuru ku wa 26/07/2024. [116] Ruvuze ko amafaranga y’igarama yatanzwe ahwanye n’ibyakozwe ku rubanza.