iramiro clinic v kambali
The Court of Appeal found that Iramiro Clinic failed to demonstrate that the High Court relied on a non-existent law in its decision; the laws cited by the High Court were in force at the time. Therefore, the second appeal was not within the jurisdiction of the Court of Appeal under Article 52(2)(3°) of Law No 30/2018.
Source-derived case information.
- Citation
- RCAA 00006/2022/CA
- Parties
- Appellant: Iramiro Clinic; Respondent: Kambali Bigishiro
- Court
- Court of Appeal
- Jurisdiction
- Rwanda
- Judgment Date
- 9 September 2022
- Case Number
- RCAA 00006/2022/CA
- Procedural Posture
- Civil Appeal / Court of Appeal Second Appeal, Jurisdictional Challenge
- Outcome
- appeal dismissed for lack of jurisdiction
- Legal Topics
- Jurisdiction of Appellate Courts, Repealed Law and Its Effect, Compensation in Contracts, Legal Fees and Costs
- Source Language
- rw
Source-derived case record
Summary, issues, holding and outcome
More case intelligence is available
Unlock the full research layer for this judgment.
Parties
Iramiro Clinic
Appellant
Kambali Bigishiro
Respondent
Procedural Posture
Civil Appeal / Court of Appeal Second Appeal, Jurisdictional Challenge
Legal Issues
- 1 Whether the Court of Appeal has jurisdiction to hear a second appeal based on alleged reliance on a non-existent law by the High Court
- 2 Whether the High Court relied on a non-existent law in its decision
- 3 Entitlement to legal fees and costs
Ratio Decidendi
The Court of Appeal found that Iramiro Clinic failed to demonstrate that the High Court relied on a non-existent law in its decision; the laws cited by the High Court were in force at the time. Therefore, the second appeal was not within the jurisdiction of the Court of Appeal under Article 52(2)(3°) of Law No 30/2018.
Court Disposition
appeal dismissed for lack of jurisdiction
Orders
- Iramiro Clinic's second appeal is dismissed for lack of jurisdiction.
- Iramiro Clinic is ordered to pay Kambali Bigishiro 600,000 Frw for legal fees and costs at this level.
Full Case Text
Judgment text and source record
19 paragraphs
# iramiro clinic v kambali
- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2022-09-09 - Case/document no.: RCAA 00006/2022/CA - Collection: Court of Appeal
## Text
## Page 1
IRAMIRO CLINIC V KAMBALI BIGISHIRO [Rwanda URUKIKO RW’UBUJURIRE – RCAA 00006/2022/CA (Kamere, P.J.) 09 Nzeri 2022] Itegeko rigena ububasha bw’Inkiko – ububasha bw’Urukiko rw’ubujurire – Ubujurire bwa kabiri – Itegeko ritariho – Ishingiro ry’ububasha bw’Urukiko rw’Ubujurire ku bujurire bwa kabiri, ku bijyanye n’Itegeko ritariho, rireberwa mu ikoreshwa mu rubanza rujuririrwa bwa kabiri ry’Itegeko ryaba ryaravanyweho, ritaratangira gukoreshwa cyangwa se ritarabaho. Imiterere y’ikibazo : Uru rubanza rwatangiye Kambali Bigishiro arega Iramiro Clinic mu Rukiko Rwisumbiiye rwa Gasabo asaba kwishyurwa 35.500 US dollars yasigaye atishyuwe ku masezerano y’ubugure bw’umutungo utimukanwa yagiranye na Iramiro Clinic, iyi nayo yireguye ivuga ko yarangije kwishyura ahubwo ko yanarengeje ubwishyu kuko yishyuye 187.000.000Frw kandi yaragombaga kwishyura 140.000.000Frw nk’uko byari biteganyijwe mu masezerano. Urukiko Rwisumbuye rwa Gasabo mu rubanza RC00499/2019/TGI GSBO rwemeje ko Iramiro Clinic ifite ishingiro ku bijyanye n’uko yishyuye amafaranga y’ikirenga, rwemeza ku rundi ruhande ko 35.500USD Iramiro Clinic yemeye nk’umwenda ibereyemo Kambali Bigishiro igomba kuyishyura, rutegeka ko habaho guhwanya imyenda (compensation). Rwemeza ko Kambali Bigishiro agomba gusubiza Iramiro Clinic ikinyuranyo kingana na 17.000.000Frw ariko nayo yakurwamo indishyi zitandukanye agasubiza 3.958.690Frw. Kambali Bigishiro ntiyishimiye imikirize y’urwo rubanza, arujurira mu Rukiko Rukuru, anenga kuba Urukiko Rwisumbuye rwa Gasabo rwaremeje ko yishyuwe 47.000.000Frw kandi atarayishyuwe. Iramiro Clinic yatanze bujurire bwuririye ku bundi nayo inenga kuba Urukiko rwaremeje ko ibereyemo Kambali Bigishiro 35.500US Dollars. Urukiko Rukuru mu rubanza RCA00304/2020/HC/KIG, rwemeje ko ubujurire bwa Kambali Bigishiro bufite ishingiro, ko ubujurire bwuririye ku bundi bwatanzwe na Iramiro Clinic nta shingiro bufite, rutegeka ko Kambali Bigishiro atagomba kwishyuzwa umwenda wa 47.000.000Frw kuko ntacyo rushingiyeho, rutegeka Iramiro Clinic kwishyura Kambali Bigishiro 30.000.000Frw avugwa mu nyandiko yiswe “Reconnaissance de dette”. rutegeka kandi Iramiro Clinic guha Kambali Bigishiro indishyi zitandukanye. Iramiro Clinic ntiyishimiye imikirize yurwo rubanza irujuririra mu Rukiko rw’Ubujurire, uyihagarariye avuga ko Urukiko Rukuru rwabogamye ku buryo bugaragarira buri wese, kuko rwafashe ku rubanza rumwe ibyemezo bibiri bivuguruzanya rugasimbuza mu buryo butumvikana inyandikomvugo y’isomwa ry’urubanza yo ku wa 27/01/2022 (urubanza rwagombaga gusomerwaho) indi rwikoreye nyuma ku wa 07/02/2022. Ibyo ngo bikaba bigize impamvu ituma urubanza rujurirwa bwa kabiri kuko Urukiko Rukuru mu kubikora gutyo rwashingiye ku itegeko ritariho. Kambali Bigishiro yatanze inzitizi yo kutakira ubujurire bwa Iramiro Clinic avuga ko butari mu bubasha bw’Urukiko rw’Ubujurire, asobanura ku kuba Urukiko Rukuru rwarasimbuje inyandiko mvugo y’isomwa ry’urubanza iyindi n’ibizikubyemo bikaba bitandukanye, atari ho hakwiye kureberwa itegeko ritariho, ko ahubwo itegeko ritariho nk’ishingiro ry’ububasha bw’Urukiko ku
## Page 2
bujurire bwa kabiri rireberwa mu isesengura ry’urubanza ryatumye umucamanza agera ku cyemezo yafashe aruca. Avuga ko Urukiko Rukuru rwakoze rwagaragaje neza amategeko rwashingiyeho kandi ayo mategeko yose ariho. Urukiko rw’Ubujurire mu rubanza RCAA00006/2022/CA rwemeje ko Iramiro Clinic itashoboye kugaragaza itegeko ritariho ryaba ryarashingiweho icyemezo cy’Urukiko mu rubanza rujuririrwa bwa kabiri, bityo ubujurire bwa kabiri bukaba butari mu bubasha bw’Urukiko rw’Ubujurire. Ibi rwbyemeje rushingiye ku ngingo ya 52 y’Itegeko rigena ububasha bw’Inkiko ndetse no ku murongo watanzwe n’Urukiko rw’Ikirenga mu rubanza RPAA 0096/15/CS. Incamake y’icyemezo: Ishingiro ry’ububasha bw’Urukiko rw’Ubujurire ku bujurire bwa kabiri, ku bijyanye n’Itegeko ritariho, rireberwa mu ikoreshwa mu rubanza rujuririrwa bwa kabiri ry’Itegeko ryaba ryaravanyweho, ritaratangira gukoreshwa cyangwa se ritarabaho. Bityo kuba hari amakosa yakozwe n’Urukiko rwaciye urubanza rujuririrwa bwa kabiri ariko adateganyijwe mu Itegeko rigenga ububasha bw’Inkiko, ababuranyi bakwifashisha izindi nzira z’Amategeko ariko batajuriye bwa kabiri ku mpamvu yuko Urukiko rwashingiye ku Itegeko ritariho. Ubujurire bwa kabiri nti buri mu bubasha bw’Urukiko rw’Ubujurire. Amategeko yashingiweho: Itegeko N°30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’Inkiko, Ingingo ya 52 Itegeko N°22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, Ingingo ya 111 Amabwiriza Nº 01/2014 yo ku wa 18/07/2014 agena ibihembo mbonera by’Abavoka, Ingingo ya 34 Imanza zifashishijwe: RPAA 0096/15/CS Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA: [1] Ku wa 14/07/2015, Kambali Bigishiro yagiranye na Iramiro Clinic amasezerano y’ubugure bw’umutungo utimukanwa ufite UPI: 1/02/14/03/96, uherereye mu Mudugudu wa Masango, Akagari ka Kabuga, Umurenge wa Rusororo, Akarere ka Gasabo, Umujyi wa Kigali. Kambali BIGISHIRO avuga ko Iramiro Clinic yishyuye igice kimwe cy’ikiguzi, ikiyemeza ko igice gisigaye izacyishyura mu gihe kitarenze amezi 3, ariko ko yacyishyujwe ikavuga ko yarangije kwishyura. [2] Kambali Bigishiro yareze Iramiro Clinic mu Rukiko Rwisumbuye rwa Gasabo, ikirego cye gihabwa RC00499/2019/TGI GSBO, asaba kwishyurwa 35.500 US dollars yasigaye atishyuwe.
## Page 3
Iramiro Clinic yireguye ivuga ko yarangije kwishyura ahubwo ko yanarengeje ubwishyu kuko yishyuye 187.000.000Frw kandi yaragombaga kwishyura 140.000.000Frw nk’uko byari biteganyijwe mu masezerano yiswe “compromis de vente” impande zombi zagiranye. [3] Ku wa 15/09/2020, Urukiko Rwisumbuye rwa Gasabo rwakijije urwo rubanza, maze ruha ishingiro ibisobanuro byatanzwe na Iramiro Clinic ku bijyanye n’uko yishyuye amafaranga y’ikirenga, rusanga ariko na 35.500 USD ahwanye na 30.000.000 Frw yarayemeye nk’umwenda ibereyemo Kambali Bigishiro, rutegeka ko habaho guhwanya imyenda, Kambali Bigishiro akaba yakagombye gusubiza Iramiro Clinic ikinyuranyo gikomoka kuri iryo hwanyamyenda (compensation) kingana na 17.000.000Frw, ariko aya na yo akavanwamo indishyi z’uko Iramiro Clinic yatinze kumwishyura zihwanye na 13.041.310Frw, igihembo cya Avoka gihwanye na 500.000Frw n’indishyi z’ikurikiranarubanza zingana na 200.000Frw, bityo Kambali Bigishiro ategekwa gusubiza Iramiro Clinic 3.958.690Frw. [4] Kambali Bigishiro ntiyishimiye iyo mikirize y’urubanza, ayijuririra mu Rukiko Rukuru, ubujurire bwe buhabwa RCA00304/2020/HC/KIG. Muri ubwo bujurire yanenze kuba Urukiko Rwisumbuye rwa Gasabo rwaremeje ko yishyuwe 47.000.000 Frw kandi atarayishyuwe. Iramiro Clinic nayo mu bujurire bwuririye ku bundi yanenze kuba Urukiko rwaremeje ko ibereyemo Kambali Bigishiro 35.500 US Dollars. [5] Mu rubanza RCA00304/2020/HC/KIG ruvugwa kuba rwaraciwe ku wa 27/01/2022, nyuma yo gusuzuma ibibazo bijyanye no kumenya niba Kambali Bigishiro yarishyuwe 47.000.000Frw arenga ku yumvikanyweho mu masezerano y’ubugure, n’ikijyanye no kumenya niba Iramiro Clinic yaragombaga gutegekwa kwishyura Kambali Bigishiro 35.500 US Dollars, Urukiko Rukuru rwakijije urwo rubanza, maze rwemeza ko ubujurire bwatanzwe na Kambali Bigishiro bufite ishingiro, ko ubujurire bwuririye ku bundi bwatanzwe na Iramiro Clinic nta shingiro bufite, rutegeka ko Kambali Bigishiro atagomba kwishyuzwa umwenda wa 47.000.000Frw n’indishyi z’ubukererwe zo kuwishyura Iramiro Clinic imwishyuza kuko ntacyo ushingiyeho, rutegeka Iramiro Clinic kwishyura Kambali Bigishiro 30.000.000Frw avugwa mu nyandiko yiswe “Reconnaissance de dette” yo ku wa 09/07/2017, rutegeka ko urubanza RC00499/2019/TGI/GSBO rwaciwe ku wa 15/09/2020 ruteshwa agaciro mu ngingo zarwo zose, rutegeka kandi Iramiro Clinic guha Kambali Bigishiro 800.000Frw y’indishyi z’ibyatanzwe ku rubanza, harimo 500.000Frw y’igihembo cya Avoka, 300.000Frw y’ibyatanzwe ku rubanza, no gusubiza Kambali Bigishiro amagarama yose yishyuye. [6] Iramiro Clinic ntiyishimiye iyo mikirize y’urubanza iyijuririra mu Rukiko rw’Ubujurire, ubujurire bwayo bwandikwa kuri RCAA00006/2022/CA, uyihagarariye avuga ko Urukiko Rukuru rwabogamye ku buryo bugaragarira buri wese, kuko rwafashe ku rubanza rumwe ibyemezo bibiri bivuguruzanya rugasimbuza mu buryo butumvikana inyandikomvugo y’isomwa ry’urubanza yo ku wa 27/01/2022 (urubanza rwagombaga gusomerwaho) indi rwikoreye nyuma ku wa 07/02/2022. [7] Iburanisha ry’urubanza ryashyizwe ku wa 11/07/2022, ryimurirwa ku wa 14/07/2022, ababuranyi bose bahari, Me Yankurije Dative ahagarariye Iramiro Clinic, naho Kambali Bigishiro ahagarariwe na Me Nkeza Sempundu Clément afatanyije na Me Niyondora Nsengiyumva. Kuri uwo munsi urubanza rukaba rwaraburanishijwe ku kibazo cy’inzitizi y’iburabubasha bw’Urukiko
## Page 4
yatanzwe na Kambali Bigishiro ndetse n’ikibazo cy’ibyagiye ku rubanza mu gihe rwaba rudakomeje ngo ruburanishwe mu mizi. Isomwa ry’urubanza ku bibazo byaburanishijwe ryashyizwe ku wa 29/07/2022 ariko uwo munsi ugeze ryimurirwa ku wa 09/09/2022 nyuma y’ikiruhuko cy’Abacamanza. II. IBIBAZO BIGIZE URUBANZA N’ISESENGURA RYABYO Kumenya niba ubujurire bwatanzwe buri mu bubasha bw’uru Rukiko [8] Mu itangwa ry’iki kirego cy’ubujurire bwa kabiri, impamvu Iramiro CLINIC yagaragaje yo kuba ubu bujurire bwayo bwa kabiri buri mu bubasha bw’Urukiko rw’Ubujurire kandi bugomba kwakirwa ni ukuba ngo mu gufata icyemezo mu rubanza rujuririrwa Urukiko Rukuru rwarashingiye ku itegeko ritariho rugasimbuza inyandikomvugo y’isomwa ry’urubanza yakozwe ku wa 27/01/2022 indi bitandukanye yakozwe nyuma ku wa 07/02/2022. [9] Kambali Bigishiro yatanze inzitizi asaba kutakira ubujurire bwa Iramiro Clinic kuko butari mu bubasha bw’Urukiko rw’Ubujurire kandi ko ntacyo bushingiyeho kubera ko ntacyo inenga imikirize ubwayo y’urubanza rujuririrwa. [10] Kambali Bigishiro asobanura ko ubujurire bwa Iramiro Clinic butari mu bubasha bw’Urukiko rw’Ubujurire kubera ko Iramiro Clinic ibushingira ku kuba Urukiko Rukuru mu gufata icyemezo rwarashingiye ku itegeko ritariho, mu gusimbuza inyandiko y’isomwa ry’urubanza indi kandi ibizikubiyemo zombi bitandukanye, mu gihe nyamara ngo muri uko gusimbuza iyo nyandiko mvugo y’isomwa ry’urubanza atari ho hakwiye kureberwa itegeko ritariho, ko ahubwo itegeko ritariho nk’ishingiro ry’ububasha bw’Urukiko ku bujurire bwa kabiri rireberwa mu isesengura ry’urubanza ryatumye umucamanza agera ku cyemezo yafashe aruca. Avuga kandi ko mu isesengura Urukiko Rukuru rwakoze mu guca urubanza rujuririrwa rwagaragaje neza amategeko rwashingiyeho ndetse ko ayo mategeko yose ariho. [11] Me Niyondora Nsengiyumva, uhagarariye Kambali Bigishiro, avuga ko impamvu Iramiro Clinic ishingiraho Ububasha bw’Urukiko rw’Ubujurire, y’uko Urukiko Rukuru rwashingiye ku Itegeko ritariho, ibishingiye ku ikorwa ry’inyandikomvugo y’isomwa ry’urubanza, nta shingiro bifite, kuko Itegeko ritariho ivuga ko rwashingiyeho ridakwiye kureberwa mu buryo inyandikomvugo y’isomwa ry’urubanza yakosowe kugira ngo ihuzwe n’isesengura rwakoze, ahubwo rikwiye kurebererwa mu isesengura ry’urubanza rwose (motivation) hakarebwa niba iryo sesengura rishingiye ku Itegeko ririho cyangwa ritariho. [12] Akomeza avuga ko Urukiko Rukuru mu isesengura ry’urubanza rwashingiye ku ngingo ya 28 igika cya 1 agace ka c k’Itegeko N°007/2021 ryo ku wa 05/02/2021 rigenga amasosiyete y’ubucuruzi no ku ngingo ya 137 y’Itegeko N°25/2011 ryo ku wa 25/11/2011 rigenga amasezerano. Ko ayo mategeko yombi yariho mu gihe cy’icibwa ry’urubanza, Iramiro Clinic ikaba itagaragaza icyo yita Itegeko ritariho ryashingiweho n’Urukiko, niba Itegeko rwashingiyeho ritarigeze risohoka mu igazeti ya Leta, ko ryigeze kubaho ariko Urukiko rukarishingiraho kandi ryaramaze kuvanwaho cyangwa ku Itegeko ritari ryagatangira gukurikizwa mu gihe urubanza rwacibwaga.
## Page 5
[13] Ashingira ku murongo watanzwe n’Urukiko rw’Ikirenga mu rubanza RPAA0096/15/CS, aho mu gika cya 28 rwabisobanuye muri aya magambo: “Isesengura ry’iyi ngingo ryumvikanisha ko imanza ziyivugwamo, ari imanza zajuririwe muri uru Rukiko, igihe zacibwaga mu Rukiko Rukuru, itegeko zashingiyeho ritari ririho aya magambo «itegeko ritariho» akaba agomba kumvikana mu buryo bw’itegeko ritagikoreshwa (loi abrogée, repealed law), cyangwa itegeko ritaratangira gukoreshwa (loi non encore en vigueur, a law not yet in force), cyangwa se Itegeko ritigeze ribaho (qui n’a jamais existé, a law that never existed)”, bivuze ko ishingiro ry’ububasha muri uru Rukiko, ryareberwa ku kuba mu rubanza rujuririrwa Urukiko rwarashingiye ku Itegeko ryavanyweho, ritaratangira gukoreshwa cyangwa ritarabaho. [14] Uburanira Kambali Bigishiro avuga kandi ko ku bijyanye n’ibivugwa n’uwajuriye ko Urukiko rwafashe ibyemezo bibiri bitandukanye, we asanga nta kosa Urukiko rwakoze kuko nyuma yo gusanga inyandikomvugo y’isomwa ry’urubanza yo ku wa 27/01/2022 idahura n’isesengura Urukiko rwakoze kubera kwibeshya, rwayisimbuje indi ihuye n’iryo sesengura, bityo ko nta byemezo bibiri bivuguruzanya rwafashe mu gihe urubanza rwaciwe rwakomeje kuba rumwe. [15] Asoza avuga ko ubujurire bwa Iramiro Clinic butujujuje ibiteganywa n’ingingo ya 52 agace ka 2, 3º y’Itegeko N°30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’Inkiko bityo bukaba butagomba kwakirwa kuko butari mu bubasha bw’Urukiko rw’Ubujurire. [16] Me Yankurije Dative uhagarariye Iramiro Clinic yireguye kuri iyi nzitizi avuga ko nta shingiro ifite, hashingiwe ku ngingo ya 52 igika cya 2 agace ka 3o y’Itegeko No30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’Inkiko, aho Urukiko rwahinduye icyemezo cyarwo rwari rwashyize mu nyandikomvugo y’isomwa ry’urubanza rukayisimbuza indi kandi amategeko abibuza. Avuga ko iyo riza kuba ari ikosa ry’imyandikire uruhande rubyifuje rwari gutanga ikirego rusaba ko hakosorwa amakosa agaragara muri iyo nyandiko-mvugo, ariko ko kuba nta muburanyi n’umwe wasabye ko ayo makosa akosorwa, no kuba nta wasabye ko icyemezo cy’Urukiko gihinduka, kuko amategeko ateganya ko icyemezo cy’Urukiko gikurwaho n’ikindi ariko kigafatwa n’Urukiko rukuriye urwafashe icyo cyemezo gisabirwa gukurwaho, nk’uko biteganywa n’ingingo ya 140 y’Itegeko ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, bityo ko kuba Urukiko rwarishe procedure ikurikizwa mu miburanishirize y’imanza bifatwa nk’aho rwashingiye ku Itegeko ritariho, uru Rukiko rukaba rufite ububasha bwo kuburanisha ubu bujurire kugira ngo rukosore ayo makosa, ndetse runatange umurongo ngenderwaho ugomba gukurikizwa n’Inkiko ziri hasi yarwo. Avuga kandi ko inyandikomvugo y’isomwa ry’urubanza iba ikubiyemo icyemezo cy’Urukiko (dispositif), kandi ko idashobora guhinduka. UKO URUKIKO RUBIBONA [17] Ingingo ya 52, igika cya 2 agace ka 3° y’Itegeko N°30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’Inkiko, ari nayo uwajuriye avuga ko yashingiyeho ububasha bw’uru Rukiko iteganya ibikurikirao: ″Urukiko rw’Ubujurire rufite kandi ububasha bwo kuburanisha mu rwego rw’ubujurire bwa kabiri imanza zaciwe n’Urukiko Rukuru, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi
## Page 6
n’Urukiko Rukuru rwa Gisirikare, iyo izo manza: (…) 3o zashingiye ku itegeko ritariho, ingingo z’amategeko zitakiriho cyangwa zaciwe n’Urukiko rutabifitiye ububasha″. [18] Mu rubanza RPAA0096/15/CS rwaciwe ku wa 18/05/2008, Urukiko rw’Ikirenga rwasesenguye iby’Itegeko ritariho nk’imwe mu mpamvu ihesha Urukiko ububasha bwo kwakira no kuburanisha ubujurire bwa kabiri, aho rwagize ruti: “Isesengura ry’iyi ngingo, itegeko zashingiyeho ritari ririho, aya magambo «itegeko ritariho» akaba agomba kumvikana mu buryo bw’itegeko ritagikoreshwa (loi abrogée, repealed law), cyangwa itegeko ritaratangira gukoreshwa (loi non encore en vigueur, a law not yet in force), cyangwa se itegeko ritigeze ribaho (qui n’a jamais existé, a law that never existed). Ibi Urukiko rugasanga bivuze ko ishingiro ry’ububasha muri uru Rukiko hakurikijwe iriya ngingo yavuzwe haruguru yashingiweho n’uwajuriye, ryareberwa mu ikoreshwa mu rubanza rujuririrwa ry’Itegeko ryaba ryaravanyweho, ritaratangira gukoreshwa cyangwa se ritarabaho1. [19] Urukiko rurasanga ababuranira impande zombi muri uru rubanza bemeranwa ko mu icibwa ry’urubanza RCA00304/2020/HC/KIG ubu rujuririrwa habayemo inyandikomvugo ebyiri z’isomwa ry’urubanza kandi zivuguruzanya, iyambere ikaba yari yashyizwe muri dosiye ku munsi ababuranyi bari bamenyesherejweho ko urubanza rugomba gusomwa ari wo wa 27/01/2022, iya kabiri ari nayo ubu igaragara nk’icyemezo cy’Urukiko mu ncarubanza ikaba yarashyizwe muri dosiye nyuma kuwa 07/02/2022 igasimbura iya mbere yahise inakurwa muri iyo dosiye muri IECMS. [20] Urukiko rurasanga mu gihe uburanira Iramiro Clinic agaragaza mu nyandiko ye itanga ubu bujurire bwa kabiri ko mu byemewe n’amategeko ububasha bw’uru Rukiko bushingiye ku kuba Urukiko rwaciye urubanza rujuririrwa rwararuciye rushingiye ku itegeko ritariho ku birebana n’uko gusimburanya inyandikomvugo z’isomwa ryarwo, uburanira Kambali Bigishiro we avuga ko nta tegeko ritariho uwajuriye agaragaza ko ryaba ryarashingiweho n’Urukiko, kandi ko n’iyo agira iryo agaragaza ryagombaga kuba ari iryo Urukiko rwaba rwarashingiyeho mu isesengura ryarugejeje ku cyemezo rwafashe mu guca urwo rubanza rujuririrwa. [21] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga mu icarubanza RCA00304/2020/HC/KIG ruvugwa ko rwaciwe n’Urukiko Rukuru ku wa 27/01/2022, Umucamanza mbere yo gufata icyemezo ku kibazo cyo kumenya niba Iramiro Clinic yaragombaga gutegekwa kwishyura Kambali Bigishiro 35.500 USD yari yashyikirijwe, mu isesengura yakoze ku Itegeko No 007/2021 ryo ku wa 05/02/2021 rigenga amasosiyete y’ubucuruzi, kugira ngo agere ku cyemezo cyo kwemeza ko Iramiro Clinic yishyura Kambali Bigishiro 30.000.000Frw avugwa mu nyandiko yiswe “Reconnaissance de dette” yo ku wa 09/07/20172, ibi bikaba bigaragaza itegeko yashingiyeho, kandi ririho. 1 Reba mu gika cya 14 cy’urwo rubanza. 2 Reba mu bika cya 24 & 30 by’urubanza rujuririrwa aho yashingiye ku ngingo ya 28 igika cya 1 agace ka c, y’Itegeko no 007/2021 ryo ku wa 05/02/2021 rigenga amasosiyete y’ubucuruzi, iteganya ko: “isosiyete, kimwe n’uwishingiye umwenda wafashwe n’isosiyete, ntibashobora gutambamira umuntu wagiranye amasezerano na yo cyangwa uwahawe umutungo, uburenganzira cyangwa inyungu n’iyo sosiyete hitwajwe ko: (…..) adafite ububasha bwo gukora imirimo ikorwa n’ugize inama y’ubutegetsi cyangwa umukozi w’isosiyete ubusanzwe ukora imirimo nk’iyo’’”.
## Page 7
[22] Urukiko rw’Ubujurire, ruhingiye ku ngingo ya 52, igika cya 2, agace ka 3° y’Itegeko n°30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’Inkiko yibukijwe haruguru ndetse no ku murongo watanzwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku gisobanuro cy’impamvu y’itegeko ritariho mu rubanza narwo rwibukijwe haruguru, rurasanga Iramiro Clinic itarashoboye kugaragaza itegeko ritariho ryaba ryarashingiweho icyemezo cy’Urukiko mu rubanza rujuririrwa bwa kabiri, bityo ubujurire bwa kabiri bwatanzwe ku rubanza RCA00304/2020/HC/KIG rwaciwe n’Urukiko Rukuru ku wa 27/01/2022 bukaba butari mu bubasha bw’Urukiko rw’Ubujurire. [23] Urukiko rurasanga ariko mu gihe ababuranyi bombi bemeranwa ko mu bihe bitandukanye habayeho guhinduranya inyandikomvugo y’isomwa ry’urubanza bikanatera uguhinduka kw’icyemezo cy’Urukiko mu ncarubanza y’urubanza rwajuririwe, umuburanyi wumva hari akarengane byamuteye ashobora gushaka izindi nzira ziteganywa n’amategeko yakemuramo ikibazo cye, ariko ko iyi nzira yari yahisemo yo kujuririra urwo rubanza bwa kabiri idashoboka nk’uko bimaze gusobanurwa haruguru. Gusuzuma ibijyanye n’amafaranga y’ikurikiranubanza n’igihembo cya Avoka asabwa n’ababuranyi [24] Me Yankurije Dative uhagarariye Iramiro Clinic avuga ko kuba Kambali Bigishiro yaratumye habaho imanza, akwiye gutegekwa gutanga indishyi zose zasabwe zingana na 6.000.000Frw, kuko yatumye Iramiro Clinic ishora amafaranga ikurikirana urubanza ndetse inahemba Avoka wo kuyiburanira. [25] Uburanira Kambali Bigishiro asaba Urukiko kudaha ishingiro ibisabwa n’uburanira Iramiro Clinic, ahubwo ko ari yo yategekwa kwishyura Kambali Bigishiro 2.000.000Frw akubiyemo amafaranga y’ikurikiranarubanza n’ay’igihembo cy’Avocat, kubera gukomeza kumusiragiza mu nkiko nta mpamvu, kandi umwenda waragombaga kwishyurwa mu mezi atatu uhereye ku wa 19/07/2017. Kuba hashize imyaka itanu Iramiro Clinic itubahiriza amasezerano, igatuma habaho kwiyambaza abanyamategeko, ikaba igomba kuryozwa ibyagiye ku rubanza byose harimo 2.000.000Frw yasabwe kuri uru rwego yiyongera ku yatanzwe n’urukiko Rukuru. UKO URUKIKO RUBIBONA [26] Ingingo ya 111y’Itegeko N°22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, iteganya ibikurikira: "Ikirego cy’amafaranga y’ikurikiranarubanza ni ikirego gishamikira ku kirego cy’iremezo kigamije kwishyuza ibyakoreshejwe mu rubanza. Ikirego cy’amafaranga y’ikurikiranarubanza kiburanishirizwa rimwe n’ikirego cy’iremezo. Gishobora kandi kwakirwa kikanaburanishwa n’iyo ikirego cy’iremezo cyaba kitakiriwe”. [27] Ingingo ya 34 y’Amabwiriza nº 01/2014 yo ku wa 18/07/2014 agena ibihembo mbonera by’Abavoka, iteganya ibikurikira : “Avoka afite uburenganzira bwo kugena igihembo ashyize mu gaciro ariko kitari munsi ya 500.000Frw kandi kitarenze 3.000.000Frw”.
## Page 8
[28] Urukiko rw’Ubujurire rushingiye ku biteganywa n’izi ngingo zimaze kwibutswa haruguru, rurasanga amafaranga y’igihembo cya Avoka Iramiro Clinic isaba itagomba kuyahabwa kuko itsindwa urubanza ku bijyanye n’ububasha bw’Urukiko rwajuririwe, naho asabwa na Kambali Bigishiro akaba akwiye kuyagenerwa mu bushishozi bw’Urukiko kuko byasobanuwe ko bitari ngombwa ko aregwa mu bujurire kuri uru rwego, bityo akaba agomba kwishyurwa 500.000Frw y’igihembo cya Avoka na 100.000Frw y’ikuririkiranarubanza ; III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [29] Rwemeje ko ikirego cy’ubujurire ku rubanza RCA00304/2020/HC/KIG cyatanzwe na Iramiro Clinic kitari mu bubasha bw’Urukiko rw’Ubujurire; [30] Rutegetse Iramiro Clinic kwishyura Kambali Bigishiro 600.000Frw y’igihembo cya Avoka n’ikurikiranarubanza kuri uru rwego; [31] Ruvuze ko ingwate y’amagarama yatanzwe na Iramiro Clinic ijurira ihwanye n’ibyakozwe mu rubanza.