Download PDF

Rwanda Civil

Supreme Court

BAYINGANA NUNDI v NDABAMENYE Add

On this page

Professional case brief

Research organized from the available case record

Source document

01

Holding and result

The Supreme Court found that, due to new evidence and unresolved procedural questions regarding legal representation and the status of the parties, the hearing must be reopened to allow all parties to clarify outstanding issues before a final decision can be rendered.

Court disposition

Hearing reopened for further clarification; no final judgment on merits issued.

Orders

  • The hearing in case RS/INJUST/RC 00012/2019/SC is to be reopened for further submissions by the parties.
  • The hearing is scheduled to resume on 11/01/2022 at 8:30 AM.

02

Material facts

Parties

Bayingana Ntango Théodomir

Applicant Counsel: Me Mbarushimana Aimé

Bazigaga Adèle

Applicant

Baingana Ntango Christine

Applicant Counsel: Me Rukarishya Philemon

Ndabamenye Eraste

Respondent Counsel: Me Rudakemwa Jean Félix

Mushimiyimana Pauline

Respondent Counsel: Me Rudakemwa Jean Félix

Nyirabarenzi Pelagia

Respondent Counsel: Me Rudakemwa Jean Félix

Mukasine Marie Louise

Respondent Counsel: Me Rudakemwa Jean Félix

Amounts and remedies

  • Auction Purchase Price: RWF 12,600,000

03

Procedural history

  1. Posture

    Civil / Interlocutory Order (preliminary Procedural Ruling)

04

Questions and positions

Legal issues

Party arguments

Applicant
Bayingana argued that he acquired the property lawfully through auction and that the previous decisions in his favor should stand. He also raised issues of procedural fairness and requested a review due to alleged injustice.
Respondent
Ndabamenye (and later his heirs) argued that the property rightfully belonged to Ndabamenye, that prior proceedings were flawed, and challenged the applicant's procedural compliance. The respondent's counsel also asserted a valid mandate to represent the deceased and his heirs.

05

Court’s reasoning

  1. 01

    Article 75, Law No. 22/2018 of 29/04/2018 on civil, commercial, labor and administrative procedure

    Before making a decision, the court may reopen the hearing if it finds that further clarification is needed for the truth to emerge.

06

Ratio, limits and disposition

Ratio decidendi

The Supreme Court found that, due to new evidence and unresolved procedural questions regarding legal representation and the status of the parties, the hearing must be reopened to allow all parties to clarify outstanding issues before a final decision can be rendered.

Court disposition

Hearing reopened for further clarification; no final judgment on merits issued.

  • The hearing in case RS/INJUST/RC 00012/2019/SC is to be reopened for further submissions by the parties.
  • The hearing is scheduled to resume on 11/01/2022 at 8:30 AM.

Source and reliance status

Supreme Court · 29 October 2021

This page organises the available record for research. Confirm quotations, current status, and subsequent treatment against the official source before relying on the case.

Judgment reading view

Judgment text

The complete available source text.

Source document

Supreme Court

Civil· 29 October 2021

RS/INJUST/RC 00012/2019/SC

BAYINGANA NUNDI v NDABAMENYE Add

- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2021-10-29 - Case/document no.: RS/INJUST/RC 00012/2019/SC - Collection: Supreme Court

Text

Page 1

BAYINGANA N’UNDI v NDABAMENYE [Rwanda URUKIKO RW’IKIRENGA - RS/INJUST/RC 00012/2019/SC (Mukamulisa P.J, Nyirinkwaya, Hitiyaremye, Karimunda na Muyoboke, J.) 29 Ukwakira 2021] Amategeko agenga imanza mbonezamubano – Imiburanishirize y’imanza – Ipfundurwa ry’urubanza - Mbere yo gufata icyemezo kandi rubyibwirije, urukiko rushobora gupfundura iburanisha mu gihe rusanga hari ibyo rukeneye gusobanukirwa kurushaho bitasobanutse mu iburanisha kugira ngo ukuri kugaragare. Itegeko Nº 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, ingingo ya 75. Incamake y’ikibazo: Bayingana yaguze ikibanza cya Ndabamenye muri cyamunara aza kucyandikwaho we n’umugore we witwa Bazigaga ariko Ndabamenye nyuma aza kuregera Urukiko rwisumbuye rwa Nyarugenge arusaba kwemeza ko icyo kibanza n’ibindi birmo ari bye anarusaba gutesha agaciro icyemezo cy’umutungo cyanditse kuri Bayingana na Bazigaga kikamwandikwaho. Urukiko rwasanze icyo kirego nta shingiro gifite kuko abaregwa babonye icyo kibanza mu buryo bukurikije amategeko. Ndabamenye yajuririye urwo rubanza mu Rukiko Rukuru avuga ko Urukiko Rwisumbuye rutasuzumye inzitizi y’uko iki kibazo cyaburanwe mu rundi rubanza ko kandi yabujijwe uburenganzira bwo kuvuguruzanya. Urukiko Rukuru rwemeje ko ikibanza kiburanwa ari icya Ndabamenye bityo ko ikibanza cyari gifite Nº 17 ubu gifite

UPI Nº 1/01/09/03/1077 ari icye. Bayingana yasabye ko urwo rubanza rwasubirirwamo ku mpamvu z’akarengane hanyuma Urukiko rw’Ikirenga ruza kongera kuruburanisha harebwa ko hari ubutumwa (mandat) Me Rudakemwa yahawe bwo kuburanira Ndabamenye kuko habonetse amakuru avuga ko yaba yarapfuye nyamara Avoka uvuga ko amuhagarariye akaba atarabimenyesheje Urukiko kandi no munyandiko zigize dosiye hakaba harimo amakuru ateye urujijo; iki rero kikaba ari ikibazo ndemyagihugu kigomba kubanza gusuzumwa mbere y’ibindi byose. Urukiko rwasabye Me Rudakemwa gutanga ibimenyesto by’ubutumwa yaba yarahawe no gufatanya n’abagize umuryango wa Ndabamenye gushaka no kugaragaza icyemezo cy’uko yapfuye. Igihe bahawe cyo kuzana ibyo byemezo cyarageze ariko ntibabigaragaza bituma Urukiko rubanza gusuzuma niba Avoka hari ubutumwa yahawe bwo guhagararira Ndabamenye. Me Rudakemwa avuga afite ububasha yahawe bwo Guhagararira Ndabamenye kuva mu manza zabanjririje uru kandi ko amwishyura nta kibazo. Akomeza avuga ko baheruka kuvugana mu ntangiro za 20019. Iburanisha ryarapfundikiwe ariko mu gihe urubanza rwari rugisuzumwa, ku itariki ya 27/10/2021, Urukiko rwabonye inyandiko Me Rudakemwa yashyize muri dosiye zivuga ko Mushimiyimana, Nyirabarenzi na Mukasine ari abazungura ba Ndabamenye, ko kandi bamuhaye uburenganzira bwo kubahagararira mu rubanza N° RS/INJUST/RC 00012/2019/SC bituma Urukiko rubyutsa uru rubanza. Incamake y’icyemezo: Mbere yo gufata icyemezo kandi rubyibwirije, urukiko rushobora gupfundura iburanisha mu gihe rusanga hari ibyo rukeneye gusobanukirwa kurushaho bitasobanutse mu iburanisha kugira ngo ukuri kugaragare bityo hashingiwe ku bimenyetso

Page 2

biganisha ku mpaka ziri muri uru rubanza byatanzwe nyuma y’iburanisha, Urukiko rurasanga mbere yo gufata icyemezo, iburanisha ry’urubanza N° RS/INJUST/RC 00012/2019/SC rigomba gupfundurwa ababuranyi bakagira ibyo basobanura. Urubanza N° RS/INJUST/RC 00012/2019/SC rugomba gupfundurwa ababuranyi bakagira ibyo basobanura; Amategeko yashingiweho: Itegeko Nº 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, ingingo ya 75. Nta manza zifashishijwe: Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA [1] Kuwa 13/07/1996 Bayingana Ntango Théodomir yaguze muri cyamunara ikibanza n'amazu acyubatsemo bya Ndabamenye Eraste biherereye mu Kagari ka Kiyovu, Umurenge wa Nyarugenge, ku giciro cya 12.600.000 Frw hashingiwe ku cyemezo No 285/96 cyo kuwa 04/04/1996 giteza cyamunara umutungo wa Ndabamenye Eraste kugira ngo hishyurwe umwenda yari afitiye Banki yitwaga BACAR. [2] Ndabamenye Eraste yaregeye Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge arusaba kwemeza ko ikibanza nº 1077 n’ibirimo ari ibye, anasaba gutesha agaciro icyemezo cy’umutungo cyanditse kuri Bayingana Ntango Théodomir na Bazigaga Adèle, kikamwandikwaho. [3] Mu rubanza Nº RC 00276/2016/TGI/NYGE rwaciwe kuwa 27/07/2016, Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge rwemeje ko ikirego cyatanzwe na Ndabamenye Eraste nta shingiro gifite, ko ikibanza kiburanwa ari icya Bayingana Ntango Théodomir

n’umugore we BAZIGAGA Adèle kubera ko bakibonye mu buryo bukurikije amategeko kandi ko nta mpamvu yo gutesha agaciro ibyangombwa by’umutungo wabo. [4] Ndabamenye Eraste yajuririye urwo rubanza mu Rukiko Rukuru avuga ko Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge rutasuzumye inzitizi y’uko iki kibazo cyaburanwe mu rundi rubanza ko kandi yabujijwe uburenganzira bwo kuvuguruzanya. [5] Mu rubanza Nº RCA 00367/2016/HC/KIG rwaciwe ku wa 12/01/2018, Urukiko Rukuru rwemeje ko ubujurire bwatanzwe na Ndabamenye Eraste bufite ishingiro, ko ikibanza cyari gifite Nº 17 ubu gifite UPI Nº 1/01/09/03/1077, ari icya Ndabamenye Eraste. [6] Bayingana Ntango Théodomir yandikiye Perezida w'Urukiko rw'ubujurire amusaba gusuzuma akarengane yagiriwe muri urwo rubanza kugira ngo mu gihe byaba byemejwe na Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga, rwongere ruburanishwe. Mu cyemezo cye no 212/CJ/SC cyo kuwa 05/12/2019, Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga yemeje ko urubanza Nº RCA

Page 3

000367/2016/HC/KIG rusubirwamo ku mpamvu z’akarengane, ikirego cyandikwa kuri N° RS/INJUST/RC 00012/2019/SC. [7] Urubanza rwaburanishijwe mu ruhame ku wa 12/10/2020, Urukiko rw’Ikirenga rubanza gusuzuma inyandiko Bayingana Ntango Théodomir yatanze igaragaza ko umugore we bari bafatanyije urubanza ariwe Bazigaga Adèle yapfuye. Nyuma yo kubona ko bashyingiranywe mu buryo bwemewe n’amategeko kandi bafatanyije umutungo uburanwa, Urukiko rwasanze, ku ruhande rurega, uru rubanza rugomba gukomezwa na Bayingana Ntango Théodomir wenyine. [8] Urukiko rwanasuzumye inzitizi yatanzwe na Me Rudakemwa Jean Félix uhagarariye Ndabamenye Eraste wavugaga ko Bayingana Ntango Théodomir atubahirije ibihe byo gusaba gusubirishamo urubanza ku mpamvu z’akarengane, rusanga nta shingiro ifite nyuma yo kubona ko Bayingana Ntango Théodomir yatanze ikirego mbere y’iminsi 30 iteganywa n’ingingo ya 56, igika cya mbere y’itegeko no 30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’Inkiko. [9] Ku bijyanye no kuba Baingana Ntango Christine yarasabye ko yakurwa muri uru rubanza kuko nta nyungu arufitemo, Urukiko rwasanze nta cyatuma arukurwamo kubera ko ingingo ya 63, igika cya mbere, y’Itegeko N° 30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’inkiko iteganya ko iyo Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga yemeje ko urubanza rusubirwamo ku mpamvu z’akarengane, ruburanishwa bundi bushya abarubayemo ababuranyi bose

bahari. [10] Muri iryo buranisha kandi ryo ku wa 12/10/2020, Urukiko rwemeje ko ruzakora iperereza rukagera ahari ikiburanwa maze kuwa 29/12/2020, iperereza rirakorwa, Me Rudakemwa Jean Félix asaba ko uwitwa Zigirababiri Protais abazwa nk’umutangabuhamya. Mu ibazwa rye, Zigirababiri Protais yamenyesheje Urukiko ko Ndabamenye Eraste yapfuye mu kwezi kwa 2/2020 aguye muri Afurika y’Epfo. [11] Uru rubanza rwongeye kuburanishwa ku wa 06/01/2021, Me Rudakemwa Jean Félix abazwa igihe yamenyeye ko Ndabamenye Eraste aburanira yapfuye n’impamvu atabimenyesheje Urukiko asubiza ko mu kwezi kwa 2/2020 aribwo abavandimwe ba Ndabamenye Eraste bamuhaye amakuru ko yapfuye, ko guhera icyo gihe yabasabye ikimenyetso kibyerekana ariko COVID 19 ihita itera bataragitanga, bagaruka mu nama ntegurarubanza mu kwezi kwa 6/2020, icyo kimenyetso nanone kitaraboneka. Anavuga ko atari kwiyambura ububasha cyangwa ngo abwire urukiko amakuru yamenye kuko yari atarabona ikimenyetso cy’uko uwo aburanira yapfuye koko. [12] Nyuma y’impaka zagiwe hagati y’ababuranyi ku bijyanye no kumenya niba Me Rudakemwa afite ububasha bwo kuburanira (mandat) Ndabamenye Eraste, Urukiko rwasanze hari ugushidikanya kuri ubwo butumwa, rumutegeka kubugaragaza bitarenze kuwa 20/01/2021, runamutegeka gufatanya n’abo mu muryango wa Ndabamenye Eraste kuzarushyikiriza inyandiko igaragaza ko Ndabamenye Eraste yapfuye n’inyandiko yerekana abazungura be bagomba gukomeza urubanza itanzwe n’urwego rubifitiye ububasha bitarenze ku wa 08/03/2021. [13] Urubanza rwongeye guhamagazwa ku wa 19/10/2021 Bayingana Ntango Théodomir ahagararirwa na Me Mbarushimana Aimé, Baingana Ntango Christine ahagararirwa na Me Rukarishya Philemon naho Ndabamenye Eraste ahagararirwa na Me Rudakemwa Jean Félix.

Page 4

[14] Nyuma yo kubona ko nta kimenyetso cyagaragajwe cyemeza ko Ndabamenye Eraste yapfuye, Urukiko rwasanze mbere y’uko iburanisha rikomeza, rugomba kubanza gusuzuma ikibazo kijyanye no kumenya niba hari ubutumwa (mandat) Me Rudakemwa Jean Félix yahawe bwo kuburanira Ndabamenye Eraste, rwemeza ko icyemezo kuri icyo kibazo kizafatwa ku wa 29/10/2021. [15] Mu gihe urubanza rwari rugisuzumwa, ku itariki ya 27/10/2021, Urukiko rwabonye inyandiko Me Rudakemwa Jean Felix yashyizwe muri dosiye zivuga ko Mushimiyimana Pauline, Nyirabarenzi Pelagia na Mukasine Marie Louise ari abazungura ba Ndabamenye Eraste, ko kandi bamuhaye uburenganzira bwo kubahagararira mu rubanza N° RS/INJUST/RC 00012/2019/SC. II. IBYASUZUMWE MURI URU RUBANZA [16] Ingingo ya 75 igika cya 4 y’itegeko Nº 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi ivuga ko mbere yo gufata icyemezo kandi rubyibwirije, urukiko rushobora gupfundura iburanisha mu gihe rusanga hari ibyo rukeneye gusobanukirwa kurushaho bitasobanutse mu iburanisha kugira ngo ukuri kugaragare. [17] Hashingiwe kuri iyi ngingo no kuba hari ibimenyetso biganisha ku mpaka ziri muri uru rubanza byatanzwe nyuma y’iburanisha, Urukiko rurasanga mbere yo gufata icyemezo, iburanisha ry’uru rubanza N° RS/INJUST/RC 00012/2019/SC rigomba gupfundurwa ababuranyi bakagira ibyo basobanura kugira ngo ukuri kugaragare. III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [18] Rwemeje ko urubanza N° RS/INJUST/RC 00012/2019/SC rugomba gupfundurwa ababuranyi bakagira ibyo basobanura; [19] Rutegetse ko iburanisha ry’urubanza rizasubukurwa kuwa 11/01/2022 saa mbili n’igice (8h30) za mu gitondo.

Source wording is retained. Consult the source document for its original formatting and pagination.

Authorities

Authorities used by the court

Cases, legislation, regulations, and constitutional provisions identified in the available record.

Law No. 22/2018 of 29/04/2018 on civil, commercial, labor and administrative procedure, Article 75

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Law No. 30/2018 of 02/06/2018 on the jurisdiction of courts, Articles 56 and 63

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Case-aware research

Ask AI about this case

The judgment and available research above are public. New questions open in a separate private conversation grounded in this case.

About this LexChat collection

This page organizes the available case record for research. Verify quotations, current status, and subsequent treatment against the source document. Corrections can be reported to hello@esheria.ai.

Legal information, not legal advice. Research summaries do not replace the judgment.