Download PDF

Rwanda Criminal

Court of Appeal

UBUSHINJACYAHA vs IRADUKUNDA

On this page

Professional case brief

Research organized from the available case record

Source document

01

Holding and result

The appeal was dismissed because the sentence imposed (16 years imprisonment and a fine of 5,000,000 RWF) was found to be appropriate, proportionate to the gravity and circumstances of the offense, and within the range prescribed by the new, more lenient law. The court is not compelled to further reduce the sentence solely because a new law prescribes a lower minimum penalty.

Court disposition

Appeal dismissed; lower court judgment affirmed.

Orders

  • The appeal of Iradukunda Samuel is dismissed as unfounded.
  • The judgment of the High Court, Rusizi Chamber, case no. RPA 00254/2020/HC/RSZ of 02/02/2023, is upheld.
  • Iradukunda Samuel is exempted from paying court costs as he is in custody.

02

Material facts

Parties

Ubushinjacyaha

Prosecution Counsel: Habineza Jean Damascène

Iradukunda Samuel

Defendant Counsel: Me Ntazika Nehemie

Amounts and remedies

  • Imprisonment (years): 16
  • Fine Imposed: RWF 5,000,000

03

Procedural history

  1. Posture

    Criminal Appeal / Final Appellate Judgment

04

Questions and positions

Legal issues

Whether the sentence imposed on Iradukunda Samuel should be further reduced in light of new, more lenient legislation and mitigating circumstances

Party arguments

Applicant
Iradukunda Samuel argued that the sentence of 16 years imprisonment and a fine of 5,000,000 RWF was excessive given his admission of guilt and mitigating circumstances. He requested a reduction to 7 years and 6 months imprisonment and a fine of 1,250,000 RWF, relying on Article 2(b) and (d) of Law No. 059/2023 and precedent from RPAA 00006/2023/CA.
Respondent
The prosecution argued that the sentence had already been sufficiently reduced at first instance, reflecting the seriousness of the crime. However, it acknowledged that under the new law, a further reduction could be considered, proposing 8 years imprisonment and a fine of 1,250,000 RWF.

05

Court’s reasoning

  1. 01

    Law No. 68/2018 as amended by Law No. 059/2023, Article 49 and 170; Supreme Court and Court of Appeal precedents

    In criminal cases, the court applies the law most favorable to the accused, but reduction of sentence for mitigating circumstances is at the court's discretion, considering the gravity and consequences of the offense, within the limits set by the new law.

  2. 02

    RPAA 0021/14/CS - RPAA 0022/14/CS; RPAA 00752/2021/CA; RPAA 00199/2023/CA

    The court is not obliged to reduce the sentence to the minimum provided by the new law if the sentence imposed is already appropriate and within the new statutory range.

06

Ratio, limits and disposition

Ratio decidendi

The appeal was dismissed because the sentence imposed (16 years imprisonment and a fine of 5,000,000 RWF) was found to be appropriate, proportionate to the gravity and circumstances of the offense, and within the range prescribed by the new, more lenient law. The court is not compelled to further reduce the sentence solely because a new law prescribes a lower minimum penalty.

Obiter and limits

  • The court reiterated that even when a new, more lenient law is enacted, the reduction of sentence for mitigating circumstances remains at the court's discretion, and the court may refuse further reduction if the sentence is already appropriate.

Court disposition

Appeal dismissed; lower court judgment affirmed.

  • The appeal of Iradukunda Samuel is dismissed as unfounded.
  • The judgment of the High Court, Rusizi Chamber, case no. RPA 00254/2020/HC/RSZ of 02/02/2023, is upheld.
  • Iradukunda Samuel is exempted from paying court costs as he is in custody.

Source and reliance status

Court of Appeal · 28 November 2024

This page organises the available record for research. Confirm quotations, current status, and subsequent treatment against the official source before relying on the case.

Judgment reading view

Judgment text

The complete available source text.

Source document

Court of Appeal

Criminal· 28 November 2024

RPAA 00139/2023/CA

UBUSHINJACYAHA vs IRADUKUNDA

- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2024-11-28 - Case/document no.: RPAA 00139/2023/CA - Collection: Court of Appeal

Text

Page 1

UBUSHINJACYAHA vs IRADUKUNDA [Rwanda URUKIKO RUKURU – RPAA 00139/2023/CA (Umugwaneza P.J.) 28 Ugushyingo 2024] Amategeko yerekeye imanza nshinjabyaha – Itegeko rikurikizwa mu gihe hari amategeko abiri ahana – Igihano – Ihame mu mategeko nuko mu manza nshinjabyaha Urukiko rukurikiza itegeko ryorohereza uregwa, ariko ku birebana n’igabanya ry’igihano kubera impamvu nyoroshyacyaha, n’ubwo itegeko rishya ryaba riteganya igihano cyoroheje, Urukiko ntiruhita rumuha igihano gito giteganyijwe mu itegeko rishya, ahubwo rugabanya igihano mu bushishozi bwarwo rurebye uburemere bw’icyaha, ndetse n’ingaruka zacyo, rugatanga igihano gikwiranye n’icyaha cyakozwe, mu mbago z’igihano giteganywa n’itegeko rishya. Incamake y’ikibazo: Uru rubanza rwatangiriye mu Rukiko Rwisumbuye rwa Rusizi, Ubushinjacyaha bukurikiranye uregwa ku cyaha cyo kwiba yitwaje intwaro kandi akayikoresha, nyuma yaho uregwa ahuye nuwitwa Nsengimana arimo gucuruza ubuconsho, amubwira ko ashaka kugura sharigeri ya telefone, bumvikana amafaranga ibihumbi bibiri (2.000 Frw), mu gihe Nsengimana yunamye ari gufungura igikapu ngo akuremo iyo sharigeri uregwa amukubita umupanga mu mutwe, yunamutse arongera awumukubita ku itama agwa hasi, uregwa amutwara amafaranga ibihumbi mirongo itatu (30.000 Frw) yari afite n’ibindi bintu binyuranye yacuruzaga. Uregwa yaburanye yemera icyaha asaba imbabazi no kugabanyirizwa ibihano. Urwo Rukiko

rwaciye urubanza rwemeza ko ahamwa n’icyaha cyo kwiba yitwaje intwaro kandi akayikoresha, rumuhanisha igifungo cy’imyaka cumi n’itandatu (16 ans) n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda miliyoni eshanu (5.000.000 Frws). Uregwa yajuririye imikirize y’urwo rubanza mu Rukiko Rukuru, Urugereko rwa Rusizi, avuga ko yahanishijwe igihano kirekire kandi icyaha yakoze anemera ari icyo gukubita no gukomeretsa, asaba imbabazi no kugabanyirizwa igihano. Urwo Rukiko narwo rwaciye urubanza rusanga atakongera kugabanyirizwa igihano kuko ku rwego rwa mbere yagabanyirijwe bihagije agahabwa igihano gikwiranye n’uburemere bw’icyaha yakoze. Uregwa yarongeye ajuririra Urukiko rw’Ubujurire avuga ko yahanishijwe igihano kiremereye kandi yaraburanye yemera icyaha, asaba ko icyo gihano cyagabanywa, kikagera ku gihano cy’igifungo cy’imyaka irindwi (7) n’amezi atandatu (6) n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda miliyoni imwe n’ibihumbi magana abiri na mirongo itanu (1.250.000 Frw), ko hashingirwa ku ngingo ya 2, agace ka (b) na (d) y’Itegeko N° 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, no ku murongo watanzwe n’Urukiko rw’Ubujurire mu rubanza RPAA 00006/2023/CA, rwaciwe ku wa 29/12/2023 haburana Ubushinjacyaha na Bahati. Ubushinjacyaha bwo buburana buvuga ko uwajuriye atakabaye yongera kugabanyirizwa igihano kuko yagabanyirijwe igihano

kugeza ku gihano gito giteganyirijwe icyaha yakoze cyo kwiba yitwaje intwaro akanayikoresha, ariko ko nyuma y’uko ajuriye hasohotse Itegeko Nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange rigabanya igihano kurusha iryakoreshwga mbere. Buvuga ko hashingiwe kuri iryo tegeko yakongera kugabanyirizwa ibihano, agahanishwa igifungo cy’imyaka umunani (8) n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda miliyoni imwe n’ibihumbi magana abiri na mirongo itanu (1.250.000 Frw). Incamake y’icyemezo: Ihame mu mategeko nuko mu manza nshinjabyaha Urukiko rukurikiza itegeko ryorohereza uregwa, ariko ku birebana n’igabanya ry’igihano kubera impamvu nyoroshyacyaha, n’ubwo itegeko rishya ryaba riteganya igihano cyoroheje, Urukiko ntiruhita rumuha igihano gito giteganyijwe mu itegeko rishya, ahubwo rugabanya igihano mu bushishozi bwarwo rurebye uburemere bw’icyaha, ndetse n’ingaruka zacyo, rugatanga igihano gikwiranye n’icyaha cyakozwe, mu mbago z’igihano giteganywa n’itegeko rishya.

Page 2

Amategeko yakoreshejwe: Itegeko N° 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange nk’uko ryahinduwe kugeza ubu, ingingo ya 49 n’iya170. Imanza zifashishijwe: Ubushinjacyaha vs. Ntabanganyimana Félicien n’undi, RPAA 0021/14/CS - RPAA 0022/14/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 13/10/2017. Ubushinjacyaha vs. Ndayambaje Eugène, RPAA 00752/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/02/2024. Ubushinjacyaha vs. Niyigenabyose Ezechiel, RPAA 00199/2023/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 25/06/2024. Ubujurire nta shingiro bufite.

Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA [1] Ku wa 27/12/2019 ahagana saa moya n’igice z’ijoro (19h:30), Iradukunda Samuel yahuye na Nsengimana Aaron arimo gucuruza ubuconsho, amubwira ko ashaka kugura sharigeri ya telefone, bumvikana amafaranga ibihumbi bibiri (2.000 Frw), mu gihe Nsengimana Aaron yunamye ari gufungura igikapu ngo akuremo iyo sharigeri Iradukunda Samuel amukubita umupanga mu mutwe, yunamutse arongera awumukubita ku itama agwa hasi, Iradukunda Samuel amutwara amafaranga ibihumbi mirongo itatu (30.000 Frw) yari afite n’ibindi bintu binyuranye yacuruzaga, amukururira mu murima uhinzemo ibigori arigendera, Nsengimana Aaron aza kuhakurwa n’abumvise ataka, ajyanwa kwa muganga avirirana amaraso. [2] Iperereza rirangiye, Ubushinjacyaha bwakurikiranyeho Iradukunda Samuel icyaha cyo kwiba yitwaje intwaro kandi akayikoresha, bumuregera Urukiko Rwisumbuye rwa Rusizi, busaba kwemeza ko kimuhama agahanishwa igifungo cy’imyaka makumyabiri (20 ans) n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda miliyoni zirindwi (7.000.000 Frw). [3] Iradukunda Samuel yaburanye yemera icyaha aregwa, avuga ko yahuye na Nsengimana Aaron arimo gucuruzaga ibintu bitandukanye amubwira ko ashaka kugura sharigeri ya telefone, mu gihe yunamye kugira ngo ayimushakire amutema akoresheje umuhoro agamije kumwambura telefone; asaba imbabazi no kugabanyirizwa ibihano. [4] Mu rubanza N° RP 00032/2020/TGI/RSZ rwaciwe ku wa

23/07/2020, Urukiko Rwisumbuye rwa Rusizi, rushingiye ku kwemera icyaha kwa Iradukunda Samuel, imvugo z’abatangabuhamya batandukanye bamushinja, raporo y’inzego z’ibanze, inyandikomvugo y’ifatira rya telephone Iradukunda Samuel yafatanywe na raporo ya muganga igaragaza uburyo Nsengimana Aaron yakomeretse; rwemeje ko Iradukunda Samuel ahamwa n’icyaha cyo kwiba yitwaje intwaro kandi akayikoresha, rumuhanisha igifungo cy’imyaka cumi n’itandatu (16 ans) n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda miliyoni eshanu (5.000.000 Frws), rumugabanyirije igihano kubera ko yireze akemera icyaha, no kuba ari ubwa mbere akurikiranywe mu nkiko. [5] Iradukunda Samuel yajuririye urwo rubanza mu Rukiko Rukuru, Urugereko rwa Rusizi, avuga ko yahanishijwe igihano kirekire kandi icyaha yakoze anemera ari icyo gukubita no gukomeretsa, asaba imbabazi no kugabanyirizwa igihano kuko icyaha yakoze acyemera. Uhagarariye Ubushinjacyaha yavuze

Page 3

ko kuba Iradukunda Samuel yumva yakurikiranwaho icyaha cyo gukubita no gukomeretsa, ari uko yibwira ko aricyo gifite ibihano bito, kuko aburana ku rwego rwa mbere yiyemereye icyaha cyo kwiba yitwaje intwaro anasobanura uko yagikoze, asobanura uburyo yatemye Nsengimana Aaron kugira ngo abone uko amwiba telefone, abisabira imbabazi no kugabanyirizwa ibihano, ko rero nta mpamvu ihari yatuma ajurira asaba guhindura inyito y’icyaha, naho ku bijyanye no kugabanyitizwa igihano, avuga ko Iradukunda Samuel atakongera kugabanyirizwa igihano kuko yagabanyirijwe bihagije. [6] Mu rubanza N° RPA 00254/2020/HC/RSZ rwaciwe ku wa 02/02/2023, Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Rusizi rwasanze Iradukunda Samuel akomeza guhamwa n’icyaha cyo kwiba yitwaje intwaro kandi akayikoresha. Rwasanze kandi atakongera kugabanyirizwa igihano kuko ku rwego rwa mbere yagabanyirijwe bihagije agahabwa igihano gikwiranye n’uburemere bw’icyaha yakoze. [7] Iradukunda Samuel yajuririye Urukiko rw’Ubujurire, urubanza ruhabwa N° RPAA 00139/2023/CA, ruburanishwa mu ruhame ku wa 13/11/2024, Iradukunda Samuel yunganiwe na Me Ntazika Nehemie, Ubushinjacyaha buhagarariwe na Habineza Jean Damascène, Umushinjacyaha ku rwego rw’Igihugu. [8] Mu myanzuro y’ubujurire no mu miburanire, Iradukunda Samuel n’umwunganira bavuga ko yahanishijwe igihano kiremereye kandi yaraburanye yemera icyaha, bagasaba ko icyo

gihano cyagabanywa. [9] Uhagarariye Ubushinjacyaha avuga ko Iradukunda Samuel yagabanyirijwe ibihano kugeza ku gihano gito giteganyirijwe icyaha yakoze ku buryo atakabaye yongera kugabanyirizwa, ariko ko nyuma y’uko ajuriye hasohotse Itegeko Nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, rigabanya igihano biruseho, bityo ko hashingiwe kuri iryo Tegeko Iradukunda Samuel yakongera kugabanyirizwa igihano. [10] Muri uru rubanza hagiye gusuzumwa ikibazo cyo kumenya niba igihano Iradukunda Samuel yahanishijwe cyakongera kugabanywa. II. ISESENGURA RY’IKIBAZO KIGIZE URU RUBANZA  Ibyerekeye kumenya niba igihano Iradukunda Samuel yahanishijwe cyakongera kugabanywa. [11] Iradukunda Samuel n’umwunganira bavuga ko yahanishijwe igihano kiremereye cy’igifungo cy’imyaka cumi n’itandatu (16) n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda miliyoni eshanu (5.000.000 Frw) kandi yaraburanye yemera icyaha aregwa, bagasaba ko icyo gihano cyagabanywa. [12] Ku bijyanye n’amategeko yashingirwaho, basaba ko hashingirwa ku ngingo ya 2, agace ka (b) na (d) y’Itegeko N° 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange1, no ku murongo watanzwe n’Urukiko rw’Ubujurire mu rubanza N° RPAA 00006/2023/CA, rwaciwe ku wa 29/12/2023 haburana Ubushinjacyaha na Bahati Emmanuel (igika cya 28)2, maze igihano Iradukunda Samuel yahanishijwe cy’igifungo cy’imyaka cumi n’itandatu

1 Ivuga ko “Iyo umucamanza yemeje impamvu nyoroshyacyaha, ashobora kugabanya igihano ku buryo bukurikira: (b) igifungo kimara igihe kizwi kiva ku mezi 6 kuzamura gishobora kugabanywa, ariko ntikijye munsi ya kimwe cya kabiri cy’igihano gito giteganyirijwe icyaha cyakozwe; (d) igihano cy’ihazabu gishobora kugabanywa kugeza kuri kimwe cya kane cy’igihano cy’ihazabu gito giteganyirijwe icyaha cyakozwe”. 2 uvuga ko: “Iyo abaregwa nta kindi banenga urubanza rwajuririwe uretse kuvuga gusa ko batagabanyirijwe bihagije, buri mucamanza ku rwego urwo arirwo rwose, yemerewe gutanga igihano mu bushishozi bwe kijyanye n’uburemere bw’icyaha ndetse n’ingaruka zacyo ariko ko mu bujurire, Umucamanza agomba kuzirikana ko yemerewe gusa guhindura igihano cyatanzwe

Page 4

(16) n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda miliyoni eshanu (5.000.000 Frw) kigabanywa kugeza ku gifungo cy’imyaka irindwi (7) n’amezi atandatu (6) n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda miliyoni imwe n’ibihumbi magana abiri na mirongo itanu (1.250.000 Frw). [13] Uhagarariye Ubushinjacyaha avuga ko Iradukunda Samuel yagabanyirijwe igihano kugeza ku gihano gito giteganyirijwe icyaha yakoze cyo kwiba yitwaje intwaro akanayikoresha nk’uko byasobanuwe mu gika cya 12 cy’urubanza rujuririrwa, bityo akaba atakabaye yongera kugabanyirizwa igihano. Ariko ko nyuma y’uko ajuriye hasohotse Itegeko Nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange rigabanya igihano kurusha iryakoreshwga mbere, aho mu ngingo yaryo ya 2 riteganya ko iyo umucamanza yemeje impamvu nyoroshyacyaha, igifungo kimara igihe kizwi kiva ku mezi 6 kuzamura gishobora kugabanywa ariko ntikijye munsi ya kimwe cya kabiri cy’igihano gito giteganyirijwe icyaha cyakozwe. [14] Ko rero hashingiwe kuri iyo ngingo Iradukunda Samuel yakongera kugabanyirizwa ibihano, agahanishwa igifungo cy’imyaka umunani (8) n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda miliyoni imwe n’ibihumbi magana abiri na mirongo itanu (1.250.000 Frw), kuko aricyo gikwiranye n’uburemere bw’icyaha yakoze, uburyo yagikozemo (aho yatemye Nsengimana Aaron mu mutwe kugira ngo abone uko amwiba terefoni ye), ndetse n’imibereho ye bwite (nk’umuntu wari usanzwe aragira amatungo) nk’uko biteganywa n’ingingo ya 493, igika cya mbere y’Itegeko N° 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange.

UKO URUKIKO RUBIBONA [15] Ku bijyanye n’icyaha cyo kwiba witwaje intwaro ikanakoreshwa, ingingo ya 170, igika cya 3, agace ka 2° y’Itegeko N° 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange nk’uko ryahinduwe kugeza ubu, iteganya ko uwahamwe n’icyaha cyo kwiba yitwaje intwaro kandi akayikoresha, ahanishwa igifungo kirenze imyaka cumi n’itanu (15) ariko kitarenze imyaka makumyabiri (20) n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi ya miliyoni eshanu (5.000.000 Frw) ariko atarenze miliyoni zirindwi (7.000.000 Frw). [16] Ku bijyanye n’itangwa ry’ibihano, ingingo ya 49, igika cya mbere y’Itegeko N° 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange nk’uko ryahinduwe kugeza ubu ivuga ko “Umucamanza atanga igihano akurikije uburemere bw'icyaha, ingaruka icyaha cyateye, impamvu zatumye agikora, uko uwagikoze yari asanzwe yitwara, imibereho ye bwite n’uburyo icyaha cyakozwemo”. [17] Mu rubanza N° RPAA 0021/14/CS - Nº RPAA 0022/14/CS4, Urukiko rw’Ikirenga rwemeje ko “Urukiko rudategetswe kugabanya igihano niyo hari impamvu nyoroshyacyaha, ahubwo rugena igihano mu bushishozi bwarwo rurebye imikorere y’icyaha uregwa akurikiranyweho cyangwa uburyo cyakozwemo”. Naho mu rubanza N° RPAA 00752/2021/CA rwaciwe ku wa 28/02/2024 Ubushinjacyaha buburana na Ndayambaje Eugène, Urukiko rw’Ubujurire rwemeje ko “Ihame mu mategeko ari uko mu manza nshinjabyaha

Urukiko rukurikiza itegeko ryorohereza uregwa, ariko ku birebana n’igabanya ry’igihano kubera impamvu nyoroshyacyaha, n’ubwo itegeko rishya ryaba riteganya igihano cyoroheje, Urukiko ntiruhita rumuha igihano gito giteganyijwe mu itegeko rishya, ahubwo rugabanya igihano mu bushishozi bwarwo rurebye uburemere bw’icyaha, ndetse n’ingaruka zacyo, rugatanga igihano gikwiranye n’icyaha cyakozwe, mu mbago z’igihano giteganywa n’itegeko rishya. Bivuze ko Urukiko rushobora

mu Rukiko rubanza, ari uko amaze kugaragaza ko urwo Rukiko rwaba rwarakoresheje itegeko cyangwa ubushishozi bwarwo nabi mu gutanga icyo gihano” 3 Iteganya ko “umucamanza atanga igihano akurikije uburemere bw’icyaha, ingaruka icyaha cyateye, impamvu zatumye agikora, uko uwagikoze yari asanzwe yitwara, imibereho ye bwite n’uburyo icyaha cyakozwemo” 4Reba igika cya 14 cy’urubanza cy’urubanza n° RPAA 0021/14/CS - n° RPAA 0022/14/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 13/10/2017, haburana Ubushinjacyaha na Ntabanganyimana Félicien n’undi.

Page 5

kwanga kongera kumugabanyiriza igihano yahanishijwe mu gihe rusanga kiri mu rugero (fourchette) rw’igiteganywa n’Itegeko rishya kandi gikwiranye n’icyaha yakoze”. [18] Imirongo yatanzwe mu manza zimaze kuvugwa haruguru, ni nayo yashingiweho n’uru Rukiko mu manza zitandukanye rwaciye, harimourubanza N° RPAA 00199/2023/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 25/06/2024 rw’Ubushinjacyaha na Niyigenabyose Ezechiel (igika cya 21 - 23), ikaba ari nayo igiye gukurikizwa muri uru rubanza. [19] Kopi y’urubanza rujuririrwa mu gika cya 12 n’icya 13, igaragaza ko Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Rusizi, rwasanze Iradukunda Samuel atakongera kugabanyirizwa igihano kuko ku rwego rwa mbere yaragabanyirijwe bihagije ahanishwa igihano gikwiranye n’uburemere bw’icyaha yakoze kubera ko icyaha yakoze gihanishwa igifungo kirenze imyaka cumi n’itanu (15) ariko itarenze imyaka makumyabiri (20) n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi ya miliyoni eshanu (5.000.000 Frw) ariko atarenga miliyoni zirindwi (7.000.000 Frw), akaba yarahanishijwe igifungo cy’imyaka cumi n’itandatu (16) n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda miliyoni eshanu (5.000.000 Frw), kandi impamvu ashingiraho asaba kugabanyirizwa igihano zikaba zaritaweho n’Urukiko rubanza. [20] Urukiko rw’ubujurire rushingiye ku ngingo ya 49 y’Itegeko n° 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 ryavuzwe haruguru no ku rubanza N° RPAA 0021/14/CS - nº RPAA 0022/14/CS

rwavuzwe haruguru, ruremeranywa n’ibyemejwe n’Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Rusizi ko Iradukunda Samuel atakongera kugabanyirizwa igihano kuko ku rwego rwa mbere yagabanyirijwe bihagije ahanishwa igihano gikwiranye n’uburemere bw’icyaha yakoze, kuko harebwe uburemere bw’icyaha yakoze cyo kwiba yitwaje intwaro akanayikoresha, uburyo yagikoze n’ingaruka cyagize k’uwo yagikoreye, aho yashutse Nsengimana Aaron ngo amugurishe sharijeri ya telefone, yabona yunamye agiye kuyimuha akamukubita umuhoro mu mutwe, yakunamuka akongera kuwumukubita mu maso kugira ngo abone uko amwambura ibyo yari afite, harebwe n’amafato ari muri dosiye agaragaza uburyo Nsengimana Aaron afite ibikomere byinshi mu mutwe, ku matama, ku izuro no kujisho, ndetse bikanashimangirwa na raporo ya muganga nayo yemeza ko uyu afite ibikomere byinshi; igihano yahanishijwe cyo gufungwa imyaka cumi n’itandatu (16) n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda miliyoni eshanu (5.000.000 Frw) aricyo gikwiye, kikaba kitakongera kugabanywa kubera impamvu nyoroshyacyaha iyo ariyo yose. [21] Ku bijyanye imiburanire ya Iradukunda Samuel n’umwunganira ndetse bakaba bayihuriyeho n’ubushinjacyaha y’uko yakongera kugabanyirizwa igihano hashingiwe ku Itegeko N° 59/2023 ryo ku wa 04/12/2023 ryavuzwe haruguru, Urukiko rw’Ubujurire rushingiye ku murongo watanzwe mu rubanza N° RPAA 00752/2021/CA rwavuzwe haruguru, rurasanga nta shingiro ifite kuko

n’ubwo Itegeko rishya ryaba riteganya igihano cyoroheje, Urukiko rudategetswe guhita rugabanya igihano uregwa yahanishijwe kugeza ku gihano gito giteganyirijwe icyaha aregwa mu Itegeko rishya, ahubwo mu bushishozi bwarwo rureba n’iba igihano cyatanzwe aricyo gikwiye rukaba rwakigabanya cyangwa ntirukigabanye mu gihe rusanga kiri mu rugero (fourchette) rw’igiteganywa n’Itegeko rishya kandi gikwiranye n’icyaha cyakozwe. [22] Ku bijyanye na none n’imiburanire ya Iradukunda Samuel n’umwunganira y’uko hakwiye gushingirwa ku rubanza N° RPAA 00006/2023/CA, Iradukunda Samuel akagabanirizwa ibihano, Urukiko rw’Ubujurire rurasanga nayo nta shingiro ifite kuko muri urwo rubanza, Urukiko rw’Ubujurire rwasanze igihano Bahati Etienne yahanishijwe n’inkiko zibanza kidakwiranye n’uburemere bw’icyaha yakoze, maze rurakigabanya. Bitandukanye no muri uru rubanza kuko ho Urukiko rusanga igahano cyatanze kiberebewe hamwe n’uburemere bw’icayaha cyakozwe, aricyo gikwiye. [23] Kubera impamvu zimaze gusobanurwa mu bika bibanziriza iki, Urukiko rw’Ubujurire rurasanga ubujurire bwa Iradukunda Samuel nta shingiro bufite, urubanza yajuririre rukaba rudahindutse. I. ICYEMEZO CY’URUKIKO

Page 6

[24] Rwemeje ko ubujurire bwa Iradukunda Samuel nta shingiro bufite; [25] Rwemeje ko urubanza N° RPA 00254/2020/HC/RSZ rwaciwe n’Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Rusizi ku wa 02/02/2023, rudahindutse; [26] Rutegetse ko Iradukunda Samuel asonewe gutanga amagarama y’urubanza kuko aburana bafunze.

Source wording is retained. Consult the source document for its original formatting and pagination.

Authorities

Authorities used by the court

Cases, legislation, regulations, and constitutional provisions identified in the available record.

Ubushinjacyaha vs. Ntabanganyimana Félicien et al., RPAA 0021/14/CS - RPAA 0022/14/CS (Supreme Court, 13/10/2017)

Case cited

Ubushinjacyaha vs. Ndayambaje Eugène, RPAA 00752/2021/CA (Court of Appeal, 28/02/2024)

Case cited

Ubushinjacyaha vs. Niyigenabyose Ezechiel, RPAA 00199/2023/CA (Court of Appeal, 25/06/2024)

Case cited

Ubushinjacyaha vs. Bahati Emmanuel, RPAA 00006/2023/CA (Court of Appeal, 29/12/2023)

Case cited

Law No. 68/2018 of 30/08/2018 as amended, especially Articles 49 and 170

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Law No. 059/2023 of 04/12/2023 amending Law No. 68/2018

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Case-aware research

Ask AI about this case

The judgment and available research above are public. New questions open in a separate private conversation grounded in this case.

About this LexChat collection

This page organizes the available case record for research. Verify quotations, current status, and subsequent treatment against the source document. Corrections can be reported to hello@esheria.ai.

Legal information, not legal advice. Research summaries do not replace the judgment.