HAKIZIMANA v. UBUSHINJACYAHA
The conviction was upheld because the medical evidence, corroborated by the circumstances (exclusive opportunity, consistent testimony, and matching infection in both accused and victim), was sufficient and not credibly rebutted by the accused. The accused's explanations were unsupported by evidence and raised for...
Source-derived case information.
- Citation
- RPAA 00264/2025/CA
- Parties
- Appellant: Hakizimana; Respondent: Ubushinjacyaha; Civil Claimant: Muhawenimana Josiane
- Court
- Court of Appeal
- Jurisdiction
- Rwanda
- Judgment Date
- 28 November 2025
- Case Number
- RPAA 00264/2025/CA
- Procedural Posture
- Criminal Appeal / Final Appeal (court of Appeal)
- Outcome
- appeal dismissed; conviction and sentence affirmed
- Legal Topics
- Defilement of a Minor, Standards of Proof, Medical Evidence, Burden of Proof, Sexual Offences, Damages to Victim
- Source Language
- rw
Source-derived case record
Summary, issues, holding and outcome
More case intelligence is available
Unlock the full research layer for this judgment.
Parties
Hakizimana
Appellant
Ubushinjacyaha
Respondent
Muhawenimana Josiane
Civil Claimant
Procedural Posture
Criminal Appeal / Final Appeal (court of Appeal)
Legal Issues
- 1 Whether conviction for defilement of a minor was proper based on contested medical evidence and circumstantial facts
- 2 Whether the presence of sexually transmitted infection in both accused and victim sufficed as proof of defilement
- 3 Whether the accused's explanations about alternative sources of infection were credible or supported by evidence
Ratio Decidendi
The conviction was upheld because the medical evidence, corroborated by the circumstances (exclusive opportunity, consistent testimony, and matching infection in both accused and victim), was sufficient and not credibly rebutted by the accused. The accused's explanations were unsupported by evidence and raised for the first time on appeal. The principle of freedom of proof in criminal matters allows reliance on all evidence that reveals the truth, and the accused failed to discharge the burden of proving alternative infection sources. The sentence and damages were maintained as the appeal lacked merit.
Court Disposition
appeal dismissed; conviction and sentence affirmed
Orders
- The appeal by Hakizimana is dismissed as unfounded.
- The judgment of the High Court/Musanze Chamber (RPA 00431/2022/HC/MUS) is affirmed in all respects.
Full Case Text
Judgment text and source record
29 paragraphs
# HAKIZIMANA v. UBUSHINJACYAHA
- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2025-11-28 - Case/document no.: RPAA 00264/2025/CA - Collection: Court of Appeal
## Text
## Page 1
HAKIZIMANA v. UBUSHINJACYAHA [Rwanda URUKIKO RW’UBUJURIRE – RPAA 00264/2025/CA (Kanyange, P.J.,) 28 Ugushyingo 2025] Amategeko agenga ibimenyetso – Icyaha cyo gusambanya umwana w’imyaka ibiri n’igice – Ibimenyetso – Ibimenyetso byose bishobora gushingirwaho mu gihe bigaragaza ukuri kw’ibyabaye (principe de la liberté de la preuve en matière pénale) ababuranyi bakaba barahawe uburyo bwo kuhaba ngo banyomozanye, kandi ko urukiko arirwo rwemeza ko ibyo bimenyetso bishobora kwemerwa. Incamake y’ikibazo: Uwitwa Muhawenimana Josiane yatanze ikirego mu Bugenzacyaha avuga ko Hakizimana yasambanyije umwana we witwa U.A. w’imyaka ibiri n’igice, maze ahita atangira gukurikiranwa. Nyuma y’iperereza, Ubushinjacyaha bwamureze mu Rukiko Rwisumbuye rwa Rubavu icyaha cyo gusambanya umwana, bushingiye ku mvugo za nyina w’umwana na raporo ya muganga igaragaza ko umwana yanduye imitezi kandi na Hakizimana wasambanyije umwana akaba yarayirwaye, bityo bumusabira igifungo cya burundu. Muhawenimana Josiane yararegeye indishyi muri urwo rubanza. Hakizimana yireguye avuga ko atigeze asambanya uwo mwana kuko ntawamufatiye mu cyuho, ariko ko uwo mwana yasigaranaga n’umukobwa we witwa Diane utarabajijwe, ko na nyina w’uwo mwana yari azi ko yanduye imitezi, kandi ko iyo aza kumusambanya muganga aba yarabonye ibikomere ku gitsina cy’umwana. Urukiko Rwisumbuye rwa Rubavu rwaciye urubanza, rusanga hari ibimenyetso byemeza ko Hakizimana yasambanyije umwana bise U.A mu rubanza, bigizwe na raporo yo kwa muganga igaragaza ko umwana wasambanijwe afite indwara zandurira mu myanya ndangagitsina yandujwe n’uregwa kuko nawe azirwaye, maze rwemeza ko ahamwa n’icyaha cyo gusambanya umwana, bityo rumuhanisha igifungo cya burundu, n’indishyi zingana na 2.000.000Frw. Hakizimana yajuriye mu Rukiko Rukuru Urugereko rwa Musanze, avuga ko yahamijwe icyaha atakoze, kuko kuba umwana ashinjwa gusambanya yarasanganwe indwara yandurira mu mibonano mpuzabitsina byaba byaratewe no gukoresha ibikoresho byo mu rugo iwe kuko n’umuryango wose wari uyirwaye. Ubushinjacyaha bwasubije buvuga ko ubujurire bwe nta shingiro bufite. Urukiko rwaciye urubanza rusanga ibivugwa na Hakizimana ko U.A. yandujwe indwara n’ibikoresho byo mu rugo iwe, n’ibyo yavugaga ko n’abandi bo mu muryango we bari bafite ubwo burwayi nta shingiro bifite kuko nta kimenyetso abigaragariza, kandi ko nta gaciro byahabwa kuko atigeze abyireguza mu nzego z’iperereza no mu Rukiko ku rwego rwa mbere, rwasanze ariko ko yagabanyirizwa ibihano kuko ari ubwa mbere akurikiranweho icyaha, maze rumuhanisha igifungo cy’imyaka cumi n’itanu (15), runagumishaho indishyi zagenwe ku rwego rwa mbere zingana na 2.000.000Frw.
## Page 2
Hakizimana yajuririye nanone mu Rukiko rw’Ubujurire, avuga ko yahamijwe icyaha cyo gusambanya umwana hashingiwe kuri raporo ya muganga ishidikanywaho avuga ko imyanya ndangagitsina y’uwo mwana itangiritse nk’uko bivugwa, avuga kandi ko kuba umwana yari afite indwara yanduriye mu mibonano mpuzabitsina nawe akaba arwaye izo ndwara bitashingirwaho hemezwa ko yamusambanyije kuko n’abandi bo mu muryango we bari bafite iyo ndwara. Ubushinjacyaha buvuga nanone ko avuga ko ibivugwa na Hakizimana n’umwunganira ko imyanya ndangagitsina y’umwana itangiritse nta shingiro bifite, kuko raporo ya muganga wapimye uwo mwana igaragaza ko imyanya ndangagitsina ye yangiritse, ko yari anarwaye imitezi, kandi ko gusambanya umwana bitavuze byanze bikunze ko akarangabusugi kangirika, kuko bitagombera kwinjiza igitsina mu cy’umwana, kubera ko no kuba yakora ku gitsina cy’umwana inyuma byitwa kumusambanya, kandi ko kuba umwana yasanganwa akarangabusugi kazima bitavuze ko atasambanyijwe. Urukiko rw’Ubujurire rwasanze ibimenyetso byashingiweho mu guhamya Hakizimana icyaha akurikiranweho bihagije kandi bidashidikanywaho kuko bigaragaza ukuri kw’ibyabaye, bityo hakaba hagumyeho imikirize y’urubanza yajuririye, hakanagumaho igifungo cy’imyaka cumi n’itanu (15) yahanishijwe, hakanagumaho indishyi zingana na 2.000.000Frw Hakizimana yategetswe guha Muhawenimana Josiane kuko zitajuririwe. Incamake y’icyemezo: Ibimenyetso byose bishobora gushingirwaho mu gihe bigaragaza ukuri kw’ibyabaye (principe de la liberté de la preuve en matière pénale) ababuranyi bakaba barahawe uburyo bwo kuhaba ngo banyomozanye, kandi ko urukiko arirwo rwemeza ko ibyo bimenyetso bishobora kwemerwa. Ubujurire nta shingiro bufite.
Amategeko yashingiweho: Itegeko N°15/2004 ryo ku wa 12/06/2004 ryerekeye ibimenyetso mu manza n’itangwa ryabyo, ingingo ya 119. Imanza zifashishijwe: Urubanza RPAA 01331/2024/CA, rw’ Ubushinjacyaha na Ntawuhigumugabo Vincent, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/10/2025; Urubanza RPAA 00692/2021/CA rw’Ubushinjacyaha na Ndayishimiye, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/01/2023. Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA
## Page 3
[1] Uwitwa Muhawenimana Josiane yatanze ikirego mu Bugenzacyaha avuga ko Hakizimana yasambanyije umwana we witwa U.A.1 w’imyaka ibiri n’igice, asobanura ko yajyaga gucuruza agasiga uwo mwana kwa Hakizimana akamucyura atashye, umunsi umwe agiye kumufata amujyana kwituma ariko akabona arimo kubabara, amuritse abona ibintu by’umweru mu gitsina cye ayoberwa ibyo aribyo, abonye bikomeje kuza amujyana kwa muganga, bamusuzumye bamubwira ko yasambanyijwe ananduzwa indwara y’imitezi, ko ariko atamenya umunsi yasambanyijwe uretse ko ku wa 18/11/2020 aribwo yamugejeje mu rugo yamuha ibiryo akabyanga, Hakizimana ahita atangira gukurikiranwa. [2] Nyuma y’iperereza, Ubushinjacyaha bwamureze mu Rukiko Rwisumbuye rwa Rubavu icyaha cyo gusambanya umwana, bushingiye ku mvugo za nyina w’umwana na raporo ya muganga igaragaza ko umwana yanduye imitezi kandi na Hakizimana akaba yarayisanganwe, bumusabira igifungo cya burundu. Muhawenimana Josiane yararegeye indishyi muri urwo rubanza. [3] Hakizimana yireguye avuga ko atigeze asambanya uwo mwana kuko ntawamufatiye mu cyuho, ariko ko uwo mwana yasigaranaga n’umukobwa we witwa Diane utarabajijwe, ko na nyina w’uwo mwana yari azi ko yanduye imitezi, kandi ko iyo aza kumusambanya muganga aba yarabonye ibikomere ku gitsina cy’uwo mwana. [4] Urukiko rwaciye urubanza RP 00766/2020/TGI/RBV ku wa 24/06/2022, rusanga hari ibimenyetso byemeza ko Hakizimana yasambanyije U.A, bigizwe no kuba yaririrwaga iwe akaharyama nk’uko byemezwa na nyiha na Hakizimana akaba abyemera, uko kwirirwa mu rugo rwe akaba aribwo yamusambanyije kuko muganga yamusanganye indwara zandurira mu mibonano mpuzabitsina, apimye umwana asanga nawe yaranduye bene izo ndwara, kandi ko nta handi yanduriye kuko ariho yirirwaga, ndetse ko kuba ku wa 18/11/2020 nyina w’umwana yarasanze aryamye kandi Hakizimana ari we uhari wenyine, aribwo yamusambanyije anamwanduza indwara. [5] Rwasobanuye ko ubuhamya bwa Diane wasigaranaga uwo mwana butari ngombwa kuko atagenzuraga buri munsi ibyamukorerwaga bitewe n’uko yajyaga amusiga agiye ku isoko cyane cyane ko Hakizimana abazwa mu Bugenzacyaha yemeye ko nyina w’umwana yamusanze mu nzu wenyine aje kumucyura, atangira kumukanga no kumumwima, ko rero n’ibyo avuga ko ku wa 18/11/2020 yiriwe ku kazi nta gaciro byahabwa. Rwemeje rero ko ahamwa n’icyaha cyo gusambanya umwana, rumuhanisha igifungo cya burundu, runamutegeka kwishyura indishyi zingana na 2.000.000 Frw. [6] Hakizimana yajuriye mu Rukiko Rukuru/Urugereko rwa Musanze, avuga ko yahamijwe icyaha atakoze, kuko kuba umwana ashinjwa gusambanya yarasanganwe indwara yandurira mu mibonano mpuzabitsina, byaba byaratewe no gukoresha ibikoresho byo mu rugo iwe kuko n’umuryango wose wari uyirwaye ariko byaragizwe ibanga bagafata imiti batagiye kwa muganga, kandi ko ari ubwa mbere abivuze kuko yari yarabigize ibanga. [7] Ubushinjacyaha bwasubije ko ubujurire bwe nta shingiraho bufite, kuko indwara muganga yasanganye uwo mwana na Hakizimana yari ayirwaye, ko n’ibyo avuga ko umwana yayanduriye
1 Yahawe iri zina kuko ari umwana
## Page 4
mu bikoresho bakoreshaga mu rugo nta shingiro bifite, kubera ko yabyireguje bwa mbere ku rwego rw’ubujurire nta handi yari yarigeze abivuga haba mu Bugenzacyaha, mu Bushinjacyaha no mu Rukiko ku rwego rwa mbere. [8] Urukiko rwaciye urubanza RPA 00431/2022/HC/MUS ku wa 20/02/2025, rusanga ibivugwa na Hakizimana ko U.A. yandujwe indwara n’ibikoresho byo mu rugo iwe, n’ibyo yavugaga ko n’abandi bo mu muryango we bari bafite ubwo burwayi nta shingiro bifite kuko nta kimenyetso abigaragariza, ko n’ibyo avuga ko ryari ibanga nta wundi muntu wabihamya, nta gaciro byahabwa kuko atigeze abyireguza mu nzego z’iperereza no mu Rukiko ku rwego rwa mbere, kandi ko iyo umuryango wose uza kuba ufite ubwo burwayi batari kwemera gusigarana uwo mwana. Rwasanze ariko yagabanyirizwa ibihano kuko ari ubwa mbere akurikiranweho icyaha, rumuhanisha igifungo cy’imyaka cumi n’itanu (15), runagumishaho indishyi zagenwe ku rwego rwa mbere zingana na 2.000.000 Frw. [9] Hakizimana yajuririye Urukiko rw’Ubujurire, urubanza rwandikwa kuri RPAA 00264/2025/CA, iburanisha ribera mu ruhame ku wa 19/11/2025 yunganirwa na Me Musabwa K. Fréderic, Ubushinjacyaha buhagarariwe na Sibomana Stanislas, Umushinjacyaha ku rwego rw’Igihugu, naho Muhawenimana Josiane atitabye ariko yarahamagajwe mu buryo bukurikije amategeko, urubanza ruburanishwa adahari. [10] Mu myanzuro y’ubujurire no mu miburanire, Hakizimana n’umwunganira bavuga ko yahamijwe icyaha cyo gusambanya umwana hashingiwe kuri raporo ya muganga ishidikanywaho kuko imyanya ndangagitsina y’uwo mwana itangiritse, kandi ko kuba umwana yari afite indwara yandurira mu mibonano mpuzabitsina na Hakizimana akaba yari ayifite, bitashingirwaho hemezwa ko yamusambanyije kuko n’abandi bo mu muryango we bari bafite iyo ndwara. [11] Uhagarariye Ubushinjacyaha avuga ko izo mpamvu z’ubujurire nta shingiro zifite, kuko raporo ya muganga igaragaza ko imyanya ndangagitsina y’umwana yangiritse, kandi ko nta bimenyetso Hakizimana atanga bigaragaza ko n’abandi bo mu muryango we bafite uburwayi yasanganwe bukanasanganwa uwo mwana. Muri uru rubanza harasuzumwa niba Hakizimana yarahamijwe icyaha cyo gusambanya umwana hashingiwe kuri raporo ya muganga ishidikanywaho no kumenya niba hataragombaga gushingirwa ku burwayi we na U.A basanganwe ngo hemezwe ko byatewe no kumusambanya. II. ISESENGURA RY’IKIBAZO KIRI MU RUBANZA Kumenya niba Hakizimana yarahamijwe icyaha hashingiwe kuri raporo ya muganga ishidikanywaho no kumenya niba hataragombaga gushingirwa ku burwayi we na U.A basanganwe ngo hemezwe ko byatewe no kumusambanya [12] Hakizimana n’umwunganira bavuga ko yahamijwe icyaha cyo gusambanya umwana hashingiwe kuri raporo ya muganga ishidikanywaho, kuko yagaragaje ko imyanya ndangagitsina y’uwo mwana n’akarangabusugi ke bitangiritse, naho kuba yari afite ibikomere bikaba byaratewe no kwishima, ko rero kuba Urukiko rwaremeje ko yasambanyije uwo mwana rubishingiye ku kuba yarasanganwe indwara yandurira mu mibonano mpuzabitsina (gonorhea) na Hakizimana ayifite, ari ukugenekereza, kuko n’abana be bari bafite ubwo burwayi bandujwe n’ibikoresho by’isuku
## Page 5
n’ubwiherero, na U.A. akaba ariko yanduye kubera ko nawe yakorerwaga isuku nk’uko abe bayikorerwaga, hakaba hataranagaragajwe uburyo yaba yaramusambanyije adashyize igitsina mu cy’uwo mwana, ko rero kuba Hakizimana yaragize uruhare mu burwayi bw’umuryango we, byafatwa nko kwibeshya n’ubujiji, bikamukuriraho uburyozwacyaha2. [13] Bavuga ko ikimenyetso kigaragaza ko abana ba Hakizimana bari bafite iyo ndwara ari uko babaguriraga imiti muri farumasi, naho kuba nta kindi kimenyetso yagaragaje cy’uburwayi bw’umuryango we bikaba byaratewe n’uko nta wundi muryango afite, kuko umugore we yamutereranye naho abana bakaba bakiri bato, kandi ko yasabye ko uwo mugore yahamagazwa akagira ibyo asobanura ariko birirengagizwa, ko rero yahamijwe icyaha hashingiwe ku bimenyetso bishidikanywaho, akaba akwiye kugirwa umwere hashingiwe ku ngingo ya 111 y’Itegeko Nº 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha34. [14] Uhagarariye Ubushinjacyaha avuga ko ibivugwa na Hakizimana n’umwunganira ko imyanya ndangagitsina y’umwana itangiritse nta shingiro bifite, kuko raporo ya muganga wapimye uwo mwana igaragaza ko imyanya ndangagitsina ye yangiritse aho yavuze ko afite igisebe ku gitsina, ko yanababutse ku myanya ndangagitsina no ku mpeta y’akarangabusugi, ko yari anarwaye imitezi, kandi ko gusambanya umwana bitavuze byanze bikunze ko akarangabusugi kangirika, kuko bitagombera kwinjiza igitsina mu cy’umwana, kubera ko no kuba yakora ku gitsina cy’umwana inyuma byitwa kumusambanya4, kandi ko kuba umwana yasanganwa akarangabusugi kazima bitavuze ko atasambanyijwe5, n’ubwo kuri U.A. akarangabusugi ke kari kababutse biturutse ku gusambanywa. [15] Ku bijyanye no kuba uburwayi basanganye U.A na Hakizimana n’umuryango we waba wari ubufite, uhagarariye Ubushinjacyaha avuga ko, nta shingiro bifite kuko nta bimenyetso abitangira66, kandi ko iyo mpamvu yayivuze bwa mbere mu bujurire, nta handi yayivuze ngo abana bapimwe, kuko ubu bapimwe indwara itaboneka kubera ko hashize igihe, ikindi kandi nawe akaba yivugira ko nta zindi nzego zizi icyo kibazo, ko nta n’ikigaragaza ubujiji cyangwa kwibeshya
2 Babishingira ku ngingo ya ya 86 igika cya 3 y’Itegeko nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, iteganya ko: 3º umuntu ukoze icyaha kubera kwibeshya bidashidikanywaho haba ku ngingo y’itegeko cyangwa ku gikorwa iyo uko kwibeshya gukuraho burundu ubushake bwo gukora icyaha;
3 Iyo ngingo iteganya ko: “Gushidikanya birengera ushinjwa. Iyo urubanza rwakurikiranywe mu buryo bwose, ntihagire ibimenyetso nyakuri biboneka byemeza nta shiti abacamanza ko ushinjwa yakoze icyaha koko, bagomba kwemeza ko atsinze”.
4 Abishingira ku ngingo ya 14 y’itegeko Nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, iteganya ko Umuntu ukorera ku mwana kimwe mu bikorwa bishingiye ku gitsina bikurikira, aba akoze icyaha: (a)gushyira igitsina cy’umuntu mu gitsina, mu kibuno cyangwa mu kanwa by’umwana; (b) gushyira urugingo urwo ari rwo rwose rw’umubiri w’umuntu mu gitsina cyangwa mu kibuno cy’umwana; (c) gukora ikindi gikorwa cyose ku mubiri w’umwana hagamijwe ishimishamubiri”
5 Abishingira ku murongo watanzwe mu rubanza RS/INJUST/RP 00003/2019/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 28/01/2022 haburana Ubushinjacyaha na Niyonsaba Eric
6 Abishingira ku ingingo ya 4 y’Itegeko N° 062/2024 ryo ku wa 20/06/2024 rigenga ibimenyetso iteganya ko “Urega cyangwa utanze ikibazo agaragaza ikimenyetso cy’ibyo aregera cyangwa asaba. Uwiregura agaragaza ikimenyetso gishyigikira ukwiregura kwe…”
## Page 6
Hakizimana yagize bigatuma atagaragaza uburwayi bw’abo mu muryango we, naho guhamagaza umugore we bikaba ntacyo byafasha Urukiko kuko yakwemeza ko yarwaye iyo ndwara, ariko nta cyakwemeza ko n’abana babo baba barayanduye kuko batapimishijwe ku gihe, bityo kuba nyina w’umwana yarasobanuye ko yasanze ari kumwe na Hakizimana bigaragaza ko nta wundi wamusambanyije, ndetse n’igisebe muganga yabonye nta kindi cyagiteye uretse gusambanywa. [16] Asoza avuga ko kuba Hakizimana atabasha kuvuguruza ibimenyetso byashingiweho bimuhamya icyaha nk’uko biteganywa n’ingingo ya 107 igika cya 3 y’Itegeko Nº 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha7, hagumaho imikirize y’urubanza rwajuririwe. UKO URUKIKO RUBIBONA [17] Impaka ziri muri uru rubanza zishingiye ku kumenya niba Hakizimana yarahamijwe icyaha cyo gusambanya umwana hashingiwe kuri raporo ya muganga ishidikanywaho, no kumenya niba hataragombaga gushingirwa ku burwayi we n’uwo mwana basanganwe ngo hemezwe ko byatewe no kumusambanya. [18] Ku byerekeye ibimenyetso mu manza, mu rubanza RPAA 00692/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na Ndayishimiye Jean Damascène, hasesenguwe ingingo ya 119 y’Itegeko N° 15/2004 ryo ku wa 12/06/2004 ryerekeye ibimenyetso mu manza n’itangwa ryabyo8, harebwe cyane cyane ku mwihariko w’imanza nshinjabyaha, maze Urukiko rusobanura ko mu manza nshinjabyaha, ibimenyetso byose bishobora gushingirwaho mu gihe bigaragaza ukuri kw’ibyabaye (principe de la liberté de la preuve en matière pénale) ababuranyi bakaba barahawe uburyo bwo kuhaba ngo banyomozanye, kandi ko urukiko arirwo rwemeza ko ibyo bimenyetso bishobora kwemerwa. Iri hame ryashingiweho mu zindi manza zakurikiyeho zaciwe n’uru Rukiko, urwaciwe bwa nyuma akaba ari urubanza RPAA 01331/2024/CA, rwaciwe ku wa 30/10/2025, haburana Ubushinjacyaha na Ntawuhigumugabo Vincent. [19] Ku birebana na raporo ya muganga, bigaragara ko isuzuma rya U.A. ryagaragaje ko mu myanya ndangagitsina ye (labia majora, labia minoria, vestibule, hymen, fourchette) no ku muzenguruko w’akarangabusugi ke (hymenal ring) hari habyimbye (Inflamed), mu mwanzuro ikavuga ko ku myanya ndangagitsina hari habyimbye (inflamed external genital parts) kandi ko yari afite indwara yandurira mu mibonano mpuzabitsina (features of bacterial vulvo vaginitis, sexually transmitted infections (Gonorhea)). [20] Ku bijyanye n’uko raporo ya muganga yashingiweho kandi ishidikanywaho kuko igaragaza ko imyanya ndangagitsina y’umwana n’akarangabusugi ke bitangiritse, Urukiko rurasanga nta
7 Iyo ngingo iteganya ko: “Icyakora, iyo icyaha cyabonewe ibimenyetso bikigaragaza, ugikurikiranyweho cyangwa umwunganira ashobora kwerekana impamvu zose yireguza, zerekana ko ikirego kitakwemerwa, zihamya ko icyo aregwa atari icyaha cyangwa se ko ari umwere n’izindi mpamvu zose zivuguruza izimuhamya icyo cyaha”, Ubushinjacyaha burasanga Nkundintwari Jean de Dieu atabasha kuvuguruza ibimenyetso byashingiweho n’Urukiko Rukuru.
8 Iyo ngingo ihura n’ingingo ya 87 y’Itegeko Nº 062/2024 ryo ku wa 20/06/2024 rigenga ibimenyetso.
## Page 7
shingiro bifite, kuko muganga yagaragaje ko ku myanya ndangagitsina no ku muzenguruko w’akarangabusugi hari habyimbye, ndetse afite n’indwara yandurira mu mibonano mpuzabitsina (Gonorhea), bityo nubwo akaragabusugi katacitse cyangwa ngo kaveho, kari kahungabanyijwe. Byongeye kandi iyo raporo ntirebwa yonyine ahubwo ireberwa hamwe n’ibindi bimenyetso n’uburyo ibintu byagenze mbere y’isuzumwa, harimo kuba nyina w’umwana avuga ko yamusigaga kwa Hakizimana akahirirwa, kandi ko hari igihe Hakizimana yabaga yasigaranye n’uwo mwana mu rugo bonyine, ko hari n’ubwo yajyaga gutwara uwo mwana akamumwima, akamubwira ngo azajye amutwara ari uko umugore we ahari, naho ikindi gihe akaba yaragiyeyo agasanga umwana aryamye asinziriye, Hakizimana ari mu nzu nta wundi muntu uhari nabwo akamumwima, bigashimangirwa n’uko indwara muganga yasanganye uwo mwana, na Hakizimana yari ayirwaye. [21] Urukiko rurasanga kandi ibyo Hakizimana n’umwunganira bavuga ko ibimenyetso muganga yasanze ku mwana byatewe no kwishima nabyo nta shingiro bifite, kuko bitagaragajwe na muganga wamusuzumye, Hakizimana kandi akaba adasobanura uruhurirane rw’uko ibintu byagenze nk’uko byagaragajwe haruguru, rugizwe no kuba umwana nta handi yirirwaga hatari iwe no kuba umwana baramupimye agasanganwa ibimenyetso bidasanzwe ku gitsina cye ndetse agasanganwa indwara yandurira mu mibonano mpuzabitsina kandi na Hakizimana agasanganwa iyo ndwara. [22] Ku bivugwa na Hakizimana n’umwunganira ko kuba we n’umwana ashinjwa gusambanya barasanganwe indwara yandurira mu mibonano mpuzabitsina bitari gushingirwaho hemezwa ko yamusambanyije, kuko n’abandi bo mu muryango we bari bayirwaye bayandujwe n’ibikoresho by’isuku n’ubwiherero, Urukiko rurasanga nk’uko byasobanuwe mu rubanza rujuririrwa, nta kimenyetso Hakizimana yatanze cyemeza ko iyo mvugo ye ari ukuri, dore ko atanabivuze mu nzego z’iperereza ngo abo mu rugo rwe bapimwe. Byongeye kandi kuba abo mu rugo rwe baba baranduye iyo ndwara ntibivanaho ibindi bimenyetso bimushinja icyaha akurikiranweho, birimo cyane cyane kuba nta handi umwana yasigaraga hatari iwe, kuba adahakana ko hari igihe basigaranaga nta wundi uhari, no kuba hari igihe nyina yazaga kumutwara akamumwima, na raporo ya muganga ikagaragaza ibimenyetso by’uko umwana yasambanyijwe. [23] Ku birebana n’ibyo basaba ko umugore wa Hakizimana yahamagazwa akagira ibyo asobanura, Urukiko rurasanga atari ngombwa kumutumiza kuko kuba yavuga ko yarwaye iyo ndwara kuko yandurira mu mibonano mpuzabitsina, atanemeza ko n’abana bari bayirwaye kuko batigeze bapimwa. Byongeye kandi kuba ibimenyetso byashingiweho ahamwa n’icyaha bihagije, atari ngombwa kubaza abatangabuhamya nk’uko byatanzweho umurongo n’Urukiko rw’Ikirenga9. [24] Hashingiwe ku byasobanuwe, Urukiko rw’Ubujurire rurasanga ibimenyetso byashingiweho mu guhamya Hakizimana icyaha akurikiranweho bihagije kandi bidashidikanywaho kuko bigaragaza ukuri kw’ibyabaye, bityo hakaba hagumyeho imikirize y’urubanza yajuririye, hakanagumaho igifungo cy’imyaka cumi n’itanu (15) yahanishijwe,
9Reba urubanza RPAA 010/09/CS rwaciwe ku wa 09/03/2012 haburana Ubushinjacyaha na Nzajyibwami Emmanuel, igika cya 9, uwo murongo watanzwe kandi no muzindi manza zaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire uruheruka gucibwa akaba ari urubanza RPAA 00371/2023/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 23/05/2025, Ubushinjacyaha buburana na Simbandumwe Etienne (igika cya 29).
## Page 8
hakanagumaho indishyi zingana na 2.000.000 Frw Hakizimana yategetswe guha Muhawenimana Josiane kuko zitajuririwe. III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [25] Rwemeje ko ubujurire bwatanzwe na Hakizimana nta shingiro bufite; [26] Rwemeje ko urubanza RPA 00431/2022/HC/MUS rwaciwe n’Urukiko Rukuru/Urugereko rwa Musanze ku wa 20/02/2025 rugumanye agaciro mu ngingo zarwo zose; [27] Rutegetse ko igifungo cy’imyaka cumi n’itanu (15) Hakizimana yahanishijwe ku cyaha cyo gusambanya umwana kigumyeho; [28] Rutegetse ko indishyi zingana na 2.000.000 Frw Hakizimana yategetswe kwishyura Muhawenimana Josiane zigumyeho.