Download PDF

Rwanda Commercial

Court of Appeal

BCEG RWANDA Ltd v. SEBATIGITA

On this page

Professional case brief

Research organized from the available case record

Source document

01

Holding and result

The Court of Appeal found that both the Commercial Court and the High Commercial Court had decided against BCEG Rwanda Ltd on the same substantive grounds—namely, Sebatigita Patrick's standing, the validity of his claim for commission, and the liability of BCEG Rwanda Ltd under the consultancy agreement. As such, under Article 52(3) of Law No. 30/2018, a second appeal was inadmissible. The court also confirmed that Sebatigita Patrick had standing and that BCEG Rwanda Ltd was liable for the commission and related costs as previously determined.

Court disposition

Appeal dismissed as inadmissible for lack of jurisdiction.

Orders

  • BCEG Rwanda Ltd to pay Sebatigita Patrick 500,000 Frw as attorney fees and 200,000 Frw as case follow-up costs at this level.
  • Court fees paid by BCEG Rwanda Ltd to be retained as per expenses incurred.

02

Material facts

Parties

BCEG RWANDA Ltd

Appellant Counsel: Me Ngendahayo Kabuye Jean

Sebatigita Patrick

Respondent Counsel: Me Nkeza Sempundu Clément, Me Nsengiyumva Niyondora

Amounts and remedies

  • Commission Awarded: USD 360,000
  • Interest Awarded: USD 17,280
  • Total Commission Plus Interest: USD 377,280
  • Attorney Fees (first and Second Instance): RWF 1,000,000
  • Case Follow Up Costs (first and Second Instance): RWF 150,000
  • Court Fees (first and Second Instance): RWF 20,000
  • Attorney Fees (court of Appeal): RWF 500,000
  • Case Follow Up Costs (court of Appeal): RWF 200,000

03

Procedural history

  1. Posture

    Commercial Appeal / Court of Appeal Appellate Review

04

Questions and positions

Legal issues

Party arguments

Applicant
BCEG Rwanda Ltd argued that the lower courts erred in their assessment of the facts and evidence, that Sebatigita Patrick had no standing or interest to sue as he did not perform the contract, that the claim was time-barred, and that the lower courts failed to properly consider its defenses and evidence. It further argued that the appeal should be admitted as the grounds for its loss in the lower courts were not identical.
Respondent
Sebatigita Patrick, through counsel, argued that the appeal was inadmissible under Article 52(3) of Law No. 30/2018 because BCEG Rwanda Ltd lost on the same grounds in both lower courts, that he had standing and performed his contractual obligations, and that the lower courts correctly found in his favor on the merits and on the award of commission and interest.

05

Court’s reasoning

  1. 01

    Article 52(3) of Law No. 30/2018 of 02/06/2018 governing the jurisdiction of courts

    A second appeal is inadmissible where the appellant lost on the same grounds in both lower courts.

  2. 02

    Article 3 of Law No. 22/2018 of 29/04/2018 on civil, commercial, labor and administrative procedure

    Standing to sue requires a legal interest and capacity to bring the claim.

  3. 03

    General principle cited in judgment

    In commercial matters, evidence is free unless prohibited by law.

  4. 04

    Article 84 of Law No. 45/2011 of 25/11/2011 on contracts

    A party who fulfills contractual obligations is entitled to contractual consideration unless the contract is lawfully terminated.

06

Ratio, limits and disposition

Ratio decidendi

The Court of Appeal found that both the Commercial Court and the High Commercial Court had decided against BCEG Rwanda Ltd on the same substantive grounds—namely, Sebatigita Patrick's standing, the validity of his claim for commission, and the liability of BCEG Rwanda Ltd under the consultancy agreement. As such, under Article 52(3) of Law No. 30/2018, a second appeal was inadmissible. The court also confirmed that Sebatigita Patrick had standing and that BCEG Rwanda Ltd was liable for the commission and related costs as previously determined.

Obiter and limits

  • The court clarified that the requirement for 'same grounds' does not necessitate identical wording or reasoning in both lower court decisions, but rather that the essential basis for the decisions is the same.
  • The court noted that a company and its director are distinct legal entities, and prior litigation involving the company does not bar the director from bringing a personal claim.

Court disposition

Appeal dismissed as inadmissible for lack of jurisdiction.

  • BCEG Rwanda Ltd to pay Sebatigita Patrick 500,000 Frw as attorney fees and 200,000 Frw as case follow-up costs at this level.
  • Court fees paid by BCEG Rwanda Ltd to be retained as per expenses incurred.

Source and reliance status

Court of Appeal · 27 January 2023

This page organises the available record for research. Confirm quotations, current status, and subsequent treatment against the official source before relying on the case.

Judgment reading view

Judgment text

The complete available source text.

Source document

Court of Appeal

Commercial· 27 January 2023

RCOMAA 00067/2022/CA

BCEG RWANDA Ltd v. SEBATIGITA

- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2023-01-27 - Case/document no.: RCOMAA 00067/2022/CA - Collection: Court of Appeal

Text

Page 1

BCEG RWANDA Ltd v. SEBATIGITA [Rwanda URUKIKO RW UBUJURIRE – RCOMAA 00067/2022/CA (Kamere, P.J.,) 27 Mutarama 2023] Amategeko agenga Ububasha bw’ Inkiko – Ububasha bw’ Urukiko – Gutsindwa ku mpamvu zimwe – Urukiko rw’ Ubujurire ntirwagira ububasha bwo kwakira ikirego iyo umuburanyi yatsinzwe mu nkiko zombi zibanza ku mpamvu zimwe – Kuba inkiko zombi zibanza mu gufata icyemezo zasobanuye kimwe impamvu z’ugutsindwa ku bibazo byose byasuzumwe mu mizi, ibyo byafatwa nk’ impamvu zo gutsindwa ku mpamvu zimwe – Itegeko Nº 30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’Inkiko, ingingo ya 52. Incamake y’ ikibazo: Uwitwa Sebatigita Patrick, inzobere mu bijyanye n’ubwubatsi, yagiranye na sosiyete BCEG Rwanda Ltd amasezerano yo gutanga ubufasha bwo mu rwego rwa technique kugira ngo iyi sosiyete ibashe gupiganirwa, gutsindira isoko no kubaka inyubako y’icyahoze ari SORAS Group Ltd, maze bumvikana ko iza mugenera komisiyo ya 3% y’agaciro k’isoko, ihwanye na 360.000US Dollars nk’uko impande zombi zayumvikanyeho mu masezerano zagiranye, ariko nyuma akazi kamaze gukorwa Sebatigita avuga ko atishyuwe nkuko babyumvikanye mu masezerano. Nyuma yaho, Sebatigita yareze BCEG Rwanda Ltd mu Rukiko rw’Ubucuruzi, asaba kuyitegeka kumwishyura 360.000USDollars hiyongereyeho 18% y’umwenda wose nk’indishyi zo kutubahiriza amasezerano, asaba n’indishyi z’ibyagiye ku rubanza. Sosiyete BCEG Rwanda Ltd mbere yo

kwiregura yatanze inzitizi yo kutakira ikirego cya Sebatigita avuga ko nta nyungu yarafite mu rubaza kuko nta kazi yigeze akora mu kuvugurura inzu SORAS Group Ltd yakoreragamo, no kuba kandi amasezerano yaregeye yari ayo mu mwaka wa 2014 ariko akayaregera mu mwaka wa 2020. Sebatigita Patrick yireguye kuri iyo nzitizi avuga ko nta gaciro yahabwa kuko yakoze akazi yagombaga gukora. Ku bijyanye no kuba yaratinze gutanga ikirego, avuga ko yujuje inshingano ze, kandi ko nta buzime bwo gutanga ikirego bwabayeho. Urukiko rw’Ubucuruzi rwanzura ruvuga ko inzitizi zo kutakira ikirego zatanzwe na BCEG Rwanda Ltd nta shingiro zifite. Ku birebana n’imizi y’urubanza, BCEG Rwanda Ltd yireguye ivuga ko Sebatigita nta kintu yakoze kirebana n’amasezerano bakoranye, kuko atashoboye kugaragaza raporo y’akazi na invoices za EBM. Sebatigita Patrick we akavuga ko nta kazi yari ashinzwe ka buri munsi, kandi ko yari umu consultant, akaba atarasabwaga guhora aho inyubako iri kandi ko BCEG Rwanda Ltd yari ifite abakurikirana imirimo y’inyubako ya buri munsi. Urukiko rw’Ubucuruzi rwakijije urubanza, maze rwemeza ko BCEG Rwanda Ltd igomba kwishyura Sebatigita Patrick 360.000US Dollars ya komisiyo bumvikanye mu masezerano, n’inyungu mbonezamusaruro zayo zihwanye na 17.280 US Dollars, yose hamwe ikamwishyura 377.280 US Dollars.

Page 2

BCEG Rwanda Ltd ntiyishimiye iyo mikirize y’urubanza, maze irujuririra mu Rukiko Rukuru rw’Ubucuruzi, ivuga ko Urukiko rw’Ubucuruzi rwaciye urubanza rutumvise neza imiterere y’ikibazo cyari hagati yayo na Sebatigita Patrick, rwaraciye urubanza rudasesenguye ibimenyetso yarushyikirije ndetse n’icyo Sebatigita Patrick yabivuzeho, bigatuma rumugenera inyungu n’indishyi kandi ikirego remezo nta shingiro cyari gifite. Sebatigita Patrick nawe yireguye avuga ko impamvu z’ubujurire za BCEG Rwanda Ltd nta shingiro zifite, kuko itagaragaza icyo inenga urubanza yajuririye. Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwakijije urwo rubanza, rwemeza ko ubujurire bwa BCEG RWANDA Ltd nta shingiro bufite, bityo ko ibyemejwe mu rubanza rwaciwe n’Urukiko rw’ Ubucuruzi bishyirwa mu bikorwa. BCEG Rwanda Ltd yajuririye mu Rukiko rw’Ubujurire, maze Sebatigita Patrick yiregura muri uru Rukiko avuga ko ubujurire bwa kabiri bwa BCEG Rwanda Ltd butagomba kwakirwa kuko butari mu bubasha bw’Urukiko rw’Ubujurire kuko yatsinzwe ku mpamvu zimwe mu nkiko zombi zabanje. BCEG Rwanda Ltd nayo ivuga ko ubujurire bwatanzwe na BCEG Rwanda Ltd bugomba kwakirwa kubera ko n’ubwo yatsinzwe mu nkiko zombi zabanje, ariko itatsinzwe hashingiwe ku mpamvu zimwe.

Incamake y’ icyemezo: Kuba inkiko zombi zibanza mu gufata icyemezo zasobanuye kimwe impamvu z’ugutsindwa ku bibazo byose byasuzumwe mu mizi, ibyo byafatwa nk’ impamvu zo gutsindwa ku mpamvu zimwe.

Ubujurire ntibwakiriwe. Amagarama y’ urubanza ahwanye n’ ibyarukozwemo. Amategeko yashingiweho: Itegeko Nº 30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’Inkiko, Ingingo ya 52. Imanza zifashishijwe: Urubanza RCOMAA 0051/14/CS hagati ya RRA na SECAM Ltd rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 04/12/2015; Urubanza RCOMAA 0038/16/CS - RCOMAA 0033/2016/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 21/04/2017 hagati ya Bank of Kigali Plc na MULISA KANA Martin;

Page 3

Urubanza RS/INJUST/RCOM 00002/2020/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 25/09/2020 ruri hagati ya Road Solutions Pavement Products na MAILCO Ltd;

Urubanza RCOMAA 00035/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 12/02/2021, hagati ya Mudenge Emmanuel na Bank of Kigali Plc;

Urubanza RCOMAA 00043/2021/CA rwaciwe ku wa 29/12/2021 haburana HIGH END DEVELOPERS Ltd / Murerwa Annet, ODUOR EDGAR DICKSON OMALA OTIENO na RIGHT Ltd. Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA

[1] Ku wa 15/07/2014, Sebatigita Patrick, inzobere mu bijyanye n’ubwubatsi, yagiranye na BCEG Rwanda Ltd amasezerano yiswe “Consultant Agreement”. Muri ayo masezerano, Sebatigita Patrick yari afite inshingano yo gutanga ubufasha bwo mu rwego rwa technique kugira ngo BCEG Rwanda Ltd ibashe gupiganirwa, gutsindira isoko no kubaka inyubako y’icyahoze ari SORAS Group Ltd. Asobanura ko yakoze inshingano ze nk’inzobere bituma BCEG Rwanda Ltd itsindira iryo soko, ndetse ko imirimo imaze gutangira yakomeje kuyifasha, akurikirana aho agomba gutanga ubujyanama kugeza igihe ashoreje inshingano ze. Ko nyuma yo gutunganya akazi ke, yasabye BCEG Rwanda Ltd kumwishyura komisiyo ya 3% y’agaciro k’isoko, ihwanye na 360.000 US Dollars nk’uko impande zombi zayumvikanyeho mu masezerano zagiranye, ikabyanga. [2] Sebatigita Patrick yareze BCEG Rwanda Ltd mu Rukiko rw’Ubucuruzi, ikirego cye gihabwa RCOM 01478/2020/TC, arusaba kuyitegeka kumwishyura 360.000US Dollars hiyongereyeho 18% y’umwenda wose nk’indishyi zo kutubahiriza amasezerano, asaba n’indishyi z’ibyagiye ku rubanza. BCEG Rwanda Ltd mbere yo kwiregura yatanze inzitizi yo kutakira ikirego cya Sebatigita Patrick kubera kutagira inyungu, ngo kuko nta kazi yigeze akora mu kuvugurura inzu SORAS Group Ltd yakoreragamo, no kuba amasezerano yaregeye yari ayo mu mwaka wa 2014 ariko akayaregera mu mwaka wa 2020. Sebatigita Patrick yireguye kuri

iyo nzitizi avuga ko nta gaciro yahabwa, ngo kuko yakoze akazi yagombaga gukora. Ku bijyanye no kuba yaratinze gutanga ikirego, avuga ko yujuje inshingano ze, kandi ko nta buzime bwo gutanga ikirego bwabayeho, no kuba BCEG Rwanda Ltd yaragiye imuha akazi inshuro nyinshi, bigatuma atihutira gutanga ikirego, agakomeza gutegereza ubwishyu ariko ko amaze kubona ko idashaka kumwishyura, ari bwo yafashe umwanzuro wo kuyirega. Urukiko rw’Ubucuruzi rukaba rwarasanze inzitizi zo kutakira ikirego zatanzwe na BCEG Rwanda Ltd nta shingiro zifite. [3] Ku birebana n’imizi y’urubanza, BCEG Rwanda Ltd yireguye ivuga ko nyuma yo kugirana na Sebatigita Patrick amasezerano yo ku wa 15/07/2014, uyu nta kintu yakoze kirebana n’ayo masezerano, kuko atashoboye kugaragaza raporo y’akazi na invoices za EBM. Sebatigita Patrick we akavuga ko nta kazi yari ashinzwe ka buri munsi, ko yari umu consultant, akaba

Page 4

atarasabwaga guhora aho inyubako iri kandi ko BCEG Rwanda Ltd yari ifite abakurikirana imirimo y’inyubako ya buri munsi. Ko icyo yayifashije mu mushinga wo kuvugurura inyubako SORAS Group Ltd yakoreragamo ari ibijyanye no gutegura inyandiko zo gupiganira iryo soko, kugenzura imirimo imwe n’imwe, ibyo bikaba bigaragazwa na emails yagiye yandikirana n’abayobozi ba BCEG Rwanda Ltd, aho yavuze ko impande zombi zagerageje gukemura ikibazo mu bwumvikane, ariko ko BCEG Rwanda Ltd itagaragaje ubushake bwo gukemura icyo kibazo. Ikindi kandi ngo ni uko BCEG Rwanda Ltd itagaragaza ko amasezerano yo ku wa 15/07/2014 yigeze aseswa, bityo ko ntaho BCEG Rwanda Ltd yahera yanga kwishyura Sebatigita Patrick komisoyo ya 3% ivugwa mu ngingo ya 5 y’amasezerano, ihwanye na 360.000 US Dollars. [4] Urukiko rw’Ubucuruzi rwasuzumye ibibazo bijyanye no kumenya niba umwenda uhwanye na 360.000 US Dollars Sebatigita Patrick aregera waba ufite ishingiro, niba BCEG Rwanda Ltd igomba kugenera Sebatigita Patrick inyungu za 18% ku mwaka, niba hari indishyi Sebatigita Patrick yagenerwa kubera ibyo yatanze kuri uru rubanza. [5] Ku wa 10/03/2021, Urukiko rw’Ubucuruzi rwakijije urwo rubanza, maze rwemeza ko BCEG Rwanda Ltd igomba kwishyura Sebatigita Patrick 360.000 US Dollars ya komisiyo bumvikanye mu masezerano bagiranye ku wa 15/07/2014, n’inyungu mbonezamusaruro zayo zihwanye na 17.280 US Dollars, yose hamwe

ikamwishyura 377.280 US Dollars, ko kandi imwishyura amafaranga angana na 1.000.000 Frw y’igihembo cya Avoka wamuburaniye, amafaranga 150.000 y’ikurikiranarubanza, n’amafaranga 20.000 Frw y’ingwate y’amagarama. [6] BCEG Rwanda Ltd ntiyishimiye iyo mikirize y’urubanza, maze irujuririra mu Rukiko Rukuru rw’Ubucuruzi, ubujurire bwayo buhabwa RCOMA 00277/2021/HCC, ivuga ko Urukiko rw’Ubucuruzi rwaciye urubanza rutumvise neza imiterere y’ikibazo cyari hagati yayo na Sebatigita Patrick, ko Urukiko rw’Ubucuruzi rwakiriye ikirego cya Sebatigita Patrick rukanakiburanisha kandi yariyambuye uburenganzira bwe mu manza RCOM 01027/2016/TC/NYGE na RCOMA 00586/2017/CHC/HCC ubwo yarekaga ikirego, bikaba bisobanuye ko nta nyungu yari afite, kuba Urukiko rw’Ubucuruzi rwaraciye urubanza rudasesenguye ibimenyetso yarushyikirije ndetse n’icyo Sebatigita Patrick yabivuzeho, bigatuma rumugenera inyungu n’indishyi kandi ikirego remezo nta shingiro cyari gifite, rukanavuga ko ikirego cyayo kiregera kwiregura nta shingiro gifite, kandi bigaragara ko Sebatigita Patrick yayishoye mu manza z’amaherere. Sebatigita Patrick yireguye avuga ko impamvu z’ubujurire za BCEG Rwanda Ltd nta shingiro zifite, kuko itagaragaza icyo inenga urubanza yajuririye, ko kandi kuvuga ko ikirego cye kitagombaga kwakirwa ngo kuko yari yariyambuye uburenganzira bwo kurega ubwo yarekaga ikirego, nta gaciro byahabwa kuko atabaye

umuburanyi mu manza RCOM 01027/2016/TC/NYGE na RCOMA 00586/2017/CHC/HCC, kandi ko iyo ngingo yazamuwe bwa mbere mu bujurire. Ikindi kandi ngo ni uko BCEG Rwanda Ltd itagaragaje ikibazo cy’amategeko yifuza ko cyasuzumwa mu bujurire n’uburyo cyakemuka. Asoza asaba indishyi z’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka. [7] Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwasuzumye ibibazo bijyanye no kumenya niba Urukiko rw’Ubucuruzi rwarakiriye ikirego cya Sebatigita Patrick rukanakiburanisha kandi yariyambuye uburenganzira bwe mu manza RCOM 01027/2016/TC/NYGE na RCOMA 00586/2017/CHC/HCC ubwo yavuze ko aretse ikirego, kumenya niba Urukiko rw’Ubucuruzi rwaraciye urubanza rutumvise neza imiterere y’ikibazo kiri hagati ya Sebatigita Patrick na BCEG Rwanda Ltd, kumenya niba Urukiko rw’Ubucuruzi rwaraciye urubanza rudasesenguye

Page 5

ibimenyetso rwashyikirijwe na BCEG Rwanda Ltd ndetse n’icyo Sebatigita Patrick abivugaho bigatuma ruca urubanza rugenekereje, kumenya niba Urukiko rw’Ubucuruzi rwarageneye Sebatigita Patrick inyungu n’indishyi kandi ikirego remezo nta shingiro gifite, no kumenya niba Urukiko rwaravuze ko ikirego kiregera kwiregura cya BCEG Rwanda nta shingiro gifite kandi bigaragara ko Sebatigita Patrick yayishoye mu manza z’amaherere no kumenya niba indishyi zisabwa zifite ishingiro. [8] Ku wa 14/04/2022, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwakijije urwo rubanza, rwemeza ko ubujurire bwa BCEG RWANDA Ltd nta shingiro bufite, ko ibyemejwe mu rubanza RCOM 01478/2020/TC bishyirwa mu bikorwa ari byo, ko BCEG Rwanda Ltd igomba kwishyura Sebatigita Patrick 360.000 US Dollars ya komisiyo bumvikanye mu masezerano bagiranye ku wa 15/07/2014, n’inyungu mbonezamusaruro zayo zihwanye na 17.280 US Dollars, yose hamwe ikamwishyura 377.280 US Dollars, ko kandi BCEG Rwanda Ltd igomba kwishyura Sebatigita Patrick 1.000.000 Frw y’igihembo cya Avoka wamuburaniye, amafaranga 150.000 Frw y’ikurikiranarubanza n’amafaranga 20.000 Frw y’ingwate y’amagarama yishyuye itanga ikirego, yose hamwe ikamwishyura amafaranga angana 1.170.000 Frw. Rutegeka BCEG Rwanda Ltd kwishyura Sebatigita Patrick 1.000.000 Frw y’igihembo cya Avoka n’ikurikiranarubanza mu bujurire, rutegeka kandi ko amafaranga 40.000 Frw y’amagarama BCEG Rwanda Ltd yishyuye ijurira aherera ku isanduku ya Leta.

[9] Ku wa 13/05/2022, BCEG Rwanda Ltd yajuririye urubanza RCOMA 00277/2019/HCC mu Rukiko rw’Ubujurire, ubujurire bwayo buhabwa RCOMAA 00067/2022/CA. Iburanisha ryatangiye ku wa 09/01/2023, Sebatigita Patrick ahagarariwe na Me Nkeza Sempundu Clément na Me Nsengiyumva Niyondora naho BCEG RWANDA Ltd idahagarariwe kuko Me Ngendahayo Kabuye Jean usanzwe ayihagarariye yari mu kiruhuko cy’uburwayi, bituma urubanza rwimurirwa ku wa 13/01/2023, uwo munsi ruburanishwa ababuranyi bahagarariwe muri ubwo buryo. Mu iburanisha hasuzumwe inzitizi y’iburabubasha bw’Urukiko rw’Ubujurire yatanzwe n’uruhande ruregwa, n’ikibazo cy’uburyozwe bw’ibyagenze ku rubanza kuri uru rwego mu byaba ngombwa ko urubanza rurangirira kuri iyi nzitizi. Urukiko rwatangaje ko urubanza ruzasomwa ku wa 27/01/2023, ari nacyo gihe rusomeweho.

ISESENGURA RY’IBIBAZO BIGIZE URUBANZA  Gusuzuma niba ubujurire bwatanzwe na BCEG Rwanda Ltd butari mu bubasha bw’uru Rukiko rw’Ubujurire kubera gutsindwa ku mpamvu zimwe mu Nkiko zombi zabanje

[10] Aba Avoka bahagarariye Sebatigita Patrick, bashingiye ku ngingo ya 52, igika cya 3 y’Itegeko N°30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’Inkiko, bavuga ko ubujurire bwa kabiri bwa BCEG Rwanda Ltd butari mu bubasha bw’Urukiko rw’Ubujurire kuko yatsinzwe ku mpamvu zimwe mu Nkiko zombi zabanje.

Page 6

[11] Basobanura ko ku kibazo cyerekeye inzitizi yatanzwe na BCEG Rwanda Ltd ku rwego rwa mbere yo kutakira ikirego cya Sebatigita Patrick ku mpamvu y’uko nta nyungu yari afite zo kugitanga, inkiko zombi zabanje zagifasheho icyemezo zishingiye ku mpamvu imwe, aho mu gika cya 6 cy’urubanza RCOM 01478/2020/TC, Urukiko rw’Ubucuruzi rwemeje ko ibivugwa na BCEG Rwanda Ltd nta shingiro bifite, rushingiye ku kuba nta buzime bwabayeho, iyo ngingo ikagarukwaho mu rubanza RCOMA 00277/2021/HCC rujuririrwa, aho BCEG Rwanda Ltd yagaruye iyo nzitizi mu ngingo yise ko Urukiko rw’Ubucuruzi rwaciye urubanza rutumvise ʺ neza imiterere y’ikibazo kiri hagati ya Sebatigita Patrick na BCEG Rwanda Ltdʺ, maze mu gika cya 32 cy’urwo rubanza Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwemeza ko kuba nta buzime bwabayeho, ntacyabuza Sebatigita Patrick kwishyuza umwenda BCEG Rwanda Ltd imubereyemo. [12] Bavuga kandi ko ku kibazo kijyanye no kumenya niba umwenda uhwanye na 360.000 US Dollar Sebatigita Patrick aregera waba ufite ishingiro, mu rubanza RCOM 01478/2020/TC kuva mu gika cya 10 kugeza ku cya 15, Urukiko rw’Ubucuruzi rwasesenguye ibijyanye n’amasezerano yiswe “Consultant Agreement” yo ku wa 15/07/2014 BCEG Rwanda Ltd yagiranye na Sebatigita Patrick, maze rusanga BCEG Rwanda Ltd iyemera kandi yemera ko isoko ryo kuvugurura inyubako y’icyahoze ari SORAS ryarangiye, hanyuma mu gika cya 11 cy’urwo rubanza, ruvuga ko

rushingiye ku ngingo ya 3 y’amasezerano yavuzwe haruguru, rusanga Sebatigita Patrick yari ashinzwe gutanga ubufasha bwa techinique, ariko atari ategetswe gutanga rapport yanditse nk’uko BCEG Rwanda Ltd ibivuga, kandi ko rusanga Sebatigita Patrick yari afite inshingano yo gutanga ubufasha mbere yo gupiganira isoko, mu gihe cyo gupiganirwa isoko no mu gihe cyo kubaka inyubako kandi inyubako ikaba yararangiye. Mu gika cya 12 cy’urwo rubanza urwo Rukiko rukaba rwaravuze ko rushingiye ku ibaruwa yo ku wa 07/07/2020 yanditswe na BCEG Rwanda Ltd, aho yemera kwishyura ariko ikazana amananiza isaba ibintu bitateganyijwe mu masezerano, mu gika cya 13 cyarwo ruvuga ko rusanga nta nyandiko n’imwe BCEG Rwanda Ltd yanditse isesa amasezerano, ndetse ko itigeze inenga imikorere ya Sebatigita Patrick. Bavuga kandi ko Urukiko rwanashingiye ku ibaruwa uhagarariye BCEG Rwanda Ltd yanditse isaba ko urubanza rusubikwa kugira ngo hashakwe igisubizo binyuze mu nzira y’ubwumvikane, mu gika cya 15, Urukiko rw’Ubucuruzi rushingira kuri communication par emails zitandakunye BCEG Rwanda Ltd yagiye yandikirana na Sebatigita Patrick mbere y’ipiganwa, mu gihe cy’ipiganwa na nyuma y’ipiganwa, zose zerekana uburyo akazi kagiye gakorwa, bityo rusanga umwenda Sebatigita Patrick aregera ufite ishingiro.

[13] Bavuga ko iki kibazo cyagarutsweho mu rubanza RCOMA 00277/2021/HCC, aho mu gika cya 33 cyarwo Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwemeje ko mu guca urubanza, Urukiko rw’Ubucuruzi rwasobanuye ibimenyetso rwashingiyeho nk’amasezerano impande zombi zagiranye, amabaruwa anyuranye, narwo rusesengura ingingo ya 3 y’amasezerano impande zombi zagiranye n’icyo yategekaga buri ruhande, maze rwanzura ko ntaho BCEG Rwanda Ltd yahera ihakana ko ntacyo Sebatigita Patrick yakoze kandi na yo yiyemerera ko uwo mushinga wo kubaka inzu ya SORAS Group Ltd warangiye neza. Bavuga kandi ko mu bika bya 34-35 by’urwo rubanza, Urukiko rwashingiye ku ma baruwa anyuranye impande zombi zandikiranye, maze Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi kimwe n’Urukiko rubanza rubona ko kuba BCEG Rwanda Ltd itagaragaza ko yaseshe amasezerano cyangwa ko hari undi mu ingenieur wasimbuye Sebatigita Patrick biyitsindisha, ruha ishingiro za e-mails zigaragaza uko Sebatigita Patrick yagiye akora akazi, nk’uko bigaragara mu gika cya 36 cy’urubanza RCOMA 00277/2021/HCC.

Page 7

Basobanura kandi ko kuri iyo ngingo Inkiko zombi zasesenguye inshingano z’impande zombi mu masezerano ya consultance, maze zose zisanga BCEG Rwanda Ltd itarubahihirije inshingano zayo nk’uko zari zikubiye muri ayo masezerano, kandi ku ruhande rwayo itagaragaza ko hari inshingano Sebatigita Patrick atubahirije mu gihe inyubako yari igikomeza, zikagaragaza aho yayishyurije, ikaba itarahakanye inshingano ahubwo ikamunaniza, kugera ubwo ayiha integuza, ndetse no mu iburanisha rya mbere ikamusaba imishyikirano. Banavuga ko inkiko zombi zishingiye kuri ibyo byose zasanze imiburanire ya BCEG Rwanda Ltd yo guhakana ibyo Sebatigita Patrick yakoze muri ayo masezerano ari uburyarya yakoze igamije kutubahiriza amasezerano nk’uko bigaragara mu bika bya 48 - 52 by’urubanza.

[14] Ku kibazo cyerekeranye no kumenya ishingiro ry’inyungu n’indishyi Urukiko rwageneye Sebatigita Patrick ngo kandi ikirego remezo nta shingiro gifite, aba Avoka bamuburanira bavuga ko mu gika cya 57 cy’urubanza RCOMA 00277/2021/HCC Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwemeje ko ikirego cya Sebatigita Patrick gifite ishingiro, bityo rusanga nta kosa Urukiko rw’Ubucuruzi rwakoze ruzigena. Bityo ko bashingiye kuri ibyo bisobanuro, ku biteganywa n’ingingo ya 52 igika cya 3 y’Itegeko rigena ububasha bw’inkiko ryavuzwe haruguru, ku rubanza RCOMAA 00035/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 12/02/2021 Mudenge yaburanye na BANK OF KIGALI aho rwasobanuye ko: “Impamvu ari ibyashingiweho n’Urukiko mu kugaragariza no gusobanurira ababuranyi icyatumye rufata icyemezo ku birebana n’icyaregewe. Mu gusobanura izo mpamvu, akaba atari ngombwa ko Inkiko zombi zisobanura impamvu zashingiyeho mu buryo bumwe cyangwa zikanakoresha amagambo amwe, kuko icyitabwaho aba ari impamvu ziba zaratumye zifata icyemezo”, no ku rubanza RS/INJUST/RCOM 00002/2020/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 25/09/2020, haburana ROAD SOLUTIONS PAVEMENT PRODUCTS na MAILCO Ltd aho rwemeje ko:“Mu gusuzuma niba umuburanyi yaratsinzwe mu nkiko zabanje ku mpamvu zimwe, harebwa icyaburanwaga n’imitekerereze ya buri Rukiko mu kugaragaza impamvu zashingiweho, kugira ngo rugere ku cyemezo rwafashe, hatitawe ku kureba niba ingingo zaburanywe mbere ari zo zagarutsweho mu bujurire, kandi ko Inkiko zombi zazishubijeho mu buryo bumwe”, basaba Urukiko rw’Ubujurire kwemeza ko ubu bujurire bwa BCEG Rwanda Ltd butari mu bubasha bwarwo, kuko yatsinzwe hashingiwe ku mpamvu zimwe mu nkiko zombi (même motivation en ce qui concerne les prevues qui fondent l’action).

[15] Me Ngendahayo Kabuye Jean, uhagarariye BCEG Rwanda Ltd, na we ashingiye ku ngingo ya 52, igika cya 3, y’Itegeko N°30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’Inkiko, avuga ko ubujurire bwatanzwe na BCEG Rwanda Ltd bugomba kwakirwa kubera ko n’ubwo yatsinzwe mu Nkiko zombi zabanje, itatsinzwe hashingiwe ku mpamvu zimwe.

[16] Me Ngendahayo Kabuye Jean asobanura ko BCEG Rwanda Ltd yazamuye inzitizi yo kutakira ikirego cya Sebatigita Patrick ishingiye ku kuba nta nyungu zo kurega yari afite, kubera ko yaregeye amasezerano yo mu mwaka wa 2014 ariko akayaregera mu mwaka wa 2020, ikabitangira ibimenyetso n’ibisobanuro bihagije, hanyuma mu gika cya 6 cy’urubanza RCOM 01478/2020/TC Urukiko rw’Ubucuruzi rukavuga ko iyo nzitizi idafite ishingiro kuko nta mpamvu n’imwe BCEG Rwanda Ltd yagaragaje yatuma ikirego cya Sebatigita Patrick kitakirwa, ko kuba Sebatigita Patrick atarahise arega bitamwaka uburenganzira bwe bwo gutanga ikirego

Page 8

kuko BCEG Rwanda Ltd itagaragaje, ko habaye ubuzime bw’uburenganzira bwo gutanga icyo kirego. Bityo ko Sebatigita Patrick yari afite uburenganzira bwo gutanga ikirego cye kuko yagaragaje amasezerano yagiranye na BCEG Rwanda Ltd, bivuze y’uko yari afite inyungu zo kugitanga mu gihe yiteguye kugaragaza ko uwo bagiranye amasezerano atayubahirije mu gihe avuga ko afite ibimenyetso byerekana ko yakoze inshingano ze neza.

[17] Me Ngendahayo Kabuye Jean avuga ko mu rubanza RCOMA 00277/2021/HCC rwaciwe n’Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi, BCEG Rwanda Ltd yajuririye iyo nzitizi ivuga ko Urukiko rw’Ubucuruzi rutagombaga kwakira ikirego cya Sebatigita Patrick ikanabitangira ibimenyetso bihagije, ishingiye ku mategeko n’imanza zaciwe, hanyuma mu gika cya 15 cy’urwo rubanza, rwanga kwakira iyo nzitizi rurangwa no kwivuguruza gukabije, ruvuga ko rutasuzuma icyo kibazo kubera ko gitanzwe bwa mbere ku rwego rw’ubujurire, ko kandi kuba Urukiko rw’Ubucuruzi rwarakiriye ikirego cya Sebatigita Patrick rukakiburanisha kandi yariyambuye uburenganzira areka ikirego RCOM 01027/2016/TC/NYGE na RCOMA 00586/2017/CHC/HCC bitahabwa ishingiro ngo kuko ari ikibazo cyatanzwe bwa mbere mu bujurire, kukiburanisha bikaba byaba binyuranye n’ingingo ya 154 y’Itegeko n°22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 (CPCCSA) ibuza itangwa ry’ibirego bishya mu bujurire, kandi kitari ikirego gishya nk’uko BCEG Rwanda Ltd yabisobanuye isaba ko urubanza RCOM 01478/2020/TC rwari rwajuririwe ruvanwaho hashingiwe ku kuba Sebatigita Patrick atari afite inyungu mu rubanza nk’uko biteganywa n’ingingo ya 154 igika cya 3 y’iryo Tegeko, ko bitabujijwe mu rwego rw’ubujurire gutanga ibisobanuro bishya cyangwa ibimenyetso bishya bigamije kumvikanisha kurushaho ibyari byaraburanishijwe mu rwego rwa mbere, ko ariko Urukiko rumaze kwemeza ko rutakiriye ikirego kubera ko cyatanzwe bwa mbere ku rwego rw’ubujurire, rwakomeje kukiburanisha nk’uko bigaragara mu gika cya 16 n’icya 17 by’urubanza rujuririrwa, aho rwagaragaje impamvu rutakiriye inzitizi yatanzwe na BCEG Rwanda Ltd.

[18] Ku bijyanye n’umwenda uregerwa ungana na 360.000 US Dollar, Me Ngendahayo Kabuye Jean asobanura ko Urukiko rw’Ubucuruzi mu kwemeza ko umwenda uregerwa ungana na na 360.000 US Dollar ufite ishingiro bityo ko BCEG Rwanda Ltd igomba kuwishyura, “rwavuze ko ibyo BCEG Rwanda Ltd isaba by’uko Sebatigita Patrick agomba gutanga ibimenyetso by’ibyo aregera bigaragaza imirimo yakoze ari amananiza imushyiraho, rudasuzumye ireme ryo kwiregura kwayo”, nk’uko bigaragara mu gika cya 12 cy’urubanza RCOM 01478/2020/TC, aho Urukiko rw’Ubucuruzi rwasanze ibyo BCEG Rwanda Ltd yagaragaje mu ibaruwa yo ku wa 10/07/2020 isubiza iyo ku wa 07/07/2020 ari nk’amananiza. Avuga ariko ko mu gika cya 54 cy’urubanza RCOMA 00277/2020/HCC Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi “rwavuze ko gusaba Sebatigita Patrick kugaragaza ibimenyetso by’ibyo aregera ari amayeri ya BCEG Rwanda Ltd yo kwanga kwishyura”, ko ibyavuzwe na Me Kabuye ko emails zose zagiye zandikwa na UJENGE ashaka kugaragaza ko Sebatigita Patrick ntacyo yakoze, zitahabwa ishingiro, kuko ukuyeho ihame ry’uko mu manza z’ubucuruzi ibimenyetso byose bitabujijwe n’amategeko byemewe (en matière commerciale, la preuve est libre pourvue qu’elle ne soit pas prohibée par la loi), izo emails Sebatigita Patrick yazitanze nk’ikimenyetso cyerekana ko yujuje inshingano ze (yaba yarabikoze ku giti cye cyangwa akoresheje sosiyete abereye Umuyobozi), ariko na none kuba BCEG Rwanda Ltd itagaragaza ko byibuze yaba yarishyuye UJENGE kuri ako kazi cyangwa ngo igaragaze ko UJENGE yaba iyishyuza cyangwa iyirega ibijyanye n’ako kazi, ibyo byose bigaragaza ko ibikorwa na BCEG Rwanda Ltd ari

Page 9

amayeri yo kudashaka kwishyura Sebatigita Patrick. Avuga ko ashingiye kuri ibyo bisobanuro, ubujurire bwatanzwe na BCEG Rwanda Ltd bugomba kwakirwa bugasuzumwa mu mizi kuko itatsinzwe mu Nkiko zombi hashingiwe ku mpamvu zimwe.

UKO URUKIKO RUBIBONA

[19] Ikibazo cyo kumenya niba impamvu zashingiweho BCEG Rwanda Ltd itsindwa ku rwego rwa mbere n’urwa kabiri ari zimwe kigomba gusuzumwa hasesengurwa imikirize y’urubanza kuri izo nzego zombi, ingingo z’ingenzi zasuzumwe, impamvu buri Rukiko rwashingiyeho kugira ngo rugere ku cyemezo, byaramuka bigaragaye ko ari zimwe, ubujurire bwayo ntibube mu bubasha bw’Urukiko rw’Ubujurire.

[20] Ikibazo cyo kumenya niba Sebatigita Patrick yari afite inyungu zo gutanga iki kirego cyo kwishyuza BCEG Rwanda Ltd 360.000 USD ya komisiyo ya 3% y’ikiguzi cya serivisi yasabwe gutanga n’ishingiro ryacyo, ndetse n’ikibazo cy’indishyi mbonezamusaruro, uru Rukiko rubona ko ari byo byashingirwaho mu kwemeza ko yatsinzwe cyangwa se itatsinzwe ku rwego rwa mbere n’urwa kabiri hashingiwe ku mpamvu zimwe.

[21] Ingingo ya 52, igika cya 2, y’Itegeko Nº 30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’Inkiko iteganya ko Urukiko rw’Ubujurire ruburanisha mu rwego rw’ubujurire bwa kabiri imanza zaciwe n’Urukiko Rukuru, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi, n’Urukiko Rukuru rwa Gisirikare iyo zujuje ibiteganywa n’iyo ngingo, ariko mu gika cya 3 cy’iyo ngingo ikanateganya ibikurikira: “Icyakora kandi ubujurire bwa kabiri ntibushora kwakirwa ku manza z’ababuranye bemera ibyo baregwa, cyangwa ku muburanyi watsinzwe mu Nkiko zombi hashingiwe ku mpamvu zimwe”.

[22] Ku bijyanye n’ibisobanuro by’impamvu zimwe, zumvikana nk’ibisobanuro buri Rukiko rwashingiyeho mu gufata icyemezo cyarwo rugendeye ku byabaye no ku byo amategeko ateganya, kandi ni zo zishingirwaho mu kugaragariza no gusobanurira ababuranyi icyatumye Urukiko rufata icyemezo, akaba ari na zo ziherwaho ababuranyi basuzuma niba imiburanire yabo yarasesenguwe n’Urukiko, bitewe n’uko buri cyemezo cy’Urukiko kigomba kuba cyasobanuriwe impamvu1. 11 Reba igika cya 22 cy’urubanza RCOMAA 0051/14/CS hagati ya RRA na SECAM Ltd rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 04/12/2015 n’igika cya 21 cy’urubanza, RCOMAA 0038/16/CS - RCOMAA 0033/2016/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 21/04/2017 hagati ya Bank of Kigali Plc na MULISA KANA Martin.

Reba no mu gika cya 24 cy’urubanza RS/INJUST/RCOM 00002/2020/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 25/09/2020 ruri hagati ya Road Solutions Pavement Products na MAILCO Ltd.

Reba kandi igika cya 38 cy’urubanza RCOMAA 00035/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 12/02/2021, hagati ya Mudenge Emmanuel na Bank of Kigali Plc.

Page 10

[23] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga imikirize y’urubanza RCOM 01478/2020/TC rwaciwe n’Urukiko rw’Ubucuruzi ku wa 10/03/2021 igaragaza ko urwo Rukiko rwasesenguye ingingo zerekeranye no kumenya niba Sebatigita Patrick yari afite inyungu zo gutanga iki kirego cyo kwishyuza BCEG Rwanda Ltd 360.000 USD ya komisiyo ya 3% y’ikiguzi cya serivisi yasabwe gutanga n’ishingiro ryacyo, ndetse n’ikibazo cy’indishyi mbonezamusaruro.

[24] Naho imikirize y’urubanza RCOMA 00277/2021/HCC rwaciwe n’Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi ku wa 14/04/2022 igaragaza ko urwo Rukiko rwasesenguye ikibazo kijyanye no kumenya niba Urukiko rwarakiriye ikirego cya Sebatigita Patrick rukanakiburanisha kandi yariyambuye uburenganzira bwe mu manza RCOM 01027/2016/TC/NYGE na RCOMA 00586/2017/CHC/HCC ubwo yavugaga ko aretse ikirego, ikirebana n’uko Umucamanza yaciye urubanza atumvise neza imiterere y’ikibazo kiri hagati ya Sebatigita Patrick na BCEG Rwanda Ltd, ikirebana no gusuzuma niba umucamanza yaraciye urubanza adasesenguye ibimenyetso Urukiko rwashyikirijwe n’urega ndetse n’icyo uregwa abivugaho bituma agenekereza, no kuba Urukiko rwarageneye Sebatigita Patrick inyungu n’indishyi kandi ikirego remezo nta shingiro gifite.

[25] Urukiko rw’Ubujurire rubona ko ibyo bibazo bitatu byasuzumwe n’Inkiko zombi byerekeranye n’uburenganzira n’inyungu Sebatigita Patrick afite kuri iki kirego kuko yari yariyambuye uburenganzira bwo kuregera ayo masezezerano mu zindi manza, ishingiro ry’umwenda ungana na 360.000 USD yaregeye n’uburyo ikibazo cyasesenguwe mu Nkiko zombi, n’ikibazo cy’indishyi mbonezamusaruro ari byo bigomba guhuzwa n’ibiteganywa n’ingingo ya 52 igika cya gatatu y’Itegeko rigena ububasha bw’inkiko hagereranywa imitekerereze y’umucamanza mu guhuza n’icyaburanwe, yagejeje BCEG Rwanda Ltd ku gutsindwa kuri izo nzego zombi, n’ubwo yo ivuga ko itatsinzwe ku mpamvu zimwe mu nkiko zombie.

[26] Ku kibazo cy’inzitizi yatanzwe na BCEG Rwanda Ltd yo kutakira ikirego cya Sebatigita Patrick, Urukiko rw’Ubucuruzi rushingiye ku biteganywa n’ingingo ya 3 y’Itegeko No 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi ivuga ko “ikirego cyakirwa mu Rukiko iyo urega afite ububasha, inyungu n’ubushobozi byo kurega, keretse igihe itegeko ribiteganya ukundi”, rwabonye ko Sebatigita Patrick afite inyungu zo gutanga iki kirego mu gihe yiteguye kugaragaza ko uwo bagiranye amasezerano atayubahirije anafite ibimenyetso byerekana ko yakoze inshingano ze neza, ko kuba atarahise arega bitamwaka uburenganzira bwe bwo gutanga ikirego. BCEG

Reba igika cya 21 mu rubanza RCOMAA 00043/2021/CA rwaciwe ku wa 29/12/2021 haburana HIGH END DEVELOPERS Ltd / MURERWA Annet, ODUOR EDGAR DICKSON OMALA OTIENO na RIGHT Ltd. Hari n’izindi manza nyinshi zabivuze uko.

Page 11

Rwanda Ltd ikaba yaratsinzwe n’uko itashoboye kugaragaza ko hari ubuzime bw’uburenganzira bwo gutanga ikirego cye bwabaye.

[27] Iyo ngingo yerekeranye n’iyo nzitizi yo kutakira ikirego cya Sebatigita Patrick ishingiye ku kuba nta nyungu zo kurega yari afite, kubera kuregera amasezerano yo mu mwaka wa 2014 ariko akayaregera mu mwaka wa 2020 harabaye ubuzime, mu bujurire BCEG Rwanda Ltd yongeyeho ko ikirego cyakiriwe nyamara yariyambuye uburenganzira bwe mu manza RCOM 01027/2016/TC/NYGE na RCOMA 00586/2017/CHC/HCC ubwo yavugaga ko aretse ikirego. [28] Urukiko rurasanga mu rubanza RCOMA 00277/2021/HCC mu bika bya 15-17, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwarabonye ko usibye no kuba iki kirego gitanzwe bwa mbere mu bujurire, kukiburanisha byaba binyuranye n’ingingo ya 154 y’Itegeko No 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 (CPCCSA) ibuza itangwa ry’ibirego bishya mu bujurire, rushingiye ku ngingo 24 y’Itegeko n°007/2021 ryo ku wa 05/02/2021 ryerekeye amasosiyete y’ubucuruzi, rwasanze izo manza zivugwa ko Sebatigita yiyambuyemo ububasha bwo kongera kuziregera bigaragara ko atazibayemo umuburanyi kuko haburanaga BCEG RWANDA Ltd na UJENGE, Sebatigita Patrick akaba kandi atagomba kwitiranywa na sosiyete ahagarariye nk’Umuyobozi kuko mu rwego rw’amategeko sosiyete itandukanye n’abanyamigabane bayo ndetse n’Umuyobozi wayo. Ibi bikaba byaratumye BCEG RWANDA Ltd ikomeza gutsindwa n’impamvu yari yayitsinze ku rwego rwa mbere yo kuba nta buzime bwabayeho bwari kubuza Sebatigita Patrick kurega.

[29] Ku kibazo cyo kumenya ishingiro ry’umwenda ungana na 360.000 USD waregewe, uru Rukiko rurasanga ku rwego rwa mbere Urukiko rw’Ubucuruzi rwarashingiye ku byateganyijwe mu masezerano yabaye hagati ya BCEG Rwanda Ltd n’umuhanga Sebatigita Patrick ku wa 15/07/2014 mu ngingo ya 3 n’iya 9 aho uyu muhanga yahawe inshingano zitandukanye, rushingiye kandi ku ngingo ya 64 y’Itegeko no 45/2011 ryo ku wa 25/11/2011, rubona ko ayo masezerano agomba kubahirizwa nta buriganya. BCEG RWANDA Ltd itsindwa n’uko yanditse isubiza Sebatigita Patrick ku ibaruwa ye aho yayishyuzaga ikamusaba ibimenyetso harimo ama raporo agaragaza ko yakoze akazi yari yamusabye kujya ayikorera ariko ikanavuga ko yiteguye ibiganiro kuko yemera ko yakoze inshingano ze.

[30] Urukiko rurasanga ibirebana n’iyo ngingo byarongeye gusuzumwa mu bujurire, mu rubanza RCOMA 00277/2021/HCC mu bika bya 48- 53 & 54 Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rugasesengura ibimenyetso binyuranye byatanzwe harimo ayo masezezerano cyane cyane ingingo ya 3 n’iya 9 yayo, amabaruwa anyuranye, e-mails ababuranyi bagiye bandikirana, maze rubona ko ibivugwa na BCEG Rwanda Ltd ko umucamanza yaciye urubanza atumvise imiterere y’ikibazo ndetse nta n’ibimenyetso ashingiyeho nta shingiro byahabwa kuko kuba ikirego yari yashyikirijwe na Sebatigita Patrick kirebana no gutegeka BCEG RWANDA Ltd kwishyura 360.000$ ahwanye na commission ya 3% ikomoka ku masezerano yo ku wa 15/07/2014 (amasezerano yiswe Consultant Agreement), rusanga kuba Sebatigita Patrick yarubahirije inshingano ze nk’uko bigaragazwa n’ibimenyetso bya emails ziri mu gika cya 49 by’urubanza n’iziri mu gika cya 52 cy’urubanza, bivuga ko BCEG na yo igomba kubahiriza inshingano zayo imwishyura kuko mu masezerano magirirane, iyo uruhande rumwe rwubahirije inshingano zarwo n’urundi rutegetswe kubahiriza izarwo nk’uko biteganywa n’ingingo ya 84 y’Itegeko

Page 12

rigenga amasezerano. Aha uru Rukiko rukaba rusanga BCEG Rwanda Ltd itsindwa na none n’ibyari byarashingiweho ku rwego rubanza bigizwe n’ibimenyetso nk’amasezerano impande zombi zagiranye, amabaruwa anyuranye na za emails hagati y’impande zombi.

[31] Ku kibazo cy’indishyi mbonezamusaruro, mu bujurire bwa BCEG Rwanda Ltd hanengwaga ko Sebatigita Patrick yagenewe inyungu n’indishyi kandi ikirego remezo cye nta shingiro gifite. Mu rubanza ku rwego rubanza, Urukiko rw’Ubucuruzi mu gika cya 18, rushingiye ku biteganywa mu ngingo ya 144 y’Itegeko rigenga amasezerano ryavuzwe hejuru, Urukiko rusanga ikirego cy’indishyi mbonezamusaruro gifite ishingiro, kuko BCEG Rwanda Ltd itsindirwa kuba itarishyuye Sebatigita Patrick komisiyo ya 360.000 USD, bityo zigomba kubarwa uhereye tariki ya 10/7/2020, umunsi umumyamategeko wa BCEG yanditse email asubiza Me Niyondora wari wanditse email yishyuriza umukiriya we kugeza umunsi urubanza rusomeweho, bityo rero BCEG Rwanda Ltd igomba kwishyura Patrick Sebatigita 17.280 USD 360.000 USDX8moisX0,6/100) y’indishyi mbonezamusaruro.

[32] Iyo ngingo yerekeranye n’ikibazo cy’indishyi mbonezamusaruro, hanengwa ko Sebatigita Patrick yagenewe inyungu n’indishyi kandi ikirego remezo nta shingiro gifite yongeye gusuzumwa mu bujurire. Mu rubanza RCOMA 00277/2021/HCC mu gika cya 57, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi na rwo rusanga ibyo bitahabwa ishingiro kuko nk’uko byagaragajwe mu rubanza, ikirego cya Sebatigita Patrick gifite ishingiro, bityo akaba nta makosa Urukiko rwakoze mu kumugenera izo nyungu n’indishyi rusesengura ibimenyetso binyuranye;

[33] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga izo Nkiko zombi mu gufata icyemezo,zarasobanuye kimwe impamvu z’ugutsindwa kwa BCEG Rwanda Ltd kuri ibyo bibazo bitatu byasuzumwe mu mizi, byerekeranye n’uburenganzira n’inyungu Sebatigita Patrick afite kuri iki kirego kuko yari yariyambuye uburenganzira bwo kuregera ayo masezezerano mu zindi manza, ishingiro ry’umwenda ungana na 360.000 USD yaregeye n’uburyo ikibazo cyasesenguwe mu Nkiko zombi, n’ikibazo cy’indishyi mbonezamusaruro; bityo ubu bujurire yatanze bukaba butagomba kwakirwa ngo busuzumwe hakurikijwe ibiteganywa n’iyo ngingo ya 52 igika cya 3 yavuzwe hejuru.

 Ibijyanye n’amafaranga y’ikurikiranarubanza n’ay’igihembo cya Avoka asabwa n’ababuranyi.

[34] Me Nkeza Sempundu Clément na Me Nsengiyumva Niyondora bahagarariye Sebatigita Patrick basaba Urukiko rw’Ubujurire gutegeka BCEG Rwanda Ltd kwishyura Sebatigita Patrick indishyi z’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avocat zingana na 2.000.000 Frw mu gihe ikirego cyakwakirwa cyangwa nticyakirwe.

Page 13

[35] Me Ngendahayo Kabuye Jean uhagarariye BCEG Rwanda Ltd yiregura kuri izi ndishyi z’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka Sebatigita Patrick zisabwa avuga ko nta shingiro na mba zifite kubera ko ikirego remezo gishingiye ku mahugu.

UKO URUKIKO RUBIBONA

[36] Ingingo ya 111 y’Itegeko N° 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi iteganya ibi bikurikira: “Ikirego cy’amafaranga y’ikurikiranarubanza ni ikirego gishamikira ku kirego cy’iremezo kigamije kwishyuza ibyakoreshejwe mu rubanza. Ikirego cy’amafaranga y’ikurikiranarubanza kiburanishirizwa rimwe n’ikirego cy’iremezo. Gishobora kandi kwakirwa kikanaburanishwa n’iyo ikirego cy’iremezo cyaba kitakiriwe”.

[37] Hakurikijwe ibiteganywa n’iyo ngingo kandi ikirego kikaba kitakiriwe, Urukiko rurasanga uwarezwe agomba kugenerwa indishyi zigenwe mu bushishozi bw’Urukiko kuko izo asaba ari umurengera, bityo BCEG Rwanda Ltd ikaba igomba kwishyura Sebatigita Patrick 500.000 Frw y’igihembo cya Avoka na 200.000 Frw y’ikurikiranarubanza;

III.ICYEMEZO CY’URUKIKO

[38] Rwemeje ko ubujurire bwatanzwe na BCEG Rwanda Ltd butakiriwe kuko butari mu bubasha bw’Urukiko rw’Ubujurire;

[39] Rutegetse BCEG Rwanda Ltd kwishyura Sebatigita Patrick 500.000 Frw y’igihembo cya Avoka na 200.000 Frw y’ikurikiranarubanza kuri uru rwego;

[40] Ruvuze ko amafaranga y’amagarama BCEG Rwanda Ltd yatanze kuri uru rubanza ahwanye n’ibyarukozwemo;

Source wording is retained. Consult the source document for its original formatting and pagination.

Authorities

Authorities used by the court

Cases, legislation, regulations, and constitutional provisions identified in the available record.

RCOMAA 0051/14/CS (RRA v. SECAM Ltd, Supreme Court, 04/12/2015)

Case cited

RCOMAA 0038/16/CS - RCOMAA 0033/2016/SC (Bank of Kigali Plc v. MULISA KANA Martin, Supreme Court, 21/04/2017)

Case cited

RS/INJUST/RCOM 00002/2020/SC (Road Solutions Pavement Products v. MAILCO Ltd, Supreme Court, 25/09/2020)

Case cited

RCOMAA 00035/2020/CA (Mudenge Emmanuel v. Bank of Kigali Plc, Court of Appeal, 12/02/2021)

Case cited

RCOMAA 00043/2021/CA (HIGH END DEVELOPERS Ltd / Murerwa Annet, ODUOR EDGAR DICKSON OMALA OTIENO & RIGHT Ltd, Court of Appeal, 29/12/2021)

Case cited

Law No. 30/2018 of 02/06/2018 governing the jurisdiction of courts, Article 52

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Law No. 22/2018 of 29/04/2018 on civil, commercial, labor and administrative procedure, Articles 3, 111, 144, 154

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Law No. 45/2011 of 25/11/2011 on contracts, Articles 64, 84

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Law No. 007/2021 of 05/02/2021 on commercial companies, Article 24

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Case-aware research

Ask AI about this case

The judgment and available research above are public. New questions open in a separate private conversation grounded in this case.

About this LexChat collection

This page organizes the available case record for research. Verify quotations, current status, and subsequent treatment against the source document. Corrections can be reported to hello@esheria.ai.

Legal information, not legal advice. Research summaries do not replace the judgment.