UBUSHINJACYAHA v Dr BWIMBA R.
- Citation
- RPA 0365/13/HC/NYA, RPA 0381/13/HC/NYA
- Status
- Criminal
- Jurisdiction
- Rwanda
- Court
- High Court
- Decision
- 24 December 2013
- Posture
- Criminal Appeal / High Court Appellate Judgment
- Case number
- RPA 0365/13/HC/NYA, RPA 0381/13/HC/NYA
More details
- Court
- High Court
- Decision
- 24 December 2013
- Posture
- Criminal Appeal / High Court Appellate Judgment
- Case number
- RPA 0365/13/HC/NYA, RPA 0381/13/HC/NYA
On this page
Professional case brief
Research organized from the available case record
01
Holding and result
Dr. Bwimba Pascal committed fraud by appropriating a clinic established by others and presenting it as his own based on registration in his name, despite evidence that the clinic pre-existed his involvement and was founded by others. The act of registering the clinic in his name was intended to obtain legal operating documents, but subsequent actions to exclude the founders constituted fraud. The evidence was insufficient to prove forgery, as differences in signatures and denial of authorship alone did not meet the legal threshold, especially since rent payments were made to the rightful owner.
Court disposition
Appeals dismissed; conviction and sentence affirmed.
Orders
- Both Dr. Bwimba Pascal's and the prosecution's appeals are dismissed as unfounded.
- Conviction for fraud and offering as collateral property not his own is upheld against Dr. Bwimba Pascal.
- Acquittal on the charge of forgery is affirmed.
- The original judgment and sentence (one year imprisonment and a fine of 500,000 RWF) remain unchanged.
- Court costs are to be borne by the defendant.
02
Material facts
Parties
Ubushinjacyaha
Prosecution Counsel: MUGABO Deo LambertDr. Bwimba Pascal
Defendant Counsel: Me RUKARISHYA NGENDA PhilemonAmounts and remedies
- Imprisonment: 1
- Fine: RWF 500,000
03
Procedural history
Posture
Criminal Appeal / High Court Appellate Judgment
04
Questions and positions
Legal issues
- 01
Whether Dr. Bwimba Pascal committed the crime of fraud (ubuhemu) by appropriating a clinic established by others
- 02
Whether Dr. Bwimba Pascal committed the crime of offering as collateral property not his own
- 03
Whether Dr. Bwimba Pascal committed the crime of forgery (inyandiko mpimbano) in relation to lease agreements
Party arguments
- Applicant
- Dr. Bwimba Pascal argued that the clinic was his based on official registration and ministerial authorization, and that disputes over contract interpretation should be resolved in civil courts, not criminal courts. He denied any forgery, stating that the lease documents contained correct identification and account numbers, and criticized the forensic analysis as insufficient.
- Respondent
- Ubushinjacyaha argued that Dr. Bwimba Pascal joined an already existing clinic and then fraudulently appropriated it by registering it in his name and excluding the founders. The prosecution also alleged forgery of lease documents and maintained that the acts constituted criminal offenses, not merely civil disputes.
05
Court’s reasoning
Legal principles
- 01
Article 322, Organic Law No 1/2012/OL of 02/05/2012
Fraud is committed when a person uses deceit to appropriate property or rights belonging to others.
- 02
Article 323, Organic Law No 1/2012/OL of 02/05/2012
Offering as collateral property not owned by the person constitutes a criminal offense.
- 03
Article 609, Organic Law No 1/2012/OL of 02/05/2012; Blackstone, Criminal Law and Procedure, p.150
Forgery requires more than mere differences in signatures; there must be intent to defraud and actual prejudice to another's rights.
06
Ratio, limits and disposition
Ratio decidendi
Dr. Bwimba Pascal committed fraud by appropriating a clinic established by others and presenting it as his own based on registration in his name, despite evidence that the clinic pre-existed his involvement and was founded by others. The act of registering the clinic in his name was intended to obtain legal operating documents, but subsequent actions to exclude the founders constituted fraud. The evidence was insufficient to prove forgery, as differences in signatures and denial of authorship alone did not meet the legal threshold, especially since rent payments were made to the rightful owner.
Obiter and limits
- Temporary detention orders are not final judgments and cannot serve as binding precedent (case law).
- Disputes over contract interpretation do not preclude criminal liability if fraudulent appropriation is established.
Court disposition
Appeals dismissed; conviction and sentence affirmed.
- Both Dr. Bwimba Pascal's and the prosecution's appeals are dismissed as unfounded.
- Conviction for fraud and offering as collateral property not his own is upheld against Dr. Bwimba Pascal.
- Acquittal on the charge of forgery is affirmed.
- The original judgment and sentence (one year imprisonment and a fine of 500,000 RWF) remain unchanged.
- Court costs are to be borne by the defendant.
Source and reliance status
High Court · 24 December 2013
This page organises the available record for research. Confirm quotations, current status, and subsequent treatment against the official source before relying on the case.
Judgment reading view
Judgment text
The complete available source text.
High Court
Criminal· 24 December 2013
UBUSHINJACYAHA v Dr BWIMBA R.
- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2013-12-24 - Case/document no.: RPA 0365/13/HC/NYA, RPA 0381/13/HC/NYA - Collection: High Court
Text
Page 1
UBUSHINJACYAHA v. Dr.BWIMBA R. [Rwanda URUKIKO RUKURU – RPA 0365/13/HC/NYA, RPA 0381/13/HC/NYA (Kamanzi, P.J.) 24 Ukuboza 2013] Amategeko mpanabyaha – Ubuhemu – Ntiyavuga ko nta cyaha cy’ubuhemu yakoze igihe yafashe Clinique igizwe n’abantu batatu akayita iye yitwaje ko imwanditseho – Itegeko ngenga no 1/2012/OL ryo ku wa 02/05/2012 rishyiraho igitabo cy amategeko ahana,Ingingo ya 322. ‟ Amategeko mpanabyaha – Inyandiko mpimbano – Ukudasa kw’amasinyatire ntibihagije ngo hemezwe ko habayeho inyandiko mpimbano, ingingo ya 609. Amategeko yerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha – Icyemezo n’ifungurwa by’agategenyo nticyashingirwaho mu guca urubanza mu mizi kuko aba Atari urubanza ntakuka, kiba gishobora guhinduka. Amategeko mpanabyaha – Ntiyavuga ko urubanza rudakwiye kujyanwa mu nkiko mpanabyaha kandi ikiburanwa kiterekeye ishyirwa mu bikorwa ry’amasezerano. Incamake y’ikibazo: Mu nyandiko mvugo y’ubugenzacyaha buvugamo ko Kabanda Floribert yashinze Clinique Medical la Benediction ariko kuko atari afite impamyabushobozi ya kaminuza mu
Page 2
by’ubuzima yasabwaga ashaka uyifite; niko kwitabaza Dr.Bwimba Pascal kugirango ahagararire iyo Clinique. Nyuma yaje gushaka kuyiyitirira, abwira abashinze ivuriro ko bagomba kujya gufata ibikoresho byabo byari muri iyo Clinique niko kumva babangamiwe nuko bashyikiriza ikibazo ubugenzacyaha. Haregewe Urukiko Rwisumbuye rwa Muhanga nuko ruhamya uregwa icyaha cy’ubuhemu, gutanga ingwate ku kintu kimukanwa kitari icye wenyine ariko rwemeza ko icyaha cy’inyandiko mpimbano kituzuye. Rwamuhanishije umwaka umwe w’igifungo n’ihazabu ingana na 500. 000 Frw. Ushinjwa ndetse n’Ubushinjacyaha bajuriye mu Rukiko Rukuru. Mu mpamvuze z’ubujurire, Dr.Bwimba Pascal yavuze ko Clinique ari iye ku giti cye abishingira ku cyemezo yahawe na minisitiri w’ubuzima ndetse no ku cyemezo yahawe na RDB yandikisha iryo vuriro ndetse n’imenyesha mu Kigo cy’Igihugu Gishinzwe Kwinjiza Imisoro n’Amahoro (RRA).Yongeyeho ko kutumvikana ku ingingo zigize amasezerano ndetse n’impaka zivuka mu iyubahirizwa ryayo bigomba kjyanwa mu bukemurampaka cyangwa mu nkiko mbonezamubano aho kujyanwa mu nkiko mpanabyaha. Ubushinjyacyaha bwo buvuga ko hari ikigaragaza ko ushinjwa yaje asanga iryo vuriro ririho. Bwongeraho ko ushinjwa yiyambajwe kuko nta bandi baganga ivuriro
Page 3
ryari rifite nuko rimwandikwaho ariko we ashaka kuryegukana mu buryo bw’uburiganya. Ubushinjacyaha kandi ntibwishimiye kugirwa umwere k’ushinjwa ku cyaha cy’inyandiko mpimbano maze nabwo bujurira buvuga ko yahimbye amasezerano y’ubukode bw’inzu. Ushinjwa we avuga ko nta nyandiko mpimbano yakoze kuko ayo masezerano agaragaza numero y’indangamuntu ya nyiri nzu ndetse na numero ya konti ye ku buryo atari kuzimenya iyo atazihabwa na nyirazo. Anongeraho ko expertise yakozwe ayinenga kuko itujuje ibisabwa n’amategeko. Incamake y’icyemezo: 1. Ubuhemu muri uru rubanza bugaragazwa no kuba Dr. Bwimba Pascal yarafashe Clinique yari igizwe n’abantu batatu akayita iye yitwaje ko ariwe yanditseho. Bishimangirwa kandi n’uko ryabayeho
mbere
y’uko
arizamo
nk’uko abatangabuhamya barikozemo mbere y’uko aza babigaragaje. Ku kuba ryari rimwanditseho, hari hagamijwe kurishakira ibyangombwa biryemerera gukora mu buryo bwemewe n’amategeko kuko hari ikibazo cyo kubona icyangombwa cya minisiteri y’ubuzima kandi bikaba byarasabaga umuntu ufite impamyabumenyi ya kaminuza mu by’ubuvuzi.
2. Kuba sinyatire zidasa ntibihagije kugirango hemezwe ko habayeho inyandiko mpimbano. Ahubwo icyaha kiraburamo bimwe mu bikigize kuko ukudasa kwa sinyature no kuba uwo amasezerano yitirirwa ayahakana bidahagije kuko bizwi ko uyishinjwa yakoze muri iri
Page 4
vuriro amafaranga y’ubukode agashyirwa kuri konti ya nyiri inzu.
3. Icyemezo cy’ifunga n’ifungurwa ry’agateganyo, cyari kigamije kureba niba Dr. Bwimba Pascal yaburana urubanza mu mizi afunzwe cyangwa ari hanze, nticyashingirwaho mu gufata icyemezo ku mizi y’urubanza kuko atari urubanza ntakuka kuburyo rwagenderwaho (case law).
4. Kuvuga ko ikibazo kijyanye n’amasezerano kidakwiye kujyanwa mu nkiko mpanabyaha ko ahubwo kigomba gushyikirizwa abakemurampaka cyangwa inkiko mbonezamubano nta shingiro byahabwa kuko kitajyanye n’iyubahirizwa ryayo. Ubujurire kumpande zombi nta shingiro bufite. Ushinjwa ahamwa n’ibyaha by’ubuhemu no gutanga ingwate ku kintu kitari icye. Gukora no gukoresha inyandiko mpimbano ntibimuhama. Urubanza rwajuririwe ntiruhindutse mu ngingo zarwo zose. Amagarama aherereye ku ushinjwa. Amategeko yashingiweho: Itegeko Nshinga rya Republika y’URwanda ryo kuwa 04/06/2003 nkuko ryavuguruwe kugeza ubu, ingingo ya 18. Itegeko ngenga no 1/2012/OL ryo ku wa 02/05/2012 rishyiraho igitabo cy amategeko ahana, 322, 323 na ‟ 609.
Page 5
Nta manza zifashishjwe. Ibitekerezo by’abahanga. Blackstone, Criminal law and Procedure, P.
150. Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA [1] Mu nyandiko mvugo y’ubugenzacyaha bivugwa ko Kabanda Floribert yashinze Clinique Medicale la Benediction ariko kubera ko adafite impamyabushobozi ya Kaminuza mu by’ubuzima ashaka abujuje ibisabwa kugirango bafatanye aha akaba ariho Dr Bwimba Pascal aziramo kugirango ahagararire Clinique Medicale la Bénédiction yari amaze gushinga, bagirana amasezerano ko imigabane yabo ku nyungu izaba ari 67,5% kuri Kabanda, 22,5% kuri Dr Bwimba Pascal, naho undi munyamuryango wa gatatu, Rusiha Gaston akajya ahabwa 10%, nyuma rero ngo Dr Bwimba Pascal yaje guhimba inyandiko zitandukanye zihindura ayo masezerano n’izihindura statut y’iyo Clinique ayiyitirira, ndetse ngo muri ubwo buryo yahimbye amasezerano y’ubukode bw’inzu iyo Clinique yakoreragamo agirango imwitirirwe kandi ngo yari iya Kabanda Florbert na bagenzi be, bivugwa ko kuwa 16/07/2012 Dr.Bwimba Pascal yandikiye Kabanda na Rusiha Gaston ababwira ko bagomba kujya gufata ibikoresho n’ibindi bintu byabo byari muri iryo vuriro, Kabanda yumva ko abangamiwe n’ibikorwa bya Dr Bwimba Pascal atanga ikirego mu bugenzacyaha maze Dr. Bwimba Pascal
Page 6
atangira gukurikiranwaho ibyaha byavuzwe haruguru imanza zitangira gutyo; [2] Uru rubanza rwatangiriye mu rukiko Rwisumbuye rwa Muhanga mu kirego RP 0515/12/TGI/MHG rukizwa kuwa 26/07/2013 rwemeza ko Dr Bwimba RUTAGENGWA Pascal ahamwa n’ibyaha icy’ubuhemu n’icyo gutanga ingwate ku kitimukanwa kitari icye wenyine, ko icyaha cy’inyandiko mpimbano kituzuye rumuhanisha igihano cy’igifungo cy’umwaka umwe n’ihazabu y’amafaranga ibihumbi Magana atanu(500.000frw); [3] Dr. Bwimba Pascal ntiyishimiye iki cyemezo akijuririra uru rukiko, UBUSHINJACYAHA nabwo burajurira maze imanza zombi zihurizwa hamwe ubujurire buburanishwa kuwa 05/12/2013 DrBwimba Pascal yunganirwa na Me RUKARISHYA NGENDA Philemon naho ubushinjacyaha buhagarariwe na MUGABO Deo Lambert umushinjacyaha ku rwego rw’igihugu; [4] Nyuma yo kumva impande zombi, urukiko rwabwiye ababuranyoi ko icyemezo kizasomwa kuwa 20/12/2013 saa yine za mugitondo ariko iyi tariki ihurirana n’uko abacamanza bose mugihugu bari mu mwiherero wateguwe n’Urukiko Rw’Ikirenga isomwa ryarwo ryimurirwa kuwa 24/12/2013 saa yine za mugitondo; II. ISESENGURA RY’IBIBAZO
BIGIZE URUBANZA
Page 7
Kubirebana n’impamvu z’ubujurire za Dr Pascal i) Icyaha cy’ubuhemu [5] Dr. Bwimba Pascal avuga ko Clinique Medicale la BENEDICTION ari iye ku gite cye ibyo akabishingira ku cyemezo cyo kuyishinga yahawe na Minisitiri w’Ubuzima no 20/DPHF/2011 cyo ku 27/07/2011, akabishingira kandi ku cyemezo yahawe na RDB gifite No 102310896[certificate of enterprise registration], kimwe n’imenyeshwa ry’iyo enterprise muri Rwanda Revenue Authority[RRA]ryatumye ahabwa TIN 102310896, akomeza avuga ko bidashoboka ko abasangiye umutungo, umwe yatera hejuru ko undi amukoreye ubujura cyangwa se ubuhemu kimwe n’uko umugore atiba umugabo we ko kutumvikana ku ngingo zigize amasezerano bagiranye, kutayumva
kimwe n’impaka
zose zavuka mw’iyubahiriza ryayo ngo byagombaga kujyanwa mu nkiko nkemura mpaka cyangwa mu nkiko z’imbonezamubano ko bitari kujyanwa mu nkiko mpanabyaha kandi ko ibi abishingira ku ngingo ya 18 y’itegeko Nshinga rya Republika y’URwanda ryo kuwa 04/06/2003 nkuko ryavuguruwe kugeza ubu no ku cyemezo no .RDPA 0049/12/HC/NYA cyo kuwa 09/11/2012 aho urukiko rwemeje ko nta byaha by’ubuhemu no gutanga ingwate ku bitari ibyawe byari gushoboka; [6] Ubushinjacyaha kuri izi mpamvu z’ubujurire buvuga ko amasezerano atateshwa agaciro kuko hari icyerekezo cya Clinique agaragaza ko nta kuntu nyiri ivuriro yahabwa akazi ko hari ibimenyetso bigaragaza ko
Page 8
Dr. Bwimba yaje asanga ivuriro rikora ko ryatangiye harimo gufasha abantu bafite ubumuga bateganya ko hazaboneka abatera nkunga ariko nta baganga bari bafite biyambaza Dr. MUNYAMPIRWA Aloys ariko basanga atari kuryiyandikishaho kandi akorera Leta ngo haza Dr.BWIMBA Pascal abonye ibyangombwa bimwanditse ho ashaka kuryegukana mu buryo bwuburiganya; [7] Hano mu bujurire uru rukiko rubona kubirebana n’icyaha cy’ubuhemu ingingo ya 322 y’Itegeko ngenga No 1/2012/OL ryo ku wa 02/05/2012 ivuga ko habaho icyaha cy’ubuhemu ku muntu wese ukoresha uburiganya bwo kwihesha cyangwa gutagaguza, yangiriza undi ibintu ibyo ari byo byose yarindishijwe kandi agomba kubisubiza cyangwa kubikoresha umurimo abwiwe, ubuhemu rero muri uru rubanza bugaragazwa no kuba DrBwimba Pascal yafashe Clinique yari igizwe n’abantu 3 aribo Kabanda Floribert, Rusiha Gaston na Bwimba Pascal, ayita iye yitwaje ko ariwe yanditseho; [8] Kubirebana no kuba ivuriro rimwanditseho (Dr Bwimba Pascal) nta muntu ubihakana kubarebwa n’iki kibazo ahubwo, ikigomba gusobanurwa ahangaha n’ukumenya impamvu rimwanditse ho n’icyatumye rimwandikwaho, kugira ngo rimwandikweho umugambi wari uwuhe hari hagamijwe iki, kuba rimwanditseho se bivuze ko ivuriro arirye, aha akaba ariho ibibazo by’amategeko bigomba gusubirizwa mu rwego rwo kugaragariza DrBwimba Pascal uburyo yaguye mu cyaha cy’ubuhemu; [9] Uru rukiko rwajuririwe rucukumbuye dosiye rubona ivuriro Clinique Medicale la Benediction
Page 9
ryabayeho mbere y’uko Dr. Bwimba Pascal arijyamo ibi bikaba bigaragazwa na raporo y’Akarere ka Muhanga aho abakozi bashinzwe ubuzima basuye iyi Clinique kuwa 23/12/2010 bakagaragaza imiterere yayo (cote 75- 85), hari abaganga bayikozemo barimo Dr. Zigiranyirazo Evariste(cote 35-37), Dr. Munyampirwa Aloys(cote 38- 41) uru rukiko ruhamya ko ibivugwa n’aba baganga bifite ishingiro kandi bikaba bigaragaza ko iri vuriro ryabayeho mbere y’uko Dr. Bwimba Pascal arijyamo, kuba ryarabayeho bivuze ko hari n’uwaritangije kandi nkuko abarikoze mo mbere babivuze mu nyandiko mvugo zavuzwe haruguru rikaba ryaratangijwe na Kabanda Florbert akaba ariyo mpamvu yitwa nyiraryo; [10] Kubirebana no kuba ryaje kwandikwa kuri DrBwimba Pascal icyarikigamijwe kwari ukugirango ribone ibyangombwa biryemerera gukora mu buryo bwemewe n’amategeko ibi bikaba bigaragazwa no kuba hari ikibazo cyo kubona icyangombwa cya minisiteri y’ubuzima
kuko
byasabaga
umuntu
ufite impamyabumenyi mu byubuvuzi kugirango ivuriro ribe ariwe ryandikwaho, kandi nkuko bigaragazwa n’inyandiko mvugo ya Dr. ZIGIRANYIRAZO Evariste (cote 36), Kabanda Florbert niwe yabisabye mbere ntibyashoboka kubera impamvu yasobanuye ariko amuhuza n’uwitwa Dr. MUNYAMPIRWA Aloys uyu arabimwemerera ariko yandikiye minisiteri asaba ko ivuriro rimwandikwaho ntibyashoboka kuko basanze akorera Leta uyu nawe amuhuza na DrBwimba Pascal wari ufite impamyabushobozi y’ikirenga[doctorat en medecine]imwemerera gufungura Clinique maze ivuriro riba rimwanditseho gutyo kuko we yari afite
Page 10
ibyangombwa byose bisabwa n’inzego zibishinzwe, ivuriro rimaze ku mwandikwaho yumva ko ribaye irye aha akaba arinaho yagwiriye mu cyaha cy’ubuhemu; [11] Kuvuga ko icyaha cy’ubuhemu kitari gushoboka kubera ko bari bafatanije ivuriro nta shingiro bifite kuko ku bwende bwe yaryambuye abanyamuryango, ivuriro Clinique Medicale la Benediction aryita irye nkuko byavuzwe haruguru yandikira banyiraryo abasaba kutazarisubiramo no kuvanamo ibikoresho byabo, ibi akaba ari ubuhemu kuko yahemukiye Kabanda Florbert na Rusiha Gaston batangije iyo Clinique nta n’ifaranga yashoyemo uretse diporome ye gusa, kuvuga ko ari amasezerano y’imbonezamubano bikaba atari ngombwa kubijyana mu rukiko mpana byaha nabyo nta shingiro bifite kuko ikiburanwa atari kutubahiriza amasezerano kuko aya masezerano bagiranye y’imbonezamubano ( civil contract) yagaragazaga uko bazajya bagabana imari ivuye muri iryo vuriro aho Dr. Bwimba Pascal yameye guhabwa imigabane ihwanye na 22,5% mu gihe Kabanda Floribert yahawe ingana na 67,5% naho kubirebana no gusaba ko harebwa icyemezo no .RDPA 0049/12/HC/NYA cyo kuwa 09/11/2012 aho urukiko rwemeje ko nta byaha by’ubuhemu no gutanga ingwate ku bitari ibyawe byari gushoboka, ibi nabyo uru rukiko rwajuririwe rubona nta shingiro bifite kuko iki cyemezo atari urubanza nta kuka kuburyo cyafatwa nk’urubanza rwaciwe rukaba rwagenderwaho (case law) mu gufata ibyemezo kuko ari icyemezo cyafashwe mu rwego rwo kureba niba DrBwimba Pascal yaburana urubanza mu mizi afunzwe by’agateganyo cyangwa se ari hanze akaba rero ari icyemezo cy’agateganyo gishobora guhinduka,
Page 11
uru rukiko rero rukaba rubona icyaha cy’ubuhemu nkuko byemejwe n’umucamanza waburanishije uru rubanza mu rwego rwa mbere gihama DrBwimba Pascal kandi akaba agomba kugihanirwa nkuko giteganywa n’ingingo ya 322 y’Itegeko ngenga No 1/2012/OL ryo ku wa 02/05/2012 ryavuzwe haruguru igihano yahawe cy’igifungo cy’umwaka umwe (1year) n’ihazabu y’amafaranga ibihumbi Magana atanu(500.000frw) mu rubanza yajuririye kikaba kidahindutse ; ii) Kubirebana n’icyaha cyo gutangaho ingwate ikintu cy’undi [12] Kubirebana n’icyaha cyo gutangaho ingwate ikintu cy’undi ingingo ya 323 y’itegeko ngenga ryavuzwe haruguru ivuga ko umuntu ukoze icyo cyaha ari umuntu wese ugurisha cyangwa utangaho ingwate ikintu kitimukanwa cyangwa kimukanwa azi ko atari icye, Dr. Bwimba Pascal ashinjwa, uru rukiko rubona nk’uko umucamanza mu rukiko rubanza yakimuhamije, hano mu bujurire uru rukiko rubona nta cyahinduka kuko n’ubundi gihanishwa ibihano bimwe n’icyaha cy’ubuhemu byumvikana ko nta cyo byahindura ku bihano byavuzwe haruguru; Ubujurire bw’ubushinjacyaha kubirebana n’icyaha cyo gukora no gukoresha inyandiko mpimbano [13] Ubushinjacyaha buvuga ko urukiko rwisumbuye rwa Muhanga rwagize Dr.Bwimba Pascal umwere kuri iki cyaha cy’inyandiko mpimban kandi hari ibimenyetso bifatika bikimushinja birimo kuba yahimbye
Page 12
amasezerano y’ubukode ku wa 01/10/2012 nyamara hari amasezerano y’ukuri yakozwe ku wa 06/01/2011 hagati ya Mukakalisa Léonille na Kabanda Floribert kuburyo aya ari yo Mukakalisa yemera naho aya Bwimba Pascal akayahakana, buvuga ko expertise yakozwe n’urwego rubifitiye ububasha bukaba bwaravuze ko iyo nyandiko ari impimbano; [14] Dr. Bwimba Pascal avuga ko nta nyandiko mpimbano yigeze akorana na nyir’inzu ibyo bikagaragazwa n’uko kuri ayo masezerano hagiyeho nomero z’indangamuntu za Mukakalisa Léonilla ndetse na nomero ya konti ye kuburyo atari kuzimenya iyo atazihabwa na nyirazo, avuga ko kubirebana na expertise ya laboratoire nta gitangaza kirimo ko umuntu yasinya sinyature ebyeri zitandukanye anavuga ko iyo expertise ayinenga kuko asanga itujuje ibiteganywa n’amategeko. [15] Urukiko rubona kubirebana no gukora no gukoresha inyandiko mpimbano, Umugenzacyaha witwa AIP Slyvestre Haragirimana yarandikiye umuhanga wa Kigali Forensic Laboratory amusaba gusuzuma niba isinya iri ku masezerano y’ubukode bw’inzu yo ku wa 01/05/2012 hagati ya Mukakalisa Leonilla ko iyo sinya ari iya Mukakalisa koko cyangwa niba yariganywe atari we wayisinye, mu gutanga igisubizo AIP Dieudonne Nsabimana uhagarariye icyo kigo akaba yaremeje ko imikono ya Mukakalisa asanzwe asinya itandukanye n’umukono wasinywe mu izina rye ku nyandiko yakorewe i Muhanga ku wa 01/05/2012;
Page 13
[16] Ingingo ya 609 y’Itegeko ngenga No 1/2012/OL ryo ku wa 02/05/2012 ryavuzwe haruguru ivuga ko habaho icyaha cyo guhimba cyangwa guhindura inyandiko ku muntu wese uhimba cyangwa uhindura mu buryo ubwo aribwo bwose inyandiko, ashyiraho umukono cyangwa igikumwe bitari byo, yonona inyandiko cyangwa imikono, asimbuza abantu abandi, ahimba amasezerano, imiterere y’ingingo zayo, igitegetswe gukorwa cyangwa icyarangije kwemeranywa , aha nkuko umucamanza waburanishije uru rubanza mu rwego rwa mbere yabibonye kuri iki cyaha, uru rukiko rwajuririwe rubona kuba sinyatire zidasa bidahagije mu kwemeza ko DrBwimba Pascal yahimbye amasezerano na nyiri inzu ngo byitwe ko ariwe wakodeshaga iyo nzu na Mukakalisa Leonilla kuko ubushinjacyaha butigeze bugaragaza ko amafaranga y’ubukode yagiye ashyirwa kuri compte ye atagiyeho kandi na Mukakarisa akaba atarigeze ahakana ko atabonye ayo mafaranga y’ubukode usibye kuvuga gusa ko amasezerano atari aye kandi ko uburyo yandikamo amasezerano n’abantu bakodeshaga inzu ye butandukanye n’ubwo DrBwimba Pascal yerekanye; [17] Kugira ngo byitwe inyandiko mpimbano bamwe mu bahanga mu mategeko nka Blackstone mu gusobanura inyandiko-mpimbano ku rupapuro rwa 150 mu gitabo Criminal law and Procedure aravuga ati: “Blackstone defined common law forgery as the fraudulent making or alteration of a writing to the prejudice of another man’s right”
Page 14
[18] Ibi bikaba bitanyuranije n’ibivugwa mu ngingo ya 609 y’itegeko no.01/2012/OL ryo kuwa 02/05/2012 ryavuzwe haruguru, akaba anakomeza gusobanura ko byitwa inyandiko mpimbano iyo umuntu yakoze ibi bikurikira: “Aperson commits forgery if with intent to defraud,such person: 1.Falsely makes,completes or alters a written instrument;or 2.Knowingly possesses a forged instrument;or 3.offers or presents, whether accepted or not, a forged instrument or one which contains false information” [19] Uru rukiko rero rukaba rubona icyaha cy’inyandiko mpimbano kiburamo bimwe mu bikigize kuko kuvuga ngo sinyatire nti zisa no kuba uwo amasezerano yitirirwa ayahakana bidahagije ku rubanza nk’uru aho ushinjwa iyi nyandiko bizwi ko yakoze muri iri vuriro, amafaranga y’ubukode agashyirwa kuri compte ya nyiri inzu, ibyo ubushinjacyaha busaba ko harebwa icyemezo no .RDPA 0049/12/HC/NYA cyo kuwa 09/11/2012 cyavuzwe haruguru nta shingiro bifite ku mpamvu zimwe zavuzwe harugu kuko icyemezo kirebana n’ifungwa n’ifungurwa by’agateganyo atari urubanza rwashingirwaho, byumvikana ko iki cyaha kidahama DrBwimba Pascal; III. ICYEMEZO CY’URUKIKO
Page 15
[20] RWEMEYE kwakira ubujurire bwa DrBwimba Pascal rubusuzumye rusanga nta shingiro bufite; [21] RWEMEYE kwakira ubujurire bwatanzwe n’ubushinjacyaha rubusuzumye rusanga nta shingiro bufite ; [22] RWEMEJE ko ibyaha by’ubuhemu no gutangaho ingwate ikintu kitari icye DrBwimba Pascal ashinjwa bimuhama ; [23] RWEMEJE ko icyaha cyo gukora no gukoresha inyandiko mpimbano DrBwimba Pascal ashinjwa kitamuhama ; [24]
RWEMEJE ko urubanza no RP 0515/12/TGI/MHG rwaciwe n’Urukiko Rwisumbuye rwa Muhanga kuwa 26/07/2013 rudahindutse mu ngingo zarwo zose ;
Case-aware research
Ask AI about this case
The judgment and available research above are public. New questions open in a separate private conversation grounded in this case.