HAKIZUMWAMI v. RWANDA REVENUE AUTHORITY

# HAKIZUMWAMI v. RWANDA REVENUE AUTHORITY

- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2014-10-23 - Case/document no.: RADA0036/13/CS - Collection: Supreme Court

## Text

## Page 1

HAKIZUMWAMI v. RWANDA REVENUE AUTHORITY [Rwanda URUKIKO RW’IKIRENGA – RADA0036/13/CS (Mutashya, P.J., Mukanyundo na Munyangeri N, J.) 23Ukuboza 2014] Sitati Rusange Igenga Abakozi ba Leta – Umuhango wukugeza ku mukozi igihano nkumushinga mbere yuko cyemezwa kugira ngo atange ibindi bisobanuro – N’ubwo ikosa umukozi wa Leta ya koze ryafatwa ngaho ari ikosa riremereye, imihango y’ukugeza ku mukozi igihano nkumushinga mbere yuko cyemezwa kugira ngo atange ibindi bisobanuro ifite kubahirizwa mbere y’uko igihano cyo mu rwego rwa kabiri gishyirwa mu bikorwa . Sitati Rusange Igenga Abakozi ba Leta – Indishyi z’ukwirukana binyuranyije n’amategeko – Iyo Stati igenga abakozi ba Leta iterekana uburyo indishyi z’ukwirukana binyuranyije n’amategeko zibarwa ibyagenderwa ho habarwa bene izo ndishyi n’ibi bikurikira; Icyo umukozi aba yarangirijwe mu by’ukuri ; amakosa yakozwe n’ubutegetsi ; ikosa ryakozwe n’umukozi . Indishyi – Indishyi zukwirukanwa binyuranyije n’amategeko – Indishyi ziba nyishi iyo ikosa ryakozwe n’ubutegetse ari ikosa ry’ireme ariko zikaba nkeya iyo ari ikosa ryo kutubahiriza umuhango, naho ikosa ryakozwe n’umukozi rishobora gutuma umukozi ahabwa indishyi nkeya, cyangwa ntanagire izo abona. Incamake y’ikibazo: Hakizumwami yareze RRA mu Rukiko Rukuru asaba indishyi zinnyuranye zijyanye no kuba yarrukanywe mu buryo bunyuranyije n’amategeko.Avuga ko yakoraga kuva saa moya za mugitondo kugeza saa kumi n’ebyiri z’amugoroba ariko yaje gutegekwa kujya akomeza akazi kuri Gasutumo ya ″la Corniche″ akajya ageza saa sita z’ijoro, akavuga ko yaje kunanirwa kubera akazi k’izamu, akandikirwa asabwa ibisobanuro agasubiza ariko nyuma akandikirwa amenyeshwa ko yirukanywe.Urwo Rukiko rwemeje ko ikirego cye nta shingiro gifite rushingiye ko yarirukanywe kubera kwanga gukora akazi ashinzwe no kuba yarasubizanye agasuzuguro ubwo abamukuriye bamubazaga impamvu yataye umupaka wonyine abakeneye Servisi bakabura ubakira ari amakosa akomeye, ku bijyanye n’integuza urega n’ubwo yagiranye amasezerano na RRA ariko ubusanzwe ari umukozi ugengwa na sitati rusange igenga abakozi ba Leta, amabwiriza ya RRA akaba avuga ko umukozi wirukanywe kubera amakosa akomeye yirukanwa nta nteguza, Hakizumwami nawe akaba yarirukanywe kubera amakosa akomeye, ku bijyanye n’amasaha y’ikirenga nta kimenyetso atanga cy’uko hari amasaha y’ikirenga yakoze, kubijyanye n’indishyi o kudahabwa icyemezo cy’umurimo Urukiko rwasanze ingingo ya 30 y’itegeko ry’umurimo aburanisha ritakoreshwa kubera ko ari umukozi ugengwa na sitati rusange igenga abakozi ba Leta muri iri tegeko hakaba nta ngingo n’imwe ivuga ko usezerewe ku kazi ahabwa icyemezo cy’umukoresha atagisabye naho ku bijyanye no kuba ifoto ye yaratangajwe mu mvaho nshya,rwemeje ko RRA itari igamije kumusebya.. Hakizumwami yajuririye Urukiko rw’Ikirenga avuga ko kuba atarigeze amenyeshwa ikosa rikomeye RRA yamwirukaniye byari bihagije kugira ngo bifatwe ko yirukaniwe ubusa, akaba yaranajurijwe nuko atahawe indishyi zo kudahabwa icyemezo cy’umukoresha no kuba atarahawe ingurane y’amasaha y’ikirenga yakoze. RRA RRA yisobanuye ivuga ko kuba Hakizumwami yarabuze ku mupaka kandi hari ibintu byagombaga kwinjira byateye ibibazo, akaba rero atakoze ibyo yagombaga gukora kandi yabisabwe n’abamukuriye, yabibazwa agasubiza agasuzuguro, ikavuga ko hakwifashisha Itegeko Nº 22/2002 ryo kuwa 09/07/2002 rigenga abakozi ba Leta kuko rigena uburyo uwakoze ikosa rikomeye yirukanwa mu kazi..

## Page 2

Incamake y’icyemezo: 1. Mu gusuzuma niba umukoresha muri uru rubanza yarirukanywe mu buryo bukurikije amategeko hagomba kurebwa ibiteganywa n’Itegeko Nº22/2002 ryo ku wa 09/07/2002 rishyiraho Sitati rusange igenga abakozi ba Leta yakoreshwaga ubwo yirukanwaga ku mirimo yakoraga 2. N’ubwo ikosa umukozi wa Leta ya koze ryafatwa ngaho ari ikosa riremereye, imihango y’ukugeza ku mukozi igihano nkumushinga mbere yuko cyemezwa kugira ngo atange ibindi bisobanuro ifite kubahirizwa mbere y’uko igihano cyo mu rwego rwa kabiri gishyirwa mu bikorwa, rero kuba umukozi yafatiwe igihano kiri murwego rwa kabiri atamenyeshweje umushinga w’igihano ndetse nta n’ibisobanuro yatanze, ari impamvu ihagije ituma afatwa nk’uwirukaniwe ubusa.. 3.Iyo Stati igenga abakozi ba Leta iterekana uburyo indishyi z’ukwirukana binyuranyije n’amategeko zibarwa ibyagenderwa ho habarwa bene izo ndishyi n’ibi bikurikira; Icyo umukozi aba yarangirijwe mu by’ukuri ; amakosa yakozwe n’ubutegetsi ; ikosa ryakozwe n’umukozi. 4. Indishyi ziba nyishi iyo ikosa ryakozwe n’ubutegetse ari ikosa ry’ireme ariko zikaba nkeya iyo ari ikosa ryo kutubahiriza umuhango, naho ikosa ryakozwe n’umukozi rishobora gutuma umukozi ahabwa indishyi nkeya, cyangwa ntanagire izo abona. 5. Indishyi zu kwirukanwa mu buryo bunyuranije n’amategeko yabarwa mu bushishozi bw’urukiko hashingiwe ku rugero rw’umushahara yahabwaga buri kwezi wa 172.500 frw , ukubwe inshuro esheshatu. 6. Iyo umukozi agengwa na stati igenga abakozi ba Leta ntiyashingira mu rwego rw’amategeko, kw’ingingo ya 30 y’Itegeko ry’umurimo asaba indishyi zo kudahabwa icyemezo cy’umurimo. 7. Umukozi ntitayahabwa indishyi z’ugukora amasaha y’ikirenga kuko atabigaragariza ibimenyetso, cyokora yagenerwa mu bushishozi bw’Urukiko amafaranga y`igihembo cy`avoka mu Rukiko Rukuru no kuri uru rwego, kuko bigaragara ko muri izi nzego zose yaburanye yunganiwe. Urubanza rwa juririwe rutahindutse; Rutegetse uregwa guha uwajuriye indishyi zinyuranye;. Amagarama y’urubanza aherereye ku regwa. Amategeko yashingiweho: Itegeko n0 22/2002 ryo kuwa 09/07/2002 rishyiraho Sitati rusange igenga abakozi ba Leta, ingingo 87,92,93. Itegeko n0 15/2004 ryo kuwa 12/06/2004 ryerekeye ibimenyetso mu manza n’iburanisha ryabyo, ingingo ya 3. Imanza zifashishijwe: Kaminuza Nkuru ya Kaminuza Nkuru y’u Rwanda v. Dr. KIZZA Charles rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga kuwa 08/03/2013. Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA. [1] Hakizumwami Safari Josué yari umukozi wa RRA akaba yaratangiye akazi akorera i Kigali nyuma aza kwimurirwa i Gisenyi ari ″Assistant Collector-Gisenyi Poids Lourds″, avuga ko yakoraga kuva saa moya za mugitondo kugeza saa kumi n’ebyiri z’umugoroba, ko nyuma ariko yaje gutegekwa kujya arangiriza akazi kuri ″Poids Lourds″ saa kumi n’ebyiri z’umugoroba agakomereza kuri Gasutumo ya ″la Corniche″ akajya ageza saa sita z’ijoro.

## Page 3

[2] Hakizumwami Safari Josué avuga ko yaje kunanirwa kubera akazi k’izamu, akandikirwa asabwa ibisobanuro agasubiza nyuma akandikirwa amenyeshwa ko yirukanywe, ko atishimiye icyo cyemezo, nuko aregera Urukiko Rukuru asaba indishyi zinyuranye zijyanye no kuba yarirukanywe mu buryo bunyuranyije n’amategeko. Urukiko Rukuru rwaciye urubanza rwemeza ko ikirego cye nta shingiro gifite. [3] Mu gusobanura icyemezo cyarwo Urukiko rwasanze Hakizumwami yarirukanywe kubera kwanga gukora akazi ashinzwe no kuba yarasubizanye agasuzuguro ubwo abamukuriye bamubazaga impamvu yataye umupaka wonyine agasubiza ko ku mupaka atariho ashinzwe nyamara kujya gukora kuri uwo mupaka ari gahunda yari yarumvikanyeho n’abo bakoranaga kandi nawe yaremeye iyo gahunda anabishyira mu bikorwa, rwasanze guta umupaka wonyine abakeneye Servisi bakabura ubakira ari amakosa akomeye. [4] Urukiko rwasanze kandi Hakizumwami yarasabwe ibisobanuro asubizanya agasuzuguro kubera ko ibaruwa ye idasaba imbabazi cyangwa ngo igaragaze ko habayeho impamvu zitamuturutseho, ku bijyanye n’amasaha y’akazi atubahirije akaba yarasubije mu ibaruwa ye ko atazongera gukora amasaha angana gutyo kuri ″la Corniche″ kubera ko ari menshi kandi nyamara kubwira umukoresha wawe ko warangije gufata icyemezo cyo kudakora ibyo utegetswe ari agasuzuguro, ko ahubwo yagombaga kugaragaza ingorane ziri mu kazi yategetswe gukora. [5] Ku bijyanye n’integuza, Urukiko rwasanze Hakizumwami Safari Josué n’ubwo yagiranye amasezerano na RRA ubusanzwe ari umukozi ugengwa na sitati rusange igenga abakozi ba Leta, amabwiriza ya RRA akaba avuga ko umukozi wirukanywe kubera amakosa akomeye yirukanwa nta nteguza, Hakizumwami nawe akaba yarirukanywe kubera amakosa akomeye. [6] Ku bijyanye n’amasaha y’ikirenga, Urukiko rwasanze nta kimenyetso atanga cy’uko hari amasaha y’ikirenga yakoze, kuba aho yakoraga hatangira saa moya hagafunga saa kumi n’ebyiri akaba atari ikimenyetso cy’uko yakoze amasaha y’ikirenga hatagize umusimbura kandi avuga ko bakoraga ari batatu bakaba barashoboraga gukora basimburana, ko ibaruwa yatanzeho ikimenyetso kijyanye n’agahimbazamusyi k’abakozi bakora ijoro kandi icyo aregera ari ingurane y’amasaha y’ikirenga bitandukanye n’agahimbazamusyi kajyanye n’ayo masaha. [7] Ku bijyanye n’indishyi zo kudahabwa icyemezo cy’umurimo, Urukiko rwasanze ingingo ya 30 y’itegeko ry’umurimo aburanisha ritakoreshwa kubera ko ari umukozi ugengwa na sitati rusange igenga abakozi ba Leta muri iri tegeko hakaba nta ngingo n’imwe ivuga ko usezerewe ku kazi ahabwa icyemezo cy’umukoresha atagisabye, Hakizumwami akaba atarigeze agaragaza ko yagisabye ntagihabwe. [8] Ku bijyanye no kuba ifoto ye yaratangajwe mu mvaho nshya, Urukiko rwasanze RRA itari igamije kumusebya kuko icyari kigamijwe kwari kugaragaza ko abo bantu batakiri abakozi bayo ko kandi byari ukuri bikaba bitari kumubuza kubona akazi nk’uko Hakizumwami abivuga, rwasanze kandi kuvuga ko ifoto ye yari kumwe n’abanyereje umutungo wa Leta nta shingiro bifite nk’uko bigaragara muri iyo mvaho. [9] Hakizumwami Safari Josué yajuririye Urukiko rw’Ikirenga avuga ko kuba atarigeze amenyeshwa ikosa rikomeye RRA yamwirukaniye byari bihagije kugira ngo bifatwe ko yirukaniwe ubusa, akaba yaranajurijwe nuko atahawe indishyi zo kudahabwa icyemezo cy’umukoresha no kuba atarahawe ingurane y’amasaha y’ikirenga yakoze. RRA yo ivuga ko izi mpamvu z’ubujurire nta shingiro zifite.

## Page 4

[10] Iburanisha ry’urubanza ryabereye mu ruhame kuwa 11/11/2014 Hakizumwami Safari Josué yitabye aburanirwa na Me Karamira Jacques afatanyije na Me Shimirwa Xavier naho RRA iburanirwa na Me Gasana Raoul. IBIBABOZO BIGIZE URUBANZA N’ISESENGURA RYABYO. 1. Kumenya niba Hakizumwami Safari Josué yarirukanywe mu buryo budakurikije amategeko. [11] Me Shimirwa F Xavier uburanira Hakizumwami Safari Josué avuga ko uwo aburanira yirukanywe mu buryo budakurikije amategeko kubera ko nta kosa rikomeye ryigeze ribaho, ko iyo riba ryarabayeho ryari kuba ryaramenyeshejwe mu masaha 48, ko ariko iyo urebye muri dosiye, usanga ari ibintu byamaze igihe kirenga ukwezi, akaba yarandikiwe amenyeshwa ko ahagaritswe. [12] Akomeza avuga ko Urukiko rwirengagije ko ari umukozi wa Gasutamo ku mupaka wa ″Poids Lourds″, ko atigeze ahabwa urwandiko rumujyana kuri ″La Corniche″, ko ahubwo yoherejwe gukorerayo ku mabwiriza y’umukoresha we i Gisenyi kugira ngo amunanize, ko kandi n’ubwo yemeye kujya gukorerayo atariho yagombaga gukorera. Avuga ko Hakizumwami Safari Josué atigeze ata umupaka wonyine, ko ahubwo yagiyeyo agasanga uwahakoraga yagiye kwiga kuri Kaminuza nimugoroba yamuhamagara agasanga yafunzeTelephone akaguma inyuma y’urugi kugeza igihe atahiye. [13] Avuga kandi ko Hakizumwami Safari Josué atigeze asuzugura umukoresha we na rimwe, ko ahubwo bakoraga inama akamubwira ko amaze igihe akora amasaha menshi, ko atakomeza gukora mu mwanya w’abantu biga muri ULK, ibyo bikaba ari byo byatumye umukoresha we abifata nkaho amusuzuguye kandi nyamara afite inshingano yahawe zisobanutse akaba atari gupfa koherezwa ahabonetse hose nta baruwa imujyanayo, akaba kandi atari gusabwa gukora amasaha 16 ku munsi ngo abyemere, kuko umubiri we wageze aho unanirwa. [14] Me Gasana Raoul uburanira RRA avuga ko ibyo ababuranira Hakizumwami Safari Josué bavuga ko yari yaroherejwe gukorera kuri ″Poids Lourds″, ko nta kuntu yari kujya gukorera kuri ″la Corniche″ ari amatiku adashobora kubonerwa ibimenyetso, ko kuvuga ko hari amasaha ntarengwa umukozi agomba gukora nta shingiro bifite kubera ko uko igihugu cyagiye gitera imbere umukozi yagiye yongerwa amasaha agomba gukora, ko rero igihe hemezwa ko umupaka uzajya ufungwa saa sita z’ijoro hashyizweho gahunda yuko abakozi bazajya basimburana, akaba yarabuze igihe cye kigeze kandi nta mpamvu. [15] Akomeza avuga ko kuba yarabuze ku mupaka kandi hari ibintu byagombaga kwinjira byateye ibibazo, ko rero atakoze ibyo yagombaga gukora kandi yabisabwe n’abamukuriye, yabibazwa agasubiza ko ahubwo atazongera kuhakorera, akaba rero yarirukanywe kubera iryo kosa rikomeye rivugwa mu itegeko ry’umurimo, ko kandi n’ubwo umucamanza ariwe ureba niba ikosa rikomeye, no mu mabwiriza agenga abakozi ba RRA ikosa rikomeye rirateganyijwe. [16] Avuga ko ingingo ya 92 y’itegeko Nº 22/2002 ryo kuwa 09/07/2002 rigenga abakozi ba Leta ariyo ikwiye kwitabazwa mu kureba uburyo uwakoze ikosa rikomeye yirukanwa mu kazi ko kandi hanarebwa ibiteganywa n’ingingo ya 87 na 92 ya sitati igenga abakozi ba Leta kuko izi ngingo arizo zigena uburyo ikosa rikomeye rihanwa, akaba rero yarihanangirijwe nyuma akaza guhagarikwa hakurikijwe ingingo ya 66 y’itegeko n°13/2009 ryo kuwa 27/05/2009 rigenga umurimo mu Rwanda. Uko Urukiko rubibona.

## Page 5

[17] Ku byerekeye amategeko agenga Hakizumwami Safari Josué mu kazi yakoreraga RRA, Urukiko rurasanga nk’uko impande zombi muri uru rubanza zibyemeranywaho n’Urukiko akaba ariko rubibona mu gusuzuma niba yarirukanywe mu buryo bukurikije amategeko, hagomba kurebwa ibiteganywa n’Itegeko Nº22/2002 ryo ku wa 09/07/2002 rishyiraho Sitati rusange igenga abakozi ba Leta yakoreshwaga ubwo yirukanwaga ku mirimo yakoraga, ko n’ubwo yasinye amasezerano mbere y’uko atangira akazi yari umukozi ugengwa na Sitati rusange y’abakozi ba Leta nk’uko uburanira RRA yabivuze mu iburanisha ry’uru rubanza1. [18] Ingingo ya 87 y’Itegeko Nº 22/2002 ryo kuwa 09/07/2002 rishyiraho Sitati rusange y’abakozi ba Leta iteganya uburyo abakozi ba Leta bakoze ikosa bahanwa2, naho ingingo ya 92 y’iryo tegeko igateganya ko ibihano bigabanyijwemo ibice bibiri ari byo ibihano byo mu rwego rwa mbere n’ibihano byo mu rwego rwa kabiri3, ingingo ya 93 y’iryo tegeko kandi iteganya ko igihano cyo mu rwego rwa kabiri kigomba kubanza kumenyeshwa umukozi nk’umushinga akongera gutanga ibisobanuro bya kabiri4. [19] Urukiko rurasanga mu nyandiko zigize urubanza harimo inyandiko yo kuwa 06/08/2005 RRA yandikiye Hakizumwami Safari Josué imusaba ibisobanuro ku ikosa yakoze ryo kuba atari ku mupaka wa ″La Corniche″ kuwa gatanu hagati y’amasaha ya saa kumi n’ebyiri kugeza saa sita z’ijoro, iyi baruwa Hakizumwami Safari Josué akaba yarayisubije kuwa 08/08/2005, ariko umukoresha we ntiyanyurwa n’ibisobanuro yatanze maze kuwa 25/08/2005, amwandikira amumenyesha ko ahagaritswe by’agateganyo kugira ngo hakorwe iperereza ku makosa amuvugwaho n’imyitwarire mibi yagaragaje ku kazi. [20] Urukiko rurasanga izi nyandiko zimaze kuvugwa mu gika kibanziriza iki zarakurikiwe n’inyandiko yo kuwa 02/09/2005 isezerera Hakizumwami Safari Josué ku kazi burundu kubera ibyaha byamuhamye nyuma yo gukorerwa iperereza. [21] Urukiko rurasanga n’ubwo impamvu RRA yahereyeho yirukana Hakizumwami Safari Josué yaba ifatwa nk’ikosa riremereye nk’uko uyiburanira abiburanisha, imihango ijyanye n’uburyo igihano cyo mu rwego rwa kabiri gishyirwa mu bikorwa ntiyubahirijwe kubera ko RRA itigeze igaragariza Urukiko niba igihano cyatanzwe Hakizumwami Safari Josué yarabanje kukimenyeshwa nk’umushinga, ikaba kandi itarigeze igaragariza Urukiko ko hari ibisobanuro bya kabiri Hakizumwami Safari Josué yigeze agitangaho. [22] Urukiko rurasanga rero, kuba Hakizumwami Safari Josué atarigeze amenyeshwa umushinga w’igihano yafatiwe kandi kiri mu rwego rwa kabiri (Kwirukanwa burundu) ndetse nta n’ibisobanuro yatanze, ari impamvu ihagije ituma afatwa nk’uwirukaniwe ubusa, bityo akaba akwiye kugenerwa indishyi zituruka kuri iryo yirukanwa yakorewe mu buryo butemewe n’amategeko. 2. Ku bijyanye n’indishyi. 1 Reba inyandiko y’iburanisha ry’urubanza yo ku wa 11/11/2014 ku rupapuro rwa 4 2 gihe umukozi wa Leta adakoze ibyo ashinzwe biba ikosa rihanishwa kimwe mu bihano biteganyijwe mu ngingoya 92 hakurikijwe uburemere bw.iryo kosa. 3 Ibihano byo mu rwego rwa mbere ni: kwihanangirizwa, kugawa, cyangwa gukatwa icya kane cy.umushahara w.ukwezi kumwe gusa. Ibihano byo mu rwego rwa kabiri ni: guhagarikwa by.agateganyo mu gihe kitarenze amezi atatu, gukerererwa kuzamurwa mu ntera cyangwa kwirukanwa burundu. 4 Igihano cyose cyo mu rwego rwa kabiri, mbere y.uko cyemezwa, kigomba kugezwa ku mukozi nk.umushinga, kugira ngo atange ibindi bisobanuro. Ibihano byahawe umukozi wa Leta bishobora kuvanwaho.

## Page 6

[23] Urukiko rurasanga nk’uko ababuranyi babyemeranywaho Hakizumwami Safari Josué ari umukozi wa Leta, bityo mu kugena indishyi akwiye guhabwa, hakaba hatagenderwa ku Itegeko rigenga umurimo, ko ahubwo hakwiye gushingirwa kuri Sitati igenga abakozi ba Leta. Rurasanga ariko mu gihe Sitati igenga abakozi ba Leta iterekana uburyo indishyi zibarwa, mu kuzigena nk’uko byemejwe mu rubanza Nº RADA0055/11/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga kuwa 08/03/2013 hagati ya Kaminuza Nkuru y’u Rwanda na Dr KIIZA Charles, hagomba gushingirwa ku bintu bitatu byavuzwe muri urwo rubanza hagendewe ku bisobanuro by’abahanga nabo bagendeye ku byemezo byagiye bifatwa n’inkiko kuri iki kibazo, bakerekana ko mu kugena izo ndishyi, hagenderwa kuri ibi bikurikira: - Icyo umukozi aba yarangirijwe mu by’ukuri (préjudice effectivement subi par l’agent); - Amakosa yakozwe n’ubutegetsi (faute commise par l’administration): abo bahanga bavuga ko indishyi ziba nyinshi iyo habaye ikosa ry’ireme (vice de fond), ariko zikaba nkeya iyo ari ikosa ryo kutubahiriza umuhango (vice de forme); - Ikosa ryakozwe n’umukozi (fautes commises par l’agent): abo bahanga bakavuga ko iryo kosa rishobora gutuma umukozi ahabwa indishyi nkeya, cyangwa ntanagire izo abona. [24] Hashingiwe ku bintu bitatu bimaze kuvugwa mu gika kibanziriza iki, Urukiko rurasanga, n’ubwo Hakizumwami Safari Josué usaba indishyi yirukanywe mu buryo bunyuranyije n’amategeko, ariko intandaro y’iryo yirukanwa ari amakosa ye kuko yasabwe n’umukoresha we kujya gukora ku mupaka wa ″La Corniche″ akamusubiza mu mvugo ikarishye avuga ko atazigera na rimwe akora nijoro5 , nyamara yarashoboraga kumumenyesha impamvu ituma atubahiriza icyo cyemezo, zaba izimureba ku giti cye cyangwa se iz’ijyanye n’amategeko ngengamikorere ya RRA. [25] Harebewe hamwe ibyo byose, Urukiko rusanga umubare w’indishyi zijyanye no kuba Hakizumwami Safari Josué yarirukanywe mu buryo bunyuranije n’amategeko yagenerwa, wabarwa mu bushishozi bwarwo hashngiwe ku rugero rw’umushahara yahabwaga buri kwezi wa 172.500 frw6, ukubwe inshuro esheshatu, bikaba 6 x 172.500 frw = 1.035.000 frw. [26] Urukiko rurasanga ku bijyanye n’amafaranga y’amasaha y’ikirenga Hakizumwami Safari Josué asaba, atayahabwa kubera ko atagaragaza ishingiro ryayo mu rwego rw’amategeko, akaba kandi atagaragaza ikimenyetso cy’uko yakoze ayo masaha koko, bityo hakurikijwe ingingo ya 3 y’itegeko Nº15/2004 ryo ku wa 12/06/2004 ryerekeye ibimenyetso mu manza n’itangwa ryabyo7 ibijyanye n’amafaranga y’amasaha y’ikirenga akaba abitsindiwe. [27] Urukiko rurasanga ku bijyanye n’indishyi zo kudahabwa icyemezo cy’umurimo Hakizumwami Safari Josué uzisaba atagaragaza aho zishingiye mu rwego rw’amategeko, ingingo ya 30 y’Itegeko ry’umurimo ashingiraho ikaba itashobora gukoreshwa muri uru rubanza mu gihe ari urubanza rurebana n’ubutegetsi rushingiye kuri Sitati rusange igenga abakozi ba Leta. [28] Urukiko rurasanga, urubanza Ndayobotse Amon yaburanaga na EWSA Hakizumwami Safari Josué ashingiraho yaka indishyi zo kudahabwa icyemezo cy’umurimo rutagenderwaho kubera ko muri urwo rubanza, Ndayobotse Amon yari umukozi ugengwa n’amasezerano y’igihe kizwi 8 mu gihe Hakizumwami Safari Josué yari umukozi ugengwa na Sitati rusange y’abakozi ba Leta. 5 De ma part je ne travaillerai plus la nuit à la douane La Corniche 6 Reba Decompte final igaragaza umushahara yahembwaga muri 2005 iri cote ya 49-50 mu nyandiko zigize urubanza 7 Buri muburanyi agomba kugaragaza ukuri kw’ibyo aburana 8 Reba urubanza NºRADA0037/10/CS rwaciwe ku wa 31/07/2012 haburana NDAYOBOTSE Amon vs EWSA

## Page 7

[29] Urukiko rurasanga ariko Hakizumwami Safari Josué yagenerwa mu bushishozi bwarwo amafaranga 1.000.000 y`igihembo cy`avoka wamuburaniye mu Rukiko Rukuru no kuri uru rwego, kuko bigaragara ko muri izi nzego zose yaburanye yunganiwe. III. ICYEMEZO CY’URUKIKO. [30] Rwemeje ko ubujurire bwa Hakizumwami Safari Josué bufite ishingiro kuri bimwe; Rwemeje ko urubanza Nº RAD0007/12/HC/KIG rwaciwe n’Urukiko Rukuru kuwa 26/04/20013 ruhindutse kuri bimwe; [31] Rutegetse Ikigo cy’Igihugu gishinzwe kwinjiza Imisoro n’Amahoro mu Rwanda guha Hakizumwami Safari Josué indishyi zo kuba yarirukanywe mu buryo butemewe n’amategeko zingana na 1.035.000 frw na 1.000.000 frw akubiyemo ikurikiranarubanza n’igihembo cy’avoka, yose hamwe akaba 2.035.000Frw; [32] Rutegetse Ikigo cy’Igihugu gishinzwe kwinjiza Imisoro n’Amahoro mu Rwanda gutanga amagarama y’urubanza.