BIMENYIMANA v. NDERERIMANA
The Supreme Court found that Ndererimana Gédéon was not properly notified of the auction and only became aware on 10/05/2022. He filed his claim within 15 days of that date, thus complying with Article 260. The Commercial Court should have admitted the claim. The application for review on grounds of injustice by...
Source-derived case information.
- Citation
- RS/INJUST/RCOM 00006/2023/SC
- Parties
- Applicant: Bimenyimana Innocent; Respondent: Ndererimana Gédéon; Intervener: Uwambayinema Anne
- Court
- Supreme Court
- Jurisdiction
- Rwanda
- Judgment Date
- 15 November 2024
- Case Number
- RS/INJUST/RCOM 00006/2023/SC
- Procedural Posture
- Commercial / Supreme Court Review on Grounds of Injustice
- Outcome
- Application for review on grounds of injustice dismissed; claim to annul auction to proceed on merits.
- Legal Topics
- Auction Annulment, Procedural Time Limits, Grounds for Review, Notification Requirements
- Source Language
- rw
Source-derived case record
Summary, issues, holding and outcome
More case intelligence is available
Unlock the full research layer for this judgment.
Parties
Bimenyimana Innocent
Applicant
Ndererimana Gédéon
Respondent
Uwambayinema Anne
Intervener
Procedural Posture
Commercial / Supreme Court Review on Grounds of Injustice
Legal Issues
- 1 Whether the application for review on grounds of injustice is founded
- 2 Whether Ndererimana Gédéon's claim to annul the auction was filed within the legal time limit
- 3 Whether the Commercial Court had jurisdiction to hear the claim
Ratio Decidendi
The Supreme Court found that Ndererimana Gédéon was not properly notified of the auction and only became aware on 10/05/2022. He filed his claim within 15 days of that date, thus complying with Article 260. The Commercial Court should have admitted the claim. The application for review on grounds of injustice by Bimenyimana was unfounded.
Court Disposition
Application for review on grounds of injustice dismissed; claim to annul auction to proceed on merits.
Orders
- Application by Bimenyimana Innocent for review on grounds of injustice is dismissed as unfounded.
- Ndererimana Gédéon's claim to annul the auction is admitted as timely and to be heard on the merits.
Full Case Text
Judgment text and source record
27 paragraphs
# BIMENYIMANA v. NDERERIMANA
- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2024-11-15 - Case/document no.: RS/INJUST/RCOM 00006/2023/SC - Collection: Supreme Court
## Text
## Page 1
BIMENYIMANA v. NDERERIMANA [Rwanda URUKIKO RW’IKIRENGA – RS/INJUST/RCOM 00006/2023/SC (Mukamulisa, P.J., Kalihangabo na Hitiyaremye, J.) 15 Ugushyingo 2024] Amategeko agenga imiburanishirize y’imanza z’ubucuruzi – Kuba Urukiko rutarakiriye ikirego rwagombaga kwakira – Ububasha bw’Urukiko rwaregewe rusubirishamo urubanza ku mpamvu z’akarengane – Mu manza zisabirwa gusubirwamo ku mpamvu z’akarengane gashingiye ku kuba Urukiko rutarakiriye ikirego rwagomba kwakira, Urukiko ruburanisha urubanza rwasabiwe gusubirwamo, iyo rusanze icyi kirego cyaragombaga kwakirwa, ruracyakira rukakiburanisha mu mizi. Incamake y’ikibazo: Ndererimana yatanze ikirego mu Rukiko rw’ubucuruzi asaba ko cyamunara yabaye ku mutungo we iteshwa agaciro kuko Umuhesha w’Inkiko Bimenyimana Innocent atigeze ayimumenyesha ndetse akaba ataranubahirije imihango iteganyijwe n’amategeko. Bimenyimana yatanze inzitizi asaba ko ikirego cya Ndererimana Gédéon kitakwakirwa kuko yagitanze impitagihe. Urwo Rukiko rwaciye urubanza rwemeza ko ikirego cya Ndererimana kitakiriwe, rumutegeka kwishyura Bimenyimana Innocent 500.000 Frw y’igihembo cy’Avoka na 50.000 Frw y’ikurikiranarubanza. Ndererimana yajuririye mu Rukiko Rukuru rw’ubucuruzi avuga ko Urukiko rw’Ubucuruzi rwanze kwakira ikirego cye rushingiye ku kuba yaratinze kugitanga nyamara atari byo, kubera ko uhereye igihe yamenyeye iby’igurishwa ry’umutungo we nta gukererwa kwabayeho. Asaba Urukiko guha ishingiro ikirego cye no gutesha agaciro cyamunara yaregeraga. Urwo Rukiko rwaciye urubanza rwemeza ko ubujurire bwa Ndererimana bufite ishingiro, rutegeka ko imikirize y’urubanza rwajuririwe ihinduka kuri byose. Bimenyimana yandikiye Perezida w’Urukiko rw’Ubujurire asaba ko urwo rubanza rusubirwamo ku mpamvu z’akarengane, nawe yandikira Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga asaba ko urwo rubanza rusubirwamo ku mpamvu z’akarengano, yemeza ko urwo rubanza rwongera kuburanishwa. Uwegukanye umutungo wagurishijwe muri cyamunara nawe yifuje kugoboka muri uru rubanza kubera ko warumaze kumwandikwaho, maze arabyemererwa nyuma yo kubona ko arufitemo inyungu. Mu miburanire ya Bimenyimana mu rubanza rusubirwamo ku mpamvu z’akarengane avuga ko Ndererimana atubahirije ibihe byateganyijwe n’amategeko byo kuregera gutesha agaciro cyamunara, kuko cyamunara yabaye ku wa 26/05/2020, Ndererimana agatanga ikirego ku wa 25/05/2022 nyamara yaragombaga kugitanga mu gihe kitarenze iminsi 15 nk’uko biteganywa mu ngingo ya 260 y’Itegeko Nº 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubono, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi. Ndererimana yiregura avuga ko cyamunara yagurishirijwemo umutungo we yayimenye ku wa 10/05/2022 ubwo Bimenyimana yamwohererezaga raporo yayo kuri email, atanga ikirego mu Rukiko rw’Ibanze rwa Muhoza ku wa 25/05/2022, ariko nticyakirwa kubera ko urwo rukiko rwemeje ko rudafite ububasha, abona kugitanga mu Rukiko rw’Ubucuruzi ku wa 25/07/2022, ko rero iminsi 15 ivugwa n’Itegeko yayubahirije.
## Page 2
Urukiko rw’Ikirenga rwaburanishije urubanza rusanga ikirego cyaragombaga kwakirwa nkuko Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwabibonye ariko urwo Rukiko rukaba rutarigeze rutegeka ko urwo rubanza rusubizwa Urukiko rw’Ubucuruzi rwari rwaruciye kugira ngo ruruburanishe mu mizi. Incamake y’icyemezo: Mu manza zisabirwa gusubirwamo ku mpamvu z’akarengane gashingiye ku kuba Urukiko rutarakiriye ikirego rwagomba kwakira, Urukiko ruburanisha urubanza rwasabiwe gusubirwamo, iyo rusanze icyi kirego cyaragombaga kwakirwa, ruracyakira rukakiburanisha mu mizi. Ikirego gisaba gusubirishamo urubanza ku mpamvu z’akarengane nta shingiro gifite. Amategeko yashingiweho: Itegeko N° 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, ingingo ya 158 niya 260. Imanza zifashishijwe: RS/INJUST/RCOM 00001/2019/SC; Bagaragaza Thaddée na bagenzi be rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 14/02/2024 RS/INJUST/RCOM 00007/2021/SC; Sikubwabo Raphaël vs RDB rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 29/04/2022. Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA [1] Bimenyimana Innocent, Umuhesha w’inkiko w’umwuga, yateje cyamunara umutungo wa Ndererimana Gédéon ubaruye kuri UPI : 4/03/03/04/3678 harangizwa urubanza RCOM 00335/2019/TC rwaciwe ku wa 29/04/2019, Ndererimana Gédéon yatsinzwemo na Universal Trading Ltd, agategekwa kuyishyura 13.067.050 Frw, 202.191 Frw y’inyungu, 600.000 Frw akubiyemo igihembo cy’Avoka, ay’ikurikiranarubanza n’igihembo cy’Umuhesha w’inkiko na 20.000 Frw y’amagarama yishyuye atanga ikirego. [2] Ndererimana Gédéon yatanze ikirego mu Rukiko rw’Ibanze rwa Muhoza asaba gutesha agaciro iyo cyamunara, mu rubanza RC 00359/2022/TB/MUH rwaciwe ku wa 17/07/2022, urwo Rukiko rwemeza ko ikirego kitakiriwe kubera ko yaregeye urukiko rutabifitiye ububasha. Nyuma y’icyo cyemezo yatanze ikirego mu Rukiko rw’Ubucuruzi asaba ko cyamunara yabaye ku mutungo we iteshwa agaciro kuko Umuhesha w’Inkiko atigeze ayimumenyesha ndetse akaba ataranubahirije imihango iteganyijwe n’amategeko. Bimenyimana Innocent yatanze inzitizi asaba ko ikirego cya Ndererimana Gédéon kitakwakirwa kuko yagitanze impitagihe. [3] Mu rubanza RCOM 01295/2022/TC rwaciwe ku wa 05/09/2022, Urukiko rw’Ubucuruzi rwemeje ko ikirego cya Ndererimana Gédéon kitakiriwe, rumutegeka kwishyura Bimenyimana Innocent 500.000 Frw y’igihembo cy’Avoka na 50.000 Frw y’ikurikiranarubanza.
## Page 3
[4] Mu gufata icyo cyemezo, Urukiko rw’Ubucuruzi rwashingiye ku kuba Ndererimana Gédéon yaratanze ikirego cyo gutesha agaciro cyamunara y’umutungo we ubaruye kuri UPI: 4/03/03/04/3678 ku wa 25/07/2022 nyamara iyo cyamunara yarabaye ku wa 26/05/2020, ni ukuvuga nyuma y’imyaka ibiri (2), rusanga yararengeje igihe cy’iminsi 15 cyo gutanga ikirego giteganyijwe mu ngingo ya 260 y’Itegeko n° 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi1. [5] Ku wa 12/09/2022, Ndererimana Gédéon yajuririye mu Rukiko Rukuru rw’Ubucuruzi avuga ko Urukiko rw’Ubucuruzi rwanze kwakira ikirego cye rushingiye ku kuba yaratinze kugitanga nyamara atari byo, kubera ko uhereye igihe yamenyeye iby’igurishwa ry’umutungo we, ni ukuvuga ku wa 10/05/2022, nta gukererwa kwabayeho ; ko kandi yaciwe indishyi zidafite icyo zishingiyeho, asaba Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi guha ishingiro ikirego cye no gutesha agaciro cyamunara yaregeraga. [6] Bimenyimana Innocent yatanze inzitizi yo kutakira ubujurire bwa Ndererimana Gédéon kubera ko yatinze kujurira, anavuga ko no ku rwego rwa mbere ikirego kitagombaga kwakirwa nk’uko Urukiko rw’Ubucuruzi rwabibonye kubera ko yamenyeshejwe igurishwa ry’umutungo we mu cyamunara, hagashira igihe kigera ku myaka 2 atararegera kuyitesha agaciro, asaba ko iyo nzitizi nayo yakongera gusuzumwa, urubanza rwaciwe ku rwego rwa mbere rukagumaho. [7] Mu rubanza RCOMA 00599/2022/HCC rwaciwe ku wa 07/10/2022, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwemeje ko ubujurire bwa Ndererimana Gédéon bufite ishingiro, rutegeka ko imikirize y’urubanza RCOM 01295/2022/TC rwajuririwe ihinduka kuri byose. [8] Mu gufata icyo cyemezo, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwashingiye ku kuba nta kimenyetso Bimenyimana Innocent yigeze agaragaza cyerekana ko imihango yose ijyanye na cyamunara yayimenyesheje Ndererimana Gédéon mu bihe biteganyijwe n’amategeko, rusanga urubanza RCOM 01295/2022/TC rwaragombaga kwakirwa n’Urukiko rw’Ubucuruzi rugasuzumwa mu mizi. [9] Bimenyimana Innocent yandikiye Perezida w’Urukiko rw’Ubujurire asaba ko urwo rubanza rusubirwamo ku mpamvu z’akarengane. Nyuma yo gusuzuma icyo kibazo, Perezida w’Urukiko rw’Ubujurire yandikiye Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga asaba ko urwo rubanza rusubirwamo ku mpamvu z’akarengane, na we yemeza ko urwo rubanza rwongera kuburanishwa, ruhabwa RS/INJUST/RCOM 00006/2023/SC. [10] Uru rubanza rwahamagawe bwa mbere ku wa 06/06/2024, ariko ntirwaburanishwa ahubwo uru Rukiko rwemeza ko rusubizwa mu bwanditsi bw’Urukiko kugira ngo ruzabanze gukorerwa inama ntegurarubanza ariko Bimenyimana Innocent watumye itaba mbere ahanishwa ihazabu mbonezamubano ingana na 50.000 Frw2. [11] Iburanisha ry’urubanza ryongeye gusubukurwa, ribera mu ruhame ku wa 09/10/2024, Bimenyimana Innocent yunganirwa na Me Ndayishimiye Jean Paul naho Ndererimana Gédéon
1 Igika cya 4 cy’iyo ngingo kivuga ko ikirego gisaba gutesha agaciro cyamunara gitangwa mu gihe kitarenze iminsi cumi n’itanu (15) uhereye umunsi cyamunara yabereyeho. 2 Bimenyimana Innocent yishyuye iyo hazabu yaciwe nk’uko bigaragara muri dosiye.
## Page 4
yunganiwe na Me Munyentwari Charles. Hitabye kandi Me Gahutu Joseph ahagarariye Uwambayinema Anne wifuje kugoboka muri uru rubanza kubera ko ari we waguze mu cyamunara umutungo ufite UPI : 4/03/03/04/3678 ndetse ukaba waramaze kumwandikwaho we n'umugabo we Tuyiringire Joseph. [12] Nyuma yo kumva ibisobanuro byatanzwe n’ababuranyi ku cyifuzo cyo kugoboka muri uru rubanza cyatanzwe na Uwambayinema Anne, Urukiko rushingiye ku murongo rwatanze mu manza zitandukanye usobanura ko umuntu wese afite uburenganzira bwo kugoboka ku bushake mu rubanza rw’akarengane akurikije ibiteganywa n’ingingo ya 113 na 114 z’Itegeko no 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryavuzwe haruguru3, no kuba umutungo wagurishijwe mu cyamunara waraguzwe na Uwambayinema Anne ndetse ukaba umwanditseho, rwemeje ko yemerewe kugoboka muri uru rubanza kuko arufitemo inyungu. [13] Mbere y’iburanisha mu mizi, Urukiko rwabanje gusuzuma ibibazo bikurikira : 1) Kumenya niba ubujurire bwa Ndererimana Gédéon butaragombaga kwakirwa mu Rukiko Rukuru rw’Ubucuruzi ; 2) Kumenya niba Urukiko rw’Ubucuruzi nta bubasha rwari rufite bwo kuburanisha ikirego cyo gutesha agaciro cyamunara yakorewe ku mutungo wa Ndererimana Gédéon. [14] Nyuma yo kumva ibisobanuro byatanzwe n’ababuranyi ku kibazo cya mbere, Uru Rukiko rwasanze inzitizi irebana no kuba Ndererimana Gédéon atarubahirije ibihe by'ubujurire mu Rukiko Rukuru rw'Ubucuruzi kubera ko atubahirije igihe cy’iminsi itatu (3) yo kujurira iteganywa n’itegeko, yaratanzwe muri urwo Rukiko ariko ntirugire icyo ruyivugaho. [15] Rushingiye ku ngingo ya 188, igika cya 2, y’Itegeko nº 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, ubucuruzi n’umurimo nk'uko ryahinduwe kugeza ubu4, no ku ngingo ya 275 y'iryo Tegeko5, rwasanze urubanza no RCOM 01295/2022/TC rwaraburanishijwe ku wa 1/09/2022, ababuranyi bakamenyeshwa ko ruzasomwa ku wa 5/09/2022, uwo munsi rurasomwa ariko inyandikomvugo y’isomwa ishyirwa muri IECMS ku wa 06/09/2022, naho kopi y’urubanza yo ishyirwa muri dosiye ku wa 07/09/2022. Rushingiye ku ngingo ya 275 yavuzwe haruguru, rwasanze ibihe by’ubujurire bigomba kubarwa guhera ku wa 08/09/2022, umunsi wa nyuma wo kujurira ukaba wari ku wa 12/09/2022 kubera ko itariki ya 10 na 11/09/2022 yari iminsi y’ikiruhuko. Nyuma yo kubona ko ubujurire bwatanzwe ku wa 12/09/2022, Urukiko rwasanze Ndererimana Gédéon yarubahirije ibihe by'ubujurire. [16] Urukiko rwasuzumye kandi ikibazo kijyanye no kuba Urukiko rw’Ubucuruzi nta bubasha rwari rufite bwo kuburanisha ikirego cyo gutesha agaciro cyamunara yakorewe ku mutungo wa Ndererimana Gédéon, rusanga kitaragiweho impaka mu Rukiko Rukuru rw’Ubucuruzi kuko nta
3 Reba icyemezo cy’Urukiko cyafashwe mu iburanisha ryo ku wa 13/01/2021 mu rubanza nº RS/INJUST/RC 00011/2019/SC haburana Mukamusoni Petronille na bagenzi be. 4 iteganya ko: “Igihe cyo kujuririra icyemezo cyafashwe ku kirego kirebana no gutesha agaciro cyamunara ari iminsi itarenze itatu (3) y’akazi uhereye ku munsi icyemezo cyasomeweho cyangwa ababuranyi bakimenyeyeho”. 5 iteganya ko: “Ku bihe bibarwa mu minsi cyangwa mu masaha, bibarwa umunsi ku munsi, n’isaha ku isaha hakurikijwe igihe bimara kandi umunsi igikorwa cyakoreweho ntubarwamo, ahubwo habarwa umunsi wa nyuma kigomba kurangiriraho”.
## Page 5
muburanyi wasabye ko gisuzumwa. Nyuma yo kumva ibisobanuro byatanzwe n’ababuranyi, rushingiye ku murongo rwatanze mu manza zitandukanye ko kuba urubanza rushobora gusubirishwamo ku mpamvu z’akarengane rukaburanishwa bundi bushya, bitavuga ko umuburanyi yakwitwaza iyo nzira kugira ngo abe yazana ibirego bishya kandi bitararegewe ntibinasuzumwe mu rubanza rusabirwa gusubirwamo, kuko umuburanyi atavuga ko yagize akarengane ku kibazo atigeze asaba Urukiko gusuzuma6, rwemeje ko icyo kibazo kitagomba gusuzumwa mu rwego rw’akarengane muri uru rubanza. [17] Iburanisha ryarakomeje, ababuranyi bajya impaka ku bibazo bijyanye no kumenya niba Ndererimana Gédéon yaratinze kuregera gutesha agaciro cyamunara n’ikibazo kijyanye n’indishyi zinyuranye zasabwe n’ababuranyi. II. IBIBAZO BIGIZE URUBANZA N’ISESENGURWA RYABYO.
Kumenya niba Ndererimana Gédéon yaratinze kuregera gutesha agaciro cyamunara. [18] Bimenyimana Innocent yunganiwe na Me Ndayishimiye Jean Paul, avuga ko nyuma y’uko Ndererimana Gédéon atsinzwe mu rubanza RCOM 00335/2019/TC, Universal Trading Ltd yatsinze urwo rubanza yamuhaye akazi ko kuyishyuriza, ariko ko igihe cyose yashyiraga Ndererimana Gédéon inyandiko zimwishyuza, yangaga kuzisinya bigera aho agurisha muri cyamunara umutungo we utimukanwa ubaruye kuri UPI : 4/03/03/04/3678. [19] Akomeza avuga ko Ndererimana Gédéon atubahirije ibihe byateganyijwe n’amategeko byo kuregera gutesha agaciro cyamunara, kuko cyamunara yabaye ku wa 26/05/2020, agatanga ikirego ku wa 25/05/2022, ni ukuvuga nyuma y’imyaka 2, nyamara yaragombaga kugitanga mu gihe kitarenze iminsi 15 nk’uko biteganywa mu ngingo ya 260 y’Itegeko Nº 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubono, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi. [20] Ndererimana Gédéon yunganiwe na Me Munyentwari Charles, avuga ko cyamunara yagurishirijwemo umutungo we yayimenye ku wa 10/05/2022 ubwo Bimenyimana Innocent yamwohererezaga raporo yayo kuri email, atanga ikirego mu Rukiko rw’Ibanze rwa Muhoza ku wa 25/05/2022, ariko nticyakirwa kubera ko urwo rukiko rwemeje ku wa 17/07/2022 ko rudafite ububasha, abona kugitanga mu Rukiko rw’Ubucuruzi ku wa 25/07/2022, ko rero iminsi 15 ivugwa n’Itegeko yayubahirije. [21] Yongeraho ko mbere y’itariki ya 10/05/2022 atari yarigeze amenyeshwa ibijyanye na cyamunara, ko n’inyandiko ziri muri dosiye Bimenyimana Innocent yerekana avuga ko
6 Reba urubanza RS/INJUST/RC 00024/2018/CS rwaciwe ku wa 21/02/2020, haburana Ngizweninshuti Albert na Muhima Giovanni, urubanza nº RS/INJUST/RC 00007/2018/SC rwaciwe ku wa 13/03/2020, haburana Nditiribambe Samuel, Gatera Jason na Nyamaswa Faustin n’urubanza RS/ INJUST/RC 00004/2019/SC rwaciwe kuwa 28/07/2020 haburana Mukamana Mamique na bagenzi be na Candali Vérène na bagenzi be).
## Page 6
yamumenyesheje ngo akanga kuzisinya, zitavugisha ukuri, ko ahubwo ari we waziyandikiye nyuma yo kubona ko hari amakosa yakoze mu guteza cyamunara umutungo we. [22] Avuga kandi ko nyuma yo kubona uwitwa Tuyiringire Joseph yubatse mu isambu ye ifite UPI 03/03/03/04/3678 yitwaje ko yayiguze mu cyamunara, ku wa 27/01/2022 yiyambaje Umunyamabanga Nshingwabikorwa w’Akagari ka Gacaca asaba kurenganurwa, no ku wa 14/02/2022 yandikira Umuyobozi w’Urugaga rw’Abahesha b’Inkiko b’umwuga nawe amumenyesha ko bavogereye isambu ye bitwaje cyamunara nyamara itarabayeho, ndetse abimenyesha Universal Trading Ltd yarangirizwaga urubanza. [23] Akomeza avuga ko kuri iyo tariki ya 14/02/2022, Avoka wa Universal Trading Ltd yemeje ko Bimenyimana Innocent yarangije urubanza mu buryo batazi kuko nta raporo yabashyikirije cyangwa amafaranga yayivuyemo, bituma ku wa 21/04/2022 yandikira Bimenyimana Innocent amusaba kumenyeshwa ibyakorewe ku mutungo we atabizi, aribwo ku wa 10/05/2024 Bimenyimana Innocent yamwohererezaga email igaragaza raporo y’amafaranga yavuye mu cyamunara yakorewe ku mutungo we, ndetse ku mugereka wayo ashyiraho na raporo ya cyamunara yo ku wa 26/05/2020. [24] Asoza avuga ko ku itariki ya 26/05/2020, bavuga ko cyamunara yabereyeho, byari mu gihe cya Covid 19, bikaba bitarashobokaga ko yabaho hashingiwe ku mabwiriza y’inama y’Abaminisitiri yo ku wa 18/05/2020. [25] Me Gahutu Joseph uburanira Uwambayinema Anne wagobotse muri uru rubanza, avuga ko Ndererimana Gédéon yatinze kuregera gutesha agaciro cyamunara kuko bitumvikana ukuntu yamara imyaka 2 ataramenya ko cyamunara yabaye ku mutungo we. Uko Urukiko rubibona [26] Ingingo ya 260, igika cya mbere, icya 2, icya 3 n’icya 4, y’Itegeko N° 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi iz’umurimo n’iz’ubutegetsi nk’uko ryahinduwe kugeza ubu, ivuga ko “Umuntu wese ubifitemo inyungu ashobora gusaba Urukiko rw'Ibanze rw'aho cyamunara igomba kubera kuyihagarika iyo: 1° Hatubahirijwe amategeko agenga ishinganisha, ifatira n'itangazwa rya cyamunara; 2° Umutungo ugomba kugurishwa udashobora kugurishwa kubera ubukene bwa nyirawo nk'uko biteganywa mu ngingo ya 259 y’iri tegeko; 3° Hari ikimenyetso kidashidikanywaho kigaragaza ko umutungo ugiye kugurishwa atari uw'uryozwa kwishyura. Izi mpamvu ni nazo zishingirwaho mu kirego gisaba gutesha agaciro cyamunara yakozwe. Usaba gutesha agaciro cyamunara, ashobora no kurega umuhesha w’inkiko muri urwo rubanza, iyo hari ibyo ashaka kumuryoza. Ikirego gisaba gutesha agaciro cyamunara gitangwa mu gihe kitarenza iminsi cumi n’itanu (15) uhereye umunsi cyamunara yabereyeho. Ibirego bivugwa muri iyi ngingo bitangwa kandi bikaburanishwa mu bihe by'ibirego byihutirwa”. [27] Ingingo ya 12, igika cya mbere, y’Itegeko No 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018, ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, iteganya ko “Urega agomba kugaragaza ibimenyetso by’ibyo aregera. Iyo abibuze, uwarezwe aratsinda.”
## Page 7
[28] Impaka muri uru rubanza zishingiye ku kumenya niba Ndererimana Gédéon atarubahirije iminsi 15 yo kuregera kuyitesha agaciro, kubera ko Bimenyimana avuga ko cyamunara yakozwe ku wa 26/05/2020, ikirego kigatangwa ku wa 25/05/2022, naho Ndererimana Gédéon we akavuga ko atigeze amenyeshwa mbere iby’iyo cyamunara kuko yayimenye ku wa 10/05/2022 ubwo yohererezwaga raporo yayo kuri email. [29] Urukiko rusanga ibimenyetso Bimenyimana Innocent yerekana bigaragaza ko yamenyesheje Ndererimana Gédéon imihango ya cyamunara yakorewe ku mutungo we, bigizwe n’inyandiko yo ku wa 02/07/2019 yanditswe na Bimenyimana Innocent, ivuga ko Ndererimana Gédéon yahawe inyandiko imusaba kugaragaza umutungo we hamwe na kopi y’urubanza RCOM 00335/2019/TC rwaciwe ku wa 29/04/20197, akanga kuyisinya. [30] Hari kandi inyandiko yo ku wa 25/02/2020, imenyesha Ndererimana Gédéon raporo y’igenagaciro mu kurangiza urubanza RCOM 00335/2019/TC. Muri iyo nyandiko Bimenyimana Innocent avuga ko yahamagaye Ndererimana kuri telefoni ye igendanwa ifite nomero 0784858937 amubwira ko amushaka akamuha iyo nyandiko hamwe na raporo y’igenagaciro, ngo undi amubwira ko akora ibyo yumva. [31] Nk’uko byagarutsweho haruguru, Ndererimana Gédéon we avuga ko atigeze amenyeshwa inyandiko yo ku wa 02/07/2019 hamwe n’iyo ku wa 25/02/2020 zavuzwe haruguru, ko izo nyandiko ari izo Bimenyimana Innocent yiyandikiye ubwe agamije kubeshya, ko kandi iyo agira ubushake bwo kuzimumenyesha yari kumusanga iwe akazimushyikiriza, ko ahubwo yamumenyesheje nyuma raporo ya cyamunara amaze kubona ko hari amakosa yakoze mu guteza cyamunara umutungo we. [32] Urukiko rusanga Ndererimana Gédéon uvuga ko atigeze amenyeshwa mbere iby’iyo cyamunara, atanga ikimenyetso cy’uko yayimenye ku wa 10/05/2022 ubwo Bimenyimana Innocent yamwohererezaga kuri email inyandiko yo ku wa 09/05/2022 irimo raporo y’amafaranga yavuye mu cyamunara yakorewe ku mutungo we, ndetse ku mugereka wayo agashyiraho na raporo ya cyamunara yo ku wa 26/05/2020. Muri iyo nyandiko, Bimenyimana atangira avuga ngo : “mbandikiye iyi baruwa ngira ngo mbahe amakuru arebana na cyamunara nk’uko mwabinsabye mu ibaruwa yo ku wa 14/02/2022 yangezeho ku wa 05/05/2022 nyihawe n’Ubuyobozi bw’Urugaga rw’Abahesha b’Inkiko mu Rwanda…” [33] Urukiko rushingiye ku bivuzwe haruguru, rurasanga n’ubwo Bimenyimana Innocent avuga ko cyamunara yabaye ku wa 26/05/2020, ari naho ahera abara ibihe byagombaga kubahirizwa na Ndererimana Gédéon, atagaragaza ibimenyetso byerekana ko yamenye iby’iyo cyamunara cyane cyane ko we (Ndererimana Gédéon) yatanze ibimenyetso bigaragaza ko yamenyeshejwe raporo ya cyamunara ku wa 10/05/2022 nabwo abanje kuyisaba. Iyi niyo igomba guherwaho habarwa ibihe byo gutanga ikirego, cyane cyane ko Bimenyimana Innocent atigeze ahakana ko kuri iyo tariki yamwoherereje email yavuzwe haruguru cyangwa ngo atange ibindi bimenyetso byerekana ko yamumenyesheje raporo ya cyamunara mbere y’iyo tariki.
7 Rwamutegetse kwishyura Universal Trading Ltd 13.067.050 Frw, 202.191 Frw y’inyungu, 600.000 Frw y’ igihembo cy’Avoka, ikurikiranarubanza n’igihembo cy’Umuhesha w’inkiko na 20.000 Frw y’amagarama,
## Page 8
[34] Urukiko rusanga nyuma yo kumenyeshwa raporo imaze kuvugwa, ku wa 25/07/2022 Ndererimana Gédéon yarabanje gutanga ikirego mu Rukiko rw’Ibanze rwa Muhoza, ariko ku wa 17/07/2022 rwemeza ko rudafite ububasha, nibwo ku wa 25/07/2022 yatanze ikirego mu Rukiko rw’Ubucuruzi. [35] Urukiko rushingiye ku bimaze kuvugwa, rusanga, uhereye ku gihe yamenyesherejweho raporo ya cyamunara, Ndererimana Gédéon yarubahirije iminsi 15 ivugwa mu ngingo ya 260, igika cya 3, y’Itegeko N° 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryavuzwe haruguru, nk’uko n’Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwabibonye, ikirego cye mu Rukiko rw’Ubucuruzi cyaragombaga kwakirwa kigasuzumwa. Kubera iyo mpamvu, ikirego cya Bimenyimana Innocent gisaba gusubirishamo urubanza ku mpamvu z’akarengane kikaba nta shingiro gifite. [36] Ingingo ya 158, igika cya 2, y’Itegeko N° 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryamaze kuvugwa haruguru iteganya ko iyo Urukiko rwajuririwe rusanze urubanza rwari rwaregewe mu buryo bukurikije amategeko urukiko rwaruciye ku rwego rubanza rukavuga ko rutakiriwe kandi rwaragombaga kwakirwa, Urukiko rwajuririwe rurwakira, rukagaragaza ko rwagombaga kwakirwa ku rwego rwa mbere ; rukarutesha agaciro maze rukarusubiza Urukiko rwari rwaruciye kugira ngo ruruburanishe mu mizi. [37] Urukiko rurasanga ku wa 25/07/2022 n’ubwo mu rubanza RCOMA 00599/2022/HCC rwaciwe ku wa 07/10/2022, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwasuzumye ubujurire bwa Ndererimana Gédéon rugasanga bufite ishingiro ndetse rugategeka ko imikirize y’urubanza RCOM 01295/2022/TC rwajuririwe ihinduka kuri byose, rutarigeze rutegeka ko urwo rubanza rusubizwa Urukiko rw’Ubucuruzi rwari rwaruciye kugira ngo ruruburanishe mu mizi. [38] Urukiko rusanga hashingiwe ku ngingo ya 158, igika cya 2, y’Itegeko N° 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryavuzwe haruguru, uru rubanza rwaragombaga koherezwa mu Rukiko rw’Ubucuruzi kugira ngo rusuzume mu mizi ikirego kijyanye no gutesha agaciro cyamunara Ndererimana Gédéon yari yararushyikirije kuko kugeza ubu kitaraburanishwa. Nyamara harebwe igihe gishize kuva ikirego gitanzwe, kandi bizwi ko ibirego bijyanye no gutesha agaciro cyamunara bifatwa nk’ibyihutirwa kubera kamere yabyo, kurusubiza ku rwego rwa mbere ndetse bikaba bishoboka ko rwazajuririrwa cyangwa rukajya mu karengane, byatuma rushobora kumara ikindi gihe kirekire rutaracibwa. [39] Mu rwego rwo gukosora amakosa yavuzwe haruguru no mu nyungu z’ubutabera, uru Rukiko rusanga rugomba kuburanisha mu mizi ikirego kijyanye no gutesha agaciro cyamunara. Kuba mu rwego rw’akarengane Urukiko rw’Ikirenga rwaca urubanza ubundi rwari mu bubasha bw’inkiko zo hasi, uru Rukiko rwabikoze no mu manza zinyuranye rwaciye8. [40] Hakurikijwe ibimaze gusobanurwa, iburanisha ry’uru rubanza rizakomeza hasuzumwa mu mizi ikirego Ndererimana Gédéon yari yashyikirije Urukiko rw’Ubucuruzi, icyo gihe kandi akaba ari nabwo hazasuzumwa ikibazo cy’indishyi zasabwe muri uru rubanza.
8 Urugero : Urubanza rubanziriza urundi nº RS/INJUST/RCOM 00001/2019/SC rwaciwe ku wa 14/02/2024, haburana Bagaragaza Thaddée na bagenzi be, urupapuro rwa 7 - 8 : Muri urwo rubanza, Urukiko rwagarutse ku murongo watanzwe mu rundi rubanza rufite nº RS/Injust/RCOM 00007/2021/SC rwaciwe ku wa 29/04/2022, haburana Sikubwabo Raphaël na RDB.
## Page 9
III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [41] Rwemeje ko ikirego cyatanzwe na Bimenyimana Innocent gisaba gusubirishamo ku mpamvu z’akarengane urubanza RCOMA 00599/2022/HCC rwaciwe n'Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi ku wa 07/10/2022, nta shingiro gifite; [42] Rwemeje ko ikirego cyatanzwe na Ndererimana Gédéon mu Rukiko rw’Ubucuruzi cyagombaga kwakirwa kuko cyatanzwe mu buryo bukurikije amategeko; [43] Rwemeje ko iburanisha ry’urubanza rizakomeza hasuzumwa mu mizi ikirego Ndererimana Gédéon yashyikirije Urukiko rw’Ubucuruzi hamwe n’ikibazo cy’indishyi zasabwe muri uru rubanza; [44] Ruvuze ko itariki urubanza ruzongera kuburanishirizwaho ababuranyi bazayimenyeshwa n’Ubwanditsi bw’Urukiko.