GATAMA N’ABANDI v. METCORP Ltd
The appeal was inadmissible because the applicants had already lost on the same grounds in two lower courts, and the exclusivity clause did not relieve them from the obligation to repay the loan. No evidence was provided that METCORP Ltd breached the exclusivity clause. The applicants are liable for the loan,...
Source-derived case information.
- Citation
- RCOMAA 00102/2022/CA (
- Parties
- Applicant: Gatama Pierre; Applicant: Gasabato Adeline; Applicant: COPROCO Group SARL; Respondent: METCORP Ltd
- Court
- Court of Appeal
- Jurisdiction
- Rwanda
- Judgment Date
- 30 June 2023
- Case Number
- RCOMAA 00102/2022/CA (
- Procedural Posture
- Commercial Appeal / Court of Appeal Final Judgment
- Outcome
- Appeal dismissed as inadmissible; lower court judgment affirmed.
- Legal Topics
- Loan Agreements, Breach of Contract, Jurisdiction, Appeals, Damages, Attorney Fees
- Source Language
- rw
Source-derived case record
Summary, issues, holding and outcome
More case intelligence is available
Unlock the full research layer for this judgment.
Parties
Gatama Pierre
Applicant
Gasabato Adeline
Applicant
COPROCO Group SARL
Applicant
METCORP Ltd
Respondent
Procedural Posture
Commercial Appeal / Court of Appeal Final Judgment
Legal Issues
- 1 Whether the appeal is admissible given prior judgments on the same grounds
- 2 Whether the exclusivity clause relieves applicants from loan repayment
- 3 Whether METCORP Ltd breached contract justifying non-payment
Ratio Decidendi
The appeal was inadmissible because the applicants had already lost on the same grounds in two lower courts, and the exclusivity clause did not relieve them from the obligation to repay the loan. No evidence was provided that METCORP Ltd breached the exclusivity clause. The applicants are liable for the loan, interests, and litigation costs.
Court Disposition
Appeal dismissed as inadmissible; lower court judgment affirmed.
Orders
- Appeal by COPROCO Group SARL, Gatama Pierre, and Gasabato Adeline is not admitted.
- No change to the decision of the High Commercial Court in RCOMA 00278/2021/HCC of 27/05/2022.
Full Case Text
Judgment text and source record
40 paragraphs
# GATAMA N’ABANDI v. METCORP Ltd
- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2023-06-30 - Case/document no.: RCOMAA 00102/2022/CA ( - Collection: Court of Appeal
## Text
## Page 1
GATAMA N’ABANDI v. METCORP Ltd [Rwanda URUKIKO RW’UBUJURIRE – RCOMAA 00102/2022/CA (Kamere, P.J.,) 30 Kamena 2023] Amatgeko agenga imiburanire y’imanza –Kwakira ubujurire bwa Kabiri – Gutsindwa ku mpamvu zimwe – Ibisobanuro by’impamvu zimwe zumvikana nk’ibisobanuro buri Rukiko rwashingiyeho mu gufata icyemezo cyarwo rugendeye ku byabaye no ku byo amategeko ateganya, kandi ni zo zishingirwaho mu kugaragariza no gusobanurira ababuranyi icyatumye Urukiko rufata icyemezo, akaba ari na zo ziherwaho ababuranyi basuzuma niba imiburanire yabo yarasesenguwe n’Urukiko, bitewe n’uko buri cyemezo cy’Urukiko kigomba kuba cyasobanuriwe impamvu . Incamake y’ ikibazo: Sosiyete METCORP Ltd yagurije Sosiyete COPROCO Group SARL amadolari 120.000$, impande zombi zemeranwa ko hazajya hishyurwa 5.000$ buri kwezi, ku nyungu zisanzwe za 6%, n’inyungu z’ubukerwe za 3%. Gatama Pierre na Gasabato Adeline nk’ abishingizi, bemereye imbere ya notaire gutanga ingwate y’inzu banemera ko yagurishwa mu gihe COPROCO Group SARL yaramuka itishyuye. METCORP Ltd ivuga ko COPROCO Group SARL n’abishingizi bayo batubahirije ayo masezerano nk’uko byumvikanyweho, bituma ibarega mu Rukiko rw’Ubucuruzi, irusaba gutegeka COPROCO Group SARL n’abishingizi bayo kwishyurwa umwenda remezo, inyungu zasezeranywe, igihembo cya Avoka n’irangizarubanza ry’agateganyo ndetse n’igihano gihatira kurangiza urubanza kingana na 300.000Frw buri munsi. COPROCO Group SARL n’abishingizi bayo bireguye bavuga ko sosiyete METCORP Ltd ntacyo ikwiye kubishyuza, kubera ko itubahirije ibyo impande zombi zemeranyijweho, bityo ko uko kutabyubahiriza byateje igihombo cyatumye abaregwa badashobora kwishyura. Urukiko rw’Ubucuruzi rwakijije urwo rubanza, maze rwemeza ko ikirego cyatanzwe na METCORP Ltd gifite ishingiro, rwemeza ko COPROCO Group SARL n’ abishingizi bayo, batubahirije amasezerano, bityo ko bagomba kwishyura amadolari ibihumbi ijana na makumyabiri (120.000 $ y’umwenda) n’amadolari ibihumbi magana abiri na mirongo itanu n’icyenda na magana abiri (259.200$) y’inyungu zitandukanye. COPROCO Group SARL n’ abishingizi bayo ntibishimiye icyo cyemezo, maze bakijuririra mu Rukiko Rukuru rw’Ubucuruzi, bavuga ko hari ingingo y amasezerano Urukiko rw’Ubucuruzi rwirengagije, banasaba guhabwa indishyi zihwaye n’igihombo batejwe. METCORP Ltd yatanze inzitizi yo kutakira ubwo bujurire, ishingiye ku kuba ikiburanwa muri urwo rubanza cyaraburanweho mu rubanza RCOMA 00341/2018/HCC rwabaye itegeko, isaba ko iyo nzitizi ibanza gusuzumwa igafatwaho icyemezo, bityo ko impamvu y’ubujurire nta shingiro ifite, hashingiwe ku kuba Inkiko z’ubucuruzi zo mu Rwanda zidafite ububasha bwo kuburanisha ibyerekeranye n’amasezerano yo kugemura amabuye y’agaciro, impande zombi zumvikanye ko amategeko azashingirwaho mu gusuzuma ayo masezerano, ari ayo mu gihugu cya United Arab Emirates.
## Page 2
Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwakijije urwo rubanza, maze rwemeza ko ikirego cyatanzwe na COPROCO Group SARL, n’abishingizi bayo kitagomba kwakirwa, bityo kourubanza rwajuririwe ruteshwa agaciro mu ngingo zarwo zose. METCORP Ltd ntiyishimiye icyo cyemezo, ikijuririra mu Rukiko rw’Ubujurire, ivuga ko Urukiko Rukuru rw'Ubucuruzi mu gufata icyemezo rwibeshye ko amasezerano yaburanwe murubanza RCOM 02295/2017/TC/NYGE ari na yo yaburanwe mu rubanza RCOM 01488/2018/TC (RCOM 02313/2017/TC/NYGE) bigatuma rugera ku mwanzuro utari wo, kandi amasezerano yaburanwe muri izo manza zombi atandukanye. COPROCO Group SARL n’ abishingizi bireguye bavuga ko ntacyo urwo Rukiko rwitiranyije, kuko lnkiko zo mu gihugu cya DUBAI, ari zo zifite ububasha bwo kuburanisha urwo rubanza nk'uko byemejwe mu manza zabaye Itegeko, bityo ko hatari kurebwa clause ya exclusivité, kandi yari mu bubasha bw'lnkiko zo mu gihugu cya Dubai, bityo batanga inzitizi y’iburabubasha bw’Inkiko z’Ubucuruzi bwo kuburanisha urwo rubanza, bavuga ko ikirego kitagombaga kwakirwa ku rwego rwa mbere, ko ahubwo ubwo bubasha bufitwe n’Inkiko zisanzwe zo mu Rwanda. Urukiko rw’Ubujurire rwakijije urwo rubanza, rwemeza ko inzitizi y'iburabubasha bw'lnkiko z'Ubucuruzi yatanzwe na COPROCO Group SARL hamwe n’ abishingizi nta shingiro ifite, rwemeza kandi ko urubanza RCOMA 00756/2018/HCC rwaciwe n'Urukiko Rukuru rw'Ubucuruzi ku wa 08/10/2019, ruteshejwe agaciro, maze rutegeka ko urwo rubanza rusubira mu Rukiko Rukuru rw'Ubucuruzi kugira ngo ruruburanishe mu mizi, nta yindi ngwate y'amagarama itanzwe. Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwanditse urwo rubanza kuri RCOMA 00278/2021/HCC, hanyuma COPROCO Group SARL, n’ abishingizi bayo bareka ibyo bari basabye bijyanye no kuba METCORP Ltd yatanga ingwate itangwa n’abanyamahanga. METCORP Ltd isaba ko COPROCO Group SARL, n abishingizi bayo bategekwa kuyitanga ariko ikirego cyabo nticyakirwa kuko nta na hamwe bari barigeze babisaba mu manza zabaye kugera inama ntegurarubanza ibaye, kuko ari yo ishimangira burundu ikiburanwa nk’uko biteganywa n’itegeko. Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwasuzumye ibibazo bijyanye no kumenya niba impamvu ya exclusivité abajuriye bavuga ibasonera inshingano zo kwishyura inguzanyo bahawe n’inyungu zayo, kumenya niba inyungu n’indishyi zatanzwe ku rwego rubanza zitari zikwiye bitewe no kutubahiriza clause ya exclusivité yateganyijwe mu masezerano, no kumenya ishingiro ry’indishyi z’ibyatakajwe mu rubanza zisabwa. COPROCO Group SARL hamwe n’abishingizi bayo bajuririye urubanza RCOMA 00278/2021/HCC mu Rukiko rw’Ubujurire, ku mpamvu zo kumenya niba nta bimenyetso bigaragaza ukuri byirengagijwe. METCORP Ltd itanga inzitizi yo kutakira bujurire bwatanzwe na COPROCO GROUP SARL, n’ abishingizi bayo, ivuga ko batsinzwe mu nkiko zombi zabanje hashingiwe ku mpamvu zimwe. COPROCO Group SARL hamwe n’ abishingizi bayo biregura iyi nzitizi bavuga ko nta shingiro ifite, kuko isesengura ry’ibibazo byashyikirijwe inkiko zabanje, n’ubwo zageze ku mwanzuro ujya gusa ariko ko zitashingiye ku mpamvu zimwe.
## Page 3
Incamake y’ icyemezo: Ibisobanuro by’impamvu zimwe zumvikana nk’ibisobanuro buri Rukiko rwashingiyeho mu gufata icyemezo cyarwo rugendeye ku byabaye no ku byo amategeko ateganya, kandi ni zo zishingirwaho mu kugaragariza no gusobanurira ababuranyi icyatumye Urukiko rufata icyemezo, akaba ari na zo ziherwaho ababuranyi basuzuma niba imiburanire yabo yarasesenguwe n’Urukiko, bitewe n’uko buri cyemezo cy’Urukiko kigomba kuba cyasobanuriwe impamvu. Ubujurire ntibwakiriwe kuko butari mu bubasha bw’Urukiko rw’Ubujurire; Amagarama y’ urubanza ahwanye n’ ibyarukozwemo. Amategeko yashingiweho: Itegeko Nº 30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’Inkiko, ingingo ya 52. Imanza zifashishijwe: Urubanza RCOMAA 0051/14/CS rwa RRA vs SECAM Ltd rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 04/12/2015; Urubanza RCOMAA 0038/16/CS - RCOMAA 0033/2016/SC rwa Bank of Kigali Plc vs Mulisa Kana Martin rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 21/04/2017,
Urubanza RCOMAA 00043/2021/CA HIGH END DEVELOPERS Ltd / Murerwa Annet, ODUOR EDGAR DICKSON OMALA OTIENO vs RIGHT Ltd, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/12/2021 Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA [1] Ku wa 27/09/2016 Sosiyete METCORP Ltd yagiranye na COPROCO Group SARL, amasezerano y’iguriza, aho METCORP Ltd yagurije COPROCO Group SARL 120.000 $, impande zombi zemeranwa ko hazajya hishyurwa 5.000 $ buri kwezi, ku nyungu zisanzwe za 6%, n’inyungu z’ubukerwe za 3%. Ku wa 30/09/2016 Gatama Pierre na Gasabato Adeline bemereye imbere ya notaire gutanga ingwate y’inzu iri mu kibanza UPI:1/02/07/02/555 mu Mudugudu wa Ruganwa, Akagari ka Kamutwa, Umurenge wa Kacyiru, mu Karere ka Gasabo, Umujyi wa Kigali, banemera ko yagurishwa mu gihe COPROCO Group SARL yaramuka itishyuye. [2] METCORP Ltd ivuga ko COPROCO Group SARL n’abishingizi bayo batubahirije ayo masezerano nk’uko byumvikanyweho, bituma ibarega mu Rukiko rw’Ubucuruzi, urubanza rwandikwa kuri RCOM 01488/2018/TC- (RCOM 02313/2017/TC/NYGE), irusaba gutegeka COPROCO Group SARL n’abishingizi bayo kwishyurwa umwenda remezo, inyungu zasezeranywe, igihembo cya Avoka n’irangizarubanza ry’agateganyo ndetse n’igihano gihatira kurangiza urubanza kingana na 300.000 Frw buri munsi. [3] COPROCO Group SARL n’abishingizi bayo bireguye bavuga ko sosiyete METCORP Ltd ntacyo ikwiye kubishyuza, kubera ko itubahirije ibyo impande zombi zemeranyijweho mu mikoranire yazo bya “exclusivité” mu bucuruzi, aho COPROCO Group SARL yagombaga kugurisha METCORP Ltd, iyi na yo ikayigurira yonyine. Ko uko kutabyubahiriza byateje
## Page 4
igihombo cyatumye abaregwa badashobora kwishyura 120.000 $ bari bagurijwe hagamijwe gusa iyo mikoranire, bityo ko ntacyo bategekwa kwishyura. Basoza basaba Urukiko gutegeka METCORP Ltd kubagenera indishyi zo gushorwa mu manza. [4] Ku wa 25/10/2018, Urukiko rw’Ubucuruzi rwakijije urwo rubanza, rwemeza ko ikirego cyatanzwe na METCORP Ltd gifite ishingiro, rwemeza ko COPROCO Group SARL yagurijwe, Gatama Pierre Umuyobozi wayo na Gasabato Adeline bayishingiye batubahirije amasezerano yo ku wa 27/09/2016. Rutegeka COPROCO Group SARL yagurijwe, Gatama Pierre Umuyobozi wayo na Gasabato Adeline bayishingiye kwishyura METCORP Ltd, amadolari ibihumbi ijana na makumyabiri (120.000 $ y’umwenda) n’amadolari ibihumbi magana abiri na mirongo itanu n’icyenda na magana abiri (259.200$) y’inyungu zisanzwe n’ay’inyungu z’ubukererwe abariwe hamwe, kwishyura METCORP Ltd 800.000 Frw y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka bibariwe hamwe, no kwishyura METCORP Ltd 50.000 Frw y’igarama. [5] COPROCO Group SARL, Gatama Pierre na Gasabato Adeline ntibishimiye icyo cyemezo, bakijuririra mu Rukiko Rukuru rw’Ubucuruzi, ubujurire bwabo buhabwa RCOMA 00756/2018/HCC, binubira ko mu rubanza RCOM 01488/2018/TC (RCOM 02313/2017/TC/NYGE) Urukiko rw’Ubucuruzi rwirengagije ingingo ya 4 y’amasezerano impande zombi zagiranye irebana na exclusivité, kuba baraciwe inyungu, banasaba guhabwa indishyi zihwaye n’igihombo bavuga ko batejwe. [6] METCORP Ltd, mbere yo kwiregura yatanze inzitizi yo kutakira ubwo bujurire, ishingiye ku kuba ikiburanwa muri urwo rubanza cyaraburanweho mu rubanza RCOMA 00341/2018/HCC rwabaye itegeko, isaba ko iyo nzitizi ibanza gusuzumwa igafatwaho icyemezo. Bityo ko impamvu y’ubujurire ya COPROCO Group SARL, Gatama Pierre na Gasabato Adeline nta shingiro ifite, hashingiwe ku biteganywa n’ingingo ya 11 y’Itegeko Ngenga nº 06/2012 ryo ku wa 14/09/2012 rigena imiterere, imikorere n’ububasha by’Inkiko z’Ubucuruzi, ngo kuko Inkiko z’ubucuruzi zo mu Rwanda zidafite ububasha bwo kuburanisha ibyerekeranye n’amasezerano yo kugemura amabuye y’agaciro yiswe Tin Concentrates Supply Contract yo ku wa 23/11/2016 kuko mu ngingo yayo ya 16, impande zombi zumvikanye ko amategeko azashingirwaho mu gusuzuma ayo masezerano, ari ayo mu gihugu cya United Arab Emirates. [7] Ku wa 08/10/2019, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwakijije urwo rubanza, maze rwemeza ko ikirego cyatanzwe na COPROCO Group SARL, Gatama Pierre, Gasabato Adeline kitagomba kwakirwa. Rutegeka ko urubanza RCOM 01488/2018/TC (RCOM 02313/2017/TC/NYGE) rwajuririwe ruteshwa agaciro mu ngingo zarwo zose, rutegeka COPROCO Group SARL, Gatama Pierre na Gasabato Adeline guha METCORP Ltd 1.000.000 Frw y’indishyi z’ibyo yarutanzeho mu kuruburana no kurukurikirana, runategeka ko igarama ryatanzwe rihera mu isanduku ya Leta. [8] Mu kugera kuri uwo mwanzuro, urwo Rukiko rwasobanuye ko ikirego cyatanzwe muri urwo rubanza kitagombaga kwakirwa ku rwego rwa mbere ngo kiburanishwe kuko urubanza RCOM 02295/2017/TC/NYGE rwabaye itegeko rwemeje ko Inkiko zo mu Rwanda nta bubasha zifite bwo kuruburanisha, kandi ko icyo cyemezo cyahamishijweho mu bujurire n’Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi, mu rubanza RCOMA 00341/2018/CHC/HCC rwaciwe ku wa 11/09/2018 bityo ko rutagombaga kongera kuburanishwa.
## Page 5
[9] METCORP Ltd ntiyishimiye icyo cyemezo, ikijuririra mu Rukiko rw’Ubujurire, ikirego cyandikwa kuri RCOMAA 00037/2020/CA, ivuga ko Urukiko Rukuru rw'Ubucuruzi mu gufata icyemezo rwibeshye ko amasezerano yaburanwe mu rubanza RCOM 02295/2017/TC/NYGE ari na yo yaburanwe mu rubanza RCOM 01488/2018/TC (RCOM 02313/2017/TC/NYGE) bigatuma rugera ku mwanzuro utari wo, kandi amasezerano yaburanwe muri izo manza zombi atandukanye. COPROCO Group SARL, Gatama Pierre na Gasabato Adeline bireguye bavuga ko ntacyo urwo Rukiko rwitiranyije, kuko lnkiko zo mu gihugu cya Dubai, ari zo zifite ububasha bwo kuburanisha urwo rubanza nk'uko byemejwe mu manza zabaye Itegeko zavuzwe haruguru, kubera ko nta kuntu urwo Rukiko rwari gusuzuma umwenda rudasuzumye impamvu yatumye utishyurwa, bityo ko hatari kurebwa clause ya exclusivité, kandi yari mu bubasha bw'lnkiko zo mu gihugu cya Dubai. Bityo batanga inzitizi y’iburabubasha bw’Inkiko z’Ubucuruzi bwo kuburanisha urwo rubanza, bavuga ko n’ikirego cya METCORP Ltd kitagombaga kwakirwa ku rwego rwa mbere, ko ahubwo ubwo bubasha bufitwe n’Inkiko zisanzwe zo mu Rwanda. [10] Ku wa 26/02/2021, Urukiko rw’Ubujurire rwaciye urubanza rubanziriza urundi, rwemeza ko iburanisha ry’urubanza rigomba gufungurwa ku wa 16/03/2021, kugira ngo COPROCO Group SARL, Gatama Pierre na Gasabato Adeline, batange ibindi bisobanuro ku birebana n’inzitizi y’iburabubasha bw’Inkiko z’Ubucuruzi bwo kuburanisha urwo rubanza batanze, babihuje n’imikirize y’urubanza rujuririrwa RCOMA 00756/2018/HCC, aho Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwemeje ko Inkiko zo mu Rwanda zidafite ububasha bwo kuburanisha urwo rubanza, no kugira ngo METCORP Ltd igire icyo ibivugaho. [11] COPROCO Group SARL, Gatama Pierre na Gasabato Adeline, bavuga ko mu gihe inkiko zisanzwe zo mu Rwanda zizaregerwa n’ubifitemo inyungu, zizasesengura amasezerano yo kugemura amabuye y’agaciro yiswe Tin Concentrates Supply Contract yo ku wa 23/11/2016 n’amasezerano y’inguzanyo yiswe Loan Agreement yo ku wa 23/09/2016 no ku wa 27/09/2016, zikemeza ko nta bubasha zifite bwo kuburanisha uru rubanza, ko ahubwo bufitwe n’inkiko zo mu gihugu cya DUBAI kubera isano ayo masezerano yombi afitanye. [12] Urukiko rw’Ubujurire rwasuzumye ikibazo kijyanye no kumenya niba Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rutari rufite ububasha bwo kuburanisha urwo rubanza, maze rushingiye ku bisobanuro no ku bimenyetso byatanzwe n’ababuranyi, ku ngingo ya 94, igika cya 3, y’Itegeko nº 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, rusanga icyaregewe mu rubanza RCOM 01488/2018/TC (RCOM 02313/2017/TC/NYGE) rwaciwe ku wa 25/10/2018 ari uko COPROCO Group SARL itubahirije amasezerano y’inguzanyo yiswe Loan Agreement yo ku wa 23/09/2016 no ku wa 27/09/2016 ariko ko icyaregewe mu manza RCOM 02295/2017/TC/NYGE n’urubanza RCOMA 00341/2018/CHC/HCC zabaye itegeko zatumye Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwemeza ko ikirego cya METCORP Ltd kitagombaga kwakirwa ari uko METCORP Ltd yishe amasezerano yiswe Tin Concentrates Supply Contract yo ku wa 23/11/2016 bikabateza igihombo, kandi kuri ayo masezerano yiswe Tin Concentrates Supply Contract haremejwe ko inkiko zo mu Rwanda zidafite ububasha bwo kuburanisha ibijyanye na yo. Rusanga kandi kuba Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwaremeje ko rudafite ububasha bwo kuburanisha urwo rubanza rukomoka ku mpaka zishingiye ku masezerano y’inguzanyo yiswe Loan Agreement yo ku wa 23/09/2016 no ku wa 27/09/2016, kandi rwari rubufite.
## Page 6
[13] Ku wa 31/03/2021, Urukiko rw’Ubujurire rwakijije urwo rubanza, rwemeza ko inzitizi y'iburabubasha bw'lnkiko z'Ubucuruzi yatanzwe na COPROCO Group SARL, Catama Pierre na Gasabato Adeline nta shingiro ifite, rwemeza kandi ko urubanza RCOMA 00756/2018/HCC rwaciwe n'Urukiko Rukuru rw'Ubucuruzi ku wa 08/10/2019, ruteshejwe agaciro. Rutegeka ko urwo rubanza rusubira mu Rukiko Rukuru rw'Ubucuruzi kugira ngo ruruburanishe mu mizi, nta yindi ngwate y'amagarama itanzwe. [14] Ku wa 08/04/2021, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwanditse urwo rubanza kuri RCOMA 00278/2021/HCC, hanyuma COPROCO Group SARL, Gatama Pierre, Gasabato Adeline bareka ibyo bari basabye bijyanye no kuba METCORP Ltd yatanga ingwate itangwa n’abanyamahanga. METCORP Ltd isaba ko COPROCO Group SARL, Gatama Pierre, Gasabato Adeline bategekwa kuyitanga ariko ikirego cyabo nticyakirwa kuko nta na hamwe bari barigeze babisaba mu manza zabaye kugera inama ntegurarubanza ibaye, kandi ari yo ishimangira burundu ikiburanwa nk’uko biteganywa n’itegeko. [15] Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwasuzumye ibibazo bijyanye no kumenya niba impamvu ya exclusivité abajuriye bavuga ibasonera inshingano zo kwishyura inguzanyo bahawe n’inyungu zayo, kumenya niba inyungu n’indishyi zatanzwe ku rwego rubanza zitari zikwiye bitewe no kutubahiriza clause ya exclusivité yateganyijwe mu masezerano, no kumenya ishingiro ry’indishyi z’ibyatakajwe mu rubanza zisabwa. [16] Mu gusuzuma ingingo ijyanye no kumenya niba impamvu ya exclusivité abajuriye bavuga ibasonera inshingano zo kwishyura inguzanyo bahawe n’inyungu zayo, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rushingiye ku bisobanuro byatanzwe n’ababuranyi, ku bimenyetso rwashyikirijwe birimo amasezerano y’inguzanyo yo ku wa 23/09/2016 cyane cyane ibikubiye mu ngingo yayo ya 4, ku nyandikomvugo yo ku wa 18/01/2017 y’ifatira ry’ibintu bitandukanye harimo n’iry’amabuye y’agaciro ya TRANSVAL MINING, ndetse kuri iyo nyandiko abagenzuzi b’ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro baranditseho ko hari uwavugaga ko ibyafatiriwe ari ibye ariko ko bifitwe na METCORP Ltd cyangwa COPROCO Group SARL, ku masezerano y’ingwate ya 120.000 USD ku mutungo ubaruye kuri kuri UPI: 1/02/07/02/555 uherereye mu Mudugudu wa Ruganwa, Akagari ka Kamutwa, Umurenge wa Kacyiru mu Karere ka Gasabo, ku masezerano yiswe Tin Concentrates Supply Contract yo ku wa 23/11/2016 yakorewe Lubumbashi muri DRC yerekana ko METCORP Ltd yiyemeje kuzajya igurira COPROCO Group amabuye y’agaciro ya Tin Concentrates mu buryo bwumvikanweho cyane cyane ibivugwa mu ngingo yayo ya 9, no ku isesengura ryakozwe mu rubanza mu rubanza RCOM 01426/2018/TC rwaciwe ku wa 06/07/2018 ; ku ngingo ya 64 y’Itegeko Nº45/2011 ryo ku wa 25/11/2011 rigenga amasezerano1, ku ngingo ya 147 y’iryo Tegeko2, ku ngingo ya 84 yaryo3, 1 Iyo ngingo iteganya ko amasezerano akozwe ku buryo bukurikije amategeko aba itegeko ku bayagiranye. Ashobora guseswa ari uko babyumvikanyeho cyangwa ku mpamvu zemewe n'amategeko. Agomba kubahirizwa nta buriganya.
2 Iteganya ko Urukiko rushobora gutegeka uruhande rutubahirije cyangwa rugiye kwica amasezerano gukora igisabwa mu masezerano.
3 Iteganya ko uruhande rumwe ntirushobora gusaba urundi ruhande kurangiza inshingano zarwo rutabanje gukora ibyo rwasabwaga by’ingenzi mu gihe hari inshingano magirirane.
## Page 7
ndetse no ku ya 137 yaryo4, rwasanze ingingo z’ubujurire bwa COPROCO Group SARL zitatuma isonerwa inshingano zo kwishyura inguzanyo yahawe na METCORP Ltd hamwe n’inyungu zayo kandi yaragejeje igihe cyo kwishyurwa, bityo ko ubujurire bwa COPROCO Group SARL nta shingiro bufite, kandi ko nta makosa Urukiko rw’ubucuruzi rwakoze mu kwemeza ko COPROCO Group SARL n’abishingizi bayo bishyura indishyi z’ikurikiranarubanza n’iz’igihembo cya Avoka. [17] Ku bijyanye no kumenya niba inyungu n’indishyi zatanzwe ku rwego rubanza zitari zikwiye bitewe no kutubahiriza clause ya exclusivité yateganyijwe mu masezerano, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rushingiye ku ngingo ya 111 y’Itegeko Nº 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi5, no ku ngingo ya 64 y’Itegeko Nº45/2011 ryo ku wa 25/11/2011 ryavuzwe haruguru, rwasanze zari inshingano za COPROCO Group SARL n’abishingizi bayo kwishyura umwenda ukomoka ku nguzanyo yahawe na METCORP Ltd, kandi kuba impamvu COPROCO Group SARL yitwaza y’uko itagombaga kuwishyura ya clause d’exclusivité nta shingiro yahawe kuko ntakiyigaragaza, byumvikanisha ko yagombaga kwishyura uwo mwenda hamwe n’inyungu zawo nk’uko zateganyijwe mu masezerano afatwa nk’Itegeko hagati y’abayagiranye. Kandi kuba ubujurire bwayo butarahawe ishingiro, nta makosa Urukiko rw’Ubucuruzi rwakoze mu kwemeza ko COPROCO Group SARL n’abishingizi bayo bishyura indishyi z’ikurikiranarubanza n’iz’igihembo cya Avoka. [18] Ku birebana n’indishyi zikomoka ku kutubahiriza amasezerano, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rushingiye ku ngingo ya 137 y’Itegeko Nº 45/2011 ryo ku wa 25/11/2011 rigenga amasezerano, no ku ngingo ya 138 y’Itegeko Nº 45/2011 rimaze kuvugwa haruguru6, rwasanze indishyi COPROCO Group SARL isaba izishingira ku kuba METCORP Ltd itarubahirije clause d’exclusivité nk’uko amasezerano y’inguzanyo abiteganya ariko itagaragaza ikimenyetso cy’uko itayubahirije uretse kubivuga gusa, byumvikanisha ko izo ndishyi nta shingiro zikwiye guhabwa. [19] Ku bijyanye n’indishyi z’ibyatakajwe mu rubanza, Urukiko rushingiye ku ngingo ya 26 y’Amabwiriza No01/2014 agena ibihembo mbonera by’Abavoka7 ku ngingo ya 3 y’Itegeko No
4 Iteganya ko uruhande rwarenganyijwe rufite uburenganzira bwo kubona indishyi zitanzwe n’urundi ruhande rutubahirije ibisabwa mu masezerano, keretse iyo ikirego kigamije kubona indishyi cyahagaritswe cyangwa cyaravuyeho. 5 Iteganya ko ikirego cy’amafaranga y’ikurikiranarubanza ni ikirego gishamikira ku kirego cy’iremezo kigamije kwishyuza ibyakoreshejwe mu rubanza (…). Kiburanishirizwa rimwe n’ikirego cy’iremezo. Gishobora kandi kwakirwa kikanaburanishwa n’iyo ikirego cy’iremezo cyaba kitakiriwe. 6 Iteganya ko uruhande rurengana rufite uburenganzira ku ndishyi zishingiye ku nyungu rwateganyaga zibarwa hakurikijwe: 1° itakazagaciro ku ruhande rwarenganyijwe rishingiye ku byo urundi ruhande rwiyemeje bitewe n’uko byabuze cyangwa se bidahagije; 2° ikindi gihombo cyose gitewe no kutubahiriza amasezerano, n’ikindi gihombo cyose cyashamikiraho; 3° ibyakoreshwa byose cyangwa ikindi gihombo uruhande rutubahirije amasezerano rwirinze kubera kudakora igisabwa.
## Page 8
15/2004 ryo ku wa 12/06/2004 ryerekeye ibimenyetso mu manza n’itangwa ryabyo8, rusanga kuba ubujurire bwa COPROCO Group SARL nta shingiro bufite, byerekana ko indishyi isaba nazo nta shingiro zifite kuko nk’uko bivugwa n’abahanga mu mategeko, indishyi zigizwe no gusubizwa amafaranga mu mwanya w’akababaro cyangwa umutungo watakajwe cyangwa byose icyarimwe; kandi ntabwo yavuga ko hari ibyo yatakaje bitari ngombwa mu gihe ibyo ijuririra nta shingiro byahawe, ahubwo ari yo igomba guha METCORP Ltd indishyi z’ibyo yatakaje muri uru rubanza hashingiwe ku ngingo ya 111 y’Itegeko Nº 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi rusanga METCORP Ltd igomba guhabwa igihembo cya Avoka kingana na 500.000 Frw na 100.000 Frw y’ikurikiranarubanza. Yose hamwe akaba 600.000 Frw yiyongera ku yagenwe ku rwego rubanza. [20] Ku wa 27/05/2022, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwakijije urwo rubanza, rwemeza ko ubujurire bwa COPROCO Group SARL, nta shingiro bufite, ko COPROCO Group SARL igomba guha METCORP Ltd indishyi z’ibyatakajwe mu rubanza ku rwego rw’ubujurire zingana na 500.000 Frw y’igihembo cya Avoka na 100.000 Frw y’ikurikiranarubanza. Yose hamwe akaba 600.000 Frw. Rutegeka ko hagumyeho imikirize y’urubanza RCOM 01488/2018/TC rwaciwe n’Urukiko rw’Ubucuruzi ku wa 25/10/2018 uretse indishyi zimaze kuvuga haruguru ziyongera ku zagenwe ku rwego rubanza, rutegeka kandi ko 40.000 Frw COPROCO Group SARL yatanzeho ingwate y’amagarama ijurira, ahwanye n’ibyakozwe mu rubanza. [21] Ku wa 27/06/2022, Gatama Pierre, COPROCO Group SARL na Gasabato Adeline bajuririye urubanza RCOMA 00278/2021/HCC mu Rukiko rw’Ubujurire, ubujurire bwabo buhabwa RCOMAA 00102/2022/CA, ku mpamvu zo kumenya niba mu rubanza RCOMA 00278/2021/HCC nta bimenyetso bigaragaza ukuri byirengagijwe, gusuzuma niba Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwaragombaga gutegeka COPROCO Ltd n’abashingizi bayo kwishyura inyungu kandi kutishyura byaraturutse ku kwica amasezerano kwa METCORP Ltd, n’ibijyanye n’amafaranga y’ikurikiranarubanza, igihembo cya Avoka n’amagarama yategetswe COPROCO Group SARL n’abashingizi bayo. [22] Iburanisha ry’urubanza RCOMAA 00102/2022/CA ryashyizwe ku wa 07/06/2023, urubanza rusubikwa kugira ngo Gatama Pierre wifuje kwiburanira yunganiwe azabashe kuboneka mu rubanza kandi Urukikoko rusaba ko ubutaha nataboneka azashaka umuhagararira, iburanisha rishyirwa ku wa 14/06/2023, aho rwaburanishijwe Gatama Pierre, na Gasabato Adeline basanzwe bunganiwe na Me Buzayire Angèle batitabye Urukiko, COPROCO Group SARL yitabye ihagarariwe na Me Buzayire Angèle, naho METCORP Ltd ihagarariwe na Me Munyentwali Charles. 7 Iteganya ko Avoka w’urega wateguye dosiye n’inyandiko ashobora gusaba igihembo fatizo kiri hagati y’amafaranga 500.000 n’amafaranga 5.000.000 (…). Avoka w’uregwa agena ibihembo bye akurikije agaciro k’ikiburanwa, ingorane ziri mu rubanza, hamwe n’ibyo agomba kubanza gukora byose, ndetse n’ingaruka z’icyemezo cyafashwe; ariko igihembo ntikijye munsi y’amafaranga 500.000 kandi ntikirenge amafaranga 3.000.000. Iyo habaye ubujurire, Avoka w’urega n’uw’uregwa bashobora gusaba kimwe cya kabiri cy’igihembo cyumvikanyweho ku rwego rwa mbere.
8 Iteganya ko buri muburanyi agomba kugaragaza ukuri kw’ibyo aburana.
## Page 9
[23] Hashingiwe ku biteganywa n’ingingo ya 54 y’Itegeko N° 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi9, Urukiko rwasanze Gatama Pierre na Gasabato Adéline impamvu batanga yo kutitaba kwabo nta shingiro ihawe, ko kuba uregwa yifuza ko urubanza ruburanishwa mu mizi bigomba guhabwa ishingiro, rwemeza ko urubanza ruburanishwa Gatama Pierre na Gasabato Adéline badahari ariko urubanza ruciwe rukazafatwa nk’urwaburanishijwe ababuranyi bose bahari (reputé contradictoire). [24] Mu iburanisha habanje gusuzumwa gusuzumwa inzitizi yatananzwe na METCORP Ltd yerekeranye no kuba ubujurire bwararengeje ibihe biteganywa n’amategeko. Me Munyanyentwali Charles uhagarariye METCORP Ltd avuga ko urubanza rwaciwe ku wa 26/05/2022, rujuririrwa ku wa 27/06/2022, binyuranyije n’ingingo ya 277 y’Itegeko n° 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi ku bihe bibarwa mu mezi, (Du quantième à la veille du quantième) n’ingingo yaryo ya 148 yerekeranye n’uko ibyo bihe bibarwa, n’uburyo bwo gutanga ikirego mu buryo bw’ikoranabuhanga rikora iminsi yose nta gusimbuka iy’ikiruhuko, biteganywa n’ingingo ya 20 yaryo. Agasobanura ko iyo izo ngingo z’Itegeko zubahirizwa abajuriye batagombaga kurenza ku wa 25/07/2022 batarajurira, bakaba ngo batashingira ku ngingo ya 275 n’iya 276 z’Itegeko ryavuzwe haruguru mu kubara igihe cy’ubujurire. [25] Mu mwazuro bahuriyeho COPROCO GROUP SARL, Gatama Pierre na Gasabato Adeline bireguye kuri iyi nzitizi bavuga ko nta shingiro ifite, kubera ko urubanza RCOMA 00278/2021/HCC rujuririrwa rwaciwe ku wa 27/05/2022, barujuririra ku wa 27/06/2022 aho kuba ku wa 26/06/2022, kuko uyu munsi wahuiranye n’ikiruhuko cy’impera z’icyumweru (weekend), umunsi wa nyuma wo kujuririra ukaba wari kwimurirwa ku wa mbere tariki ya 28/06/2022 kuko ari wo munsi wa mbere w’akazi wakurikiyeho. [26] Kuri iyo nzitizi yahise ifatirwa icyemezo mu ntebe y’abacamanza, Urukiko rwasanze mu rwego rw’amategeko n’ibyemezo by’inkiko biyashyira mu bikorwa ubu bitagikwiye kugibwaho impaka ku kuba ibarwa ry’ibihe biteganyijwe mu mezi rivugwa mu ngingo ya 277 yavuzwe haruguru rirebwa mu buryo bumwe n’ibarwa ry’ibihe biteganyijwe mu minsi no mu masaha rivugwa mu ngingo ya 275 ku birebana n’ibiteganywa n’ingingo ya 276 ko iyo umunsi igikorwa kigomba kurangiriraho ari umunsi w’ikiruhuko icyo gihe cyongerwaho umunsi ukurikira w’akazi. Ibi bikaba byarafashweho umurongo n’uru Rukiko rw’Ubujurire mu rugero rwa vuba nko mu rubanza RCOMAA 00025/2022/CA10 rwaciwe ku wa 04/11/2022. Bityo kuvuga ko ku 9 Iyo ngingo iteganya ko “Iyo urega atitabye urukiko nta mpamvu, uregwa ashobora gusaba ko urubanza rusibwa cyangwa agasaba ko ruburanishwa mu mizi yarwo, urubanza ruciwe rukazafatwa nk’aho rwaburanishijwe ababuranyi bahari, keretse iyo urukiko, ku nyungu z’ubutabera kandi mu buryo buteganywa n’iri tegeko, rusanze ari ngombwa ko urubanza rwimurirwa ku yindi tariki kugira ngo urega yongere ahamagazwe”.
10 Aho muri urwo rubanza igika cya 15, Urukiko rwabivuze muri aya magambo: “Ku birebana n’uru rubanza, Urukiko rurasanga urubanza no RCOMA 00026/2021/HCC rujuririrwa rwaraciwe ku wa 17/12/2021, umunsi wa nyuma wo kujurira ukaba wari ku wa 16/01/2022, uwo
## Page 10
rubanza rwaciwe ku wa 26/05/2022 ubujurire butari kurenza ku wa 25/06/2022 kandi uyu munsi wari ikiruhuko, nta shingiro iyi nzitizi ifite. [27] Ku nzitizi yerekeranye no kutakira ubujurire bwatanzwe na Gatama Pierre na Gasabato Adeline kubera kudatanga ingwate y’igarama Me Munyentwali Charles uhagarariye METCORP Ltd yamenyesheje Urukiko ko ayiretse, haburanishwa gusa ku nzitizi yerekeranye no kuba abajuriye ngo baratsinzwe ku mpamvu zimwe mu nkiko zabanje, ari nayo ngingo igiye gusesengurwa hamwe n’ikibazo cy’ibyagiye ku rubanza mu gihe urubanza rwaba ruhagarariye aha. Urukiko rwavuze ko urubanza ruzasomwa ku wa 30/06/2023, ari na wo munsi rusomeweho. II.ISESENGURA RY’IBIBAZO BIGIZE URUBANZA a.Gusuzuma niba ubujurire bwa COPROCO GROUP SARL, Gatama Pierre na Gasabato Adéline budakwiye kwakirwa hashingiwe ku kuba baratsinzwe hashingiwe ku mpamvu zimwe mu nkiko zombi zabanje [28] Me Munyentwali Charles uhagarariye METCORP Ltd, ashingiye ku ngingo ya 52 igika cya 3 y’Itegeko N°30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’inkiko11, atanga inzitizi yo kutakira bujurire bwatanzwe na COPROCO GROUP SARL, Gatama Pierre na Gasabato Adeline, kubera ko batsinzwe mu nkiko zombi zabanje hashingiwe ku mpamvu zimwe, aho mu rubanza RCOM 01488/2018/TC (RCOM 02313/2017/TC/NYGE) METCORP Ltd yaregeye “kwishyura 120.000 $ yagurijwe yanze kwishyura, inyungu n'indishyi zitandukanye (inyungu zayo zisanzwe zingana na 6% n’iz’ubukererwe zingana na 3% zibarwa uhereye ku wa 27/09/2016 kugeza bishyuye, igihembo cya Avoka 10.000.000 Frw, irangizarubanza ry’agateganyo n’igihano gihatira kurangiza urubanza 300.000 Frw buri munsi), gusubizwa 50.000 Frw ingwate y’amagarama”, maze Urukiko rw’Ubucuruzi mu gika cya 8-10 kuri page ya 3-4 y’urwo rubanza rukemeza ko uwo mwenda n’inyungu zawo bigomba kwishyurwa, COPROCO GROUP SARL n’abishingizi bayo bajuririra icyo cyemezo mu Rukiko Rukuru rw’Ubucuruzi, kuri RCOMA 00278/2021/HCC, maze na rwo rubigarukaho mu gika cya 32 kuri page ya 9, aho rwagize ruti: “rusanga ingingo z’ubujurire bwa COPROCO Group SARL zitatuma isonerwa inshingano zo kwishyura inguzanyo yahawe na METCORP Ltd hamwe n’inyungu zayo kandi yaragejeje igihe cyo kwishyurwa”. [29] Avuga kandi ko inkiko zombi zabanje zahuriye ku kuba ukutubahiriza clause ya exclusivité bidasonera COPROCO GROUP SARL kwishyura umwenda yahawe, nk’uko bigaragara mu gika cya 15 kuri page ya 5 y’urubanza RCOM 01488/2018/TC (RCOM 02313/2017/TC/NYGE) aho Urukiko rw’Ubucuruzi rwagize ruti: “Ku biburanishwa na munsi ukaba wari umunsi w’ikiruhuko kuko hari ku cyumweru (Sunday/Dimanche), kuba rero RICHARDSTONE GENERAL TRADING Ltd yarajuriye ku wa mbere (Monday/Lundi) tariki 17/01/2022, ku munsi ukurikira w’akazi ntabwo yajuriye itinze, bityo inzitizi yatanzwe na COGEBANQUE Plc yo kutakira ubu bujurire kubera ko bwatanzwe mu bihe bidakurikije amategeko, nta shingiro ifite”.
11 Iyo ngingo ikaba iteganya ibi bikurikira: "Icyakora kandi ubujurire bwa kabiri ntibushobora kwakirwa ku manza z’ababuranye bemera ibyo baregwa, cyangwa ku muburanyi watsinzwe mu nkiko zombi hashingiwe ku mpamvu zimwe".
## Page 11
COPROCO Group SARL yagurijwe, Gatama Pierre Umuyobozi wayo na Gasabato Adeline bishingiye, ko itakwishyura kubera ko METCORP Ltd itubahirije amasezerano y’imikoranire (exclusivité), Urukiko rusanga bitahabwa agaciro kubera ko mu ngingo ya 4 ivugwamo “exclusivity of material delivery and delivery schedule”, hatavugwamo ko kutubahiriza iyo ngingo bizasonera abaregwa kwishyura umwenda…” , ibyo bikaba byaragarutsweho mu rubanza RCOMA 00278/2021/HCC, nk’uko bigaragara mu gika cya 30 kuri page ya 8, aho Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwagize ruti: “Urukiko rurasanga kandi uretse no kuba nta kigaragaza ko METCORP Ltd itubahirije clause d’exclusivité nk’uko COPROCO Group SARL ibivuga, rusanga n’iyo biza kuba byo; ntabwo byayisonera kwishyura umwenda yahawe…”. Bityo ko ubujurire bwatanzwe na COPROCO Group SARL budakwiye kwakirwa, kuko butari mu bubasha bw’Urukiko rw’Ubujurire. [30] Me Buzayire Angèle, uhagarariye Gatama Pierre umuyobozi wa COPROCO Group SARL, COPROCO Group SARL na Gasabato Adeline, yiregura kuri iyi nzitizi avuga ko nta shingiro ifite, kuko isesengura ry’ibibazo byashyikirijwe inkiko zabanje, n’ubwo zageze ku mwanzuro ujya gusa ariko ko zitashingiye ku mpamvu zimwe. Avuga ko iyo urebye ibibazo byasesenguwe n’Urukiko rw’Ubucuruzi usanga ari 3, ari byo: Kumenya niba hari umwenda wa 120.000 USD n’inyungu zayo abaregwa bafitite METROCRP bategekwa kwishyura, Urukiko mu gufata icyemezo rushingira ku ngingo ya 64 y’Itegeko rigenga amasezerano, kumenya niba habaho irangizarubanza ry’agateganyo, n’ibijyanye n’indishyi z’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka. Avuga ariko ko Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwo rwasuzumye ibibazo bijyanye no kumenya niba impamvu ya exclusivité abajuriye bavuga, ibasonera inshingano zo kwishyura inguzanyo bahawe n’inyungu zayo, iki kibazo kikaba kitarasaga n’icyasuzumwe ku rwego rubanza ku ngingo ya mbere (1), ko rwashingiye ku ngingo ya 64,84 na 147 z’Itegeko rigenga amasezerano, ko n’ikibazo cya 2 kijyanye no kumenya niba inyungu n’indishyi zatanzwe ku rwego rubanza zitari zikwiye bitewe no kutubahiriza clause ya exclusivite yateganyijwe mu masezerano kidasa n’icyasuzumwe ku rwego rubanza, ko uretse no kuba Issues (ibibazo) zidasa, ko n’ingingo z’amategeko zashingiweho zidasa, ko ariko mu Rukiko rw’Ubucuruzi ingingo ya 2 yarebanaga na Execution provisore (irangizarubanza ry’agateganyo), bityo ko nta kuntu motivation (impamvu) zari gusa. Ngo na ho kuri Issue ya 3 Urukiko Rukuru rwasuzumye ikirego kiregera kwiregura ku bijyanye n’indishyi zitatanzwe kuri icyo kirego, hanyuma ikibazo cya 4 kikaba cyari ukumenya ishingiro ry’indishyi z’ibyatakajwe mu rubanza zisabwa. Bityo ko inkiko zombi mu gufata icyemezo zitashingiye ku mpamvu zimwe. UKO URUKIKO RUBIBONA [31] Ikibazo cyo kumenya niba impamvu zashingiweho COPROCO Group SARL, Gatama Pierre na Gasabato Adeline batsindwa ku rwego rwa mbere n’urwa kabiri ari zimwe, kigomba gusuzumwa hasesengurwa imikirize y’urubanza kuri izo nzego zombi, ingingo z’ingenzi zasuzumwe, impamvu buri Rukiko rwashingiyeho kugira ngo rugere ku cyemezo, byaramuka bigaragaye ko ari zimwe, ubujurire bwabo ntibube mu bubasha bw’Urukiko rw’Ubujurire. [32] Ingingo ya 52, igika cya 2, y’Itegeko Nº 30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’Inkiko iteganya ko Urukiko rw’Ubujurire ruburanisha mu rwego rw’ubujurire bwa kabiri imanza zaciwe n’Urukiko Rukuru, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi, n’Urukiko Rukuru rwa Gisirikare iyo zujuje ibiteganywa n’iyo ngingo, mu gika cya gatatu cy’iyo ngingo igateganya
## Page 12
ibikurikira: “Icyakora kandi ubujurire bwa kabiri ntibushora kwakirwa ku manza z’ababuranye bemera ibyo baregwa, cyangwa ku muburanyi watsinzwe mu Nkiko zombi hashingiwe ku mpamvu zimwe”. [33] Ingingo ya 3 y’Itegeko N° 15/2004 ryo ku wa 12/06/2004 ryerekeye ibimenyetso mu manza n’itangwa ryabyo (J.O no spécial du 19/07/2004) iteganya ibikurikira: “Buri muburanyi agomba kugaragaza ukuri kw’ibyo aburana. Umucamanza ashobora nyamara gutegeka umuburanyi wese gutanga gihamya y’ibimenyetso afite”. [34] Ku bijyanye n’ibisobanuro by’impamvu zimwe, zumvikana nk’ibisobanuro buri Rukiko rwashingiyeho mu gufata icyemezo cyarwo rugendeye ku byabaye no ku byo amategeko ateganya, kandi ni zo zishingirwaho mu kugaragariza no gusobanurira ababuranyi icyatumye Urukiko rufata icyemezo, akaba ari na zo ziherwaho ababuranyi basuzuma niba imiburanire yabo yarasesenguwe n’Urukiko, bitewe n’uko buri cyemezo cy’Urukiko kigomba kuba cyasobanuriwe impamvu12. [35] Urukiko rw’Ubujurire, rubona ko ikibazo nyamukuru cyasuzumwe n’Inkiko zombi cyerekeranye n’umwenda ungana 120.000 USD, inyungu n'indishyi zitandukanye METCORP Ltd yaregeye, ari cyo kigomba guhuzwa n’ibiteganywa n’ingingo ya 52 igika cya gatatu hagereranywa imitekerereze y’umucamanza mu guhuza n’icyaburanwe, yagejeje COPROCO Group SARL, Gatama Pierre na Gasabato Adeline ku gutsindwa kuri izo nzego zombie zabanje. [36] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga imikirize y’urubanza RCOM 01488/2018/TC (RCOM 02313/2017/TC/NYGE) rwaciwe n’Urukiko rw’Ubucuruzi ku wa 25/10/2018 mu bika bya 8- 10 byarwo, igaragaza ko urwo Rukiko rwasesenguye ingingo imwe nyamukuru ijyanye no “Kumenya niba hari umwenda wa 120.000 USD n’inyungu zayo, abaregwa bafitiye METCORP Ltd bategekwa kwishyura”.Urukiko rubona kuba abaregwa batagaragaza ko amafaranga bagurijwe bayishyuye, ngo hubahirizwe amasezerano impande zombi zagiranye, rusanga COPROCO Group SARL yagurijwe, Gatama Pierre Umuyobozi wa COPROCO Group SARL na Gasabato Adeline bayishingiye, bagomba gufatanya kwishyura uriya mwenda ungana na 120.000 USD no gufatanya kwishyura inyungu zisanzwe za 6%, ndetse n’inyungu z’ubukererwe zihwanye na 3%, nk’uko bikubiye mu ngingo ya 7 y’amasezerano, ababuranyi bose basinyeho abarwa kuva ku wa 26/10/2016 hakurikijwe ibiteganywa n’ingingo ya 64 y’Itegeko N°45/2011 ryo ku wa 25/11/2011 rigenga amasezerano. Abaregwa bakaba rero kuri urwo rwego baratsinzwe no kuba batarubahirije amasezerano y’umwenda bagiranye n’ubarega.
[37] Naho imikirize y’urubanza RCOMA 00278/2021/HCC rwaciwe n’Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi ku wa 27/05/2022, mu bika byarwo bya 20-32 igaragaza ko urwo Rukiko Rukuru rw’Ubucuruzi “rwasesenguye ikibazo kijyanye no kumenya niba impamvu ya exclusivité 12 Reba igika cya 22 cy’urubanza RCOMAA 0051/14/CS rwa RRA vs SECAM Ltd rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 04/12/2015 n’igika cya 21 cy’urubanza, RCOMAA 0038/16/CS - RCOMAA 0033/2016/SC rwa Bank of Kigali Plc vs Mulisa Kana Martin n’izindi manza nyinshi zakurikirikiyeho, rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 21/04/2017 Reba igika cya 21 mu rubanza RCOMAA 00043/2021/CA rwa HIGH END DEVELOPERS Ltd / Murerwa Annet, ODUOR EDGAR DICKSON OMALA OTIENO na RIGHT Ltd, Rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/12/2021
## Page 13
abajuriye bavuga, ibasonera inshingano zo kwishyura inguzanyo bahawe n’inyungu zayo”. Urukiko rubona ko uretse kubivuga gusa, nta kimenyetso na kimwe uwajuriye agaragaza cyerekana ko METCORP Ltd yagiye kugura amabuye y’agaciro ku bandi bantu ku buryo byafatwa ko itubahirije clause d’exclusivité ivugwa mu masezerano impande zombi zagiranye. Rushingiye ku biteganywa n’ingingo ya 64 y’Itegeko rigenga amasezerano yavuzwe hejuru, rusanga ingingo z’ubujurire bwa COPROCO Group SARL zitatuma isonerwa inshingano zo kwishyura inguzanyo yahawe na METCORP Ltd hamwe n’inyungu zayo kandi yaragejeje igihe cyo kwishyurwa. Ibyo byumvikanisha ko nta makosa Urukiko rw’Ubucuruzi rwakoze mu kwemeza iyishyurwa ryayo kuko Urukiko rushobora gutegeka uruhande rutubahirije cyangwa rugiye kwica amasezerano gukora igisabwa mu masezerano nk’uko biteganywa n’ingingo ya 147 y’Itegeko No 45/2011 ryo ku wa 25/11/2011 ryavuzwe haruguru. Kuri urwo rwego ababuranyi muri rusange bakaba barongeye gutsindwa no kuba batarubahirije amasezerano umwenda bishyuzwa ushingiyeho, ntibanagaragaze impamvu yemewe n’Urukiko yari gutuma basonerwa inshingano zo kwishyura zikomoka kuri ayo masezerano. [38] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga rero ku kibazo nyamukuru kigize izingiro ry’impaka muri uru rubanza, inkiko zombi zabanje zarasobanuye kimwe impamvu z’ugutsindwa kwa COPROCO Group SARL, Gatama Pierre na Gasabato Adeline kuri icyo kibazo cyasuzumwe mu mizi cyerekeranye no kwishyura umwenda ungana 120.000 USD, METCORP Ltd yabareze ku buryo bategekwa kuwishyura n’inyungu ndetse n’indishyi zitandukanye; bityo ubu bujurire batanze bukaba butagomba kwakirwa ngo busuzumwe mu mizi kuko butari mu bubasha bw’uru Rukiko hakurikijwe ibiteganywa n’ingingo ya 52 igika cya 3 yavuzwe hejuru. b. Ibijyanye n’amafaranga y’ikurikiranarubanza n’ay’igihembo cya Avoka asabwa n’ababuranyi [39] Me Munyentwali Charles uhagarariye METCORP Ltd asaba Urukiko w’Ubujurire gutegeka COPROCO GROUP SARL, Gatama Pierre na Gasabato Adeline gufatanya kuyishyura (In solidum) amafaranga y’ikurikiranarubanza angana na 500.000 Frw, na 3.000.000 Frw y’igihembo cya Avoka, kubera gukomeza kuyishora mu manza nta mpamvu, yanga kuyishyura ibyo yatsindiye bigatuma ikomeza kuzitakarizamo amafaranga ishaka Avoka wo kuyiburanira.
[40] Me Buzayire Angele uhagarariye COPROCO Group SARL yiregura ku mafaranga y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka METCORP Ltd isaba avuga ko nta shingiro afite, kuko METCORP Ltd ari yo itarubahirije amasezerano impande zombi zagiranye. UKO URUKIKO RUBIBONA [41] Ingingo ya 111 y’Itegeko N° 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi iteganya ibi bikurikira: “Ikirego cy’amafaranga y’ikurikiranarubanza ni ikirego gishamikira ku kirego cy’iremezo kigamije kwishyuza ibyakoreshejwe mu rubanza. Ikirego cy’amafaranga y’ikurikiranarubanza kiburanishirizwa rimwe n’ikirego cy’iremezo. Gishobora kandi kwakirwa kikanaburanishwa n’iyo ikirego cy’iremezo cyaba kitakiriwe”.
## Page 14
[42] Ingingo ya 152 igika cya 3 y’iryo Tegeko igateganya ko “Mu gihe ubujurire bw’ibanze butakiriwe, cyangwa bwasibwe, ntibibuza ko uregwa mu ubujurire asaba amafaranga y’ikurikiranarubanza”. [43] Hakurikijwe ibiteganywa n’izo ngingo kandi ikirego cy’ubujurire cya COPROCO GROUP SARL, Gatama Pierre na Gasabato Adeline kikaba kitakiriwe nk’uko byamaze gusobanurwa haruguru, Urukiko rurasanga METCORP Ltd yarezwe igomba kugenerwa amafaranga agendanye n’ibyo yatakaje ku guhemba Avoka no gukurikirana urubanza, ariko agenwe mu bushishozi bw’Urukiko kuko ayo isaba ari umurengera, bityo COPROCO Group SARL, Gatama Pierre na Gasabato Adeline bakaba bagomba kwishyura METCORP Ltd 500.000 Frw y’igihembo cya Avoka na 200.000 Frw y’ikurikiranarubanza kuri uru rwego. III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [44] Rwemeje ko ubujurire bwatanzwe na COPROCO Group SARL, Gatama Pierre na Gasabato Adeline butakiriwe kuko butari mu bubasha bw’Urukiko rw’Ubujurire; [45] Rwemeje ko nta gihindutse ku mikirize y’urubanza RCOMA 00278/2021/HCC rwaciwe n’Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi ku wa 27/05/2022; [46] Rutegetse COPROCO Group SARL, Gatama Pierre na Gasabato Adeline kwishyura METCORP Ltd 500.000 Frw y’igihembo cya Avoka na 200.000 Frw y’ikurikiranarubanza kuri uru rwego; [47] Ruvuze ko amafaranga y’amagarama y’uru rubanza yatanzwe na COPROCO Group SARL, Gatama Pierre na Gasabato Adeline ahwanye n’ibyarukozwemo.