UBUSHINJACYAHA v. HARERIMANA
The court found that although Harerimana was found with a small quantity of cannabis, the circumstances (hiding in a charcoal bag in a shop, inconsistent explanations) indicated intent to distribute, justifying conviction for possession with intent. However, the sentence of 25 years imprisonment and a 20,000,000 Frw...
Source-derived case information.
- Citation
- RPAA 00352/2023/CA
- Parties
- Prosecution: Ubushinjacyaha; Defendant: Harerimana Emmanuel
- Court
- Court of Appeal
- Jurisdiction
- Rwanda
- Judgment Date
- 20 December 2024
- Case Number
- RPAA 00352/2023/CA
- Procedural Posture
- Criminal Appeal / Court of Appeal Judgment
- Outcome
- Appeal partially allowed; conviction upheld, sentence reduced.
- Legal Topics
- Drug Offences, Sentencing, Appeals, Proportionality of Punishment
- Source Language
- rw
Source-derived case record
Summary, issues, holding and outcome
More case intelligence is available
Unlock the full research layer for this judgment.
Parties
Ubushinjacyaha
Prosecution
Harerimana Emmanuel
Defendant
Procedural Posture
Criminal Appeal / Court of Appeal Judgment
Legal Issues
- 1 Whether the defendant should be convicted of possession or mere finding of narcotics
- 2 Whether the sentence imposed was proportionate to the offence
Ratio Decidendi
The court found that although Harerimana was found with a small quantity of cannabis, the circumstances (hiding in a charcoal bag in a shop, inconsistent explanations) indicated intent to distribute, justifying conviction for possession with intent. However, the sentence of 25 years imprisonment and a 20,000,000 Frw fine was disproportionate given the small quantity and first offence, warranting reduction to 16 years imprisonment and a 5,000,000 Frw fine.
Court Disposition
Appeal partially allowed; conviction upheld, sentence reduced.
Orders
- Sentence reduced to 16 years imprisonment and a fine of 5,000,000 Frw.
- Defendant exempted from court costs due to being in custody.
Full Case Text
Judgment text and source record
20 paragraphs
# UBUSHINJACYAHA v. HARERIMANA
- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2024-12-20 - Case/document no.: RPAA 00352/2023/CA - Collection: Court of Appeal
## Text
## Page 1
UBUSHINJACYAHA v. HARERIMANA [Rwanda URUKIKO RW’UBUJURIRE – RPAA 00352/2023/CA (Kaliwabo, P.J.) 20 Ukuboza 2024] Amategeko agenga imanza z’Inshinjabyaha – Gufatanwa ingano nto y’ibiyobyabwenge – Umuntu wese ufatanwe ingano ntoya y’ibiyobyabwenge ntaherako ashyirwa mu cyiciro cy’ababikoresha ku giti cyabo, keretse gusa iyo nta kindi kimenyetso cyerekana ko yari afite umugambi wo kubikwirakwiza. Amategeko agenga imanza z’Inshinjabyaha – Kubanyirizwa ibihano k’uwajuriye – Nta kibuza Umucamanza wo ku rwego rw’ubujurire kugabanyiriza igihano uwajuriye, mu gihe cyose asanga icyo yahawe ku rwego rwa mbere kiremereye ugereranyije n’imikorere y’icyaha, kabone n’iyo ku rwego rubanza yaba yaragabanyirijwe; ibi bikaba ari mu rwego rwo guhuza igihano n’uburemere bw’icyaha (Principe de la proportionnalité de la peine à l’infraction). Incamake y’ikibazo: Harerimana yafatanywe udupfunyika 27 tw’urumogi, Ubushinjacyaha bumuregera Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge bumukurikiranyeho icyaha cyo kubika no gucuruza urumogi, busaba ko ahanishwa igihano cy’igifungo cya burundu n’ihazabu ya 20 000 000 Frw, ndetse ibiyobyabwenge yafatanywe bigatwikwa. Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge rwaciye urubanza rwemeza ko Harerimana ahamwa n’icyaha cyo kubika ibiyobyabwenge, rumuhanisha igihano cy’igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya 20 000 000 Frw. Harerimana yajuririye mu Rukiko Rukuru avuga ko yahamijwe icyaha cyo kubika urumogi, kandi we icyo yemera ari icyo kurufatanwa kuko yarurangiwemo umuti wo kuvura itungo rye. Urwo Rukiko mu guca urubanza rwemeza ko ubujurire bwe nta shingiro bufite, ruhamishaho icyemezo cyafashwe mu rubanza rujuririrwa. Harerimana yajuririye mu Rukiko rw’Ubujurire avuga ko yemeye icyaha cyo gufatanwa urumogi anagisabira imbabazi, ariko Urukiko rwo rumuhamya icyaha cyo kubika urumogi, asaba ko inyito y’icyaha yahindurwa agahanirwa icyaha cyo gufatanwa urumogi kuko atafatanywe ubuhunikiro ahubwo yafatanywe udupfunyika 27 natwo yakoreshaga ku giti cye avura itungo rye ry’ingurube. Ku rundi ruhande ubushinjacyaha buvuga ko impamvu z’ubujurire zitangwa na Harerimana nta shingiro zifite, Busobanura ko n’ubwo yafatanywe ingano ntoya y’urumogi, ataribyo bigaragaza ko yari agamije kurukoresha ku giti cye nk’umuti, kuko iyo arubika agamije kurukoresha ku giti cye, atari kurubika mu mufuka w’amakara yacuruzaga, ko kandi ushinjwa yaranzwe no guhindura imvugo ku mpamvu y’urumogi yafatanwe agamije guhunga icyaha cyo kubika ibiyobyabwenge. Busaba ko nubwo uregwa atemera icyaha yagabanyirizwa igihano hashingiwe ku ngingo ya 2 y’Itegeko Nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange. Incamake y’icyemezo: 1. Umuntu wese ufatanwe ingano ntoya y’ibiyobyabwenge ntaherako ashyirwa mu cyiciro cy’ababikoresha ku giti cyabo, keretse gusa iyo nta kindi kimenyetso cyerekana ko yari afite umugambi wo kubikwirakwiza.
## Page 2
2. Nta kibuza umucamanza wo ku rwego rw’ubujurire kugabanyiriza igihano uwajuriye, mu gihe cyose asanga icyo yahawe ku rwego rwa mbere kiremereye ugereranyije n’imikorere y’icyaha, kabone n’iyo ku rwego rubanza yaba yaragabanyirijwe; ibi bikaba ari mu rwego rwo guhuza igihano n’uburemere bw’icyaha (Principe de la proportionnalité de la peine à l’infraction)”. Urubanza rwaciwe n’Urukiko Rukuru ruhindutse gusa ku birebana n’ibihano. Amategeko yashingiweho: Itegeko N° 69/2019 ryo kuwa 08/11/2019 rihindura Itegeko N° 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, ingingo ya 11 Itegeko Nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura itegeko Nº 68/2018ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange iteganya, ingingo ya 2 Imanza zifashishijwe: RPAA 00408/2020/CA; Ubushinjacyaha vs Niyitegeka Augustin alias Niyirema rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire kuwa 27/06/2022. RPAA 00436/2020/CA; Ubushinjacyaha vs Ahimpereye Ndeze Francois rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire kuwa 28/06/2022 RPAA 00406/2020/CA; Ubushinjacyaha vs Nahayo Ignace rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/10/2021 RPAA 00505/2023/CA; Ubushinjacyaha vs Uwamahoro Jeanne rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire kuwa 19/12/2024 Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA [1] Ku wa 25/7/2019 mu nzu ya Harerimana Emmanuel habonetsemo udupfunyika 27 tw'urumogi mu mufuka w'amakara yacuruzaga. Nyuma y’iperereza, Ubushinjacyaha bwaregeye Harerimana Emmanuel Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge bumukurikiranyeho icyaha cyo kubika no gucuruza ibiyobyabwenge, busaba ko ahanishwa igifungo cya burundu n’ihazabu ya 20.000.000Frw, ibiyobyabwenge byafatiriwe bigatwikwa. Harerimana Emmanuel yaburanye yemera urumogi rwafatiwe iwe, asobanura ko yari agamije kuruvurisha murumuna we wari urwaye. [2] Mu rubanza RP 01089/2019/TGI/NYGE rwaciwe kuwa 28/11/2019, Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge, rushingiye ku mvugo ya Harerimana Emmanuel imbere y’Ubugenzacyaha no ku buhamya bw’abamufashe bamushinja, rushingiye no ku nyandikomvugo y’ifatira yashyizeho umukono yemeza ko urumogi rwafatiriwe ari urwe, rwemeje ko Harerimana Emmanuel ahamwa n’icyaha cyo kubika ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi, rumuhanisha igifungo cy’imyaka makumyabiri n’itanu ( 25 ans) n’ihazabu ya miliyoni makumyabiri (20.000.000Frw). [3] Harerimana Emmanuel yajuririye Urukiko Rukuru anenga Urukiko Rwisumbuye ko rwamuhamije icyaha cyo kubika ibiyobyabwenge by’urumogi kandi icyaha yemera ari icyo
## Page 3
kurufatanwa, asobanura ko hari “vétérinaire” wari warumurangiyemo umuti w’amatungo, akaba ari muri urwo rwego yaruguze akaza kurufatanwa, asaba guhanirwa gufatanwa urumogi mu kigwi cyo kurubika. [4] Ubushinjacyaha bwasubije buvuga ko ubujurire bwa Harerimana Emmanuel nta shingiro bufite kuko arangwa no guhinduranya imvugo aho ku rwego rwa mbere yabanje kuvuga ko yafatanwe urumogi ariko atari urwe ahubwo ari ur’uwitwa Bimenyimana, mu bujurire akaba ahinduye imvugo avuga ko yarurangiwe nk’umuti w’amatungo akarubika iwe nta wundi mugambi arufitiye uretse kurukoresha nk’umuti, ko izo mvugo zose zigamije guhunga icyaha yakoze cyo kubika ibiyobyabwenge. [5] Mu rubanza RPA 00086/2020/HC/KIG rwaciwe kuwa 06/04/2023, nyuma yo gusesengura imiburanire y’impande zombi, Urukiko Rukuru rwemeje ko ubujurire bwa Harerimana Emmanuel nta shingiro bufite, rutegeka ko nta gihindutse ku mikirize y’urubanza rwajuririwe, rumuhamisha ku gifungo cy’imyaka makumyabiri n’itanu (25 ans) n’ihazabu y’amafaranga miliyoni makumyabiri (20.000.000Frw). [6] Harerimana Emmanuel yajuririye Urukiko rw’Ubujurire kuri RPAA 00352/2023/CA, ruburanishwa mu ruhame ku wa 9/12/2024 Harerimana Emmanuel yunganiwe na Me Uzabakiriho Irené naho Ubushinjacyaha buhagarariwe na Uwizeye Jean-Marie, Umushinjacyaha ku rwego rw’Igihugu. [7] Me Uzabakiriho Irené umwunganira avuga ko kuva Harerimana yafatwa yemeye icyaha cyo gufatanwa ibiyobyabwenge by’urumogi anabisabira imbabazi, ko yafatanwe ingano ntoya y’ibiyobyabwenge (27 boules) kandi ntawigeze agaragaza ko yamufatanye ubuhunikiro bwarwo (Store), asaba ko Urukiko rwahindura inyito y’icyaha, ushinjwa agahanirwa icyaha cyo gufatanwa urumogi. [8] Ubushinjacyaha bwasubije buvuga ko impamvu z’ubujurire za Harerimana nta shingiro zifite, kuko Urukiko rwasobanuye impamvu rwashingiyeho rumuhamya icyaha cyo kubika ibiyobyabwenge by’urumogi, ko n’ubwo yafatanywe ingano ntoya y’urumogi ataribyo bigaragaza ko yari agamije kurokoresha ku giti cye nk’umuti, ko iyo arubika agamije ku rukoresha ku giti cye atari kurubika mu mufuka w’amakara yacuruzaga, busaba ariko ko yagabanyirizwa ibihano kuri uru rwego kubera ari ubwa mbere akoze icyaha kandi akaba yarafatanwe ingano ntoya y’ibiyobyabwenge. [9] Urukiko ruhereye kuri izo mpaka, rurasuzuma niba Urukiko Rukuru rwarahaye inyito y’icyaha inyuranye n’ibikorwa Harerimana Emmanuel akurikiranyweho, runasuzume igihano yahanishwa. II. ISESENGURA RY’ URUBANZA
Kumenya niba Urukiko Rukuru rwaribeshye ku nyito y’icyaha Harerimana Emmanuel akurikiranyweho.
## Page 4
[10] Mu myanzuro y’ubujurire no mu miburanire ye Harerimana Emmanuel, yunganiwe na Me Uzabakiriho Irené, avuga ko yajuririye Urukiko rw’Ubujurire anenga Urukiko Rukuru ko rwamuhamije icyaha cyo kubika ibiyobyabwenge by’urumogi kandi icyaha yemera akagisabira imbabazi ari icyo kurufatanwa agamije kurukuramo umuti w’amatungo, asaba Urukiko guhindura inyito y’icyaha agahanirwa gufatanwa ibiyobyabwenge by’urumogi yemera dore ko ntawigeze agaragaza ko yamufatanye ubuhunikiro bwarwo (store) birebewe hamwe n’ingano y’urwo yafatanwe ( 27 boules ), bityo urukiko rukamurenganure rushingiye ku murongo rwatanze ugendanye no gufatanwa ibiyobwabwenge. Ku birebana n’uko urumogi rwari mu mufuka w’amakara acuruza, Harerimana Emmanuel yasobanuye ko yari yiteguye kujya kuvura ingurube ze, ko yabaye arushyize hafi kuko yabanje gukemura imvururu zari iwe mu rugo, ko iyaba yari agamije gucuruza urumogi, atari kurubika muri “boutique” ahabonwa na buri wese. [11] Me Uzabakiriho Irené avuga ko, kuba urumogi rwarasanzwe muri “boutique” bidasobanuye ko rwari urwo gucuruza kuko umucuruzi ashobora kubika aho acururiza, ibintu yaguze byo kwikoreshereza ku giti cye, asaba ko mu kugena inyito y’icyaha Urukiko rwakwita ku ngano ntoya y’ibiyobyabwenge Harerimana yafatanwe. Asaba Urukiko kurenganura uregwa rushingiye ku mirongo yatanzwe n’uru Rukiko cyane mu rubanza RPAA 00157/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/12/2023 haburana Ubushinjacyaha na Munyaribanje Vincent aho Urukiko rwatanze ikinyuranyo kiri hagati yo gufatanwa no kubika, bityo Urukiko rugahindura inyito y’icyaha, Harerimana agahanirwa gufatanwa urumogi mu kigwi cyo kurubika. [12] Ubushinjacyaha bwasubije buvuga ko impamvu z’ubujurire za Harerimana nta shingiro zifite, kuko Urukiko rwasobanuye impamvu rwashingiyeho rumuhamya icyaha cyo kubika ikiyobyabwenge cy’urumogi, nk’uko bigaragara mu gika cya 6 n’icya 7 by’urubanza rujuririrwa. Busobanura ko n’ubwo yafatanywe ingano ntoya y’urumogi, ataribyo bigaragaza ko yari agamije kurukoresha ku giti cye nk’umuti, kuko iyo arubika agamije kurukoresha ku giti cye, atari kurubika mu mufuka w’amakara yacuruzaga, ko kandi ushinjwa yaranzwe no guhindura imvugo ku mpamvu y’urumogi yafatanwe agamije guhunga icyaha cyo kubika ibiyobyabwenge. [13] Ubushinjacyaha buvuga ko, n’ubwo Harerimana atemera icyaha ngo asabe imbabazi, agahinduranya imvugo agamije kubeshya, kuba yarabitse urumogi rutari rwinshi (27boules) no kuba ari ubwa mbere aguye mu cyaha ku buryo buzwi, yagabanyirizwa igihano hashingiwe ku ngingo ya 2 y’Itegeko Nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange iteganya ko: “Iyo umucamanza yemeje impamvu nyoroshyacyaha, ashobora kugabanya igihano ku buryo bukurikira: …(a) igifungo cya burundu gishobora kugabanywa ariko ntikijye munsi y’igihano cy’igifungo cy’imyaka 15“ naho ihazabu ikaba yagabanywa kugeza kuri ¼ y’ihazabu ntoya iteganywa n’Itegeko. Bityo agahanishwa igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ya 5.000.000 frw. UKO URUKIKO RUBIBONA A. Ku birebana n’inyito y’icyaha [14] Urukiko rurasanga impamvu y’ubujurire bwa Harerimana Emmanuel muri uru Rukiko igamije guhindurirwa inyito y’icyaha agahanirwa icyaha cyo gufatanwa ibiyobyabwenge (urumogi) mu mwanya wo guhanirwa icyo kubibika agamije kubicuruza no gusaba
## Page 5
kugabanyirizwa ibihano hashingiwe ku kuba yemera icyaha, kuba aribwo bwa mbere aguye mu cyaha no ku ngano ntoya y’ibiyobyabwenge yafatanwe. [15] Urukiko rw’Ubujurire, mu rubanza RPAA 00408/2020/CA rwaciye kuwa 27/06/2022 haburana Ubushinjacyaha na Niyitegeka Augustin alias Niyirema1, rwatanze umurongo ko mu gihe nta bimenyetso simusiga bihamya ko ushinjwa acuruza ibiyobyabwenge, Urukiko rucukumbura rushingiye ku bwinshi bw’ibiyobyabwenge ushinjwa yafatanwe, urujya n’uruza rw’abantu babonetse ahafatiwe ibiyobyabwenge cyangwa imvugo z’abatangabuhamya, kugira ngo rwemeze ko ushinjwa ahamwa n’icyaha cyo gukwirakwiza ibiyobyabwenge cyangwa icyo kubikoresha ku gite cye. [16] Mu gusesengura umurongo uboneka mu rubanza RPAA 00408/2020/CA rwavuzwe haruguru, Urukiko rurasanga umuntu wese ufatanwe ingano ntoya y’ibiyobyabwenge adaherako ashyirwa mu cyiciro cy’ababikoresha ku giti cyabo, keretse gusa iyo nta kindi kimenyetso cyerakana ko yari afite umugambi wo kubikwirakwiza. [17] Urukiko rurasanga, mu manza zitandukanye harimo n’urubanza RPAA 00436/2020/CA rwaciwe kuwa 28/06/2022 haburana ubushinjacyaha na Ahimpereye Ndeze Francois uru Rukiko rwaremeje ko ikigira umuntu umucuruzi w’ibiyobyabwenge ataruko afatanwa ikiguzi cy’ibyo yacuruje cyangwa kuba afashwe ari kumwe n’umuguzi, ko ahubwo igihe cyose hari ibimenyetso byerekana ko ushinjwa yari yiteguye guha ibiyobyabwenge uwo ariwe wese ubikeneye, afatwa nk’umuntu ukwirakwiza ibiyobyabwenge kabone n’iyo nta muguzi wabonetse aho ibiyobyabwenge byafatiwe. [18] Urukiko rurasanga, mu guhamya Harerimana Emmanuel icyaha cyo kubika urumogi, Urukiko Rukuru rwarashingiye ku kuba yaraburanye yemera ko yafatanywe urumogi
1 Reba igika cya 18 cy’urubanza RPAA 00408/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire kuwa 27/06/2022 Mu busanzwe, biragoye kugaragaza ko ukurikiranywe yari afite umugambi wo gucuruza cyangwa gukwirakwiza ibiyobyabwenge, ko iyo nta bimenyetso bisanzwe bigaragaza ko ukurikiranywe yari agamije gucuruza cyangwa gukwirakwiza ibiyobyabwenge (drugs trafficking/drug distribution), ko mu kwemeza niba ibiyobyabwenge uregwa yafatanywe atari ibyo kwikoreshereza ku giti cye (consommantion personnelle/simple drug possession) ahubwo ari ibyo gucuruza cyangwa gukwirakwiza (drugs trafficking / drug distribution), hashingirwa ku bimenyetso bikurikira: kuba uregwa yafatanwa iminzani yabugenewe mu gupima, amasashe yifashishwa mu gupfunyikamo ibiyobyabwenge, amafaranga menshi bafatiye aho hantu, ahakoreshwa nk’ububiko, ubwinshi bw’ibiyobyabwenge basanze aho hantu, urujya n’uruza rw’abantu hafatiwe ibiyobyabwenge, abatangabuhamya bemeza ko uwo muntu asanzwe acuruza ibiyobyabwenge, runavuga kandi ko Ubushinjacyaha aribwo bufite inshingano zo gutanga ibyo bimenyetso byemeza ko ukurikiranywe yari agamije gucuruza cyanga gukwirakwiza ibiyobyabwenge, ko kandi mu gihe Ubushinjacyaha budashoboye kwerekana ko uregwa atarafite gusa ibiyobyabwenge, (simple drugs possession) ahubwo yabigurishije cyangwa yateganyaga kubigurisha cyangwa kubikwirakwiza ahanishwa igihano gito cyo gufatanwa ibiyobyabwenge kingana n’igifungo cy’umwaka 1 cyangwa ibiri cyangwa imirimo rusange aho kuba igihano kiremereye kingana n’igifungo cya burundu n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda arenze miliyoni makumyabiri (20.000.000 FRW) ariko atarenze miliyoni mirongo itatu (30.000.000 Frw) gihabwa ukwirakwiza cyangwa ucuruza ibiyobyabwenge bihambay”e
## Page 6
(udupfunyika 27) aho yacururizaga amakara, ku buhamya bw’abamufashe bamushinja no kuba yarashyize umukono we ku nyandiko mvugo y'ifatira ry’urumogi yafatanwe. [19] Urukiko rurasanga, mu ibazwa rye ryo ku wa 30/07/2019 imbere y’Ubushinjacyaha, Harerimana Emmanuel, yavuze ko urumogi rwafatiwe mu nzu acururizamo rwari urwa Bimenyimana Frank, ko mu gihe yasigaraga mu nzu ye (ya Harerimana), yarushyize mu mufuka w’amakara acuruzwa agamije kumugerekaho icyaha atakoze. Mu gihe Harerimana yongeraga kubazwa, yavuze ko urumogi yafatanwe ari urwe kandi ko ari umuti wo kuvura murumuna we; naho muri uru Rukiko aburana avuga ko urumogi yafatanwe ari urwe kandi ko yari agamije kuruvurisha amatungo ye. [20] Mu ibazwa rye ryo ku wa 26/07/2019, Rucamumakuba, umukuru w’umudugudu wari watabajwe na Harerimana ngo aze kumufasha gusohora Bimenyimana wari wanze kumuvira mu nzu ndetse akamusaba kumusaka ngo ataba hari icyo amwibye, uyu yasobanuye ko muri iryo sakwa aribwo habonetse urumogi ruri muri “sachet” ihishe mu mufuka w’amakara yo gucuruza, Harerimana ariwe warwivaniyemo (abisabwe na Rucamumakuba). [21] Urukiko rurasanga, imyifatire ya Harerimana Emmanuel wagiye ahindura imvugo haba ku birebana na nyiri urumogi ndetse n’icyo yari agamije, byerekana ko uyu yashakaga guhunga ingaruka z’icyaha yakoze, ashaka inzira yatuma ahanishwa igihano gitoya cyagenewe umuntu ufatanwa ibiyobyabwenge. Rurasanga kandi, kuba urumogi Harerimana avuga ko rwari urwo kuvura amatungo ye rwarafatiwe muri“boutique“ acururizamo, ruhishwe mu bindi bicuruzwa (mu mufuka w’amakara), ibi nabyo bigaragaza ko yari yiteguye kuruha uwo ari we wese waza arukeneye, bikaba bitagombera ko yari kuba yafashwe arugurisha. [22] Urukiko rurasanga, nta kosa ryakozwe n’Urukiko Rukuru mu kwemeza ko Harerimana ahamwa n’icyaha cyo kubika ibiyobyabwenge, kuko bigaragara ko yari abibitse agamije kubikwirakwiza, ariyo mpamvu ingano ntoya y’urumogi rwafatiriwe idashobora gutuma ruhindura inyito y’icyaha yahamijwe.
B. Ku bijyanye n’igihano [23] Ku birebana n’igabanyagihano ku rwego rw’ubujurire, Urukiko rw’Ubujurire rwabitanzeho umurongo mu rubanza RPAA 00406/2020/CA rwaciye ku wa 22/10/2021, haburana Ubushinjacyaha na Nahayo Ignace aho rwemeje ko nta kibuza umucamanza wo ku rwego rw’ubujurire kugabanyiriza igihano uwajuriye, mu gihe cyose asanga icyo yahawe ku rwego rwa mbere kiremereye ugereranyije n’imikorere y’icyaha, kabone n’iyo ku rwego rubanza yaba yaragabanyirijwe; ibi bikaba ari mu rwego rwo guhuza igihano n’uburemere bw’icyaha (Principe de la proportionnalité de la peine à l’infraction)”, ibi kandi bikaba bihuza n’ibivugwa mu ngingo ya 49 y’Itegeko N° 68/2018 ryavuzwe haruguru. [24] Ingingo ya 11 y’Itegeko N° 69/2019 ryo kuwa 08/11/2019 rihindura Itegeko N° 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, iteganya ko umuntu uhamwe n’icyaha cyo gutunda cyangwa gucuruza ibiyobyabwenge bihambaye ahanishwa igifungo cya burundu no gutanga ihazabu y’amafaranga atari munsi ya 20.000.000 ariko itarenze amafaranga 30.000.000.
## Page 7
[25] Ingingo ya 2 y’ itegeko Nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura itegeko Nº 68/2018ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange iteganya ko : “Iyo umucamanza yemeje impamvu nyoroshyacyaha, ashobora kugabanya igihano ku buryo bukurikira: … (a) igifungo cya burundu gishobora kugabanywa ariko ntikijye munsi y’igihano cy’igifungo cy’imyaka 15 , (…) naho igihano cy’ihazabu kikaba gishobora kugabanywa kugeza kuri 1/4 cyayo“. [26] Urukiko rw’ubujurire rurasanga, igihano cyo gufungwa imyaka 25 n’ihazabu ya miliyoni makumyabiri (20.000.000Frw) Harerimana Emmanuel yahanishijwe gikabije kuba kinini ugereranyije n’ingano y’ibiyobyabwenge uyu yafatanywe ( udupfunyika 27 tw’urumogi) ndetse no kuba aribwo bwa mbere ahamijwe icyaha n’inkiko, nta n’izindi mpamvu zagaragajwe zongera ububi bw’icyaha, bityo iki gihano kikaba kigomba kugabanywa no guhuzwa n’uburemere bw’icyaha ashinjwa. [27] Mu kumenya igihano Harerimana Emmanuel yahanishwa, Urukiko rw’Ubujurire rurasanga hari izindi manza ruheruka guca ku bantu bagize imikorere y’icyaha ijya gusa n’iya Harerimana, muri zo hari nk’urubanza RPAA 00505/2023/CA rwaciwe kuwa 19/12/2024 haburana ubushinjacyaha na Uwamahoro Jeanne wafatanwe udupfunyika 40 tw’urumogi, Urukiko rwamuhanishije igifungo cy’imyaka cumi n’itandatu (16 ans) n’ihazabyu ya 5.000.000 kubera ko yafatanwe ingano ntoya y’ibiyobyabwenge by’urumogi. [28] Mu rwego rwo gusanisha imihanire ku bantu bakoze icyaha ku buryo bumwe, rurasanga, Harerimana uhamwa n’icyaha cyo kubika ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi bingana n’udupfunyika 27 nawe agomba kugabanyirizwa ibihano, agahanishwa igifungo cy’imyaka cumi n’itandatu (16ans) no gutanga ihazabu y’amafaranga 5.000.000 mu mwanya w’igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu y’amafaranga 20.000.000 yahanishijwe mu rubanza rujuririrwa. III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [29] Rwemeje ko urubanza RPA 00086/2020/HC/KIG rwaciwe n’Urukiko Rukuru kuwa 06/04/2023, ruhindutse gusa ku birebana n’ibihano. [30] Rwemeje ko Harerimana Emmanuel ahanishwa igifungo cy’imyaka cumi n’itandatu (16 ans) no gutanga ihazabu y’amafaranga miliyoni eshanu (5.000.000) ku cyaha cyo gufatanwa no kugurisha ibiyobyabwenge kimuhama. [31] Rutegetse ko Harerimana Emmanuel asonerwa amagarama y’urubanza kuko aburana afunzwe.