UBUSHINJACYAHA v. BADO
- Citation
- RP 00002/2022/CA
- Status
- Criminal
- Jurisdiction
- Rwanda
- Court
- Court of Appeal
- Decision
- 7 October 2022
- Posture
- Criminal Appeal / Interlocutory Application for Provisional Release Pending Retrial
- Case number
- RP 00002/2022/CA
- Language
- Kinyarwanda
More details
- Court
- Court of Appeal
- Decision
- 7 October 2022
- Posture
- Criminal Appeal / Interlocutory Application for Provisional Release Pending Retrial
- Case number
- RP 00002/2022/CA
- Language
- Kinyarwanda
On this page
Professional case brief
Research organized from the available case record
01
Holding and result
The Court of Appeal held that it is bound by the Supreme Court's interpretation in RP 00003/2018/SC, which entitles a person granted a retrial on grounds of injustice to provisional release pending the new trial. The facts of Bado Bede's case are materially identical to those in the Supreme Court precedent, and there is no new law overruling that precedent. Therefore, Bado Bede must be released provisionally while awaiting retrial.
Court disposition
Application allowed
Orders
- Bado Bede to be provisionally released pending the outcome of retrial in RS/INJUST/RP 00005/2022/CA.
- No costs awarded.
02
Material facts
Parties
Ubushinjacyaha
Prosecution Counsel: Nyandwi Jean CômeBado Bede
Applicant Counsel: Me Kayijuka Ngabo, Me Bahati VedasteAmounts and remedies
- Imposed Fine (original Judgment): RWF 300,000
03
Procedural history
Posture
Criminal Appeal / Interlocutory Application for Provisional Release Pending Retrial
04
Questions and positions
Legal issues
- 01
Whether Bado Bede should be provisionally released pending retrial on grounds of injustice
- 02
Whether lower courts are bound by Supreme Court precedent in similar cases
Party arguments
- Applicant
- Bado Bede argued that, following Supreme Court precedent in RP 00003/2018/SC, a person granted a retrial on grounds of injustice is entitled to provisional release while awaiting the new trial, and that the right to release should be enforced by authorities responsible for execution of judgments. Since the prison authorities refused, he sought court intervention under Article 64(2) of Law No 30/2018 and Article 216 of Law No 027/2019.
- Respondent
- The Prosecution argued that the Supreme Court precedent was a misinterpretation of Article 64 of Law No 30/2018, which only suspends execution of judgments not yet enforced. Once a criminal sentence is being served, execution is complete and the provision does not apply. The Prosecution further argued that the Court of Appeal can depart from Supreme Court precedent if it conflicts with the law.
05
Court’s reasoning
Legal principles
- 01
RS/INCONST/SPEC 00004/2019/SC; RPA 00060/2021/CA; Supreme Court guidelines No 001/2021, Article 9
Lower courts are bound to follow the legal interpretation and precedent set by the Supreme Court in cases involving similar facts and legal issues, unless the precedent has been overruled by statute or the Supreme Court itself.
- 02
Law No 30/2018, Article 64(2)
Article 64(2) of Law No 30/2018 provides that when the President of the Supreme Court orders a retrial on grounds of injustice, execution of the judgment is suspended, even if enforcement has begun.
- 03
RP 00003/2018/SC
The right to provisional release pending retrial on grounds of injustice is enforceable by authorities responsible for execution of judgments, and if refused, the applicant may seek judicial intervention.
06
Ratio, limits and disposition
Ratio decidendi
The Court of Appeal held that it is bound by the Supreme Court's interpretation in RP 00003/2018/SC, which entitles a person granted a retrial on grounds of injustice to provisional release pending the new trial. The facts of Bado Bede's case are materially identical to those in the Supreme Court precedent, and there is no new law overruling that precedent. Therefore, Bado Bede must be released provisionally while awaiting retrial.
Obiter and limits
- The Court of Appeal clarified that it can only depart from Supreme Court precedent if a new law has overruled the precedent or if the Supreme Court itself changes its interpretation.
- The Court rejected the Prosecution's argument that the Court of Appeal can unilaterally overrule Supreme Court precedent in the absence of a new law.
Court disposition
Application allowed
- Bado Bede to be provisionally released pending the outcome of retrial in RS/INJUST/RP 00005/2022/CA.
- No costs awarded.
Source and reliance status
Court of Appeal · 7 October 2022
This page organises the available record for research. Confirm quotations, current status, and subsequent treatment against the official source before relying on the case.
Judgment reading view
Judgment text
The complete available source text.
Court of Appeal
Criminal· 7 October 2022
UBUSHINJACYAHA v. BADO
- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2022-10-07 - Case/document no.: RP 00002/2022/CA - Collection: Court of Appeal
Text
Page 1
UBUSHINJACYAHA v. BADO [Rwanda URUKIKO RW’UBUJURIRE - RP 00002/2022/CA (Rukundakuvuga, P.J., Kanyange na Rugabirwa, J.) 07 Ukwakira 2022] Amategeko agenga imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha – Agaciro k’umurongo watanzwe n’urukiko rw’Ikirenga - Urukiko rw’Ubujurire, kimwe n’izindi nkiko, rutegetswe buri gihe kubahiriza umurongo watanzwe n’Urukiko rw’Ikirenga igihe cyose ikibazo rwashyikirijwe gisa neza n’icyakemuwe n’Urukiko rw’Ikirenga. Incamake y’icyibazo: Urubanza rwatangiriye m’Urukiko Rwisumbuye ruhamya Bado Bede icyaha cy’ubujura bukoresheje kiboko cyangwa ibikangisho n’icyo gukoresha inyandiko mpimbano rumuhanisha igifungo cy’imyaka irindwi n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda ibihumbi magana atatu (300,000 FRW), ajurira m’Urukiko Rukuru ariko ruhamishaho igihano yari yahawe ku rwego rwa mbere. Bado yasabye gusubirishamo urwo rubanza ku mpamvu z’akarengane arabyemererwa. Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga ategeka ko urubanza rwe rusubirwamo n’Urukiko rw’Ubujurire. Amaze kubyemererwa, Bado yisunze umurongo wafashwe n’Urukiko rw’Ikirenga mu rubanza RP 00003/2018/SC rwaciwe ku wa 29/10/2018, haburana Ubushinjacyaha na Niyitegeka Emmanuel, rwemeje ko uburenganzira bw’uwamaze kwemererwa ko urubanza rwe rusubirwamo ku mpamvu z’akarengane atari Urukiko agomba gusaba ko bushyirwa mu bikorwa mu gihe nta wabubangamiye, ahubwo ko igihe bibaye ngombwa yakwiyambaza abashinzwe
kurangiza imanza barimo abahesha b’inkiko, abayobozi ba za gereza n’abandi, yandikiye Ubuyobozi bwa Gereza asaba gufungurwa by’agateganyo mu gihe ategereje kongera kuburana, maze Ubuyobozi bwa Gereza bumubwira ko yategereza Urukiko rw’Ubujurire rukabanza gufata icyemezo ku rubanza rwe. Bado ntiyanyuzwe n’icyo gisubizo ahita atanga ikirego cyihutirwa mu Rukiko rw’Ubujurire asaba gufungurwa by’agateganyo mu gihe ategereje kuburana urubanza rusubirwamo ku mpamvu z’akarengane urwo yatsinzwe. Mu iburanisha, Ubushinjacyaha bwavugaga ko urwo rubanza Bado ashingiraho asaba ko yarekurwa rwasobanuye nabi ingingo ya 64 y’itegeko rigena ububasha bw’inkiko maze ruyiha ibisobanuro binyuranye n’ugushaka k’Umushingamategeko, buvuga ko ikivugwa muri iyo ngingo ari uguhagarika irangizwa ry’urubanza ritaramara gushyirwa mu bikorwa, mu gihe nyamara mu manza nshinjabyaha iyo uwahamijwe icyaha amaze gufungwa, irangiza ry’urubanza riba rirangiriye aho igisigaye ari ukurangiza igihano; bityo iyo ngingo ikaba idashobora gukoreshwa ku muntu ufunzwe mu rwego rwo kurangiza igihano. Ibyo byumvikanisha ko umurongo wafashwe n’Urukiko rw’Ikirenga mu rubanza nº RP 00003/2018/SC unyuranyije n’Itegeko ukaba udashobora gushingirwaho ahubwo ukaba ukwiriye guhindurwa. Incamake y’icyemezo: Urukiko rw’Ubujurire, kimwe n’izindi nkiko, rutegetswe buri gihe kubahiriza umurongo watanzwe n’Urukiko rw’Ikirenga igihe cyose ikibazo rwashyikirijwe gisa neza n’icyakemuwe n’Urukiko rw’Ikirenga. Bityo umurongo watanzwe n’Urukiko rw’Ikirenga mu rubanza no RP 00003/2018/SC ukaba ari nawo ukwiye gukurikizwa ku kibazo cya Bado Bede. Ikirego cya Bado Bede gifite ishingiro, agomba gufungurwa mu gihe ategereje icyemezo kizafatwa mu rubanza RS/INJUST/RP 00005/2022/CA.
Page 2
Amategeko yakoreshejwe: Itegeko n° 30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw ‘inkiko, ingingo ya 64, igika cya 2. Imanza zashingiwe ho: Urubanza no RS/INCONST/SPEC 00004/2019/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 04/12/2019, haburana GLIHD (Great Lakes Initiative for Human Rights Development) na Leta y’u Rwanda, Urubanza n° RPA 00060/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 04/04/2022 haburana Nsabimana Callixte Alias Sankara na bagenzi be, Urubanza no RP 00003/2018/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 29/10/2018, haburana Niyitegeka Emmanuel n’ubushinjacyaha. Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA [1] Mu rubanza no RPA 00991/2018/HC/KIG rwaciwe n’Urukiko Rukuru ku wa 27/12/2019, Bado Bede yahamijwe icyaha cy’ubujura bukoresheje kiboko cyangwa ibikangisho n’icyo gukoresha inyandiko mpimbano. Urukiko ruhamishaho igihano yari yahawe ku rwego rwa mbere cy’igifungo cy’imyaka irindwi n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda ibihumbi magana atatu (300,000 FRW). [2] Bado Bede yasabye gusubirishamo urwo rubanza ku mpamvu z’akarengane arabyemererwa. Maze mu cyemezo no 091/CJ/2022 cyo ku wa 14/07/2022, Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga ategeka ko urubanza rwe rusubirwamo n’Urukiko rw’Ubujurire. [3] Bado Bede amaze kubyemererwa yandikiye Ubuyobozi bwa Gereza asaba gufungurwa by’agateganyo mu gihe ategereje kongera kuburana. Ibyo yabisabye yisunze umurongo wafashwe n’Urukiko rw’Ikirenga mu
rubanza RP 00003/2018/SC rwaciwe ku wa 29/10/2018, haburana Ubushinjacyaha na Niyitegeka Emmanuel, rwemeje ko uburenganzira bw’uwamaze kwemererwa ko urubanza rwe rusubirwamo ku mpamvu z’akarengane atari Urukiko agomba gusaba ko bushyirwa mu bikorwa mu gihe nta wabubangamiye, ahubwo ko igihe bibaye ngombwa yakwiyambaza abashinzwe kurangiza imanza barimo abahesha b’inkiko, abayobozi ba za gereza n’abandi. [4] Mu gusubiza ubusabe bwe, Ubuyobozi bwa Gereza bwamubwiye ko ku bimureba imihango yo kurangiza urubanza yarangiye ku buryo itaba igihagaritswe nk’uko abisaba, ahubwo ko yategereza Urukiko rw’Ubujurire rukabanza gufata icyemezo ku rubanza rwe. Bado Bede ntiyanyuzwe n’icyo gisubizo ahita atanga ikirego cyihutirwa mu Rukiko rw’Ubujurire asaba gufungurwa by’agateganyo mu gihe ategereje kuburana urubanza rusubirwamo ku mpamvu z’akarengane urwo yatsinzwe.
Page 3
[5] Iburanisha ryashyizwe ku wa 05/10/2022, uwo munsi Bado Bede yitaba Urukiko yunganiwe na Me Kayijuka Ngabo ari kumwe na Me Bahati Vedaste, naho Ubushinjacyaha buhagarariwe n’Umushinjacyaha ku rwego rw’igihugu Nyandwi Jean Côme. [6] Urukiko rwabanje kumenyesha ababuranyi ingingo zigize urubanza ari zo: Kumenya niba ikirego gisaba gufungura by’agateganyo uwari ufunzwe utegereje iburanisha ry’urubanza ku mpamvu z’akarengane ari urubanza rubanziriza urundi, ruburanishirizwa hamwe n’urubanza mu mizi byanze bikunze; Kumenya niba Bado Bede akwiye gufungurwa mu gihe hategerejwe ko urubanza rwe rusubirwamo ku mpamvu z’akarengane. [7] Abunganiye uregwa bahise batanga inzitizi, bavuga ko ikirego batanze ari ikirego nsobanurakirego gitanzwe n’umuburanyi umwe (requête unilatérale), kandi ko muri bene ibyo birego nta muntu uba uregwa; bityo ko Ubushinjacyaha budakwiye kuba umuburanyi muri uru rubanza. [8] Nyuma y’impaka ku kibazo cyo kumenya niba ikirego cyatanzwe ari inyandiko nsobanurakirego itanzwe n’umuburanyi umwe (requête unilatérale) cyangwa ikirego cyihutirwa (référé), urukiko rwariherereye rufatira mu ntebe icyemezo gikurikira: “Urukiko rusanga ibivugwa n’abunganira Bado Bede by’uko ikirego batanze ari inyandiko nsobanurakirego itanzwe n’umuburanyi umwe (requête unilatérale) kuko gisaba ubwihutirwe kandi kikaba ntaho gihuriye n’urubanza rw’iremezo nta shingiro bifite. Urukiko
rwemera koko ko, hari ubwihutirwe ariko rugasanga ikirego cya Bado Bede kitarashoboraga kubaho iyo haza kuba nta rubanza rw’iremezo gishamikiyeho ruri muri uru Rukiko. Urukiko rusanga ingingo ya 64 y’itegeko n°30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’inkiko1 ari yo shingiro y’ihuriro riri hagati y’ikirego gisaba gufungurwa by’agateganyo cyatanzwe na Bado Bede ndetse n’ikirego gisaba gusubirishamo ku mpamvu z’akarengane urubanza yatsinzwe. Ibyo rukabishingira ku kuba urubanza nk’uru rubaho iyo Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga amaze kwemera ko urubanza rusubirwamo ku mpamvu z’akarengane. Bityo, Urukiko rw’Ubujurire rusanga rero ikirego gitanzwe muri ubwo buryo nta kundi cyafatwa uretse kuba ari ikirego cyihutirwa (référé). Urukiko rusanga icyakora kuba mu gutanga iki kirego cyarahawe inyito itari yo bitabuza urubanza gukomeza kuburanishwa kuko ikigenderewe ari ugusuzuma ibiteganywa n’ingingo ya 64 y’itegeko rigenga ububasha bw’inkiko yavuzwe haruguru”. [9] Iburanisha ryarakomeje, Ubushinjacyaha buvuga ko bitakiri ngombwa gusuzuma ikibazo kijyanye no kumenya niba ikirego gisaba gufungura by’agateganyo uwari ufunzwe utegereje iburanisha ry’urubanza ku mpamvu z’akarengane ari urubanza rubanziriza urundi, ruburanishirizwa 1 Iyo ngingo iteganywa ko: “Gusaba ko urubanza rwaciwe ku rwego rwa nyuma rusubirwamo ku mpamvu z’akarengane ntibihagarika irangiza ry’urubanza. Icyakora, iyo Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga yemeje ko urubanza rwongera kuburanishwa ku mpamvu z’akarengane ariko rutararangizwa, irangizwa ryarwo rihita rihagarara kabone n’iyo imihango yo kururangiza yaba yaratangiye.”
Page 4
hamwe n’urubanza mu mizi byanze bikunze. Urukiko rwemeranya n’ababuranyi ko hagiye gusuzumwa gusa ingingo imwe isigaye. II. IKIBAZO KIGIZE URUBANZA N’ISESENGURA RYACYO. Kumenya niba Bado Bede akwiye gufungurwa mu gihe hategerejwe ko urubanza rwe rusubirwamo ku mpamvu z’akarengane. [10] Bado Bede n’abamwunganira bavuga ko mu rubanza no RP 00003/2018/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 29/10/2018, haburana Niyitegeka Emmanuel n’Ubushinjacyaha, rwakemuraga ikibazo gisa neza n’ikiri muri uru rubanza, mu gika cyarwo cya 15, Urukiko rw’Ikirenga rwatanze umurongo ko uburenganzira bw’uwamaze kwemererwa iburanisha ry’urubanza rwe ku mpamvu z’akarengane atari Urukiko agomba gusaba ko bushyirwa mu bikorwa, mu gihe nta wabubangamiye. Bakavuga ko rero nk’uko bivugwa muri icyo gika nta mpamvu yo gusaba urukiko gukora ibiri mu nshingano z’inzego zishinzwe irangiza ry’imanza nshinjabyaha mu gihe zakoze ibyo zishinzwe gukora; icyakora ko iyo batabikoze kandi babisabwe nk’uko byagenze kuri Bado Bede bitanga uburenganzira bwo kugana urukiko kugirango asabe ko uburenganzira bwe bubangamiwe bwubahirizwa. Bashingiye ku ngingo ya 64 igika cya 2 cy’Itegeko no 30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’inkiko n’ingingo ya 216 y’itegeko no 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha2 basaba Urukiko rw’Ubujurire gutegeka Ubuyobozi bwa gereza ya Nyarugenge
kurekura Bado Bede akaba ari hanze, igihe ategereje kuburana urubanza rusubiramo ku mpamvu z’akarengane urwo yatsinzwe. [11] Ubushinjacyaha bwo buvuga ko urwo rubanza Bado Bede ashingiraho asaba ko yarekurwa rwasobanuye nabi ingingo ya 64 y’itegeko rigena ububasha bw’inkiko maze ruyiha ibisobanuro binyuranye n’ugushaka k’Umushingamategeko. Ubushinjacyaha buvuga ko ikivugwa muri iyo ngingo ari uguhagarika irangizwa ry’urubanza ritaramara gushyirwa mu bikorwa, mu gihe nyamara mu manza nshinjabyaha iyo uwahamijwe icyaha amaze gufungwa, irangiza ry’urubanza riba rirangiriye aho igisigaye ari ukurangiza igihano; bityo iyo ngingo ikaba idashobora gukoreshwa ku muntu ufunzwe mu rwego rwo kurangiza igihano. Ibyo byumvikanisha ko umurongo wafashwe n’Urukiko rw’Ikirenga mu rubanza nº RP 00003/2018/SC unyuranyije n’Itegeko ukaba udashobora gushingirwaho ahubwo ukaba ukwiriye guhindurwa. [12] Ubushinjacyaha bukomeza buvuga ko biri mu nshingano z’Urukiko rw’Ubujurire guhindura umurongo wari warafashwe n’Urukiko rw’Ikirenga iyo rubona ko uwo murongo unyuranyije n’itegeko kandi rukaba rubona ko kuwuhindura ari bwo buryo bwiza bwo gutanga ubutabera. Ubushinjacyaha buvuga kandi ko ibyo Urukiko rw’Ubujurire rwagiye rubikora, butanga urugero rw’urubanza no RPAA 00048/2020/CA rwaciwe n’uru Rukiko ku wa 26/5/2022, haburana Ubushinjacyaha na Bimenyimana Jean Paul. Muri urwo rubanza Urukiko rw’Ubujurire rukaba rwarasobanuye impamvu rudakurikiza umurongo wari waratanzwe n’Urukiko rw’Ikirenga mu manza zinyuranye, zirimo: RPA 0282/08/2008/CS rwaciwe kuwa 12/3/2010 haburana Nyirangondo Virginie n’Ubushinjacyaha; 2 Iyi ngingo igaragaza abafite inshingano yo kurangiza imanza
Page 5
RPAA 0124/09/SC rwaciwe kuwa 1/06/2012 haburana Twizeyimana Isaie n’ Ubushinjacyaha; RPAA 0024/14/CS rwo kuwa 19/05/2017 haburana Ubushinjacyaha na Ruramugaruye Eric n’izindi. [13] Ubushinjacyaha buvuga ko muri urwo rubanza Urukiko rw’Ubujurire rwasobanuye ko kudakurikiza umurongo w’Urukiko rw’Ikirenga atari ukuwirengagiza, ahubwo ari uko wavanweho n’itegeko.
UKO URUKIKO RUBIBONA [14] Muri uru rubanza impaka zishingiye ku kumenya niba urubanza rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga rugatanga umurongo ku bisobanuro bikwiye guhabwa ingingo y’itegeko rugomba gukurikizwa n’inkiko zo hasi ku bibazo byose bisa n’icyakemuwe muri rwo. Mu yandi magambo, ese Urukiko rwo hasi rushobora kuvuguruza ibisobanuro byatanzwe n’Urukiko rurukuriye rugafata undi murongo? [15] Ikibazo cyo kumenya agaciro k’umurongo watanzwe n’inkiko, cyasubijwe mu rubanza n˚ RS/INCONST/SPEC 00004/2019/SC rwaciwe ku wa 04/12/2019, haburana GLIHD (Great Lakes Initiative for Human Rights Development) na Leta y’u Rwanda, aho mu gika cya 33, Urukiko rw’Ikirenga rwagaragaje ko mu mikorere y’inkiko zishingira ku mahame yo kubahiriza umurongo wafashwe (stare decisis), buri rukiko ruba rugomba kubahiriza umurongo rwafashe ku kibazo runaka, n’uwafashwe n’Urukiko rurukuriye hakurikijwe uko zisumbana (the higher up a court is in the hierarchy, the more authoritative its decisions: decisions of the higher courts will bind lower courts to apply the same decided principle)3. [16] Ibi ni nako biteganyijwe mu mabwiriza no 001/2021 yo ku wa 15 Werurwe 2021 ya Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga agenga itangazwa ry’imanza mu cyegeranyo cy’ibyemezo by’inkiko, mu ngingo yayo ya 9, igika cya 2 n’icya 3, aho agira iti: “Buri mucamanza ategetswe kubahiriza umurongo usanzweho waba uwo ku rwego rw’Urukiko
arimo cyangwa urwisumbuyeho uko inkiko zigenda zisumbana. Icyakora umucamanza ashobora kudakurikiza umurongo usanzweho iyo ashoboye kugaragaza ko ibibazo biri mu rubanza aca bidasa n’ibyaburanwe mu murongo usanzweho (distinguishing) cyangwa iyo abashije kugaragaza ko uwo murongo ubangamiye inyungu z’ubutabera (overruling).”4 [17] Urukiko rw’Ubujurire narwo rwongeye kubisobanura mu rubanza n° RPA 00060/2021/CA rwaciwe ku wa 04/04/2022 haburana Nsabimana Callixte Alias Sankara na bagenzi be, aho mu gika cyarwo cya 54 Urukiko rwasobanuye ko umucamanza ategetswe kubahiriza umurongo watanzwe n’inkiko zimukuriye, uw’Urukiko arimo cyangwa uwo yatanze mu manza yaciye ku bibazo bisa n’icyo agomba gucyemura. Guhindura uwo murongo bishobora gukorwa gusa n’Urukiko 3 Reba igika cya 33 cy’urubanza n˚ RS/INCONST/SPEC 00004/2019/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 04/12/2019, haburana GLIHD na Leta y’u Rwanda 4 Aya mabwiriza wayasanga: https://www.judiciary.gov.rw/fileadmin/Publications/Laws/3_-_Amabwiriza_CJ_- _Ibyegeranyo.pdf Reba ingingo ya 9 igika cya 2 n’icya 3.
Page 6
rwisumbuye ku rwaciye urubanza cyangwa urwo rukiko ubwarwo. Uretse muri ibyo bihe, Umushingamategeko w’u Rwanda yateganyije uko bigenda igihe umuburanyi atemeranya n’umurongo uriho mu rubanza ruheruka gucibwa ku kibazo gisa n’icye. Icyo gihe, nk’uko biteganywa mu ngingo za 65 na 73 z’Itegeko rigena ububasha bw’inkiko, abiregera Urukiko rw’Ikirenga kugira ngo ruwuhindure. [18] Ibi bisobanuro byatanzwe byose bigaragaza ko Urukiko rw’Ubujurire, kimwe n’izindi nkiko, rutegetswe buri gihe kubahiriza umurongo watanzwe n’Urukiko rw’Ikirenga igihe cyose ikibazo rwashyikirijwe gisa neza n’icyakemuwe n’Urukiko rw’Ikirenga. [19] Muri uru rubanza, harasuzumwa niba ikibazo cya Bado Bede usaba gufungurwa by’agateganyo mu gihe hategerejwe gusubiramo ku mpamvu z’akarengane urubanza rwe gisa neza n’icyari mu rubanza no RP 00003/2018/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 29/10/2018, haburana Niyitegeka Emmanuel n’ubushinjacyaha; ku buryo umurongo wafashwe muri urwo rubanza ari nawo ugomba gushingirwaho muri uru. [20] Mu rubanza RP 00003/2018/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga, Niyitegeka Emmanuel yari yarahamijwe n’Urukiko Rukuru ubufatanyacyaha mu gukora no gukoresha inyandikompimbano ahanishwa igihano cy’igifungo cy’imyaka ibiri, urwo rubanza rumaze kuba itegeko arafatwa arafungwa. Niyitegeka Emmanuel yaje kwemererwa gusubirishamo urwo rubanza ku mpamvu z’akarengane bituma ahita atanga ikirego
mu Rukiko rw’Ikirenga kuko ari rwo rwagombaga gusubiramo urubanza rwe, asaba gufungurwa by'agateganyo kuko urubanza rwashingiweho afungwa rwagaragayemo akarengane. [21] Muri urwo rubanza Urukiko rw’Ikirenga rwasuzumye ikibazo cyo kumenya niba irekurwa ry’ufunzwe kubera igihano yakatiwe rigomba gusabwa Urukiko, mu gihe hamaze kwemezwa ko urubanza yakatiwemo icyo gihano rugomba kongera kuburanishwa. Urukiko rw’Ikirenga rwasesenguye ingingo ya 64, igika cya 2 y’Itegeko n° 30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw ‘inkiko maze rusanga Umushingamategeko yarashatse ko, mu gihe ugusaba ko urubanza rusubirwamo ku mpamvu z’akarengane byamaze kwemerwa na Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga yategetse ko rwongera kuburanishwa, hatabaho irangizwa ryarwo, ndetse n’iyo ryaba ryaratangiye rigomba guhagarara. Rwemeza ko uburenganzira Niyitegeka Emmanuel aregera abufite ku bw’itegeko, ruvuga ko ishyirwa mu bikorwa ry’ubwo burenganzira rishinzwe Ubushinjacyaha n’Ubuyobozi bwa Gereza Niyitegeka Emmanuel afungiyemo. [22] Ku birebana n’uru rubanza, Bado Bede urega yahamijwe n’Urukiko Rukuru icyaha cy’ubujura bukoresheje kiboko cyangwa ibikangisho n’icyo gukoresha inyandiko mpimbano ahanishwa igifungo cy’imyaka irindwi n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda ibihumbi magana atatu (300,000 FRW). Bado Bede wari ufunze mu rwego rwo kurangiza igihano yakatiwe n’Urukiko Rukuru yasabye gusubirishamo urwo
rubanza ku mpamvu z’akarengane arabyemererwa, mu cyemezo No 091/CJ/2022 cyo14/07/2022 cya Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga. Amaze kubyemererwa yasabye Ubuyobozi bwa gereza uburenganzira bwo gufungurwa by’agateganyo mu gihe ategereje kuburana urubanza rusubirishamo urwo yatsinzwe ntiyabyemererwa, bituma aregera Urukiko rw’Ubujurire kuko ari rwo ruzasubiramo urubanza rwe, asaba gufungurwa by’agateganyo kuko ari uburenganzira yemererwa n’amategeko nk’uko byemejwe n’Urukiko rw’Ikirenga.
Page 7
[23] Uru Rukiko rurasanga imiterere y’ikibazo cya Niyitegeka Emmanuel isa neza n’imiterere y’ikibazo cya Bado Bede kuko bombi basabye kurekurwa hashingiwe ku biteganywa n’ingingo ya 64 y’itegeko rigena ububasha bw’inkiko. Bityo umurongo watanzwe n’Urukiko rw’Ikirenga mu rubanza no RP 00003/2018/SC rwaciwe n’Urukiko rw’ikirenga hacyemurwa ikibazo cya Niyitegeka Emmanuel ukaba ari nawo ukwiye gukurikizwa ku kibazo cya Bado Bede. [24] Naho ku bijyanye n’ibyo Ubushinjacyaha buburanisha buvuga ko Urukiko rw’Ubujurire rufite ububasha n’inshingano byo guhindura umurongo watanzwe n’Urukiko rw’Ikirenga nk’uko rwabigenje mu rubanza no RPAA 00048/2020/CA rwaciwe n’uru Rukiko ku wa 26/5/2022, haburana Ubushinjacyaha na Bimenyimana Jean Paul, Urukiko rurasanga Ubushinjacyaha bwarabyumvise nabi. Koko rero muri urwo rubanza mu gika cya 26 urukiko rwasobanuye ko impamvu rudakurikiza umurongo watanzwe n’Urukiko rw’Ikirenga ari uko uwo murongo wakuweho n’itegeko ryasohotse nyuma y’uko ushyizweho. Ibi byumvikanisha ko itegeko rishya ritari gusobanurwa n’umurongo wafashwe mbere y’uko rijyaho; akaba ari byo byatumye Urukiko rw’Ubujurire ruha itegeko rishya ibisobanuro biri mu murongo w’ubushake bw’Umushingamategeko: icyahinduye uwo murongo si Urukiko rw’Ubujurire ahubwo ni itegeko. [25] Kubera izo mpamvu zose, Urukiko rurasanga Bado Bede akwiye guhabwa uburenganzira bwo kuba afunguwe mu gihe
ategereje ko urubanza no RPA 00991/2018/HC/KIG rwaciwe n’Urukiko Rukuru ku wa 27/12/2019 rusubirwamo ku mpamvu z’akarengane. III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [26] Rwemeje ko ikirego cya Bado Bede, gisaba gufungurwa by’agateganyo mu gihe ategereje ko urubanza no RPA 00991/2018/HC/KIG rwaciwe n’Urukiko Rukuru ku wa 27/12/2019 rusubirwamo ku mpamvu z’akarengane, gifite ishingiro; [27] Rutegetse ko Bado Bede afungurwa mu gihe ategereje icyemezo kizafatwa mu rubanza RS/INJUST/RP 00005/2022/CA. [28] Ruvuze ko nta magarama atangwa muri uru rubanza.
Case-aware research
Ask AI about this case
The judgment and available research above are public. New questions open in a separate private conversation grounded in this case.