FARAJA HOTEL LTD v COGEBANQUE PLC N’UNDI
The Court of Appeal lacks jurisdiction to hear the second appeal because the claim cannot be valued in monetary terms to meet the statutory threshold of 75,000,000 Frw; the procedural objection by COGEBANQUE PLC is upheld and the appeal is dismissed.
Source-derived case information.
- Citation
- RLR V.2-2025
- Parties
- Applicant: FARAJA Hotel Ltd; Respondent: COGEBANQUE PLC; Third Party: Mubumbyi William Joseph
- Court
- Court of Appeal
- Jurisdiction
- Rwanda
- Judgment Date
- 5 March 2021
- Case Number
- RCOMAA 00046/2020/CA
- Procedural Posture
- Commercial Appeal / Court of Appeal Final Judgment
- Outcome
- appeal dismissed for lack of jurisdiction
- Legal Topics
- Jurisdiction of Appellate Courts, Company Insolvency, Appointment of Administrator, Valuation of Claims, Procedural Objections
- Source Language
- rw
Source-derived case record
Summary, issues, holding and outcome
More case intelligence is available
Unlock the full research layer for this judgment.
Parties
FARAJA Hotel Ltd
Applicant
COGEBANQUE PLC
Respondent
Mubumbyi William Joseph
Third Party
Procedural Posture
Commercial Appeal / Court of Appeal Final Judgment
Legal Issues
- 1 Whether the Court of Appeal has jurisdiction to hear the second appeal given the monetary value of the claim
- 2 Whether the claim can be valued in monetary terms to meet statutory threshold
- 3 Entitlement to costs and advocate fees
Ratio Decidendi
The Court of Appeal lacks jurisdiction to hear the second appeal because the claim cannot be valued in monetary terms to meet the statutory threshold of 75,000,000 Frw; the procedural objection by COGEBANQUE PLC is upheld and the appeal is dismissed.
Court Disposition
appeal dismissed for lack of jurisdiction
Orders
- FARAJA Hotel Ltd to pay COGEBANQUE PLC 700,000 Frw for costs and advocate fees
- Court confirms procedural objection of lack of jurisdiction
Full Case Text
Judgment text and source record
34 paragraphs
# FARAJA HOTEL LTD v COGEBANQUE PLC N’UNDI
- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2021-03-05 - Case/document no.: RCOMAA 00046/2020/CA - Collection: Court of Appeal
## Text
## Page 1
FARAJA HOTEL LTD v COGEBANQUE PLC N’UNDI [Rwanda URUKIKO RW’UBUJURIRE – RCOMAA 00046/2020/CA (Ngagi, P.J., Umugwaneza na Kamere, J.) 05 Werurwe 2021] Amategeko agenga ububasha bw’inkiko – Ububasha bw’Urukiko rw’Ubujurire – Kwakira ubujurire bwa kabiri – Izahura rya sosiyete – Ubujurire bwa kabiri ntibwakirwa iyo ikiburanwa kidashobora kugenerwa agaciro mu mafaranga. Incamake y’ikibazo: Sosiyete FARAJA Hotel Ltd ivuga ko yatanze ikirego mu Rukiko rw’Ubucuruzi, isaba kwemeza gutangiza izahura ry’ubucuruzi bwayo no gushyiraho umucungamutungo w’izahura ryayo. COGEBANQUE Plc, nk’umwe mu baberewemo umwenda na FARAJA Hotel Ltd, yagobotse ku bushake muri urwo rubanza rw’inyandiko nsobanurakirego itanzwe n’umuburanyi umwe, ivuga ko isanga nta cyizere FARAJA Hotel Ltd itanga cyo kuzahuka, bityo isaba Urukiko kwemeza ko ishyirwa mu iyegeranya n’igabana ry’umutungo wayo (liquidation). Urukiko rw’Ubucuruzi rwaciye urubanza maze, rwemeza ko ikirego gisaba izahurwa rya FARAJA Hotel Ltd gifite ishingiro, rwemeza Mubumbyi William Joseph nk’umucungamutungo w’agateganyo. COGEBANQUE Plc ntiyishimiye imikirize y’urubanza maze irujuririra mu Rukiko Rukuru rw’Ubucuruzi, narwo rwemeza ko ubujurire bufite ishingiro, bityo ko urubanza rwajuririwe ruteshejwe agaciro.
## Page 2
FARAJA Hotel Ltd ntiyishimiye imikirize y’urubanza, irujuririra mu Rukiko rw’Ubujurire, ivuga ko Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rutitaye ku bimenyetso yatanze, bityo ikaba isaba Urukiko ko rwashyiraho umucungamutungo. COGEBANQUE PLC yatanze inzitizi y’iburabubasha bw’Urukiko rw’Ubujurire ashingiye ku kuba agaciro k’ikiburanwa mu rubanza katageze ku gaciro gateganywa n’Itegeko kugira ngo ubujurire bwa kabiri bube buri mu bubasha bw’uru Rukiko, bityo ko ubujurire butakwakirwa. COGEBANQUE PLC ivuga kandi ko n’ubwo umwenda FARAJA Hotel Ltd iyibereyemo ugera kuri 983.024.542Frw ariko atari wo uburanwa muri uru rubanza, ahubwo ko haburanwa ibijyanye n’igihombo n’izahurwa rya sosiyete, agaciro kayo kadashingiye ku gaciro k’amafaranga, ahubwo gashingiye ku bikorwa bya FARAJA Hotel Ltd bitagenda neza, ivuga kandi ko mu nkiko zibanza nta mpaka zigeze zibaho ku gaciro k’uwo mwenda, ko ahubwo impaka zashingiye zafatwa kugirango sosiyete yazahurwa kugira ngo ishobore kurangiza ibibazo by’igihombo ifite. FARAJA Hotel Ltd nayo yireguye ivuga ko iyo nzitizi yatanzwe na banki nta shingiro ifite, bityo ko uru Rukiko rufite ububasha kuko ishingiro ry’ikirego ari igihombo n’umwenda, kandi ko uwo mwenda ifitiye banki urenze agaciro ka 75.000.000Frw gateganywa n’itegeko. Incamake y’icyemezo: Ubujurire bwa kabiri ntibwakirwa iyo ikiburanwa kidashobora kugenerwa agaciro mu mafaranga. Inzitizi y’iburabubasha ifite ishingiro.
## Page 3
Amategeko yashingiweho: Itegeko Nº 30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’Inkiko, ingingo ya 52. Nta manza zifashishijwe. Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA [1] Uru rubanza rwatangiriye mu Rukiko rw’Ubucuruzi, FARAJA Hotel Ltd itanga ikirego isaba kwemeza gutangiza izahura ry’ubucuruzi bwayo no gushyiraho umucungamutungo w’izahura ryayo. COGEBANQUE Plc, nk’umwe mu baberewemo umwenda na FARAJA Hotel Ltd, yagobotse ku bushake muri urwo rubanza rw’inyandiko nsobanurakirego itanzwe n’umuburanyi umwe, ivuga ko isanga nta cyizere FARAJA Hotel Ltd itanga cyo kuzahuka, bityo isaba Urukiko kwemeza ko ishyirwa mu iyegeranya n’igabana ry’umutungo wayo (liquidation). [2] Ku wa 01/03/2019, Urukiko rw’Ubucuruzi rwaciye urubanza RCOM 02171/2018/TC, rwemeza ko ikirego gisaba izahurwa rya FARAJA Hotel Ltd gifite ishingiro, rutegeka ko izahura ry’ubucuruzi bwayo ritangira uhereye ku wa 01/03/2019 kugeza ku wa 31/07/2019, rwemeza Mubumbyi William Joseph nk’umucungamutungo w’agateganyo wayo mu gihe cy’izahurwa ryayo kandi ahabwa n’inshingano zo: gutegura gahunda y’izahura ry’ubucuruzi bwa FARAJA Hotel Ltd igasuzumwa kandi ikemezwa n’ababerewemo imyenda mu gihe cy’iminsi 45 uhereye igihe icyemezo cy’Urukiko gisomewe, raporo akayishyikiriza Urukiko; kugenzura ubucuruzi bwa FARAJA
## Page 4
Hotel Ltd no gufata ingamba zikwiye zo kuzahura ubucuruzi bwayo mu nyungu z’ababerewemo imyenda n’iz’abanyamigabane; kurinda umutungo no kugenzura ubucuruzi bwa FARAJA Hotel Ltd akabika amafaranga yayo; gutegura no gutanga raporo ku isuzuma rya gahunda y’izahurwa rya FARAJA Hotel Ltd n’ishyirwa mu bikorwa ryaryo, akayishyikiriza Urukiko n’abanyamigabane n’ababerewemo imyenda buri nyuma y’amezi abiri (2) ahereye igihe icyemezo cy’Urukiko cyasomewe, no gukora ibindi byose yasabwa n’Urukiko. [3] Urukiko rw’Ubucuruzi rwemeje kandi ko FARAJA Hotel Ltd izajya ihemba Mubumbyi William Joseph 500.000 Frw buri kwezi, hiyongereyeho kumufasha mu ngendo (transport) azajya akora ari mu nshingano ze, kumuha amakuru yose ya ngombwa, gukorana nawe ihererekanyabubasha ry’ibitabo by’ibaruramari no kumufasha gushyira mu bikorwa inshingano ze. Rwemeje kandi ko imyenda yose ya FARAJA Hotel Ltd harimo imyenda ifite ingwate n’uburenganzira ku ifatira byose biba bisubitswe mu gihe cy’amezi atanu (5) uhereye igihe icyemezo cy’Urukiko cyafatiweho; ko abo FARAJA Hotel Ltd ibereyemo imyenda bose basabwe kwandikisha imyenda ibabereyemo k’Umucungamutungo wayo w’agateganyo ikazemezwa n’inama y’ababerewemo imyenda; kandi ko icyemezo cy’Urukiko kimenyeshwa abandi bashobora kuba baberewemo imyenda na FARAJA Hotel Ltd, hakoreshejwe uburyo bw’imenyesha rigenewe rubanda, ritangazwa mu kinyamakuru gisomwa cyane imbere mu gihugu. [4] COGEBANQUE Plc ntiyishimiye imikirize y’urubanza RCOM 02171/2018/TC, irujuririra mu Rukiko Rukuru rw’Ubucuruzi, maze mu rubanza RCOMA 00295/2019/HCC
## Page 5
rwaciwe ku wa 20/12/2019 urwo Rukiko rwemeza ko ubujurire bwa COGEBANQUE PLC bufite ishingiro, ko urubanza rwajuririwe ruteshejwe agaciro, ko FARAJA Hotel Ltd igomba gusubiza COGEBANQUE Plc amafaranga 40.000 Frw yatanzeho ingwate y’igarama. [5] FARAJA Hotel Ltd ntiyishimiye imikirize y’urubanza, irujuririra mu Rukiko rw’Ubujurire, ivuga ko Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rutitaye ku bimenyetso yatanze, ahubwo ngo rugendera kuri raporo yakozwe na Mubumbyi William Joseph kandi atarigeze agera kuri FARAJA Hotel Ltd ndetse n'iyo raporo ikaba itayifite. Ikomeza isobanura ko ibikorwa by’ubucuruzi byagenze nabi, ko COGEBANQUE Plc yatanze inguzanyo urusorongo, ariko ko yashatse abandi bashoramari bakaba biteguye gusubiza ibintu mu buryo, bityo ikaba isaba Urukiko ko rwashyiraho umucungamutungo. [6] Iburanisha ry’urubanza ryabaye ku wa 08/02/2021, FARAJA Hotel Ltd ihagarariwe na Me Zitoni Pierre Claver, COGEBANQUE PLC ihagarariwe na Me Sangano Yvès, Mubumbyi William Joseph atitabye kandi nta n’impamvu yatumye atitaba yamenyesheje, Urukiko rufata icyemezo cyo kuburanisha urubanza adahari. [7] Mu iburanisha, Me Sangano Yvès uhagarariye COGEBANQUE PLC yatanze inzitizi y’iburabubasha bw’Urukiko rw’Ubujurire ashingiye ku kuba agaciro k’ikiburanwa mu rubanza katageze ku gaciro ka 75.000.000Frw gateganywa n’Itegeko kugira ngo ubujurire bwa kabiri bube buri mu bubasha bw’uru Rukiko, asaba ko ubujurire bwa FARAJA Hotel Ltd butakwakirwa. Me Zitoni Pierre Claver, uhagarariye FARAJA Hotel Ltd, yireguye avuga ko iyo nzitizi nta shingiro ifite. Urukiko rukaba rwarapfundikiye iburanisha kuri iyo nzitizi,
## Page 6
isomwa ry’urubanza rishyirwa ku wa 05/03/2021, ari nawo munsi rusomeweho. II. IBIBAZO BIGIZE URU RUBANZA N’ISESENGURA RYABYO a. Kumenya niba ubujurire bwa kabiri bwa FARAJA Hotel Ltd butari mu bubasha bw’uru Rukiko [8] Me Sangano Yvès, uhagarariye COGEBANQUE Plc avuga ko Urukiko rw’Ubujurire rudafite ububasha bwo kwakira ikirego cy’ubujurire bwa kabiri bwatanzwe na FARAJA Hotel Ltd, akabishingira ku ngingo ya 52, igika cya 2, agace ka 8 y’Itegeko Nº 30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’Inkiko1. Avuga ko n’ubwo umwenda FARAJA Hotel Ltd ibereyemo COGEBANQUE Plc ugera kuri 983.024.542Frw ariko atari wo uburanwa muri uru rubanza, ahubwo ko haburanwa ibijyanye n’igihombo n’izahurwa rya sosiyeti byasabwe na FARAJA Hotel Ltd. Akomeza avuga ko mu iburanisha ry’urubanza ku rwego rwa mbere n’urwa kabiri nta mpaka zigeze zibaho ku gaciro k’uwo mwenda, ko ahubwo impaka zashingiye ku kumenya niba FARAJA Hotel Ltd ifite ingamba zo kuba yazahurwa kugira ngo ishobore kurangiza ibibazo by’igihombo ifite. Avuga kandi ko agaciro k’ikiburanwa (igihombo) kadashingiye ku gaciro k’amafaranga, ko ahubwo gashingiye ku
1 Urukiko rw’Ubujurire rufite kandi ububasha bwo kuburanisha mu rwego rw’ubujurire bwa kabiri imanza zaciwe n’Urukiko Rukuru, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi n’Urukiko Rukuru rwa Gisirikare, iyo izo manza: (8) zagenwemo n’urukiko indishyi zingana nibura na 75.000.000Frw cyangwa zifite agaciro kagenwe n’umucamanza mu gihe habaye impaka kangana na 75.000.000Frw.
## Page 7
bikorwa bya FARAJA Hotel Ltd bitagenda neza, ko sosiyete iri mu gihombo biba byumvikana ko “bilan” yayo mu mafaranga iba ari “negatif”. [9] Me Zitoni Pierre Claver, uhagarariye FARAJA Hotel Ltd, yireguye avuga ko iyo nzitizi nta shingiro ifite, ko kwakira ikirego biri mu nshingano z’Umwanditsi Mukuru w’Urukiko kandi ko iyo hari umuburanyi utishimiye icyemezo cyafashwe atakambira Perezida w’Urukiko mu gihe cy’iminsi 5, bityo ko iyo nzitizi idakwiye gusuzumirwa mu nteko iburanisha urubanza kuko ari umwihariko w’Umwanditsi Mukuru na Perezida w’Urukiko. Akomeza avuga ko Urukiko rw’Ubujurire rufite ububasha kuko ishingiro ry’ikirego ari igihombo n’umwenda FARAJA Hotel Ltd ifitiye COGEBANQUE PLC kandi ko uwo mwenda urenze agaciro ka 75.000.000Frw. UKO URUKIKO RUBIBONA [10] Ku birebana n’ububasha bw’Urukiko rw’Ubujurire bujyanye n’ubujurire bwa kabiri, ingingo ya 52 igika cya 2 agace ka 8 y’Itegeko Nº 30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 ryavuzwe haruguru iteganya na none ibikurikira: “Urukiko rw’Ubujurire rufite ububasha bwo kuburanisha mu rwegorw’ubujurire bwa kabiri imanza zaciwe n’Urukiko Rukuru, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi n’Urukiko Rukuru rwa Gisirikare, iyo izo manza: 8º zagenwemo n’urukiko indishyi zingana nibura na 75.000.000 Frw cyangwa zifite agaciro kagenwe n’umucamanza mu gihe habaye impaka kangana na 75.000.000 Frw”. [11] Naho ku birebana n’impaka ku iyandikwa n’iyakirwa ry’ibirego ku rwego rw’ubwanditsi bw’inkiko, ingingo ya 22 y’Itegeko Nº 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye
## Page 8
imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi iteganya ibikurikira: “Umuburanyi utishimiye icyemezo cy’umwanditsi w’urukiko atakamba kwa Perezida w’Urukiko mu nyandiko isobanura uburyo yarenganyijwe mu gihe kitarengeje iminsi itanu (5) uhereye igihe yamenyeye icyo cyemezo”. [12] Dosiye y’urubanza igaragagaramo Icyemezo Nº 146/2020/COM/GCA cy’Umwanditsi Mukuru w’Urukiko rw’Ubujurire cyo ku wa 21/09/2020 ku iyakira ry’ubujurire bwatanzwe na FARAJA Hotel Ltd. Muri icyo cyemezo, FARAJA Hotel Ltd ivuga ko Urukiko rw’Ubujurire rufite ububasha bwo kuburanisha uru rubanza, kubera ko mu rubanza RCOMA 00295/2019/HCC rujuririrwa haburanwemo itangizwa ry’izahura ry’ubucuruzi bwa FARAJA Hotel Ltd, kandi ikaba ifitiye COGEBANQUE umwenda urengeje 900.000.000 Frw, ngo bivuze ko igihombo kiburanwa hamwe n’umwenda birengeje agaciro ka 75.000.000 Frw. FARAJA Hotel Ltd ishingira ku ngingo ya 52, igika cya 2, 8º y’Itegeko nº 30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’Inkiko. Naho mu kwanzura muri icyo cyemezo, Umwanditsi Mukuru w’Urukiko akavuga ko n’ubwo nta gaciro mu mafaranga kagaragara mu kiburanwa kagera kuri 75.000.000Frw, akaba nta ndishyi zagenwe mu rubanza zigera kuri 75.000.000Frw cyangwa raporo y’umugenagaciro yakozwe, asanga agaciro k’ikiburanwa gakwiye kureberwa ku mpamvu y’umwenda n’ibihombo byatumye FARAJA Hotel Ltd ifata icyemezo cyo gusaba izahura ry’ubucuruzi bwayo, ako gaciro kakaba karengeje 75.000.000Frw; bityo ko ubujurire bwa kabiri bwatanzwe na FARAJA Hotel Ltd buri mu bubasha bw’Urukiko rw’Ubujurire.
## Page 9
[13] Dosiye y’urubanza igaragaza ko FARAJA Hotel Ltd ari yo yatangije urubanza mu Rukiko rw’Ubucuruzi mu buryo bw’inyandiko nsobanurakirego itanzwe n’umuburanyi umwe, ikaba nta we yaregaga igira icyo isaba ko yategekwa, kandi ko mu kugoboka muri urwo rubanza kwa COGEBANQUE Plc itari igamije gusaba ko hari umwenda uwo ari wo wose Urukiko rwategeka FARAJA Hotel Ltd kuyishyura, ko ahubwo yari igamije gusaba ko FARAJA Hotel Ltd idakwiye guhabwa ibyo yaregeraga bijyanye no gusaba gutangiza izahura ry’ubucuruzi bwayo no gushyiraho umucungamutungo w’izahura ryayo. [14] Mu rubanza RCOMA 00295/2019/HCC rujuririrwa, mu gika cyarwo cya 26, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwasuzumye niba amasezerano atandukanye FARAJA Hotel Ltd n’abakiliya cyangwa se abafatanyabikorwa bayo yafatwa nk’impamvu zumvikana zerekana ko hari icyizere cy’uko ubucuruzi bwa FARAJA bwazahuka harebwe ibigomba kwitabwaho biteganywa n’ingingo ya 80 igika cya 2 cy’Itegeko N° 23/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye igihombo cy’isosiyete n’icy’umuntu ku giti cye. Urukiko rukaba ntaho rwigeze rufata ikiburanwa nk’aho ari umwenda FARAJA Hotel Ltd ibereyemo COGEBANQUE Plc. Mu gusuzuma ikiburanwa kigizwe n’igihombo n’izahura ry’ubucuruzi bwa FARAJA Hotel Ltd, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rukaba rwaragereranyije ibyagaragajwe na FARAJA Hotel Ltd n’ibisabwa mu ngingo ya 80 y’Itegeko Nº 23/2018 yavuzwe haruguru, maze rukanzura ko rusanga nta gahunda zihari zigamije kwerekana uburyo FARAJA Hotel Ltd izabasha kuzahura ubucuruzi bwayo ikishyura abo ibereyemo imyenda bose (barimo na COGEBANQUE PLC). [15] Ku bivugwa na Me Zitoni Pierre Claver ko kwakira ikirego biri mu nshingano z’Umwanditsi Mukuru w’Urukiko
## Page 10
kandi ko iyo hari umuburanyi utishimiye icyemezo cyafashwe atakambira Perezida w’Urukiko mu gihe cy’iminsi 5, bityo ko bitemewe kubisumira ku rwego rw’inteko iburanisha urubanza ngo kuko ari umwihariko w’Umwanditsi Mukuru na Perezida w’Urukiko, uru Rukiko rurasanga ibi nta shingiro bifite, nk’uko bitenganywa n’ingingo ya 22 y’Itegeko Nº 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 yibukijwe haruguru, icyemezo cy’umwanditsi Mukuru w’Urukiko kerekeye iyakira ry’ikirego gishobora gutakambirwa kwa Perezida w’Urukiko ni icyo kutakira ikirego kandi ufite ububasha bwo kugitakambira ni uwari watanze icyo kirego nticyakirwe n’Umwanditsi Mukuru; bikaba byumvikana rero ko mu gihe COGEBANQUE Plc atari yo yajuriye yemerewe gushyikiriza inteko iburanisha ikibazo cyayo nk’inzitizi isanzwe yo kutakira ikirego, kandi ko inteko iburanisha ifite ububasha bwo kuyisuzuma nk’izindi nzitizi zose zirebana n’urubanza yahawe kuburanisha. [16] Ku birebana n’ishingiro ry’inzitizi y’iburabubasha bushingiye ku gaciro k’ikiburanwa yatanzwe na COGEBANQUE Plc, mu gihe FARAJA Hotel Ltd isobanura ko ubujurire bwayo bwa kabiri yabutanze ishingiye ku kuba ikiburanwa gifite agaciro karengeje 75.000.000 Frw, uru Rukiko rwo rurasanga ikiburanwa nk’uko cyaregewe na FARAJA Hotel Ltd guhera mu Rukiko rw’Ubucuruzi kitashobora kugenerwa agaciro mu buryo bw’amafaranga kuko kidakwiye kwitiranwa n’umwenda urengeje 900.000.000Frw FARAJA Hotel Ltd yemera ko ibereyemo COGEBANQUE Ltd kuko ntabwo COGEBANQUE Ltd yagobotse ku bushake muri uru rubanza ari wo ije kuregera kwishyuza, uwo mwenda ukaba nta mpaka wigeze uteza hagati y’ababuranyi mu rubanza ku nzego zabanjirije uru, ndetse hakaba nta n’urukiko rwabanjirije uru rwigeze ruca urubanza kuri uyu mwenda. Bityo uru Rukiko
## Page 11
rukaba rusanga inzitizi y’iburabubasha bushingiye ku gaciro k’ikiburanwa yatanzwe na COGEBANQUE PLC ifite ishingiro, ubujurire bwa kabiri bwatanzwe na FARAJA Hotel Ltd bukaba butagomba kwakirwa, kandi Urukiko rukaba nta kindi kibazo rwemerewe gusuzuma mu byari bigize uru rubanza uretse gusa ikirebana no kwishyuza ibyakoreshejwe mu rubanza. b. Ikibazo kijyanye n’amafaranga y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya avoka asabwa mu rubanza [17] FARAJA Hotel Ltd isaba ko COGEBANQUE PLC icibwa 700.000 Frw y’ikurikiranarubanza na 1.000.000Frw y’igihembo cya Avoka no gusubizwa igarama yatanze itanga ubujurire. [18] COGEBANQUE Plc yiregura ivuga ko FARAJA Hotel Ltd yatanze ikirego nka requête unilatérale (inyandiko nsobanurakirego itanzwe n’umuburanyi umwe) ku nyungu zayo bwite, ko itareze hari uburenganzira bwayo COGEBANQUE PLC yayambuye cyane cyane ko atariyo ibereyemo umwenda yonyine ku buryo byatuma COGEBANQUE PLC isabwa kwishyura igihembo cya Avoka ku mpamvu z’uko yasabye kwinjira mu rubanza ishingiye ku ngingo ya 80 y’Itegeko N° 23/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye igihombo cy’Isosiyete n’icy’umuntu ku giti cye iteganya ko “Umuntu uwo ariwe wese wagirwaho ingaruka n’ikirego gisaba kuzahura ubucuruzi amenyeshwa ko hatanzwe icyo kirego”. Uyiburanira akomeza asaba ko COGEBANQUE PLC ariyo ahubwo ihabwa na FARAJA Hotel Ltd amafaranga 1.000.000 Frw y’igihembo cya Avoka na 500.000 Frw y’ikurikiranarubanza kuko byabaye ngombwa ko yitaba inkiko kugira ngo itange ibisobanuro ku gihombo cya FARAJA Hotel Ltd.
## Page 12
[19] Me Zitoni Pierre Claver uhagarariye FARAJA Hotel Ltd yiregura avuga ko mu gihe rwasanga hari bene aya mafaranga COGEBANQUE Plc ikwiye rwazayagena mu bushishozi bwarwo. [20] Me Kamali Didier witabye mu nama ntegurarubanza yok u wa 04/11/2020 ahagarariye Mubumbyi William Joseph yasabye ko uwo aburanira ahabwa na FARAJA Hotel Ltd 2.000.000Frw y’igihembo cya Avoka n’ikurikiranarubanza, naho Me Cyubahiro David wari uhagarariye FARAJA Hotel Ltd avuga ko ibyo asaba nta shingiro bifite kuko nta bimenyetso abigaragariza. UKO URUKIKO RUBIBONA [21] Ingingo ya 111 y’Itegeko Nº 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, iteganya ibikurikira: “Ikirego cy’amafaranga y’ikurikiranarubanza ni ikirego gishamikira ku kirego cy’iremezo kigamije kwishyuza ibyakoreshejwe mu rubanza. Ikirego cy’amafaranga y’ikurikiranarubanza kiburanishwa rimwe n’ikirego cy’iremezo. Gishobora kandi kwakirwa kikaburanishwa n’iyo ikirego cy’iremezo cyaba kitakiriwe“. [22] Dosiye y’urubanza igaragaza ko FARAJA Hotel Ltd yatanze ikirego ibyibwirije, nta muburanyi irega, isaba urukiko gutangiza izahura ry’ubucuruzi no gushyiraho umucungamutungo w’izahura ryayo ndetse COGEBANQUE PLC ikaba yaraje mu rubanza kuva rugitangira mu Rukiko rw’Ubucuruzi igamije kugira ngo icyemezo kizafatwa kitazahungabanya inyungu zayo.
## Page 13
[23] Dosiye y’urubanza igaragaza ko Mubumbyi Joseph William atigeze aba umuburanyi mu buryo ubwo ari bwo bwose mu rubanza ku rwego rwa mbere mu Rukiko rw’Ubucuruzi, ko ahubwo yagaragaye bwa mbere mu rubanza mu cyemezo cy’urwo Rukiko cyamuhaye inshingano yo kuba umucungamutungo w’agateganyo wa FARAJA Hotel Ltd. Dosiye igaragaza kandi ko urubanza rugeze mu bujurire mu Rukiko Rukuru rw’Ubucuruzi, Mubumbyi Joseph William agaragazwa na system ya IECMS mu gace kagaragaramo aburanyi atitwa uwajuriye cyangwa se uregwa mu bujurire, ahubwo yitwa “Third party“, akaba nta na hamwe agaragagara kuri urwo rwego ko yaba yaratanze umwanzuro we cyangwa se ngo yitabe ubwe cyangwa se ahagararirwe mu iburanisha, ariko muri copie y’urubanza akagaragaramo nk’umuburanyi uregwa ariko mu cyemezo cy’Urukiko ntagire icyo atsindira cyangwa se atsindirwa. Urukiko rukaba rudashobora kubona muri dosiye uburyo Mubumbyi William Joseph yinjiriye mu Rukiko Rukuru rw’Ubucuruzi nk’umuburanyi mu gihe nta na kimwe kigaragaza ko yarugobotsemo ku bushake cyngwa se ngo abe yararugobokeshejwemo ku ngufu. Uru rujijo rukaba rukomeje no kubaho no kuri uru rwego rw’Urukiko rw’Ubujurire aho system ya IECMS imugaragagaza nk’ureganwa mu bujurire na COGEBANQUE Ltd, maze nawe agakora imyanzuro irimo n’ubujurire bwuririye ku bundi akanasaba amafaranga y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka ariko akaba atarigeze yitabira iburanisha ngo agire ibyo asobanurira Urukiko mu magambo. [24] Dosiye y’urubanza igaragaza kandi ko mu rubanza rujuririrwa rwaciwe n’Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi nta muburanyi wigeze agenerwa amafaranga y’ibyagenze ku rubanza kuri urwo rwego.
## Page 14
[25] Urukiko rurasanga kuba FARAJA Hotel Ltd ariyo yatangije ikirego, ikabikora ku mpamvu zayo bwite idafite uwo igaragaza wayirenganyije, byongeye kandi ubu bujurire bwayo bukaba butahawe ishingiro, ikwiye kwirengera ingaruka zose z’ibyo yatakaje, amafaranga y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka isaba akaba nta shingiro afite. [26] Ku birebana n’amafaranga asabwa na COGEBANQUE Plc, Urukiko rurasanga iyo FARAJA Hotel Ltd idatanga iki kirego cy’ubujurire bwa kabiri butakiriwe nk’uko byasobanuwe haruguru, COGEBANQUE Plc ntabwo iba yarashyizeho umu Avoka uyiburanira kandi unabihemberwa ngo inakurikirane uru rubanza; bityo amafaranga isabira ibihembo bya Avoka n’ikurikiranarubanza ikaba ikwiye kuyahabwa kandi agatangwa na FARAJA Hotel Ltd yayiteje icyo gihombo, ariko kuko ayo isaba akabije kuba menshi, Urukiko mu bushishozi bwarwo rukaba ruyigeneye 500.000Frw y’igihembo cya Avoka na 200.000Frw y’ikurikiranarubanza kuri uru rwego. [27] Ku birebana n’amafaranga y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka yasabwe na Me Kamali Didier avuga ko ahagarariye mu rubanza Mubumbyi Joseph William, Urukiko rurasanga ntayo akwiye kuko ntakirugaragariza uburyo yabaye umuburanyi muri uru rubanza nk’uko byasobanuwe haruguru, ndetse akaba atarigeze agaragara mu iburanisha ku giti cye cyangwa se ahagarariwe ngo abashe gusobanura uko yaje mu rubanza ndetse n’ibyo yasabye kugenerwa. III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [28] Rwemeje ko inzitizi y’iburabubasha bw’Urukiko yatanzwe na COGEBANQUE PLC ifite ishingiro;
## Page 15
[29] Rwemeje ko ubujurire bwa kabiri bwa FARAJA Hotel Ltd butakiriwe kuko butari mu bubasha bw’Urukiko rw’Ubujurire; [30] Rutegetse FARAJA Hotel Ltd kwishyura COGEBANQUE Plc amafaranga 700.000Frw y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka kuri uru rwego. [31] Ruvuze ko amagarama yatanzwe ahwanye n’ibyakozwe mu rubanza.