Download PDF

Rwanda Criminal

Court of Appeal

UBUSHINJACYAHA v BUTORANO

On this page

Professional case brief

Research organized from the available case record

Source document

01

Holding and result

The appeal was dismissed because the evidence, including the accused's own admissions and corroborating witness testimony, established the crime beyond reasonable doubt. The judge was not obliged to conduct further investigation, and the alleged conflicts between the accused and witnesses did not undermine the credibility of the evidence. However, the sentence was reduced due to mitigating circumstances, as there was no intent to kill and it was the accused's first offense.

Court disposition

Appeal dismissed; conviction upheld; sentence reduced.

Orders

  • The appeal of Butorano Célestin is dismissed as unfounded.
  • The previous judgment is modified only as to sentence.
  • Butorano Célestin is sentenced to twelve (12) years imprisonment instead of life imprisonment.
  • Court costs are to be borne by the State.

02

Material facts

Parties

Ubushinjacyaha

Prosecution Counsel: Mutayoba Alphonse

Butorano Célestin

Appellant/accused Counsel: Me Nyakubandwa Appolinarie

Amounts and remedies

  • Sentence (years): 12
  • Initial Sentence (life Imprisonment): 0
  • Amount Involved (francs): RWF 2,000

03

Procedural history

  1. Posture

    Criminal Appeal / Court of Appeal Judgment

04

Questions and positions

Legal issues

Party arguments

Applicant
Butorano Célestin argued that he was convicted without sufficient evidence, that the court failed to investigate where the deceased consumed the harmful substance, and that the conviction relied on testimony from a witness with whom he had a conflict, as well as on hearsay evidence. He also claimed that his absence from the village after the incident was not evidence of guilt.
Respondent
The prosecution argued that the judge is not obliged to conduct an investigation when there is already clear evidence, that witnesses called by the defense failed to appear, and that the accused's own statements and conduct (including fleeing) supported the conviction. The prosecution also argued for a reduced sentence based on the new penal code.

05

Court’s reasoning

  1. 01

    Itegeko n° 15/2004 ryo ku wa 12/6/2004 ryerekeye ibimenyetso mu manza n’itangwa ryabyo, art. 119

    A judge is not required to conduct an investigation if there is already clear and convincing evidence establishing the crime.

  2. 02

    Court's interpretation of evidentiary law

    Testimony from a witness who has a conflict with the accused is not automatically disregarded if, upon examination, it is found to be truthful.

  3. 03

    Itegeko Ngenga n° 01/2012/OL ryo ku wa 2/5/2012, arts. 761, 782

    If mitigating circumstances exist, the sentence may be reduced accordingly.

06

Ratio, limits and disposition

Ratio decidendi

The appeal was dismissed because the evidence, including the accused's own admissions and corroborating witness testimony, established the crime beyond reasonable doubt. The judge was not obliged to conduct further investigation, and the alleged conflicts between the accused and witnesses did not undermine the credibility of the evidence. However, the sentence was reduced due to mitigating circumstances, as there was no intent to kill and it was the accused's first offense.

Obiter and limits

  • The law should be amended to address cases where a person gives another a harmful substance without intent to kill, but death results.

Court disposition

Appeal dismissed; conviction upheld; sentence reduced.

  • The appeal of Butorano Célestin is dismissed as unfounded.
  • The previous judgment is modified only as to sentence.
  • Butorano Célestin is sentenced to twelve (12) years imprisonment instead of life imprisonment.
  • Court costs are to be borne by the State.

Source and reliance status

Court of Appeal · 18 September 2020

This page organises the available record for research. Confirm quotations, current status, and subsequent treatment against the official source before relying on the case.

Judgment reading view

Judgment text

The complete available source text.

Source document

Court of Appeal

Criminal· 18 September 2020

RPAA 00050/2019/CA

UBUSHINJACYAHA v BUTORANO

- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2020-09-18 - Case/document no.: RPAA 00050/2019/CA - Collection: Court of Appeal

Text

Page 1

UBUSHINJACYAHA v BUTORANO [Rwanda URUKIKO RW’UBUJURIRE – RPAA 00050/2019/CA – (Gakwaya P.J.) 18 Nzeri 2020] Amategeko agenga imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha – Inshingano yo gukora iperereza – Uburyo bwo gushaka ibimenyetso - Umucamanza ntategetswe gukora iperereza mu gihe hari ibindi bimenyetso yagaragarijwe bidashidikanywaho byemeza icyaha. Amategeko agenga ibimenyetso mumanza n’itangwa ryabyo – Agaciro k’ubuhamya butanzwe n’umutangabuhamya usanzwe afitanye amakimbirane n’ushinjwa icyaha - Kuba umutangabuhamya asanzwe afitanye amakimbirane n’ushinjwa icyaha ntibyatuma ubuhamya bwe budahabwa agaciro mu gihe nyuma yo kubusuzuma bigaragaye ko ibibukubiyemo ari ukuri. Amategeko ateganya ibyaha n’ibihano - Icyaha cyo guha umuntu ikintu gishobora kumutera indwara cyangwa kumwica – Guha umuntu ikintu gishobora kumutera indwara cyangwa kumwica ariko utagendereye kwica - Umushingamategeko akwiriye kongera mu Itegeko ibirebana n’uko byagenda mu gihe umuntu ahaye undi ikintu (substance nuisible) gishobora gutera indwara cyangwa kwica, ku bushake ariko atagamije kumwica, nyuma kikamutera urupfu. Incamake y’ikibazo: Ubushinjacyaha bwatanze ikirego mu Rukiko Rwisumbuye rwa Muhanga burega Butorano Celestin icyaha cyo guha umuntu ikintu gishobora kumutera indwara cyangwa kumwica, cyakozwe ku wa 10/11/2016, ubwo Bikorimana ari kumwe na Habakurama Narcisse na Twambajimana Innocent

bazaga muri butike ya Butorano Céléstin basinze, bose bafatanya guha Bikorimana kanyanga, ayimaze yikubita hasi, bamujyana mu rugo ahita apfa, bahita bacika ariko Butorano Céléstin aza kugaruka nyuma, arafatwa. Buturano Celestin yaburanye ahakana icyaha, Urukiko Rwisumbuye rwa Muhanga rwemeza ko icyaha cyo guha umuntu ikintu gishobora kumutera indwara cyangwa kumwica abigambiriye kimuhama, rumuhanisha igifungo cya burundu. Butorano Celestin yajuririye Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Nyanza, avuga ko atigeze aha Bikorimana kanyanga, ko atigeze anamukubita akaba nta ruhare yagize mu rupfu rwe, ko hari abatangabuhamya afite bemeza ko nta ruhare yagize muri urwo rupfu. Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Nyanza rwemeje ko ubujurire bwa Butorano Céléstin nta shingiro bufite, ko urubanza rujuririrwa rudahindutse. Butorano Celestin yajuririye Urukiko rw’Ubujurire, avuga ko yasabye Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Nyanza ko hakorwa iperereza kugira ngo hamenyekane aho nyakwigendera yari yanywereye kanyanga, ntirwarikora, kandi ko rwashingiye ku buhamya bwa Ndagijimana Eulade kandi yari yagaragaje ko imiryango yabo ifitanye amakimbirane kandi ko rwahaye agaciro ubuhamya bwa Niyonsaba Alfred uvuga ibyo yumvise. Asaba Urukiko rw’Ubujurire ko rwabisuzuma, rukamurenganura. Buturano Celestin yaburanye avuga ko impamvu yamuteye kujurira ari uko yahamijwe icyaha nta bimenyetso bifatika bishingiweho kandi

akaba yarasabye ko hakorwa iperereza ry’aho nyakwigendera yanywereye kanyanga ariko ntirikorwe, ko Urukiko rwashingiye ku mvugo z’umutangabuhamya Ndagijimana Eulade basanzwe bafitanye amakimbirane rukaba rutarumvise abatangabuhamya bari kwemeza ko ayo makimbirane ahari. Kubirebana no gusaba ko umucamanza yakora iperereza, Ubushinjacyaha bwavuze ko umucamanza adategetswe kurikora, kuko abatangabuhamya batanzwe na Butorano Celestin batumijwe ariko ntibitabe, urukiko rukaba rudategetswe kujya kubashaka. Ubushinjacyaha bwakomeje buvuga ko Butorano Céléstin abazwa mu Bugenzacyaha ku kibazo cy’aho nyakwigendera yanywereye kanyanga yavuze ko Bikorimana, Twambajimana Innocent na Habakurama Narcisse baje muri butike ye ari bazima, bigenza, ko Habakurama Narcisse yamutegeye kunywa kanyanga ku mafaranga y’u Rwanda ibihumbi bibiri (2000 Frw), arayinywa, arangije agwa hasi, ariko ko yivuguruje kuko hari aho yavuze ko yayinywereye kwa nyina wabo, ko Butorano Céléstin atagaragaza ibimenyetso bigaragaza ukuri kw’ibyo avuga kandi ko yamaze amezi icyenda ataba iwe, atinya ko bamufata kuko bagenzi be Habakurama Narcisse na Twambajimana Innocent bari

Page 2

bamaze gutoroka, ko iyo myitwarire idasanzwe Urukiko rw’Ikirenga rwemeje ko yahamya uregwa icyaha, kandi ko nawe yiyemereye ko atabonekaga iwe, ko yazaga nijoro, ko gukoresha uburenganzara bidasobanuye kugenda wihishahisha witwikira ijoro. Busaba ko n’ubwo atemera icyaha neza, hatagumishwaho igifungo cya burundu yahanishijwe, ahubwo ko hashingirwa ku ngingo ya 115 na 116 z’Itegeko rihana ibyaha rishya, agahabwa igifungo cy’imyaka makumyabiri n’itanu. Incamake y’icyemezo: 1. Umucamanza ntategetswe gukora iperereza mu gihe hari ibindi bimenyetso yagaragarijwe bidashidikanywaho byemeza icyaha.

2. Kuba umutangabuhamya asanzwe afitanye amakimbirane n’ushinjwa icyaha ntibyatuma ubuhamya bwe budahabwa agaciro mu gihe nyuma yo kubusuzuma bigaragaye ko ibibukubiyemo ari ukuri.

3. Umushingamategeko akwiriye kongera mu Itegeko ibirebana n’uko byagenda mu gihe umuntu ahaye undi ikintu (substance nuisible) gishobora gutera indwara cyangwa kwica, ku bushake ariko atagamije kumwica, nyuma kikamutera urupfu. Ubujurire ntashingiro bufite; Urubanza rujuririrwa, ruhindutse ku birebana n’igihano gusa. Amategeko yashingiweho: Itegeko Ngenga n° 01/2012/OL ryo kuwa 02/05/2012 rishyiraho igitabo cy‟amategeko ahana Itegeko n° 15/2004 ryo ku wa 12/6/2004 ryerekeye ibimenyetso mu manza n’itangwa ryabyo Ntamanza zifashishijwe. Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA [1] Uru rubanza rwatangiriye mu Rukiko Rwisumbuye rwa Muhanga, Ubushinjacyaha burega Butorano Célestin icyaha cyo guha umuntu ikintu gishobora kumutera indwara cyangwa kumwica, cyakozwe ku wa 10/11/2016, ubwo Bikorimana ari kumwe na Habakurama Narcisse na Twambajimana Innocent bazaga muri butike ya Butorano Céléstin basinze, bose bafatanya guha Bikorimana kanyanga, ayimaze yikubita hasi, bamujyana mu rug, ahita apfa, bahita bacika ariko Butorano Céléstin aza kugaruka nyuma, arafatwa. [2] Butorano Célestin yaburanye ahakana icyaha. Mu rubanza n° RP 00362/2017/TGI/MHG rwo ku wa 11/1/2018, Urukiko Rwisumbuye rwa Muhanga rwemeje ko icyaha cyo guha umuntu ikintu gishobora kumutera indwara cyangwa kumwica abigambiriye kimuhama, rumuhanisha igifungo cya burundu. [3] Butorano Céléstin yajuririye Urukiko Rukuru, Urugereko

rwa Nyanza, avuga ko atigeze aha Bikorimana kanyanga, ko atigeze anamukubita akaba nta ruhare yagize mu rupfu rwe, ko hari abatangabuhamya afite bemeza ko nta ruhare yagize muri urwo rupfu. [4] Mu rubanza N˚ RPA 00087/2018/HC/NYZ rwo ku wa 15/12/2018, Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Nyanza rwemeje ko ubujurire bwa Butorano Céléstin nta shingiro bufite, ko urubanza rujuririrwa rudahindutse. [5] Butorano Céléstin yajuririye Urukiko rw’Ubujurire, avuga ko yasabye Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Nyanza ko hakorwa iperereza kugira ngo hamenyekane aho nyakwigendera yari yanywereye kanyanga, ntirwarikora, ko rwashingiye ku buhamya bwa Ndagijimana Eulade kandi

Page 3

yari yagaragaje ko imiryango yabo ifitanye amakimbirane kandi ko rwahaye agaciro ubuhamya bwa Niyonsaba Alfred uvuga ibyo yumvise. Asaba Urukiko rw’Ubujurire ko rwabisuzuma, rukamurenganura. [6] Urubanza rwaburanishijwe mu ruhame ku wa 24/6/2020, Butorano Céléstin yunganiwe na Me Nyakubandwa Appolinarie, Ubushinjacyaha buhagarariwe na Mutayoba Alphonse, Umushinjacyaha ku rwego rw’Igihugu. II. IKIBAZO KIGIZE URUBANZA N’ISESENGURWA RYACYO 1. Kumenya niba Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Nyanza rwaranze gukora iperereza rugahamya BUTORANO Céléstin icyaha rushingiye ku mvugo z’abatangabuhamya zishidikanywaho [7] Butorano Céléstin avuga ko impamvu yamuteye kujurira ari uko yahamijwe icyaha nta bimenyetso bifatika bishingiweho. Avuga ko yasabye ko hakorwa iperereza ry’aho nyakwigendera yanywereye kanyanga ariko ntirikorwe, ko Urukiko rwashingiye ku mvugo z’umutangabuhamya Ndagijimana Eulade kandi yari yagaragaje ko bafitanye ibibazo, ko rutumvise abatangabuhamya bari kwemeza ko ayo makimbirane ahari kandi ko rwashingiye ku mvugo za Niyonsaba Alfred uvuga ibyo yumvise, utiboneye. [8] Me Nyakubandwa Appolinarie umwunganira, avuga ko nyakwigendera yishwe na kanyanga nk’uko umuganga yabyemeje, ko yari yiriwe ayinywera kwa nyina wabo, nyuma abo bari basangiye bamutegera kongera kuyinywa, iramwica. Avuga ko Urukiko rwirengagije gukora iperereza ngo rubaze abatangabuhamya, kugira ngo

hamenyekane ukuri kw’aho nyakwigendera yari yiriwe anywera kanyanga, ko hari n’abatangabuhamya bari gusobanura amakimbirane ya Ndagijimana Eulade n’umuryango we. [9] Me Nyakubandwa Appolinarie avuga kandi ko Ndagijimana Eulade yavuze ko nyakwigendera yaguye aho, ariko ko Niyonsaba Alfred we yavuze ko bahuye bamuhetse, ko imvugo zabo zivuguruzanya zikaba ziteye ugushidikanya. Avuga ko kuba Butorano Céléstin ataragaragaye mu Mudugudu mu gihe nyakwigendera yari yapfuye, atari impamvu imushinja icyaha kuko umuntu yemerewe kuba aho ashaka hose mu gihugu nk’uko Itegeko Nshinga rya Repubulika y’u Rwanda ribivuga, ko bitakwitwa guhunga kuko atari akurikirwanywe, akaba nta n’inyandiko imuhamagarira kwitaba (convocation) yari afite, kandi ko polisi itigeze imushaka. [10] Ubushinjacyaha buvuga ko ku birebana n’iperereza, umucamanza adategetswe kurikora, ko abatangabuhamya batumijwe ariko ntibitabe, ko ibyo uburanira uregwa avuga ko banze kuza kugira ngo batiteranya n’umuryango wa Butorano Céléstin atari byo kuko ari kimwe n’uko Urukiko rwari kujya mu iperereza. [11] Ubushinjacyaha buvuga ko Butorano Céléstin abazwa mu Bugenzacyaha ku kibazo cy’aho nyakwigendera yanywereye kanyanga yavuze ko Bikorimana, Twambajimana Innocent na Habakurama Narcisse baje muri butike ye ari bazima, bigenza, ko Habakurama Narcisse yamutegeye kunywa kanyanga ku mafaranga y’u Rwanda ibihumbi bibiri (2000 Frw),

arayinywa, arangije agwa hasi, ariko ko yivuguruje kuko hari aho yavuze ko yayinywereye kwa nyina wabo, ko Butorano Céléstin atagaragaza ibimenyetso bigaragaza ukuri kw’ibyo avuga. [12] Ku birebana n’ubuhamya Me Nyakubanda Appolinarie avuga ko buvuguruzanya, Ubushinjacyaha buvuga ko atari byo kuko umwe avuga ibyabanje undi akavuga ibyakurikiyeho, ko Ndagijimana Eulade yavuze ko bamutegeye kuyinywa akikubita hasi naho Niyonsenga Alfred we akavuga ko yumvise bavuga ko bamuteruye bamujyana kwa nyina wabo aho yaguye, ko ibyo bijyanye n'ibiteganywa n’ingingo ya 62 y’Itegeko ryerekeye ibimenyetso mu manza n’itangwa ryabyo.

Page 4

[13] Ubushinjacyaha buvuga nanone ko Butorano Céléstin yamaze amezi icyenda ataba iwe, atinya ko bamufata kuko bagenzi be Habakurama Narcisse na Twambajimana Innocent bari bamaze gutoroka, ko iyo myitwarire idasanzwe Urukiko rw’Ikirenga rwemeje ko yahamya uregwa icyaha, kandi ko nawe yiyemereye ko atabonekaga iwe, ko yazaga nijoro, ko gukoresha uburenganzara bidasobanuye kugenda wihishahisha witwikira ijoro. Busaba ko n’ubwo atemera icyaha neza, hatagumishwaho igifungo cya burundu yahanishijwe, ahubwo ko hashingirwa ku ngingo ya 115 na 116 z’Itegeko rihana ibyaha rishya, agahabwa igifungo cy’imyaka makumyabiri n’itanu.

UKO URUKIKO RUBIBONA [14] Ingingo ya 119 y’Itegeko n° 15/2004 ryo ku wa 12/6/2004 ryerekeye ibimenyetso mu manza n’itangwa ryabyo, iteganya ko ‘’ Mu manza nshinjabyaha, ibimenyetso bishingira ku mpamvu zose z’ibyabaye n’ibyemejwe n’amategeko, ababuranyi bapfa kuba barahawe uburyo bwo kuhaba ngo banyomozanye. Urukiko ruhamya ku buryo butavuguruzwa ko ibimenyetso byose birega cyangwa biregura ari byo kandi ko bishobora kwemerwa’’. [15] Nk’uko bigaragara mu gace ka cumi (10) k’urubanza rujuririrwa, Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Nyanza, rwasobanuye ko Butorano Célestin mu bujurire avuga ko Bikorimana Djuma atigeze anywera kanyanga yamuhitanye muri butike ye, kandi mu Bugenzacyaha yarabyemeye, aho yavuze ko yaje akagura itabi muri butike, nyuma mugenzi we amuha kanyanga mu gacupa, arayinywa ahita agwa aho; ko ayo magambo yavuzwe na Butorano Célestin agaragaza mu buryo budashidikanywaho ko nyakwigendera Bikorimana Djuma yaguye hasi arimo kunywera kanyanga muri butike ye, nk’uko binemezwa n’uwitwa Ndagijimana Eulade. [16] Nk’uko kandi bigaragara mu gace ka cumi na rimwe (11), nako k’urwo rubanza, Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Nyanza rwasobanuye ko kuba mu ibazwa rye mu Bushinjacyaha, ku wa 1/8/2017, Butorano Célestin yarivuguruje avuga ko nyakwigendera Bikorimana Djuma atanywereye kanyanga muri butike ye, ko ahubwo yayinywereye iwabo mu rugo, kandi nyamara hombi yarayihanywereye, ko

intandaro y’urupfu rwe ari uko Butorano Célestin na bagenzi be bamuhaye indi kanyanga muri butike ku gahato bazi neza ko yasinze, bagamije kumwica kugira ngo bamwambure amafaranga yari yaranguje kanyanga mu gitondo, nk’uko byemejwe na Uwimana Laurence na Niyonsaba Alfred mu nyandikomvugo y’ibazwa ryabo mu Bugenzacyaha, ari ikimenyetso gicukumbuwe no gusesengura urubanza kubera ko gihuje no kwiyemerera kwa Butorano Célestin, y’uko nyakwigendera yageze muri butike ye avuye gufata amafaranga ku bantu bari baranguye kanyanga mu rugo rwabo mu gitondo cyo ku wa 10/11/2016. [17] Nanone kandi mu gace ka cumi na kabiri (12), Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Nyanza, rwasobanuye ko Butorano Célestin yivuguruje ku birebana no kuba Bikorimana Djuma akimara gupfa yarahunze, ko mu Bugenzacyaha yemeye ko yahise ahunga kuko yari aguye muri butike ye, ariko mu Bushinjacyaha avuga ko atigeze ahunga. Rwavuze ko n’ubwo Butorano Célestin atemera icyaha, yemera ko nyakwigendera yahawe kanyanga, ko yemera ko ariyo yamwishe kuko yivugiye ko abayimuhaye babibazwa, kandi ko n’uwitwa Ndagijimana Eulade wari uhari Bikorimana Djuma apfa, amushinja kuba yarafatanyije n’abo we ashinja icyaha, aribo Habakurama Narcisse na Twambajimana Innocent. [18] Dosiye y’urubanza igaragaza ko Butorano Célestin abazwa mu Bugenzacyaha, yavuze ko atigeze aha Bikorimana Djuma kanyanga, ahubwo ko bari baraye bayitetse iwabo mu

rugo ( kwa Bikorimana Djuma), barara bayinywa buracya, ko nyuma avuye gufata amafaranga y’abantu bari bayiranguye, yazanye na Twambajimana Innocent na Habakurama Innocent kuri butike ye basinze, baje kugura itabi, Bikorimana Djuma ararinywa, ko arangije yambuye Twambajimana Innocent icupa ririmo kanyanga, undi amubaza niba atarayihaga, amusubiza ko atarayihaga, ko Twambajimana Innocent yahise amubaza niba amuhaye agacupa ka Ruwenzori yakanywa mu minota itanu, Bikorimana Djuma akemera ko yayimara. Yavuze ko Twambajimana Innocent yasutse kanyanga muri ako gacupa arayimuha, arayinywa ayimaramo, ahita agwa hasi atangira

Page 5

kuzana urufuzi, ko yamuhaye isukari kugira ngo azanzamuke, biranga, baramufata, bamujyana iwabo, aza gupfa. Yavuze kandi ko iyo kanyanga ariwe wayinywesheje, ko ntawayimunywesheje ku gahato, kandi ko yahise ahunga kuko ibyo byose byabereye muri butike ye, ko yakekaga ko bari bumufunge. [19] Dosiye y’urubanza igaragaza kandi ko Ndagijimana Eulade abazwa mu Bugenzacyaha, yavuze ko yagiye kugura ibirayi muri butike ya Butorano Célestin, arahamusanga hari na Habakurama Narcisse, Twambajimana Innocent na nyakwigendera Bikorimana Djuma, ko Butorano Célestin yafashe nyakwigendera amukubita urushyi, azana kanyanga bose uko bari kumwe bafata nyakwigendera barayimusuka, abona azanye ibintu by’umweru mu mazuru no mu kanwa, bahita bamuta hanze, ko yahise ataka, abaturage baraza baramufata bamujyana kwa nyina wabo, ahita apfa. [20] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga n’ubwo Butorano Célestin avuga ko yahamijwe icyaha, hadakozwe iperereza ngo abatangabuhamya bemeze aho nyakwigendera yari yanywereye kanyanga, ibyo avuga nta shingiro bifite, kuko umucamanza adategetswe gukora iperereza mu gihe hari ibindi bimenyetso yagaragarijwe bidashidikanywaho byemeza icyaha, ku birebana n’uru rubanza, Urukiko rukaba nta mpamvu rwari gukora iryo perereza kugira ngo rumenye aho nyakwigendera yari yanywereye kanyanga mu gihe mu nyandikomvugo ye, mu Bugenzacyaha, Butorano Célestin yemeye ko nyakwigendera

yanywereye kanyanga iwe ayihawe na Twambajimana Innocent, ko ariho yaguye kandi ko ariyo mpamvu yahise ahunga kuko yakekaga ko bamufunga, ibi bikaba byaranemejwe n’umutangabuhamya Ndagijimana Eulade. [21] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga kandi ibyo Butorano Célestin avuga ko Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Nyanza rwashingiye ku byo Ndagijimana Eulade yavuze kandi bari bafitanye amakimbirane, nabyo nta shingiro bifite, kuko ibyo yavuze bihura n’ibyo we yiyemerereye ko nyakwigendera yaguye iwe, n’ubwo yageze aho akabihindura, ariko ibyo avuga ahakana, akaba atabitangira ibimenyetso, uretse n’ibyo kandi, kuba baba bafitanye amakimbirane, bikaba bitatuma ko ubuhamya bwe budahabwa agaciro mu gihe nyuma yo kubusuzuma bigaragaye ko ibibukubiyemo ari ukuri, bityo rero n’ibyo avuga ko hatakozwe iperereza ngo humvwe abatangabuhamya bemeza ko bafitanye amakimbirane, bikaba nta shingiro bifte, kuko no mu gace ka munani (8) k’urubanza rujuririrwa, Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Nyanza rwasobanuye uko iburanisha ryasubitswe rikimurirwa ku wundi munsi kugira ngo Avoka wa Butorano Célestin azane abatangabuhamya yifuza, ariko ko ku munsi iburanisha ryimuriweho abo batangabuhamya bataje. [22] Ku birebana n’ibyo Butorano Célestin avuga ko Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Nyanza rwashingiye ku mvugo ya Niyonsaba Alfred kandi avuga ibyo yumvise, atabonye, Urukiko rw’Ubujurire rurasanga nta shingiro bifite,

kuko we, nk’uko yabivuze abazwa mu Bugenzacyaha, nyakwigendera anywa kanyanga atari ahari, ahubwo ko yumvise induru zivuze, ajya kwa Butorano Célestin, asanga bari guterura nyakwigendera bavuga ko Habakurama Narcisse, Twambajimana Innocent na Butorano Célestin bamuhaye kanyanga, bakanamukubita bakanamwambura amafaranga, ko yabyumvanye Ndagijimana Eulade kuko ariwe wari uhari, bityo rero kuba yarahageze hari ibyamaze kuba, akavuga uko yasanze bimeze, bikaba bitavugwa ko avuga ibyo atazi. [23] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga kandi ibyo Butorano Célestin avuga ko Niyonsaba Alfred yavuze ko yahuye na nyakwigendera bamuhetse naho Ndagijimana Eulade avuga ko nyakwigendera yaguye aho, ko imvugo zabo zivuguruzanya, bidakwiye guhabwa agaciro, kuko Niyonsaba Alfred yaje nyuma agasanga nyakwigendera bamuteruye bamujyanye mu rugo nyuma yo kugwa, naho Ndagijimana Eulade akaba yaravuze ko yaguye aho, kuko yahaguye ahari, bityo imvugo zabo zikaba zitavuguruzanya, kuko ibikorwa bavuga binyuranye kandi bikaba byarabaye mu bihe bitandukanye.

Page 6

[24] Ku birebana n’ibyo Butorano Célestin avuga ko kuba ataragaragaye mu Mudugudu mu gihe cy’urupfu rwa Bikorimana Djuma bitari kuba impamvu imushinja icyaha kuko umuntu yemerewe kuba aho ashaka mu gihugu, Urukiko rw’Ubujurire rurasanga ibyo nabyo nta shingiro bifite kuko ubwe abazwa mu Bugenzacyaha yivugiye ko yahunze kuko byose byari byabereye muri butike ye, akeka ko bashobora kumufunga. [25] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga rero Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Nyanza nta makosa rwakoze mu gushingira icyemezo cyarwo ku buhamya bwa Ndagijimana Eulade n’ubwa Niyonsaba Alfred no kudategeka iperereza mu rubanza. [26] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga ariko kandi hashingiwe k’uko ibintu byagenze, aho nyakwigendera Bikorimana Djuma ari kumwe na Habakurama Narcisse na Twambajimana Innocent bari birirwanye, baje basanga Butorano Célestin muri butike ye, akaba atari yirirwanye nabo no kuba aribwo bwa mbere akurikiranywe mu nkiko, bikwiye gushingirwaho agabanyirizwa igihano, hashingiwe ku ngingo ya 761 n’iya 782 z’Itegeko Ngenga n° 01/2012/OL ryo ku wa 2/5/2012 ryavuzwe haruguru, agahanishwa igifungo cy’imyaka cumi n’ibiri (12), aho kuba icya burundu yari yahanishijwe mu rwego rwa mbere no mu bujurire bwa mbere. [27] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga nanone, Urukiko Rwisumbuye rwa Muhanga rwaburanishije uru rubanza mu rwego rwa mbere, rwarahamije Butorano Célestin icyaha cyo guha umuntu ikintu

gishobora kumutera indwara cyangwa kumwica, rumuhanisha igifungo cya burundu rushingiye ku ngingo ya 154, igika cya gatatu (3) y’Itegeko Ngenga n° 01/2012/OL ryo ku wa 2/5/2012 ryavuzwe haruguru, Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Nyanza narwo rurabyemeza, ariko izo nkiko zombi zikaba zitaragaragaje ubushake bugendereye kwica Butorano Célestin yaba yari afite, ajya guha nyakwigendera kanyanga, kandi nyamara ingingo ya 154, igika cya gatatu (3) y’Itegeko Ngenga ryavuzwe haruguru, iteganya ko icyo kintu kiba cyahawe umuntu ku bushake hagenderewe kwica. [28] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga muri iyo ngingo ariko, hatarateganyijwe ibirebana n’igihe umuntu yahaye undi ibintu (substances nuisibles) bishobora kumuteza indwara cyangwa kumwica, nta bushake bwo kwica buhari, ariko bigatera urupfu, ariyo mpamvu, de lege feranda, rusaba Umushingamategeko kongera mu Itegeko ibirebana n’uko byagenda mu gihe umuntu ahaye undi ikintu (substance nuisible) gishobora gutera indwara cyangwa kwica, ku bushake ariko atagamije kumwica, nyuma kikamutera urupfu. [29] Hashingiwe ku bimaze gusobanurwa, Urukiko rw’Ubujurire rurasanga ubujurire bwa Butorano Célestin nta shingiro bufite, urubanza rujuririrwa rukaba ruhindutse ku birebana n’igihano gusa. III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [30] Rwemeje ko ubujurire bwa BUTORANO Célestin nta shingiro bufite; [31] Rwemeje ko urubanza n˚ RPA 00087/2018/HC/NYZ rwaciwe n’Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Nyanza ku wa 15/12/2018, rujuririrwa, ruhindutse ku birebana n’igihano gusa; [32] Ruhanishije BUTORANO Célestin igifungo cy’imyaka cumi n’ibiri (12) aho kuba igifungo cya burundu yari yahanishijwe mu nkiko zabanje; [33] Rutegetse ko amagarama y’urubanza aherera ku Isanduku ya Leta.

1‘’Umucamanza ubwe aha agaciro impamvu nyoroshyacyaha, ari izakibanjirije, ari izagiherekeje cyangwa izagikurikiye’’. 2 Iyo hari impamvu zoroshya uburemere bw‟icyaha, ibihano bigabanywa ku buryo bukurikira: 1° igihano cyo gufungwa burundu cyangwa cya burundu y‟umwihariko gisimbuzwa igihano cy‟igifungo kitari munsi y‟imyaka icumi (10).

Source wording is retained. Consult the source document for its original formatting and pagination.

Authorities

Authorities used by the court

Cases, legislation, regulations, and constitutional provisions identified in the available record.

Itegeko Ngenga n° 01/2012/OL ryo kuwa 02/05/2012 rishyiraho igitabo cy’amategeko ahana

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Itegeko n° 15/2004 ryo ku wa 12/6/2004 ryerekeye ibimenyetso mu manza n’itangwa ryabyo

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Case-aware research

Ask AI about this case

The judgment and available research above are public. New questions open in a separate private conversation grounded in this case.

About this LexChat collection

This page organizes the available case record for research. Verify quotations, current status, and subsequent treatment against the source document. Corrections can be reported to hello@esheria.ai.

Legal information, not legal advice. Research summaries do not replace the judgment.