UBUSHINJACYAHA v. DUSENGIMANA
The appellate court held that, in the presence of mitigating circumstances such as first-time offense, full admission of guilt, and limited quantity of drugs, the court is empowered to reduce the sentence below the statutory minimum. The previous sentence of twenty years was further reduced to fifteen years...
Source-derived case information.
- Citation
- RPAA 00269/2021/CA
- Parties
- Prosecution: Ubushinjacyaha; Defendant: Dusengimana Martin
- Court
- Court of Appeal
- Jurisdiction
- Rwanda
- Judgment Date
- 20 May 2022
- Case Number
- RPAA 00269/2021/CA
- Procedural Posture
- Criminal Appeal / Final Appellate Judgment
- Outcome
- appeal dismissed in part, sentence reduced
- Legal Topics
- Drug Offences, Sentencing, Mitigating Circumstances, Judicial Discretion
Source-derived case record
Summary, issues, holding and outcome
More case intelligence is available
Unlock the full research layer for this judgment.
Parties
Ubushinjacyaha
Prosecution
Dusengimana Martin
Defendant
Procedural Posture
Criminal Appeal / Final Appellate Judgment
Legal Issues
- 1 Whether the sentence imposed on Dusengimana Martin should be further reduced due to mitigating circumstances
- 2 Whether the court can impose a sentence below the statutory minimum in light of mitigating factors
Ratio Decidendi
The appellate court held that, in the presence of mitigating circumstances such as first-time offense, full admission of guilt, and limited quantity of drugs, the court is empowered to reduce the sentence below the statutory minimum. The previous sentence of twenty years was further reduced to fifteen years imprisonment, as the mitigating factors warranted such reduction in accordance with Supreme Court precedent and statutory provisions.
Court Disposition
appeal dismissed in part, sentence reduced
Orders
- Dusengimana Martin is sentenced to fifteen years imprisonment.
- The thirty-four (34) packets of cannabis seized are to be destroyed.
Full Case Text
Judgment text and source record
19 paragraphs
# UBUSHINJACYAHA v. DUSENGIMANA
- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2022-05-20 - Case/document no.: RPAA 00269/2021/CA - Collection: Court of Appeal
## Text
## Page 1
UBUSHINJACYAHA v. DUSENGIMANA [Rwanda URUKIKO RW’UBUJURIRE – RPAA 00269/2021/CA (Umugwaneza, P.J.) 20 Gicurasi 2022] Amategeko nshinjabyaha – Igabanyagihano – Nta cyabuza Urukiko kugabanya mu buryo bukwiye igihano giteganywa n’Itegeko, ndetse no kujya munsi y’igihano gito ntarengwa giteganyirijwe icyaha cyakozwe mu gihe hari impamvu nyoroshyacyaha. Incamake y’ikibazo: Uru rubanza rwatangiriye mu Rukiko Rwisumbuye rwa Huye, Ubushinjacyaha burega Dusengimana icyaha cyo Gufatanwa, kunywa no gucuruza ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi, buvuga ko ku wa 15/04/2019 ahagana saa sita z'amanywa (12h:00), ubwo umuyobozi w’Akagari n’abashinzwe umutekano barimo kureba ibijyanye n’isuku mu ngo, binjiye muri butike ye bumvamo impumuro y’urumogi, bamusatse bamusangana udupfunyika mirongo itatu na tune (34) tw’urumogi yararimo gucuruza bahita babimenyesha ubuyobozi ahita afatwa atangira gukurikiranwa. Uregwa yaburanye yemera icyaha cyo gufatanwa no gucuruza urumogi, ko yafashwe amaze kugurishaho agapfunyika kamwe ku mafaranga 200 Frw. Urwo Rukiko rwaciye urubanza rwemeza ko uregwa ahamwa n’icyaha cyo gufatanwa no gucuruza ibiyobyabwenge byo mubwoko bw’urumogi, rumuhanisha igihano cy’igifungo cy’imyaka makumyabiri (20) rumugabanyirije hashingiwe ku kwemera icyaha kwe. Uregwa yajuririye urwo rubanza mu Rukiko Rukuru, Urugereko rwa Nyanza, avuga ko yahanishijwe igihano cy’igifungo kinini hatitawe ku kuba yaraburanye yemera icyaha akanagisabira imbabazi, asaba ko Urukiko rwajuririwe rwashingira kuri iyo miburanire ye yemera icyaha maze rukamugabanyiriza igihano. Asaba kandi gusubikirwa igihano kugira ngo bimushoboze kujya kwita ku rugo ubu ruri rwonyine. Urwo Rukiko rwaciye urubanza rwemeza ko hahamaho imikirize y’urubanza rwajuririwe. Uregwa yarongeye ajuririra Urukiko rw’Ubujurire, avuga ko kuva ku ikubitiro yaburanye yemera icyaha, asaba Urukiko ko rwshingira kuri uko kwemera akongera kugabanyirizwa ibihano. Ubushinjacyaha bwo bwaburanye buvuga ko uregwa yagabanyirijwe ibihano agahanishwa igifungo cy’imyaka makumyabiri (20) aho guhanishwa igifungo cya burundu, ko rero hagumishwaho igihano yahawe. Incamake y’icyemezo: 1. Nta cyabuza Urukiko kugabanya mu buryo bukwiye igihano giteganywa n’Itegeko, ndetse no kujya munsi y’igihano gito ntarengwa giteganyirijwe icyaha cyakozwe mu gihe hari impamvu nyoroshyacyaha. Ubujurire nta shingiro bufite. Amategeko yakoreshejwe:
## Page 2
Itegeko N° 69/2019 ryo ku wa 08/11/2019, Ingingo ya 11 ihindura ingingo ya 263 y’Itegeko N° 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange. Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/8/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, ingingo ya 58. Imanza zifashishijwe: Re. Kabasinga Florida, RS/INCONST/SPEC 00003/2019/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 04/12/2019. Ubushinjacyaha v. Nzafashwanimana Jean de Dieu, RPAA 00032/2019/CA rwaciwe ku wa 28/02/2020. Urubanza [1] Mu Rukiko Rwisumbuye rwa Huye, Ubushinjacyaha bwareze Dusengimana Martin bumukurikiranyeho icyaha cyo Gufatanwa, kunywa no gucuruza ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi, buvuga ko ku wa 15/04/2019 ahagana saa sita z'amanywa (12h:00), ubwo umuyobozi w’Akagari ka Rugarama n’abashinzwe umutekano muri ako Kagari (Dasso) barimo kureba ibijyanye n’isuku mu ngo, binjiye muri butike (boutique) ye bumvamo impumuro y’urumogi, bamusatse bamusangana udupfunyika mirongo itatu na tune (34) tw’urumogi yararimo gucuruza bahita babimenyesha ubuyobozi ahita afatwa atangira gukurikiranwa. [2] Dusengimana Martin yireguye yemera icyaha cyo gufatanwa no gucuruza urumogi, asobanura ko yafatanywe udupfunyika mirongo itatu na tune (34) tw’urumogi, akaba yari agamije kurucuruza ngo abone uko yishyura ikimina, ndetse ko yafashwe amaze kugurishaho uwitwa DEBIRE agapfunyika kamwe ku mafaranga 200 Frw, uyu ahita amutanga baramufata. [3] Mu rubanza nº RP 00196/2019/TGI/HYE rwaciwe ku wa 07/05/2019, Urukiko rwasobanuye ko hari ibimenyetso bifatika byerekana ko Dusengimana Martin yasanganwe urumogi iwe mu nzu arubitse akanarucuruza birimo ukwemera icyaha kwe mu Bugenzacyaha, mu Bushinjacyaha no mu Rukiko mu iburanisha, aho yemeye ko yacuruzaga urumogi kugira ngo abone amafaranga yo gutanga mu kimina, agasobanura ko yafashwe amaze kugurisha agapfunyika kamwe (1) mu dupfunyika mirongo itatu na tune (34) yari afite yakagurishinje uwitwa DEBIRE arinawe wahise amutanga; rwemeza ko ibyo bikorwa bigize icyaha cyo gufatanwa no gucuruza ibiyobyabwenge byo mubwoko bw’urumogi, rushingira kuri uko kwemera icyaha rumugabanyiriza igihano rumuhanisha igihano cy’igifungo cy’imyaka makumyabiri (20). [4] Dusengimana Martin yajuririye icyo cyemezo mu Rukiko Rukuru, Urugereko rwa Nyanza, avuga ko yahanishijwe igihano cy’igifungo kinini hatitawe ku kuba yaraburanye yemera icyaha akanagisabira imbabazi, asaba ko Urukiko rwajuririwe rwashingira kuri iyo miburanire ye yemera icyaha maze rukamugabanyiriza igihano. Asaba kandi gusubikirwa igihano kugira ngo bimushoboze kujya kwita ku rugo ubu ruri rwonyine. [5] Ku wa 15/05/2020, Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Nyanza rwaciye urubanza n˚ RPA 00502/2019/HC/NYZ, rwemeje ko ubujurire bwa Dusengimana Martin nta shingiro bufite,
## Page 3
rutegetse ko hahamaho imikirize y’urubanza nº RP 00196/2019/TGI/HYE rwaciwe n’Urukiko Rwisumbuye rwa Huye ku wa 07/5/2019 rwamuhanishije igihano cy’igifungo cy’imyaka makumyabiri (20 d’emprisonnement ferme). [6] Dusengimana Martin yajuririye Urukiko rw’Ubujurire, avuga ko kuva ku ikubitiro yaburanye yemera icyaha, asaba Urukiko ko rwshingira kuri uko kwemera akongera kugabanyirizwa ibihano. Ubushinjacyaha buvuga ko DUSENGIMANA Martin yagabanyirijwe ibihano agahanishwa igifungo cy’imyaka makumyabiri (20) aho guhanishwa igifungo cya burundu, ko rero hagumishwaho igihano yahawe, bunasaba Urukiko gutegeka ko urumogi yafatanwe rwangizwa. [7] Urubanza rwaburanishijwe mu ruhame ku wa ya 06/05/2022, Dusengimana Martin yitabye yunganiwe na Me Ruganza Bin Seba, naho Ubushinjacyaha buhagarariwe na Ntawangundi Béatrice, Umushinjacyaha ku rwego rw’Igihugu. II. IKIBAZO KIGIZE URUBANZA N’ISESENGURWA RYACYO: A. Kumenya niba Dusengimana Martin yakongera kugabanyirizwa ibihano. [8] Dusengimana Martin avuga ko kuva yafatwa yemeye icyaha cyo kuba yarafatanywe urumogi agiye kurucuruza, asaba imbabazi, atanga n’amakuru y’aho urumogi yafatanwe yaruvanye, ko atigeze agora inzego z’ubutabera, ariko ko yahanishijwe igihano kirekire cy’igifungo cy’imyaka makumyabiri (20), asaba uru Rukiko kukigabanya rukamuhanisha igifungo cy’imyaka icumi (10). [9] Me Ruganza Bin Seba avuga ko Urukiko Rwisumbuye rwa Huye rwashingiye ku mpamvu nyoroshyacyaha yo kuba Dusengimana Martin yarireze akemera icyaha, rumugabanyiriza igihano rumuhanisha igifungo cy’imyaka makumyabiri (20), Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Nyanza ruvuga ko Urukiko Rwisumbuye rwakoze amakosa rukamuhanisha igifungo cy'imyaka makumyabiri (20) rumukuye kuri burundu aho kumuhanisha igifungo cy'imyaka makumyabiri n’itanu (25), igihano gito ntarengwa giteganywa mu ngingo ya 60 y’Itegeko nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange1, bituma rwemeza ko igihano yahanishijwe kidahindutse. [10] Asobanura ko ari nk’aho Urukiko Rukuru rwemeje ko n’iyo haba hari impamvu nyoroshyacyaha Umucamanza atemerewe kuba yatanga igihano kiri munsi y’igihano ntarengwa gito giteganyijwe, ibyo bikaba binyuranyije n’ibiteganywa n’ingingo ya 49, igika cya 1 y’Itegeko nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange2 ndetse n’imirongo yagiye ifatwa n’inkiko mu manza zinyuranye zishingiye ku byemejwe n’Urukiko rw’Ikirenga mu rubanza RS/INCONST/SPEC00003/2019/SC rwo ku wa 04/12/2019, rwemeje ko mu gihe hari impamvu nyoroshyacyaha Urukiko rushobora gutanga ibihano biri munsi y’igihano gito ntarengwa giteganyijwe. 1 Iteganya ko “Iyo hari impamvu zigabanya ububi bw’icyaha igihano cyo gufungwa burundu gishobora kugabanywa ariko ntikijye munsi y’imyaka makumyabiri n’itanu (25)”. 2 Ivuga ko “Umucamanza atanga igihano akurikije uburemere bw'icyaha, ingaruka icyaha cyateye, impamvu zatumye agikora, uko uwagikoze yari asanzwe yitwara, imibereho ye bwite n’uburyo icyaha cyakozwemo”.
## Page 4
[11] Akaba avuga ko Dusengimana Martin ashingiye ku kuba yemera icyaha mu buryo budashikanywaho, asaba kongera kuganyirizwa igihano agahanishwa igifungo cy’imyaka icumi (10), ibyo bigakorwa hashingiwe ku ngingo ya 49 y’itegeko nº 68/2018 no ku rubanza rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga byavuzwe mu gika kibanziriza iki, ndetse no ku rubanza nº RPAA 00032/2019/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/02/2020 rw’Ubushinjacyaha na Nzafashwanimana Jean de Dieu, rwemeje ko mu gihe hari impamvu nyoroshyacyaha ingingo ya 60, igika cya mbere, agace ka kabiri y’itegeko N˚ 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange idakwiye gukoreshwa kuko inyuranye n’amahame y’ubutabera buboneye n’ubwigenge bw’umucamanza nk’uko byemejwe n’Urukiko rw’Ikirenga. [12] Ubushinjacyaha buvuga ko busanga Umucamanza w’Urukiko Rukuru nta kosa yakoze mu kwemeza ko Urukiko Rwisumbuye rwa Huye rwakoze ikosa rujya munsi y’igihano gito ntarengwa giteganywa n’Itegeko, kubera ko imanza Me Ruganza Bin Seba ashingiraho zatanze umurongo ko igihe hari impamvu nyoroshyacyaha Umucamanza ashobora kugabanya igihano akajya munsi y’igihano gito ntarengwa giteganywa n’itegeko, zaciwe nyuma y’urubanza rwa Dusengimana Martin rwaciwe n’Urukiko Rwisumbuye rwa Huye rukamuhanisha igifungo cy’imyaka makumyabiri (20) rumugabanyirije kuva ku gifugo cya burundu. Ko rero hagumaho igihano Dusengimana Martin yahawe kuko ibyo asaba yamaze kubihabwa kuko yahawe igihano cy'imyaka makumyabiri (20) aho guhabwa burundu. UKO URUKIKO RUBIBONA [13] Ingingo ya 11 y’Itegeko n° 69/2019 ryo ku wa 08/11/2019 rihindura Itegeko n° 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, yahinduye ingingo ya 263 iteganya ko « (...) Umuntu wese ukora, uhinga, uhindura, utunda, ubika, uha undi, ugurisha mu gihugu ibiyobyabwenge cyangwa urusobe rw’imiti ikoreshwa nka byo mu buryo bunyuranyije n’amategeko, aba akoze icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko ahanishwa: 1 º igifungo cya burundu n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi ya miliyoni makumyabiri (20.000.000 Frw) ariko atarenze miliyoni mirongo itatu (30.000.000 Frw), ku byerekeye ibiyobyabwenge bihambaye; (…)». [14] Iyi ngingo yumvikanisha ko umuntu uhamwe n’icyaha cyo kugurisha ibiyobyabwenege bihambaye ahanishwa igifungo cya burundu n’ihazu y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi ya miliyoni makumyabiri (20.000.000 Frw) ariko atarenze miliyoni mirongo itatu (30.000.000 Frw). Iteka rya Minisitiri Nº 001/MoH/2019 ryo ku wa 04/03/2019 rigena urutonde rw’ibiyobyabwenge n’ibyiciro byabyo, ryashyize urumogi ku rutonde rw’ibiyobyabwenge bihambaye3. [15] Ku bijyanye n’itangwa ry’ibihano, ingingo ya 49 y’Itegeko nº 68/2018 ryo ku wa 30/8/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange iteganya ko “Umucamanza atanga igihano akurikije uburemere bw'icyaha, ingaruka icyaha cyateye, impamvu zatumye agikora, uko uwagikoze yari asanzwe yitwara, imibereho ye bwite n’uburyo icyaha cyakozwemo’’. 3 Reba umugereka wa I w’Iteka rya Minisitiri n º001/MoH/2019 ryo ku wa 04/03/2019 rigena urutonde rw’ibiyobyabwenge n’ibyiciro byabyo.
## Page 5
[16] Ku bijyanye n’impamvu nyoroshyacyaha, ingingo ya 58 y’Itegeko nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 rimaze kuvugwa iteganya ko “Umucamanza ubwe ariwe ugena niba impamvu nyoroshyacyaha zemezwa n’umucamanza zahabwa agaciro. Kwemeza impamvu nyoroshyacyaha bigomba gusobanurwa mu cyemezo cy’Urukiko”. [17] Naho ku bijyanye n’igabanyagihano, ingingo ya 1, agace ka 1º y’Itegeko nº 69/2019 ryo ku wa 08/11/2019 ihindura ingingo ya 60 y’Itegeko nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange iteganya ko “Iyo hari impamvu nyoroshyacyaha, ibihano bishobora kugabanywa ku buryo bukurikira: (…) 1º haseguriwe ibiteganywa mu ngingo ya 92 n’iya 133 z’iri tegeko, igihano cyo gufungwa burundu gishobora kugabanywa ariko ntikijye munsi y’imyaka makumyabiri n’itanu (25)”. [18] Ubujurire bwa Dusengimana Martin bugamije gusaba ko igihano cy’igifungo cy’imyaka makumyabiri (20) yahawe n’Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Nyanza ku cyaha yahamijwe cyo gufatanwa no gucuruza ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi cyagabanywa, kubera ko atagabanyirijwe bihagije kandi yaraburanye yemera icyaha ntarushye inzego z’ubutabera. [19] Imikirize y’urubanza RP 00196/2019/TGI/HYE mu gika cyarwo cya 17 -19, igaragaza ko ku rwego rwa mbere Dusengimana Martin yaburanye yemera icyaha, mu kumugenera igihano Urukiko Rwisumbuye rwa Huye rubishingiraho nk’impamvu nyoroshyacyaha rumugabanyiriza igihano cyari cyagenwe cy’igifungo cya burundu n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda miliyoni makumyabiri (20.000.000 Frw), ahanishwa gusa igihano cy’igifungo cy’imyaka makumyabiri (20). [20] Nk’uko bigaragara mu rubanza RPA 00502/2019/HC/NYZ rwajuririwe, Dusengimana Martin yajuririye Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Nyanza asaba kongera kugabanyirizwa ibihano no gusubikirwa, maze ku bijyanye no kugabanyirizwa ibihano, mu gika cya 10 cy’urwo rubanza, Urukiko rusobanura ko Urukiko rwo ku rwego rwa mbere rwakoze ikosa mu kumugabanyiriza igihano rugena ikiri munsi y’igihano gito ntarengwa (minimum) cyateganyijwe n’itegeko mu gihe habaye kugabanya igihano cyo gufungwa burundu ku bw’impamvu nyoroshyacyaha zemejwe n’Urukiko, ariko iryo kosa ryakozwe rikaba ritakosorerwa kuri urwo rwego rw’ubujurire hongerwa igihano cyagenwe kubera ko amategeko atabyemera mu gihe hajuriye ushinjwa wenyine agamije gusaba kugabanyirizwa igihano cyagenwe, ibyo rubishingiraho, rwanga kongera kumugabanyiriza igihano. Naho ku bijyanye n’isubikagihano mu gika cya 16 cy’urubanza rujuririra, Urukiko ruvuga ko ritatangwa kubera ko ritangwa gusa mu gihe igihano cy’igifungo cyagenwe n’Urukiko kitarengeje imyaka itanu (5), nyamara DUSENGIMANA Martin akaba yarahanishijwe igifungo cy’imyaka makumyabiri (20). [21] Urukiko rurasanga ibijyanye no kugabanya igihano kugeza munsi y’igihano gito ntarengwa giteganywa n’itegeko, byarasobanuwe mu rubanza nº RS/INCONST/SPEC 00003/2019/SC4, Urukiko rw’Ikirenga rusobanura ko kubuza Urukiko kugabanya igihano binyuranye n’itegeko Nshinga rya Repubulika y’u Rwanda ryo ku wa 04 Kamena 2003 ryavuguruwe muri 2015, ko isuzumwa ry’impamvu nyoroshyacyaha n’itangwa ry’bihano rigomba kubahiriza amahame agize ubutabera buboneye nk’uko ateganywa n’ingingo ya 49, igika cya mbere y’Itegeko nº 68/2018 ryo ku wa 30/8/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri 4 Reba urubanza nº RS/INCONST/SPEC 00003/2019/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 04/12/2019 bahurana Kabasinga Florida na Leta y’u Rwanda, guhera ku gika cya 16 – 45.
## Page 6
rusange yavuzwe haruguru, bityo ko kubuza Urukiko kugabanya igihano iyo hari impamvu nyoroshyacyaha binyuranyije n’ayo mahame bitewe n’uko kwemeza gusa igihano giteganywa n’itegeko byaba bigihinduye kuba ntayegayezwa, nyamara igihano ntayegayezwa kinyuranye n’ihame ryo guca urubanza rutabera, kuko kibuza uregwa uburenganzira bwo kukijuririra bitewe n’uko Umucamanza wo mu Rukiko rwajuririwe adashobora ku gihindura kuko ari ntayegayezwa. [22] Urukiko rw’Ikirenga rwasobanuye kandi ko Umucamanza agomba kwita ku mpamvu nkomezacyaha no ku mpamvu nyoroshyacyaha zaba ari izirebana n’uregwa cyangwa izirebana n’icyaha, Itegeko ryanga ko izo mpamvu zisuzumwa ngo Urukiko rwemeze ishingiro ryo kugabanya igihano rikaba rikwiye gufatwa nk’irinyuranye n’ingingo ya 29 y’Itegeko Nshinga ivuga ko buri muntu afite uburenganzira ku butabera buboneye ndetse rikaba ribangamiye ubwigenge bw’Umucamanza, kuko nta mahitamo rimuha, rikamwambura inshingano yo gutanga igihano kigendanye n’icyaha cyakozwe ashingiye ku mikorere yacyo, uko cyakozwe, imyitwarirey’uwagikoze n’ingaruka zacyo ku wagikorewe no ku muryango nyarwanda muri rusange, rwemeza ko nta wavuga ko Umucamanza yigenga mugutanga igihano mugihe agomba gutanga igihano ntayegayezwa kitajyanye n’uburemere bw’icyaha, uburyo cyakozwemo n’igihe hari impamvu nyoroshyacyaha zikomeye zari gutuma uregwa agabanyirizwa ibihano. [23] Urukiko rw’Ikirenga rwasanze kutagabanya ibihano bito biteganyijwe n’Itegeko byagira ishingiro gusa iyo intera iri hagati y’igihano gito n’ikiri hejuru arindende, naho mu gihe iyo ntera arinto, ubwabyo bibuza umucamanza guhuza igihano n’icyaha cyakozwe, inyungu z’uwahotetewe, iza rubanda n’iz’uregwa. [24] Rushingiye ku isesengura rwakoreye Urubanza ruvuzwe haruguru rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga, Urukiko rw’Ubujurire rwatanze umurongo mu rubanza rwa Nzafashwanimana Jean de Dieu,5 ko mu gutanga igihano umucamanza ashobora kumanuka akajya mu nsi y’igihano gito giteganywa n’itegeko iyo asanga hari impamvu nyoroshya cyaha, uwo murongo akaba ari nawo uri bukurikizwe muri uru rubanza, uru Rukiko rukagabanyiriza Hakizimana Jean Damascène igihano kuko rusanga hari impamvu nyoroshyacyaha. [25] Urukiko rw’Ubujurire rushingiye ku bisobanuro bimaze gutangwa, rurasanga mu gihe hari impamvu nyoroshyacyaha, nta cyabuza Urukiko kugabanya mu buryo bukwiye igihano giteganywa n’Itegeko, ndetse no kujya munsi y’igihano gito ntarengwa giteganyirijwe icyaha cyakozwe mu gihe hari impamvu nyoroshyacyaha. Ku birebana n’uru rubanza, Urukiko rukaba rusanga ibyo Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Nyanza rwashingiyeho rwanga kongera kugabanyiriza Dusengimana Martin igihano byo kuba ngo Urukiko Rwisumbuye rwa Huye rwakoze ikosa rukamugabanyiriza rukamuhanisha igihano cy’igifungo cy’imyaka makumyabiri (20) kandi igihano gito ntarengwa giteganyijwe ku cyaha yakoze ari igifungo cy’imyaka makumyabiri n’itanu (25), nta shingiro ryabyo kuko ibiteganywa n’ingingo ya 60, agace ka mbere, y’Itegeko n° 68/2018 ryo ku wa 30/8/2018 ryavuzwe haruguru, bibuza Umucamanza kugabanya igihano cyo gufungwa burundu munsi y’igihano cy’igifungo cy’imyaka makumabyiri n’itanu (25), mu gihe hari impamvu nyoroshyacyaha, bidakwiye gukoreshwa kuko binyuranye n’amahame y’ubutabera buboneye, ubwisanzure n’ubwigenge bw’Umucamanza. 5 Reba urubanza RPAA 00032/2019/CA rwaciwe ku wa 28/02/2020, haburana Ubushinjacyaha na Nzafashwanimana Jean de Dieu.
## Page 7
[26] Urukiko rw’ubujurire rurasanga ibyo Dusengimana Martin avuga ko yakoze icyaha cyo gufatanwa no gucuruza urumogi kugira ngo abone amafaranga yo kujyana mu kibina akaba ashaka ko byamubera impamvu nyoroshya cyaha ntashingiro bifite kuko gukoresha inzira zo gukora icyaha ugirango ugere kubyo ushaka bitemerwa, bityo ibi bikaba bitamubera impamvu nyoroshaya cyaha. [27] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga ariko kuba ari ubwa mbere Dusengimana Martin akoze icyaha bizwi, akaba kuva agifatwa yaremeye icyaha avuga ko yafatangwe urumogi kandi agamije kurucuruza, akaba akaba akaba akaba akaba akaba no kugeza muri uru Rukiko akomeje ku cyemera no gusaba imbabazi, ku birebana n’ingano y’urumogi yari agiye gucuruza, bikaba bigaragara ko urwo yafatanywe atari rwinshi cyane kuko yafatanywe udupfunyika mirongo itatu na tune (34) kandi icyaha kigakumirwa kitaragira ingaruka zirememereye kuko yafashwe agurishijeho agapfunyika kamwe kandi nako karafatirwa, mu bushishozi bwarwo, akwiye kugabanyirizwa igihano yahawe cy’igifungo cy’imyaka makumyabiri (20), agahanishwa igifungo cy’imyaka cumi n’itanu (15). B. Kumenya icyerekezo cy’ibiyobwenge byafatiriwe [28] Ubushinjacyaha busaba Urukiko gufata icyemezo ku rumogi udupfunyika mirongo itatu na tune (32) rwafatiriwe hakemezwa ko rutwikwa. UKO URUKIKO RUBIBONA [29] Ingingo ya 265 y’itegeko n˚ 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange nk’uko ryahinduwe kugeza ubu ivuga ko: “Mu gihe hakozwe ibyaha biteganywa mu ngingo ya 263 n’iya 264, urukiko rutegeka inyagwa ry’ibiyobyabwenge cyangwa urusobe rw’imiti ikoreshwa nka byo, (.....)”. [30] Ingingo ya 139 agace ka 12° y’Itegeko nº 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha ivuga ko: “Urubanza rugomba kugaragaza icyemezo cyafashwe ku bintu byafatiriwe”. [31] Urukiko rurasanga Dusengimana Martin agomba kunyagwa ibiyobyenge yafatanwe bingana n’udupfunyika mirongo itatu na tune (34) tw’urumogi nk’uko rugaragazwa n’inyandiko mvugo y’ifara yo ku wa 15/04/2019 iri muri dosiye y’uru rubanza, rugatwikwa kuko nta wundi mu maro warwo usibye kwangiza ubuzima bw’abantu. III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [32] Rwemeje ko ubujurire bwa Dusengimana Martin nta ishingiro; [33] Rwemeje ko imikirize y’urubanza RPA 00502/2019/HC/NYZ rwaciwe n’Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Nyanza ku wa 15/05/2020 ihindutse gusa ku bijyanye n’igihano Dusengimana Martin yari yahanishijwe. [34] Ruhanishije Dusengimana Martin igihano cy’igifungo cy’imyaka cumi n’itanu (15), aho kuba igihano cy’igifungo cy’imyaka makumyabiri (20) yari yahanishijwe n’inkiko zabanje;
## Page 8
[35] Rutegetse ko urumogi Dusengimana Martin yafatanwe rungana n’udupfunyika mirongo itatu na tune (34) dutwikwa (destroy); [36] Ruvuze ko amagarama y’urubanza aherera ku Isanduku ya Leta.