EAR/ DIYOSEZI YA SHYIRA v. SECYUGU
The appeal was not admissible because EAR/DIYOSEZI YA SHYIRA had no legal interest in appealing a judgment it had already won, as the High Court had ruled in its favor by refusing to seize the proceeds from the sale of Hotel ISHEMA.
Source-derived case information.
- Citation
- RCA 0003/13/CS
- Parties
- Appellant: EAR/ DIYOSEZI YA SHYIRA; Respondent: Secyugu Pierre Claver
- Court
- Supreme Court
- Jurisdiction
- Rwanda
- Judgment Date
- 15 July 2016
- Case Number
- RCA 0003/13/CS
- Procedural Posture
- Civil Appeal / Supreme Court Judgment
- Outcome
- Appeal dismissed as inadmissible
- Legal Topics
- Appeal, Standing, Costs, Damages
- Source Language
- rw
Source-derived case record
Summary, issues, holding and outcome
More case intelligence is available
Unlock the full research layer for this judgment.
Parties
EAR/ DIYOSEZI YA SHYIRA
Appellant
Secyugu Pierre Claver
Respondent
Procedural Posture
Civil Appeal / Supreme Court Judgment
Legal Issues
- 1 Whether EAR/DIYOSEZI YA SHYIRA had legal interest to appeal a judgment it had won
- 2 Whether the respondent is entitled to damages and costs
Ratio Decidendi
The appeal was not admissible because EAR/DIYOSEZI YA SHYIRA had no legal interest in appealing a judgment it had already won, as the High Court had ruled in its favor by refusing to seize the proceeds from the sale of Hotel ISHEMA.
Court Disposition
Appeal dismissed as inadmissible
Orders
- EAR/DIYOSEZI YA SHYIRA to pay Secyugu Pierre Claver damages of RWF 1,000,000
- EAR/DIYOSEZI YA SHYIRA to pay court costs of RWF 100,000
Full Case Text
Judgment text and source record
11 paragraphs
# EAR/ DIYOSEZI YA SHYIRA v. SECYUGU
- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2016-07-15 - Case/document no.: RCA 0003/13/CS - Collection: Supreme Court
## Text
## Page 1
EAR/ DIYOSEZI YA SHYIRA v. SECYUGU [Rwanda URUKIKO RW’IKIRENGA – RCA 0003/13/CS (Mugenzi, P.J., Karimunda na Gatete G., J.) 15 Nyakanga 2016] Amategeko agenga imuburanishirize y’imanza z’imbonezamubano – Ubujurire – Ingaruka zo kujuririra urubanza udafite inyungu – Ubujurire ntibwacyirwa igihe uwajuriye nta nyugu yari afite yo kujurira – Itegeko nº 21/2012 ryo kuwa 14/06/2012 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, ingingo ya 2 niya 162. Incamake y’ikibazo: Secyugu yatanze ikirego cyihutirwa mu rukiko rukuru asaba Urukiko gutegeka ko amafaranga azava mu igurishwa rya Hotel ISHEMA yaba ashyizwe kuri konti y’Urukiko mu gihe nta cyemezo kirafatwa ku bujurire bwa EAR / DIYOSEZI ya Shyira ku mwanzuro w’Abakemurampaka wo kuwa 23/05/2013 wemeje ko EAR/DIOSEZI ya Shyira yasheshe amasezerano y’ubukode (bwa “Old Cathedral”) bagiranye na Secyugu mu buryo bunyuranyije n’amategeko, akayitsinda akagenerwa n’indishyi. Urukiko Rukuru rwemeje ko ikirego kihutirwa nta shingiro gifite kuko nta bwihutire burimo mu gihe umutungo urega avuga ko ufatirwa nyirawo ntakibazo bafitanye bityo ibyo gutegeka ko amafaranga azava mu igurishwa rya Hotel ISHEMA bikaba ntacyo bishobora kuramira ku byerekeye umwenda Secyugu arega EAR. EAR / DIYOSEZI ya Shyira yajuririye Urukiko rw’Ikirenga ivuga ko ikirego cya Secyugu atari ikirego cyihutirwa cyuririye ku kindi, ahubwo ari ikirego cy’iremezo cyagombaga gutangwa mu Rukiko rw’Ibanze hanyuma Secyugu akabirengaho akagumisha ikirego mu Rukiko Rukuru, ikaba isaba ko Urukiko rw’Ikirenga rwafata icyemezo cyo kudafatira amafaranga azava mu igurishwa ryiyo hoteri maze kigahindura icyo Urukiko Rukuru rwafashe. Secyugu yiregura avuga ko ntaho umucamanza yategetse ko hafatirwa ayo mafaranga ahubwo asanga urubanza bajuririye ari urufite Nº RC 0005/13/HC/MUS rwarategetse ko ayo mafaranga atafatirwa, bityo akaba asanga nta mpamvu EAR yari ifite yo gutanga ubujurire. Incamake y’icyemezo: 1. Ubujurire ntibwacyirwa igihe uwajuriye nta nyugu yari afite yo kujurira bityo ubujurire bwa EAR / DIYOSEZI ya Shyira bukaba budakwiye kwakirwa kuko yajuririye urubanza yatinze. 2. amafaranga y’igihembo cy’avoka nay’ikurikiranarubanza agenwa mu bushishozi bw’Urukiko igihe asabwa ari umurengera. Ubujurire nti bwakiriwe; Amagarama y’urubanza aherereye ku wajuriye. Amategeko yashingiweho: Itegeko Nº 21/2012 ryo kuwa 14/06/2012 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, ingingo ya 2 niya 162.
## Page 2
Itegeko ryo kuwa 30/07/1888 rigenga amasezerano cyangwa imirimo nshinganwa, ingingo ya 258. Nta manza zifashishijwe Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA [1] Uru rubanza rwatangiriye mu Rukiko Rukuru, Urugereko rwa Musanze (RC 005/13/HC/MUS), Secyugu Pierre Claver, mu kirego kihutirwa, asaba Urukiko gutegeka ko amafaranga azava mu igurishwa rya Hotel ISHEMA yaba ashyizwe kuri konti y’Urukiko mu gihe nta cyemezo kirafatwa ku bujurire bwa EAR / DIYOSEZI ya Shyira ku mwanzuro w’Abakemurampaka wo kuwa 23/05/2013 wemeje ko EAR/DIOSEZI ya Shyira yasheshe amasezerano y’ubukode (bwa “Old Cathedral”) bagiranye mu buryo bunyuranyije n’amategeko, akayitsinda akagenerwa n’indishyi. [2] Kuwa 06/08/2013, Urukiko Rukuru rwemeje ko ikirego cyihutirwa cya Secyugu Pierre Claver nta shingiro gifite, kuko rusanga nta bwihutirwe bw’ikirego cye kuko, gufatira umutungo w’umuntu udafitanye ikibazo na Secyugu ntacyo bishobora kuramira ku byerekeye umwenda Secyugu arega EAR: rwagaragaje ko ISHEMA Hotel ifite ubuzimagatozi (sosiyete yigenga itandukanye na EAR/DIYOSEZI ya Shyira), itabaye umuburanyi mu rubanza rw’abakemurampaka, mu rubanza rw’iremezo no mu rw’ikirego cyihutirwa. Rwasanze kandi Secyugu atarashoboye kugaragariza Urukiko ko “chapelle” ya EAR (situated in front of EAR Guest House) nayo yaba yaragurishijwe, kandi ariyo shingiro ry’amasezerano yasheshwe Secyugu yagiranye na EAR. [3] EAR DIOCESE ya Shyira yajuririye Urukiko rw’Ikirenga ivuga ko ikirego cya Secyugu atari ikirego cyihutirwa cyuririye ku kindi, ahubwo ari ikirego cy’iremezo cyagombaga gutangwa mu Rukiko rw’Ibanze rwa Muhoza, Secyugu abirengaho agumisha ikirego mu Rukiko Rukuru, ikaba isaba ko Urukiko rw’Ikirenga rwafata icyemezo gihindura icyo Urukiko Rukuru rwafashe. [4] Urubanza rwaburanishijwe mu ruhame kuwa 28/06/2016, Me Zitoni Pierre Claver ahagarariye EAR/DIYOSEZI ya Shyira, naho Me Nkuba Milton ahagarariye Secyugu Pierre Claver. II. ISESENGURA RY’IBIBAZO BIGIZE URUBANZA Kumenya niba EAR/DIOSEZI ya Shyira ifite inyungu zo kujuririra urubanza yatsinze [5] Ku ikubitiro Me Zitoni Pierre Claver uhagarariye EAR/ Diosezi ya Shyira yajuriye yahawe ijambo, avuga ko nyuma yaho Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Musanze, rufatiye icyemezo cyuko hafatirwa amafaranga azava mu igurishwa rya Hotel ISHEMA, bajuririye Urukiko rw’Ikirenga barusaba gutegeka ko ayo mafaranga atafatirwa, rugakuraho icyemezo cy’urwo Rukiko. Avuga ko icyemezo cy’ifatira cyafashwe n’Umucamanza Shoneri.
## Page 3
[6] Me Nkuba Milton avuga ko urubanza Me Zitoni avuga rwaciwe n’Umucamanza Shoneri, ari urwerekeranye no kwihana Umucamanza, ntaho Umucamanza yategetse ko ayo mafaranga afatirwa. Asanga ahubwo urubanza bajuririye ari urufite Nº RC 0005/13/HC/MUS, rukaba rwarategetse ko ayo mafaranga atafatirwa, bityo asanga nta mpamvu EAR yari ifite yo gutanga ubujurire, Me Zitoni nawe akaba ariko abibona. UKO URUKIKO RUBIBONA [7] Ingingo ya 2 y’Itegeko Nº 21/2012 ryo kuwa 14/06/2012 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi iteganya ko ikirego kitemerwa mu Rukiko iyo urega adafite inyungu zo kurega, iya 162, igika cya mbere cy’iryo Tegeko nayo igateganya ko umuntu wabaye umuburanyi mu rubanza ashobora kurujuririra mu gihe abifitemo inyungu, keretse iyo amategeko abigena ukundi. [8] Me Zitoni uburanira EAR/ DIYOSEZI ya Shyira, yemera ko ibivugwa na mugenzi we Me NKUBA Milton byuko uwajuririye urubanza nta mpamvu n’inyungu afite, ari ukuri. [9] Urukiko rusanga koko EAR yarajuririye urubanza RC 0005/13/HC/MUS rwaciwe kuwa 06/08/2013, umwanzuro warwo ukaba ugaragaza ko EAR ariyo yatsinze urwo rubanza kuko rwategetse ko amafaranga azaturuka ku igurishwa rya HOTEL ISHEMA adafatirwa mu gihe SECYUGU we yasabaga ko urwo Rukiko rutegeka ko afatirwa. [10] Urukiko rusanga rero EAR/DIYOSEZI ya Shyira, nta nyungu yari ifite ijuririra urubanza yatsinze, akaba ariyo mpamvu ubujurire bwayo budakwiye kwakirwa. Ku bijyanye n’indishyi zasabwe [11] Me Nkuba Milton uburanira Secyugu avuga ko uwo ahagarariye akomeje gushorwa mu manza nta mpamvu, akaba abisabira indishyi zihwanye na frw 3.000.000, frw 1.000.000 y’igihembo cya Avoka na frw 1.000.000 y’ikurikiranarubanza, yose hamwe akaba ahwanye na frw 5.000.000. [12] Me Zitoni uhagarariye EAR/DIYOSEZI ya Shyira asanga indishyi zisabwa zikabije kuba nyinshi, akaba asanga ziramutse zigenwe zatangirwa ibimenyetso. UKO URUKIKO RUBIBONA [13] Ingingo ya 258 y’Igitabo cya III cy’Urwunge rw’amategeko mbonezamubano iteganya ko igikorwa cyose cy’umuntu cyangirije undi gitegeka nyiri amakosa kuriha ibyangiritse. [14] Urukiko rusanga indishyi zisabwa zikwiye, kubera ko Secyugu yashowe mu rubanza bitari ngombwa, bigatuma ashaka Avoka umuburanira akanakurikirana iby’urubanza, akaba agomba kubihemberwa. Rurasanga ariko zikwiye kugenwa mu bushishozi, kuko izisabwa ari ikirenga, akaba ariyo mpamvu Secyugu akwiye guhabwa frw 1.000.000 z’ibyo yatakaje ku gihembo cya Avoka no gukurikirana urubanza kuri uru rwego.
## Page 4
III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [15] Rwemeje ko ubujurire bwa EAR/DIYOSEZI ya Shyira butakiriwe; [16] Rutegetse EAR/DIYOSEZI ya Shyira guha Secyugu Pierre Claver indishyi zihwanye na frw 1.000.000; [17] Ruyitegetse gutanga amagarama y’urubanza angana na frw 100.000.