UBUSHINJACYAHA v. URIHO
# UBUSHINJACYAHA v. URIHO - Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2025-03-21 - Case/document no.: RPAA 00485/2023/CA - Collection: Court of Appeal ## Text ## Page 1 UBUSHINJACYAHA v. URIHO [Rwanda URUKIKO RW’UBUJURIRE – RPAA 00485/2023/CA, (Rutazana, P.J.,) 21 Werurwe 2025] Amategeko agenga...
Source-derived case information.
- Citation
- RPAA 00485/2023/CA
- Court
- Court of Appeal
- Jurisdiction
- Rwanda
- Judgment Date
- 21 March 2025
- Case Number
- RPAA 00485/2023/CA
- Source Language
- rw
Source-derived case record
Summary, issues, holding and outcome
No structured case brief is available yet for this judgment.
Full Case Text
Judgment text and source record
21 paragraphs
# UBUSHINJACYAHA v. URIHO
- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2025-03-21 - Case/document no.: RPAA 00485/2023/CA - Collection: Court of Appeal
## Text
## Page 1
UBUSHINJACYAHA v. URIHO [Rwanda URUKIKO RW’UBUJURIRE – RPAA 00485/2023/CA, (Rutazana, P.J.,) 21 Werurwe 2025] Amategeko agenga ibimenyetso – Ibimenyetso – Mu manza nshinjabyaha, ibimenyetso byose bishobora gushingirwaho mu gihe bigaragaza ukuri kw’ibyabaye (principe de la liberté de la preuve en matière pénale), ababuranyi bakaba barahawe uburyo bwo kuhaba ngo banyomozanye. Urukiko nirwo rwemeza ko ibyo bimenyetso bishobora kwemerwa. Amategeko agenga ibyaha n’ibihano – Icyaha cy’ubwicanyi – kugabanyirizwa ibihano – Nta cyabuza Urukiko kugabanyiriza igihano uregwa, hagamijwe gutanga igihano gihwanye n’uburemere bw’icyaha kabone n’ubwo impamvu z’ubujurire zaba zitahawe ishingiro. Incamake y’ikibazo: Mukeshimana Béatrice yitabye Imana, maze hakekwa ko yishwe n’umugabo we Uriho Japhet babanaga, maze uyu atangira gukurikiranwa n’inzego zibishinzwe. Iperereza rirangiye, Ubushinjacyaha bwamureze mu Rukiko Rwisumbuye rwa Nyagatare bumukurikiranyeho icyaha cy’ubwicanyi, busaba ko kimuhama agahanishwa igifungo cya burundu. Uriho Japhet yaburanye avuga ko icyaha aregwa ntacyo yakoze, ko icyo yemera ari uko yatonganyije umugore we ubwo yari atashye yasinze mu rwego rwo kumucyaha, ariko ko batigeze barwana, avuga ko umugore we yiyahuye anyoye umuti w’inka. Urukiko Rwisumbuye rwa Nyagatare, rushingiye ku bimenyetso bitandukanye birimo imvugo z’abatangabuhamya bari bahari kuko babanaga, bavuze ko nyakwigendera atigeze yiyahuza umuti w’inka ko ahubwo Uriho Japhet yaraye amukubita ijoro ryose, maze rwemeza ko ahamwa n’icyaha ashinjwa cyo kwica umugore we, maze rumuhanisha igifungo cya burundu kuko yagikoranye ubugome bukabije. Uriho Japhet yajuririye Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Rwamagana avuga yahamijwe icyaha atakoze kuko kuri raporo ya muganga itagaragaza ko yishwe no gukubitwa, avuga ko nyakwigendera yiyahuye. Uhagarariye ubushinjacyaha yaburanye avuga ko ubujurire bwa Uriho Japhet nta shingiro bufite kuko atabasha kuvuguruza ibimenyetso byashingiweho n’Urukiko rumuhamya icyaha ku rwego rwa mbere. Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Rwamagana, rwemeje ko ubujurire bwa Uriho Japhet nta shingiro bufite kuko atabasha kuvuguruza ibimenyetso bidashidikanywaho byashingiweho n’Urukiko ku rwego rwa mbere, ariko kubera ko bwari ubwa mbere akurikiranyweho icyaha ku buryo buzwi, rwemeje ko nta cyarubuza kumugabanyiriza igihano kugira ngo ahabwe amahirwe yo kuzagira icyo yimarira mu gihe yaba amaze kugororoka, maze rumuhanisha igifungo cy’imyaka 25. Uregwa yongeye ajurira mu Rukiko rw’Ubujurire, avuga ko yahamijwe icyaha hashingiwe ku bimenyetso bigenekereje kandi bivuguruzanya kuko rwamuhamije icyaha rushingiye kuri raporo ya muganga itagaragaza ko nyakwigendera yishwe no gukubitwa; no kuba Urukiko
## Page 2
rwaranashingiye ku mvugo z’abatangabuhamya nyamara zirimo ugushidikanya, bityo ko uko gushidikanya kwamurengera. Uhagarariye Ubushinjacyaha avuga ko ubujurire bw’uregwa nta shingiro bufite kuko impamvu abushingiraho ari nazo yaburanishaga mu Rukiko Rukuru, Urugereko rwa Rwamagana kandi Urukiko rukaba rwarazisuzumye rusanga nta shingiro zifite asobanura kandi ko n’ubwo uregwa akomeza guhakana icyaha, ibimenyetso byatanzwe byemeza nta shiti ko ariwe wishe umugore we. Uru Rukiko rw’Ubujurire rurasanga n’ubwo Uriho Japhet yakoze icyaha kiremereye kuko cyambuye ubuzima umugore we, ariko kuba nta kindi cyaha yahamijwe n’inkiko mu buryo buzwi byamubera impamvu nyoroshyacyaha yashingirwaho igihano yahanishijwe cyongera kugabanywa mu buryo buruseho, agahanishwa igifungo cy’imyaka makumyabiri (20). hashingiwe ku murongo wavuzwe haruguru no ku biteganywa kugira ngo asobanukirwe n’uburemere bw’icyaha yakoze ariko anahabwe amahirwe yo kugororwa no kwikosora. Incamake y’icyemezo: 1.Mu manza nshinjabyaha, ibimenyetso byose bishobora gushingirwaho mu gihe bigaragaza ukuri kw’ibyabaye (principe de la liberté de la preuve en matière pénale), ababuranyi bakaba barahawe uburyo bwo kuhaba ngo banyomozanye. Urukiko nirwo rwemeza ko ibyo bimenyetso bishobora kwemerwa. 2. Nta cyabuza Urukiko kugabanyiriza igihano uregwa, hagamijwe gutanga igihano gihwanye n’uburemere bw’icyaha kabone n’ubwo impamvu z’ubujurire zaba zitahawe ishingiro. Ubujurire nta shingiro bufite. Amategeko yashingiweho: Itegeko N° 062/2024 ryo ku wa 20/06/2024 rigenga ibimenyetso, ingingo ya 2, Itegeko Nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, ingingo ya 2 Imanza zifashishijwe: Urubanza RPAA 00537/2022/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/02/2025 haburana Ubushinjacyaha na Ubonabenshi Edison, Urubanza RPAA 00692/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku w20/01/2023, haburana Ubushinjacyaha na Ndayishimiye Jean Damascène, Urubanza RPAA 00039/2021/CA rwaciwe ku wa 02/07/2021 haburana Ubushinjacyaha na Shakabatenda Jean de Dieu, Urubanza RPAA 00445/2023/CA rwaciwe ku wa 27/12/2024 haburana Ubushinjacyaha na Ayingeneye Jeanne, Urubanza RPAA 00582/2021/CA rwaciwe ku wa 25/02/2025 haburana Ubushinjacyaha na Nyiraminani Julienne n’abandi. Urubanza
## Page 3
I. IMITERERE Y’URUBANZA [1] Taliki ya 08/09/2018 mu Mudugudu wa Rugaga, Akagari ka Bwera, Umurenge wa Matimba, Akarere ka Nyagatare, hamenyekanye amakuru ko umugore wa Uriho Japhet witwa Mukeshimana Béatrice yitabye Imana, maze hakekwa ko yishwe n’umugabo we Uriho Japhet babanaga kandi bakaba bari bararanye mu nzu babagamo, atangira gukurikiranwa. [2] Iperereza rirangiye Ubushinjacyaha bwamureze mu Rukiko Rwisumbuye rwa Nyagatare bumukurikiranyeho icyaha cy’ubwicanyi, busaba ko kimuhama agahanishwa igifungo cya burundu. Uriho Japhet yaburanye avuga ko icyaha aregwa ntacyo yakoze, ko icyo yemera ari uko yatonganyije umugore we ubwo yari atashye yasinze mu rwego rwo kumucyaha, ariko ko batigeze barwana, ko umugore we yiyahuye anyoye umuti w’inka bakamuha amata ariko biranga. [3] Mu rubanza RP 00512/2018/TGI/NYG, rwaciwe n’Urukiko Rwisumbuye rwa Nyagatare ku wa 17/12/2019, rushingiye ku bimenyetso birimo imvugo z’abatangabuhamya bari habari kuko babanaga na Uriho Japhet n’umugore bavuze ko nyakwigendera atigeze yiyahuza umuti w’inka ko ahubwo Uriho Japhet yaraye amukubita ijoro ryose, no kuri raporo ya muganga wasuzumye umurambo wa nyakwigendera igaragaza ko nda yari ibyimbye kandi ko hari ibintu byavaga mu mazuru ye no mu kanwa ( présence des sécretions naso-buccales et ballonnement abdominal), rwemeje ko Uriho Japhet ahamwa n’icyaha ashinjwa cyo kwica umugore we wapfuye atarwaye kandi bararanye mu nzu bonyine, rumuhanisha igifungo cya burundu kuko yagikoranye ubugome bukabije. [4] Uriho Japhet yajuririye Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Rwamagana avuga yahamijwe icyaha atakoze hatitawe kuri raporo ya muganga itagaragaza ko yishwe no gukubitwa, asobanura ko nyakwigendera yiyahuye kandi nawe ko yemeey ko ariwe byaturutseho. [5] Uhagarariye ubushinjacyaha yaburanye avuga ko ubujurire bwa Uriho Japhet nta shingiro bufite kuko atabasha kuvuguruza ibimenyetso byashingiweho n’Urukiko rumuhamya icyaha ku rwego rwa mbere. [6] Mu rubanza RPA 00092/2020/HC/RWG rwaciwe n’Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Rwamagana kuwa 18/10/2023, rwemeje ko ubujurire bwa Uriho Japhet nta shingiro bufite kuko atabasha kuvuguruza ibimenyetso bidashidikanywaho byashingiweho n’Urukiko ku rwego rwa mbere rumuhamay icyaha kandi bigaragaza ko cyakozwe; ko mu gihe dosiye igaragaza ko yemera ko yakingiranye umugore we mu nzu bakanatongana yari afite inshingano zo kugaragaza ko icyaha aregwa atagikoze, naho imiburanire ye y’uko nyakwigendera yiyahuje umuti w’inka ikaba ari uburyo bwo guhunga icyaha. [7] Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Rwamagana rushingiye ku kuba nta yindi myitwarire idasanzwe Ubushinjacyaha bwagaragaje yarangaga Uriho Japhet kandi bikaba bwari ubwa mbere akurikiranyweho icyaha ku buryo buzwi, rwemeje ko hashingiwe ku mirongo yatanzwe mu manza11 zaciwe n’uru Rukiko, mu rwego rwo gutanga ubutabera buboneye harimo no guhuza
1 Rwashingiye ku manza zikurikira: urubanza RPAA 00554/2021/CA rwaciwe ku wa 29/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na Harerimana Théogène n’urubanza RPAA 00032/2019/CA rwaciwe ku wa 28/2/2020 haburana Ubushinjacyaha na Nzafashwanimana Jean de Dieu.
## Page 4
uburemere bw’icyaha n’inyungu z’igihano ku muntu ugihawe ariko hatirengagijwe uburemere bw’icyaha Uriho Japhet yakoze, nta cyarubuza kugabanyiriza igihano kugira ngo ahabwe amahirwe yo kuzagira icyo yimarira mu gihe yaba amaze kugororoka, maze rumuhanisha igifungo cy’imyaka 25. [8] Uriho Japhet yongeye kujurira mu Rukiko rw’Ubujurire, urubanza ruhabwa RPAA 00485/2024/CA, ruburanishwa mu ruhame tariki ya 04/03/2025 yunganiwe na Me Kagabo Vénuste naho Ubushinjacyaha buhagarariwe na Habimana Jean Cabin, Umushinjacyaha ku rwego rw’Igihugu. [9] Uriho Japhet avuga ko yajuriye agamije kugaragaza ko yahamijwe icyaha hashingiwe ku bimenyetso bigenekereje kandi bivuguruzanya. [10] Uhagarariye Ubushinjacyaha avuga ko ubujurire bwa Uriho Japhet nta shingiro bufite kuko impamvu abushingiraho ari nazo yaburanishaga mu Rukiko Rukuru, Urugereko rwa Rwamagana kandi Urukiko rukaba rwarazisuzumye rusanga nta shingiro zifite, rwemeza ko ibimenyetso byatanzwe bigaragaza ko icyaha ashinjwa yagikoze; kuba rero atemeranya n’iryo sesengura ryakozwe n’Urukiko bikaba bitagize inenge mu rubanza rujuririrwa. [11] Urukiko rurasuzuma niba mu rubanza rujuririrwa Uriho Japhet yarahamijwe icyaha cyo kwica umugore we mu buryo bugenekereje nta bimenyetso bikimuhamya bishingiweho. II. ISESENGURA RY’ IKIBAZO KIGIZE URUBANZA Kumenya niba mu rubanza rujuririrwa Uriho Japhet yarahamijwe icyaha cyo kwica umugore we mu buryo bugenekereje, nta bimenyetso bikimuhamya bishingiweho [12] Uriho Japhet n’umwunganira bavuga ko Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Rwamagana rwaciye urubanza mu buryo bugenekereje nta bimenyetso bimuhamya icyaha rushingiyeho, kandi bibujijwe mu manza nshinjabyaha hashingiwe ku biteganywa mu ngingo ya 4 y’Itegeko riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange. [13] Bakomeza basobanura ko uko kugenekereza kugaragara mu buryo bukurikira: - Kuba Urukiko rwarahamije Uriho Japhet icyaha rushingiye kuri raporo ya muganga nyamara itagaragaza ko nyakwigendera yishwe no gukubitwa; - Kuba kandi yarahamijwe icyaha hashingiwe ku kuba yaremeye ko yatonganye na nyakwigendera nyamara igihe cyose habayeho gutongana bitavuze ko haba habayeho kurwana; - Kuba Urukiko rwaranashingiye ku mvugo z’abatangabuhamya nyamara zirimo ugushidikanya, kuko n’ubwo bose bahuriza ku kuba barumvise Uriho Japhet atongana n’umugore we, nta n’umwe muri bo wemeje ko yiboneye n’amaso ye amukubita; kandi bikaba bitumvikana uburyo abatangabuhamya bane bose bumvise batongana ariko ntibatabare cyangwa ngo batabarize nyakwigendera wakubitwaga kandi bari bafite inshingano zo gutabara uri mukaga.
## Page 5
[14] Basoza basaba Urukiko kwemeza ko hari ugushidikanya ku cyaha Uriho Japhet ashinjwa, kandi hashingiwe ku biteganywa mu ngingo ya 111 y’Itegeko ryerekeye imiburanishirize y’imanza nshinjabyaha, uko gushidikanya kukaba kugomba kumurengera. [15] Uhagarariye Ubushinjacyaha avuga ko ubujurire bwa Uriho Japhet nta shingiro bufite kuko impamvu abushingiraho ari nazo yaburanishaga mu Rukiko Rukuru, Urugereko rwa Rwamagana, kandi urwo Rukiko rukaba rwarazisesenguye runazifataho icyemezo, kuba atemeranya n’impamvu Urukiko rwashingiyeho bikaba bitafatwa nk’inenge iri mu rubanza rujuririrwa. [16] Uhagarariye Ubushinjacyaha akomeza asobaura ko n’ubwo Uriho Japhet akomeza guhakana icyaha, ibimenyetso byatanzwe byemeza nta shiti ko ariwe wishe umugore we nk’uko Urukiko rwabigaragaje mu rubanza rujuririrwa, bigizwe na Raporo ya muganga wasuzumye umurambo wa nyakwigendera ku itariki ya 09/09/2018 igaragaza ko inda ye yari ibyimbye hari n’ibintu byavaga mu mazuru no mu kanwa (présence des secretions naso buccales et ballonnement abdominal), n’imvugo z’abatangabuhamya zitavuguruzanya nk’uko ashaka kubyumvikanisha kuko zigaragaza ko bavuze ibyo biyumviye ko Uriho Japhet yarimo gukubita umugore amukingiranye mu nzu, ibi kandi bigashimangirwa n’imiburanire ya Uriho Japhet mu rubanza rujuririrwa aho nawe yivugiye ko umugore we yatashye yasinze akamucyaha kandi ko yamukingiranye mu nzu, Uriho Japhet akaba atagaragaza inenge iri muri izo mvugo z’abatangabuhamya cyangwa ikibazo yaba afitanye nabo ku buryo bamubeshyera; ko rero no kuba avuga ko abo batangabuhamya bumvise akubita umugore we ntibatabare bitatuma ataryozwa icyaha yakoze. [17] Uhagarariye Ubushinjacyaha asoza asaba Urukiko kwemeza ko ubujurire bwa Uriho Japhet nta shingiro bufite kuko nta nenge agaragaza iri mu rubanza rujuririrwa nyamara ari inshingano ze hashingiwe ku biteganywa mu ngingo ya 183m agace ka 5 n’aka 6, y’Itegeko Nº 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha. UKO URUKIKO RUBIBONA [18] Impaka kuri iyi ngingo zishingiye kumenya niba Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Rwamagana rwaremeje ko Uriho Japhet ahamwa n’icyaha cyo kwica umugore we nta bimenyetso bikimuhamya bishingiweho. [19] Ingingo ya 2 (i) (i) y’Itegeko N° 062/2024 ryo ku wa 20/06/2024 rigenga ibimenyetso, ikimenyetso gishingiye ku buhamya bivuga amagambo avugiwe imbere y’urwego rufite ububasha cyangwa yarushyikirijwe mu nyandiko n’umuntu wabonye cyangwa wumvise ibyerekeranye n’ikibazo kiri mu mpaka. Iyi ngingo yumvikanisha ko ikimenyetso cy’ubuhamya gishobora no gushingira ku byo ubutanga yumvise. [20] Ikibazo cy’ibimenyetso mu manza n’itangwa ryabyo cyasesenguwe mu rubanza RPAA 00692/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku w20/01/2023, haburana Ubushinjacyaha na Ndayishimiye Jean Damascène, Urukiko rukaba rwarasobanuye ko mu manza nshinjabyaha, ibimenyetso byose bishobora gushingirwaho mu gihe bigaragaza ukuri kw’ibyabaye (principe de la liberté de la preuve en matière pénale) ababuranyi bakaba barahawe uburyo bwo kuhaba ngo banyomozanye, kandi ko Urukiko arirwo rwemeza ko ibyo bimenyetso bishobora kwemerwa. Uyu murongo wakurikijwe mu manza zitandukanye zaciwe n’uru Rukiko, mu ziheruka harimo
## Page 6
nk’urubanza RPAA 00537/2022/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/02/2025 haburana Ubushinjacyaha na Ubonabenshi Edison (igika cya 23). [21] Nk’uko bigaragara mu rubanza rujuririrwa (igika cya15) Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Rwamagana rwemeje ko URIHO Japhet atashoboye kuvuguruza ibimenyetso bikurikira byashingiweho ku rwego rwa mbere ahamwa n’icyaha cyo kwica umugore we: - kuba Uriho Japhet yemera ko yakingiranye umugore we mu nzu kandi ko batonganye; - imvugo z’abatangabuhamya bavuga ibyo bahagazeho kuko babanaga na Uriho Japhet n’umugore we, bamushinja ko yaraye akubita umugore we yamukingiranye mu nzu kandi ko bumvaga nyakwigedera ataka anarira; - Raporo ya muganga wasuzumye umurambo wa nyakwigendera ku wa 09/09/2018 igaragaza ko inda ye yari ibyimbye hari n’ibintu byavaga mu mazuru no mu kanwa (présence des secretions naso buccales et ballonnement abdominal). [22] Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Rwamagana narwo rwemeje ko ibyo bimenyetso bidashidikanywaho kandi bihurijwe hamwe bimuhamya icyaha kuko mu bujurire bwe atashoboye kubivuguruza, naho ibyo aburanisha ko umugore we yiyahuye anyoye umuti w’inka bikaba ari uburyo bwo guhunga icyaha. [23] Mu bujurire bwe kuri uru rwego, Uriho Japhet akomeza kuvuga ko umugore we yiyahuye kuko yanyoye umuti w’inka. Urukiko rw’Ubujurire rurasanga uretse kubivuga gusa nta kimenyetso atanga kibigaragaza, ahubwo uburyo abivugamo bugaragaramo ukudahuza kandi bikavuguruzwa n’imvugo z’abatangabuhamya (Sibomana na Sindikubwabo Jean Baptiste) babanaga na Uriho Japhet n’umugore we mu rwuri bakoragamo ndetse ku mugoroba wo ku itariki ya 07/09/2018 bakaba bari bari muri uro rwuri ari naho ibikorwa Uriho Japhet akurikiranyweho byabereye. [24] Uru Rukiko rukaba rusanga, nk’uko Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Rwamagana rwabibonye, imyiregurire ye y’uko umugore we yiyahuye anyoye umuti w’inka nta shingiro ifite hashingiwe ku mpamvu zikurikira: - Kuba ibyo Uriho Japhet avuga bitafatwaho ukuri kuko mu ibazwa rye mu Bugenzacyaha yavugaga ko akeka ko umugore we yiyahuye ariko ko atazi icyo yakoresheje, ubundi akongera akavuga ko ubwo umugore we yanyuraga mu idirishya ari bwo yanyoye umuti; naho mu Rukiko Rwisumbuye rwa Nyagatare akaba yaravugaga ko Sibomana ari we waje akamubwira ko umugore we anyoye umuti, nyamara ibi bikaba nta shingiro bifite kuko Sibomana mu ibazwa rye mu Bugenzacyaha ntaho yavuze ko yabonye umugore wa Uriho Japhet anywa umuti w’inka, ahubwo yavuze ko nyuma y’uko URIHO Japhet arwanye n’umugore we atigeze abona uwo mugore yinjira aho umuti wakoreshwaga mu koza wari ubitse. - Kuba kandi umutangabuhamya witwa Sindikubwabo Jean Baptiste nawe babanaga kandi bari kumwe muri uwo mugoroba, mu ibazwa rye mu Bugenzacyaha yaravuze ko mu nzu ya Uriho Japhet n’umugore we nta umuti w’inka wabagamo kandi ko aho babikaga umuti w’inka ari we (Sindikubwabo Jean Baptiste) wari ufite urufunguzo rwaho, ndetse ko muri uwo mugoroba umwana wabanaga na Sindikubwabo Jean Baptiste yari arimo akaba atarigeze abona umugore wa Uriho Japhet yinjira aho uwo muti wari ubitse;
## Page 7
- Kuba kandi Sindikubwabo Jean Baptiste yaravuze ko uko yari yasize abitse uwo muti w’inka ubitse ariko yawusanze kandi ko nta n’igikoresho cyagaragaye cyaba cyarakoreshejwe unyobwa. [25] Ku bijyanye n’imiburanire ya Uriho Japhet y’uko nta mutangabuhamya wemeza ko yamubonye akubita umugore we kandi bakaba batagaragaza ko bigeze batabara nyakwigendera cyangwa ngo bamutabarize mu gihe bemeza ko bumvise amukubita, Urukiko rw’Ubujurire rurasanga mu mvugo z’abo batangabuhamya bombi bavuzwe haruguru mu Bugenzacyaha bahuriza ku kuba muri uwo mugoroba wo ku itariki ya 07/09/2018 barumvise Uriho Japhet arwana n’umugore we bikingiranye mu nzu, umugore arimo gutaka; Sindikubwabo Jean Bapiste we yongeraho ko umugore yabwiraga Uriho Japhet ngo nashaka amwice amaraso ye azayabazwa. Ibi bikanahuza no kuba mu ibazwa rye mu Bugenzacyaha ndetse no mu miburanire ye ku nzego zose z’inkiko Uriho Japhet yaremeraga ko yatonganye n’umugore we ndetse akavuga ko yamucyashye akanamukingirana mu nzu kuko yari yasinze. [26] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga imvugo z’abatangabuhamya zimaze kugaragazwa zitavuguruzanya, ahubwo zirebewe hamwe n’ibyo Uriho Japhet yiyemerera nabyo byagaragajwe, ari ibimenyetso bihagije bigaragaza ko Uriho Japhet yakubise umugore we; kuba abatangabuhamya batavuga ko biboneye n’amaso yabo amukubita bikaba bitatesha agaciro ubuhamya bwabo kuko hashingiwe ku ngingo ya 2 (i) (i) y’Itegeko N° 062/2024 ryo ku wa 20/06/2024 rigenga ibimenyetso yagaragajwe haruguru, ubuhamya bushobora no gushingira ku byo umutangabuhamya yumvise; Uriho Japhet akaba nta kimenyetso atanga kigaragaza ko ibyo abatangabuhamya bavuga batabyumvise koko. Kuba bataratabaye cyangwa ngo batabaze nabyo bikaba bidakuraho ko ibyo bavuga babyumvise koko. [27] Ku bijyanye na raporo ya muganga, Urukiko rw’Ubujurire rurasanga n’ubwo itagaragaza ko nyakwigendera yakubiswe, nta n’aho igaragaza ko yishwe n’umuti w’inka yanyoye nk’uko Uriho Japhet ashaka kubyumvikanisha, kandi nk’uko byasobanuwe hakaba nta kigaragaza ko ari ukuri. Ahubwo kuba iyo raporo igaragaza umugore we yagejejwe kwa muganga yapfuye, kandi na Uriho Japhet akaba adahakana ko yapfuye koko ndetse akaba yemera ko yapfiriye mu rugo aho bari bararanye, birebewe hamwe n’imvugo z’abatangabuhamya bemeza ko yaraye amukubita ataka anarira amubwira ngo nashaka amwice amaraso ye azayabazwa; bikanahuzwa no kuba Uriho Japhet nawe yemera ko yatonganye n’umugore we kandi ko yamukingiranye mu nzu, akanemera ko bararanye muri iyo nzu bugacya umugore we yapfuye kandi kahaba nta kindi cyagaragajwe yazize, nta wundi wabazwa urupfu rwe atari Uriho Japhet. [28] Hashingiwe ku bisobanuro byose byatanzwe, ubujurire bwa Uriho Japhet bukaba nta shingiro bufite. [29] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga ariko n’ubwo ubujurire bwa Uriho Japhet budahawe ishingiro, nta cyabuza ko hasuzumwa ibijyanye n’igihano hagamijwe kureba niba icyo yahawe gihwanye n’uburemere bw’icyaha yakoze, hakanashingirwa ku zindi mpamvu nyoroshyacyaha, nk’uko byatanzweho umurongo n’uru Rukiko mu rubanza RPAA 00039/2021/CA rwaciwe ku wa 02/07/2021 haburana Ubushinjacyaha na Shakabatenda Jean de Dieu, aho rwarasesenguye ingingo ya 49, igika cya mbere y’Itegeko N° 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano
## Page 8
muri rusange nk’uko ryahinduwe kugeza ubu22 maze rugatanga umurongo uvuga ko “nta cyabuza Urukiko kugabanyiriza igihano uregwa, hagamijwe gutanga igihano gihwanye n’uburemere bw’icyaha kabone n’ubwo impamvu z’ubujurire zaba zitahawe ishingiro”; uwo murongo kandi ukaba waragiye ukurikizwa mu zindi manza zaciwe n’uru Rukiko, mu zaciwe vuba hakaba harimo nk’urubanza RPAA 00445/2023/CA rwaciwe ku wa 27/12/2024 haburana Ubushinjacyaha na Ayingeneye Jeanne (igika cya 25) n’urubanza RPAA 00582/2021/CA rwaciwe ku wa 25/02/2025 haburana Ubushinjacyaha na Nyiraminani Julienne n’abandi (igika cya 27 n’icya 28). [30] Uru Rukiko rw’Ubujurire rurasanga n’ubwo Uriho Japhet yakoze icyaha kiremereye kuko cyambuye ubuzima umugore we, kuba nta kindi cyaha yahamijwe n’inkiko mu buryo buzwi byamubera impamvu nyoroshyacyaha yashingirwaho igihano yahanishijwe cyongera kugabanywa mu buryo buruseho, agahanishwa igifungo cy’imyaka makumyabiri (20) hashingiwe ku murongo wavuzwe haruguru no ku biteganywa n’ingingo ya 2 y’Itegeko Nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange kugira ngo asobanukirwe n’uburemere bw’icyaha yakoze ariko anahabwe amahirwe yo kugororwa no kwikosora. III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [31] Rwemeje ko ubujurire bwa Uriho Japhet nta shingiro bufite. [32] Rwemeje ko urubanza RPA 00092/2020/HC/RWG rwaciwe n’Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Rwamagana kuwa 18/10/2023 ruhindutse gusa ku bijyanye n’igihano Uriho Japhet ahanishijwe. [33] Ruhanishije Uriho Japhet igifungo cy’imyaka makumyabiri (20). [34] Rutegetse ko Uriho Japhet asonewe amagarama y'urubanza kuko aburana afunze.
2 Iyo ngingo ya 49 iteganya ko «Umucamanza atanga igihano akurikije uburemere bw'icyaha, ingaruka icyaha cyateye, impamvu zatumye agikora, uko uwagikoze yari asanzwe yitwara, imibereho ye bwite n’uburyo icyaha cyakozwemo».