SHAW N’ABANDI v KAZINA (ADD)
The respondents were not defeated in both lower courts on the same grounds because, while both courts found Kazina was not made a shareholder and ordered repayment of USD 80,000, only the High Commercial Court awarded interest, and the courts' reasoning on the interest diverged. Therefore, the appeal is admissible.
Source-derived case information.
- Citation
- RCOMAA 00035/2024/CA
- Parties
- Applicant: Kazina Balimba Joseph; Respondent: LAKESIDE Ltd; Respondent: Roger Martyn Shaw; Respondent: Faith Idamange Shaw
- Court
- Court of Appeal
- Jurisdiction
- Rwanda
- Judgment Date
- 6 March 2025
- Case Number
- RCOMAA 00035/2024/CA
- Procedural Posture
- Commercial Appeal / Preliminary Objection Ruling
- Outcome
- preliminary objection dismissed; appeal admitted
- Legal Topics
- Jurisdiction, Appeals, Shareholding Disputes, Contract Enforcement
- Source Language
- rw
Source-derived case record
Summary, issues, holding and outcome
More case intelligence is available
Unlock the full research layer for this judgment.
Parties
Kazina Balimba Joseph
Applicant
LAKESIDE Ltd
Respondent
Roger Martyn Shaw
Respondent
Faith Idamange Shaw
Respondent
Procedural Posture
Commercial Appeal / Preliminary Objection Ruling
Legal Issues
- 1 Whether the appeal is admissible given prior defeats on the same grounds in lower courts under Article 52(3) of Law No. 30/2018
- 2 Whether the respondents were defeated in both lower courts on the same grounds
Ratio Decidendi
The respondents were not defeated in both lower courts on the same grounds because, while both courts found Kazina was not made a shareholder and ordered repayment of USD 80,000, only the High Commercial Court awarded interest, and the courts' reasoning on the interest diverged. Therefore, the appeal is admissible.
Court Disposition
preliminary objection dismissed; appeal admitted
Orders
- The preliminary objection on jurisdiction is dismissed.
- The appeal is within the jurisdiction of the Court of Appeal.
Full Case Text
Judgment text and source record
21 paragraphs
# SHAW N’ABANDI v KAZINA (ADD)
- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2025-03-06 - Case/document no.: RCOMAA 00035/2024/CA - Collection: Court of Appeal
## Text
## Page 1
SHAW N’ABANDI v KAZINA (ADD) [Rwanda URUKIKO RW’UBUJURIRE - RCOMAA 00035/2024/CA (Ngagi, P.J.) 06 Werurwe 2025] Amategeko agenga imiburanishirize y’imanza – Imanza z’ubucuruzi – Gutsindwa ku mpamvu zimwe - Mu gusuzuma niba umuburanyi yaratsinzwe mu nkiko zombi zabanje ku mpamvu zimwe, harebwa icyaburanwaga n’imitekerereze ya buri rukiko (raisonnement juridique) mu kugaragaza impamvu zashingiweho, kugira ngo rugere ku cyemezo rwafashe, hitawe ku kureba niba ingingo zaburanywe mbere arizo zagarutsweho mu bujurire kandi ko inkiko zombi zazishubijeho mu buryo bumwe. Incamake y’ikibazo: Kazina yatanze ikirego mu Rukiko rw’Ubucuruzi arega Roger Martyn Shaw, Faith Idamange Shaw na LAKESIDE Ltd ko bamusanze bakamusaba gushora mu mushinga w’ubworozi bw’amafi bari bafite binyuze muri company yitwa LIKESIDE Ltd. Asobanura ko yabahaye amadorari 80.000 USD ariko bakayikoreshereza ibindi kandi ntibanamwandika muri Company ngo abe umunyamigabane bityo agasaba ko bamusubiza ayo madorari ndetse n’inyungu zayo. ,Abaregwa batanze inzitizi y’iburabubasha bw’urukiko bavuga ko amasezerano ateganya ko ibibazo bizakemurwa n’inkiko zo muri Amerika, ndetse no ukuba urega nta nyungu afite kuko atanga ayo madorari hashingiwe ku masezerano yagiranye na company yitwa LAKESIDE FISH FIRM LLC yo muri Amerika ariko we akavuga ko iyo atayizi ko yareze abo yahaye ayo madorari. Urukiko rwasanze inzitizi zatanzwe nta shingiro zifite maze rwemeza ko LAKESIDE Ltd, Roger Martyn Shaw na Faith Idamange Shaw bafatanya gusubiza Kazina Balimba Joseph amadolari ibihumbi mirongo inane (80,000 USD) n’izindi ndishyi. Abarega bajuririye icyo cyemezo mu Rukiko Rukuru rw’Ubucuruzi bavuga ko mu gusaba ko yishyura umwenda, urukiko rwabanje rutagaragaje ko uwo mwenda uhari rushingiye ku mategeko, ko rutagombaga kwemeza ko ikirego cyakirwa, ko rwashyize uburyozwe ku baregwa rutagaragaje ikosa bakoze ndetse n’itegeko ryashingiwe baryozwa uwo mwenda. Urukiko rwasanze ubujurire nta shingiro bufite. Abaregwa bakomeje kujurira mu Rukiko rw’Ubujurire maze habanza gusuzumwa inzitizi yatanzwe na Kazina yo kutakira ubwo bujurire maze Urukiko rusuzuma ikibazo cyo kumenya niba Roger Martyn Shaw, LAKESIDE Ltd na Faith Idamange Shaw baratsinzwe mu nkiko zombi zabanje hashingiwe ku mpamvu zimwe. Kazina avuga ko abaregwa bajuriye muri rubanza batsinzwe mu nkiko zombi zabanje ku mpamvu zimwe bityo ko ubujurire bwabo budakwiriye kwekirwa. Abajuririye basobanura ko batatsinzwe ku mpamvu zimwe kuko Urukiko rw’Ubucuruzi rwasanze Kazina atari umunyamigabane wa LIKESIDE Ltd mu gihe Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwasanze atari umunyamigabane wa LIKESIDE Ltd yo mu Rwanda na LIKESIDE FISH FIRM LLC yo muri Amerika. Bakomeza bavuga ko n’ibyo basabwe kwishyura mu nkiko zombie bitandukanye bityo bagasaba ko ubujurire bwabo bwakirwa. Incamake y’icyemezo: Mu gusuzuma niba umuburanyi yaratsinzwe mu nkiko zombi zabanje ku mpamvu zimwe, harebwa icyaburanwaga n’imitekerereze ya buri rukiko (raisonnement juridique)
## Page 2
mu kugaragaza impamvu zashingiweho, kugira ngo rugere ku cyemezo rwafashe, hitawe ku kureba niba ingingo zaburanywe mbere arizo zagarutsweho mu bujurire kandi ko inkiko zombi zazishubijeho mu buryo bumwe. Inzitizi yatanzwe, nta shingiro ifite. Amategeko yashingiweho: Itegeko Nº 30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’inkiko, ingingo ya 52; Imanza zifashishijwe: RS/INJUST/RCOM 00002/2020/SC, Road Solutions Pavement Products na MAIL CO Ltd, rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 29/9/2020; RS/INJUST/RCOM 00003/2020/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 27/11/2020, haburana SANLAM Assurance Générales Plc na UNIVERSITY OF RWANDA (UR); RS/INJUST/RCOM 00002/2020/SC, Road Solution Pavement Products na MAILCO Ltd, rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 25/09/2020, igika cya 24; RCOMA 00008/2022/CA, Prime Economic Zone Co Ltd na MUBILIGI Paul, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/01/2023. Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA [1] Kazina Balimba Joseph yatanze ikirego mu Rukiko rw’Ubucuruzi avuga ko ku wa 17/02/2009, Martyn Shaw afatanyije n’umugore we Faith Idamange Shaw bafunguye sosiyete mu Rwanda yitwa LAKESIDE Ltd, hagaragazwa ko LAKESIDE FISH FIRM LLC ari yo yari umunyamigabane, Roger Martyn Shaw akaba Umuyobozi w’Inama y’Ubutegetsi (Chairman), naho Faith Idamange Shaw akaba umunyamigabane, umwe ugize Inama y’Ubutegetsi. Asobanura ko mu kwezi kwa mbere mu mwaka wa 2011, Roger Martyn Shaw na Faith Idamange Shaw bamusanze nk’abantu bari baziranye kuva kera, bakamusaba gushora amafaranga mu mushinga w’amafi (“fish firm project”) bari bagiye gutangiza mu Karere ka Bugesera binyuze muri sosiyete LAKESIDE Ltd, akabyemera maze akabanza kuboherereza amadolari ibihumbi mirongo itandatu (60,000 USD), nyuma y’aho akoboherereza andi madolari ibihumbi makumyabiri (20,000 USD), yose hamwe akaba ibihumbi mirongo inane (80,000 USD), bakamwizeza ko bazamwungukira, ko ariko baje kuyakoresha mu nyungu zabo bwite ntibamugire umunyamigabane wa LAKESIDE Ltd kandi ngo ari cyo yari yarayatangiye, yabasaba kuyamusubiza ntibabikore. [2] Yasobanuye kandi ko impande zombi zatangije inzira yo gukemura icyo kibazo binyuze mu nzira y’ubwumvikane, maze Roger Martyn Shaw akemera ko agiye gutanga uburyo bwo kwishyura uwo mwenda ariko ngo na byo ntibigire icyo bitanga. Bityo asaba urwo Rukiko gutegeka LAKESIDE Ltd, Roger Martyn Shaw na Faith Idamange Shaw kumwishyura umwenda remezo ungana n’amadolari ibihumbi mirongo inane (80,000 USD), inyungu zawo, ndetse n'indishyi zishingiye ku gihombo bamuteje kubera kutamwishyura ku gihe.
## Page 3
[3] LAKESIDE Ltd, Roger Martyn Shaw na Faith Idamange Shaw batanze inzitizi y’iburabubasha bw’Urukiko, hashingiwe ku kuba amasezerano bagiranye na Kazina Balimba Joseph yarateganyaga ko ibibazo bizavuka bizakemurwa n’inkiko zo muri Amerika, no ku kuba nta nyungu afite zo kubarega ashingiye ku masezerano yakoranye na LAKESIDE FISH FIRM LLC yo muri Amerika. Kazina Balimba Joseph yireguye ku nzitizi ya mbere avuga ko amasezerano yagaragajwe atamureba, kandi ko yabareze kuko ari bo yahaye amadolari avugwa. Urukiko rumaze gusuzuma izo nzitizi rwasanze ikirego gikwiye kwakirwa kigasuzumwa kuko inyandiko yiswe “joinder agreement” yari shingiye ku yindi yiswe “operation agreement” itarigeze isinywa n’abayanditse, bityo nta gaciro ifite, naho ku nzitizi ya kabiri (2), rusanga ikirego gikwiye kwakirwa kuko urega yagaragaje ko afite inyungu. [4] Mu rubanza No RCOM 01533/2022/TC rwaciwe ku wa 20/07/2023, Urukiko rw’Ubucuruzi rwemeje ko: - ikirego Kazina Balimba Joseph yarezemo LAKESIDE Ltd, Roger Martyn Shaw na Faith Idamange Shaw cyatanzwe mu buryo bukurikije amategeko; - LAKESIDE Ltd, Roger Martyn Shaw na Faith Idamange Shaw bafatanya gusubiza Kazina Balimba Joseph amadolari ibihumbi mirongo inane (80,000 USD), hiyongereyeho indishyi z’akababaro zingana na miliyoni eshatu (3,000,000 Frw) n’amafaranga y’ikurikiranarubanza n’igihembo cy’Avoka angana na miliyoni imwe n’ibihumbi ijana (1.100.000 Frw); - bishyura uwareze amafaranga ibihumbi makumyabiri (20.000 Frw) y’ingwate y’amagarama. [5] LAKESIDE Ltd, Roger Martyn Shaw na Faith Idamange Shaw bajuririye Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi banenga ko Urukikio rw’Ubucuruzi mu gusuzuma ingingo ijyanye no kumenya niba amadolari ibihumbi mirongo inane (80,000 USD) yishyuzwa yari umwenda wagurijwe LAKESIDE Ltd, rutarashingiye ku mategeko, kuko rwagombaga kubanza kugaragaza mu cyemezo cyarwo ko ayo madorali ari umwenda mbere y’uko rutegeka ko asubizwa, ko rwirengagije ibimenyetso barushyikirije, ko rutagombaga kwemeza ko ikirego cya Kazina Balimba Joseph cyakirwa, ko rwashyize uburyozwe kuri Roger Martyn Shaw na Faith Idamange Shaw rutagaragaje ikosa bakoze ndetse n 'Itegeko rwashingiyeho riteganya ubwo buryozwe, banibaza uko bigenda ku munyamigabane wa sosiyete itarashoboye kunguka ngo itange inyungu. Basoza basaba indishyi zitandukanye. [6] Mu rubanza No RCOMA 00436/2023/HCC rwaciwe ku wa 31/05/2024, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwemeje ko: a. ubujurire bwatanzwe na LAKESIDE Ltd, Roger Martyn Shaw na Faith Idamange Shaw nta shingiro bufite; b. ubujurire bwuririye ku bundi bwatanzwe na Kazina Balimba Joseph bufite ishingiro; c. LAKESIDE Ltd, Roger Martyn Shaw na Faith Idamange Shaw bafatanya guha Kazina Balimba Joseph amadolari ibihumbi mirongo inane (80,000 USD) yabahaye n’inyungu ziyakomokaho zingana n’amadolari ibihumbi mirongo irindwi na birindwi magana arindwi na cumi n’abiri (77,712 USD);
## Page 4
d. LAKESIDE Ltd, Roger Martyn Shaw na Faith Idamange Shaw bafatanya guha Kazina Balimba Joseph mu bujurire 1,000,000 Frw y’igihembo cya Avoka na 200.000 Frw y’ikurikiranarubanza, yose hamwe akaba miliyoni imwe n’ibihumbi magana abiri (1,200,000 Frw); e. amagarama y’urubanza aherera ku Isanduku ya Leta. [7] Roger Martyn Shaw na Faith Idamange Shaw bajuririye uru Rukiko, ubujurire bwabo bwandikwa kuri No RCOMAA 00035/2024/CA. Iburanisha ryabaye mu ruhame ku wa 03/03/2025, Roger Martyn Shaw, LAKESIDE Ltd na Faith Idamange Shaw bahagarariwe na Me BIZUMUREMYI Isaac, naho Kazina Joseph Balimba ahagarariwe na Me William KARAIGA na Me RUGUNDANA Elysée, hasuzumwa inzitizi y’iburabubasha yatanzwe na Kazina Balimba Joseph ishingiye ku kuba Roger Martyn Shaw, LAKESIDE Ltd na Faith Idamange Shaw baratsinzwe mu nkiko zombi zabanje hashingiwe ku mpamvu zimwe. II. IKIBAZO KIGIZE URUBANZA N’ISESENGURA RYACYO 1.Kumenya niba Roger Martyn Shaw, LAKESIDE Ltd na Faith Idamange Shaw baratsinzwe mu nkiko zombi zabanje hashingiwe ku mpamvu zimwe [8] Abahagarariye Kazina Balimba Joseph bashingiye ku ngingo ya 52, igika cya 3, y’Itegeko Nº30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’Inkiko, iteganya ko ubujurire bwa kabiri budashobora kwakirwa ku muburanyi watsinzwe mu nkiko zombi hashingiwe ku mpamvu zimwe, atanga inzitizi y’iburabubasha bw’Urukiko rw’Ubujurire, avuga ko ubujurire bwa Roger Martyn Shaw, LAKESIDE Ltd na Faith Idamange Shaw budakwiye kwakirwa, kuko batsinzwe mu nkiko zombi zabanje hashingiwe ku mpamvu zimwe, aho zose zashingiye icyemezo cyazo ku kuba batarashoboye kugaragaza ibimenyetso byerekana ko Kazina Balimba Joseph yaba yaragizwe umunyamigabane wa LAKESIDE Ltd, kandi ari cyo yatangiye amadolari ibihumbi mirongo inane (80,000 USD). [9] Basobanura ko Urukiko rw’Ubucuruzi rwasuzumye ikibazo kijyanye no kumenya niba Kazina Balimba Joseph agomba gusubizwa 80,000 USD, maze mu gika cya 8 cy’urubanza No RCOM 01533/2022/TC rusanga kuva mu mwaka wa 2011 ubwo Kazina Balimba Joseph yatangaga ayo madorari 80,000 USD akayashyira kuri konti ya LAKESIDE Ltd, agamije kugirwa umunyamigabane muri iyo sosiyete, kugeze ku wa 11/08/2020 yari atarashyirwa mu banyamigabane, ndetse atagaragara no mu batanze imigabane yatanzwe ku wa 08/06/2023 nk’umunyamigabane wayo, bityo ko ari yo mpamvu akwiye gusubiza ayo madolari. Bityo ko Urukiko rwabyanzuye rutyo rushingiye ku kuba batagaragaza ibimenyetso bishyigikira ukwiregura kwabo, hanyuma rwemeza ko bagomba kuyasubiza. [10] Bakomeza basobanura ko ibyo byagarutsweho mu isesengura Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwakoze mu gika cya 16 cy’urubanza No RCOMA 00436/2023/HCC rujuririrwa, aho rwagarutse ku byashingiweho n’Urukiko rw’Ubucuruzi mu gika cya 8, rusanga nta kimenyetso cyangwa Itegeko Roger Martyn Shaw, LAKESIDE Ltd na Faith Idamange Shaw bagaragaje byerekana ko yagizwe umunyamigabane wa Lakeside Ltd, maze rwemeza ko kuba abajuriye batabasha kugaragaza ibimenyetso bivuguruza icyemezo cyafashwe n’Urukiko rw’Ubucuruzi kigomba kugumaho. Bityo ko ubujurire bwatanzwe na Roger Martyn Shaw, LAKESIDE Ltd na Faith Idamange Shaw budakwiye kwakirwa, kuko batsinzwe hashingiwe ku mpamvu zimwe mu
## Page 5
Nkiko zombi zabanje, z’uko nta bimenyetso batanze bigaragaza ko Kazina Balimba Joseph yigeze agirwa umunyamigabane. [11] Bavuga kandi ko ikindi kibazo cyasuzumwe ari ikijyanye n’inyungu, ariko ko gishamikiye kuri ayo madolari 80,000. Bakomeza bavuga ko basaba uru Rukiko kuzashingira ku rubaza No RCOMAA 00102/2022/CA, GATAMA Pierre, COPROCO Group SARL na Gasabato Adeline baburanamo na METCORP Ltd, kuko narwo rwaburanwemo umwenda n’inyungu. [12] Uhagarariye Roger Martyn Shaw, LAKESIDE Ltd na Faith Idamange Shaw yiregura kuri iyi nzitizi yatanzwe na Kazina Balimba Joseph avuga ko nta shingiro ifite, kuko batatsinzwe mu nkiko zombi hashingiwe ku mpamvu zimwe. Asobanura ko mu gika cya 8 cy’urubanza No RCOM 01533/2022/TC, Urukiko rw’Ubucuruzi rwasanze Kazina Balimba Joseph atari umunyamigabane muri LAKESIDE Ltd gusa, ariko Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rusanga bigaragara ko Kazina Balimba Joseph atari umunyamigabane muri LAKESIDE Ltd (yo mu Rwanda) no muri Lakeside Fish Farm LLC yo muri Amerika. Kandi ko ku rwego rubanza, Urukiko rw’Ubucuruzi rwategetse ko asubizwa amadolari ibihumbi mirongo inane (80.000USD) gusa nk’uko bigaragara mu gika cya 21 cy’urubanza No RCOM 01533/2022/TC, ariko Urukiko Rukuru rw’Ubucuzi rwategetse ko bamwishyura amadolari ibihumbi ijana na mirongo itanu na birindwi na magana arindwi na cumi n’abiri (157,712 USD) nk’uko bigaragara mu gika cya 47 cy’urubanza No RCOMA 00436/2023/HCC. [13] Akomeza avuga ko ashingiye ku kuba ku rwego rubanza mu rubanza No RCOM 01533/2022/TC Urukiko rw’Ubucuruzi rwarasanze Kazina BALIMBA Joseph ataragizwe umunyamigabane muri LAKESIDE Ltd gusa, naho Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rusanga ataragizwe umunyamigabane muri LAKESIDE Ltd (yo mu Rwanda) no muri Lakeside Fish Farm LLC yo muri Amerika, no kuba ku rwego rubanza nta nyungu ROGER Martyn Shaw, LAKESIDE Ltd na Faith Idamange Shaw bategatswe kwishyura, ariko byagera mu bujurire mu Rukiko Rukuru rw’Ubucuruzi bakazitegekwa, asanga bigaragaza ko batatsinzwe mu Nkiko zombi hashingiwe ku mpamvu zimwe. UKO URUKIKO RUBIBONA [14] Ingingo ya 52, igika cya 3, y’Itegeko Nº 30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’inkiko, iteganya ibikurikira: “Icyakora kandi ubujurire bwa kabiri ntibushobora kwakirwa ku manza z’ababuranye bemera ibyo baregwa, cyangwa ku muburanyi watsinzwe mu nkiko zombi hashingiwe ku mpamvu zimwe.” [15] Ikibazo cyo kumenya niba impamvu zashingiweho umuburanyi atsindwa ku rwego rwa mbere n’urwa kabiri ari zimwe, kigomba gusuzumwa hasesengurwa imikirize y’urubanza ku rwego rwa mbere n’urwa kabiri, ingingo z‘ingenzi zasuzumwe, impamvu buri rukiko rwashingiyeho kugira ngo rugere ku cyemezo, byaramuka bigaragaye ko ari zimwe, ubujurire ntibube buri mu bubasha bw’Urukiko rw’Ubujurire. [16] Nk’uko byafashweho umurongo mu manza zaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga, mu gusuzuma niba umuburanyi yaratsinzwe mu nkiko zombi zabanje ku mpamvu zimwe, harebwa icyaburanwaga n’imitekerereze ya buri rukiko (raisonnement juridique) mu kugaragaza impamvu zashingiweho, kugira ngo rugere ku cyemezo rwafashe, hitawe ku kureba niba ingingo
## Page 6
zaburanywe mbere arizo zagarutsweho mu bujurire kandi ko inkiko zombi zazishubijeho mu buryo bumwe1. Ibi kandi binumvikanisha ko ibyaburanwe mu rwego rwa mbere ari nabyo ubusanzwe bigomba kuburanwa mu rwego rw’ubujurire hashingiwe ku ihame risanzwe mu micire y’imanza rivuga ko umucamanza wo mu rwego rwa mbere yita ku igenzura ry’ibimenyetso n’amategeko ugereranyije n’ikiburanwa, naho umucamanza wo mu rwego rw’ubujurire akibanda cyane cyane ku kugenzura niba amategeko ku rwego rwa mbere yarubahirijwe uko bikwiye hakurikijwe ibisobanuro n’ibimenyetso byari byatanzwe muri urwo rubanza, byaba ngombwa agakosora aho bikenewe2. [17] Na none mu rubanza Nº RCOMAA 0048/16/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 19/05/2017, haburana RRA na SODAR Ltd3, urwo Rukiko rwasobanuye ko mu gusuzuma ko impamvu zashingiweho umuburanyi atsindwa mu nkiko zombi ari zimwe, hatarebwa niba ibimenyetso ababuranyi batanze ku rwego rwa mbere ari byo byatanzwe no mu rwego rw’ubujurire, cyangwa ko zakoresheje amagambo amwe, ahubwo harebwa niba inkiko zombi zarashubije ku buryo bumwe ingingo zirebana n’ikiburanwa. [18] Nk’uko bigaragara mu rubanza No RCOM 01533/2022/TC rwaciwe ku wa 20/07/2023, Kazina Balimba Joseph yareze Roger Martyn Shaw, LAKESIDE Ltd na Faith Idamange Shaw mu Rukiko rw’Ubucuruzi arusaba kubategeka ku mwishyura umwenda remezo ungana na USD 80,000 inyungu zawo, n'indishyi zishingiye ku gihombo abaregwa yateje urega batishyurira ku gihe. Urwo Rukiko rwasuzumye ikibazo cyo kumenya niba amafaranga yishyuzwa ahwanye na 80,000 USD yari umwenda wagurijwe LAKESIDE Ltd, ikijyanye n’inyungu n’indishyi z’akababaro byasabwe. [19] Mu rubanza No RCOMA 00436/2023/HCC rwaciwe ku wa 31/05/2024, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwasuzumye ibibazo bitandukanye ari byo: kumenya niba icyemezo cyafashwe kidashingiye ku mategeko, kumenya niba Urukiko rw’Ubucuruzi rwari rufite ububasha bwo gusuzuma iki kirego, kumenya niba Umucamanza yarashyize uburyozwe kuri Roger Martyn Shaw na Faith Shaw Idamange atagaragaje ikosa bakoze hamwe n'itegeko yashingiyeho, kumenya uko bigenda ku munyamigabane wa sosiyete itarashoboye kunguka ngo itange inyungu, kumenya niba Kazina Balimba Joseph ataragombaga kugenerwa inyungu zikomoka kuri 80.000 USD yahaye abajuriye. Ikigaragara ni uko ku kibazo cyo kumenya niba icyemezo cyafashwe kidashingiye ku mategeko, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwasuzumye ibirebana no kumenya niba koko nta 80.000 USD Kazina Balimba Joseph yahaye LAKESIDE Ltd na banyirayo, ku buryo adakwiye kuyasubizwa nk’uko bigaragara mu gika cya 11 cy’urubanza No RCOMA 00436/2023/HCC. [20] Mu rwego rwo kumenya niba Roger Martyn Shaw, LAKESIDE Ltd na Faith Idamange Shaw baratsinzwe mu nkiko zombi zabanje hashingiwe ku mpamvu zimwe, hararebwa ibibazo inkiko zombi zahuriyeho. Muri ibyo bibazo, hari ikijyanye no kumenya niba hari 80.000 USD, Kazina Balinda Joseph yahaye LAKESIDE Ltd na banyirayo, n’ikijyanye n’inyungu.
1Reba urubanza Nº RS/INJUST/RCOM 00002/2020/SC rwaciwe ku wa 29/9/2020 haburana Road Solutions Pavement Products na MAIL CO Ltd. 2Reba igika cya 23 cy’urubanza No RS/INJUST/RCOM 00003/2020/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 27/11/2020, haburana SANLAM Assurance Générales Plc na UNIVERSITY OF RWANDA (UR). 3Reba igika cya 18 cy’urwo rubanza. Reba na none urubanza No RS/INJUST/RCOM 00002/2020/SC hagati ya Road Solution Pavement Products na MAILCO Ltd, rwaciwe ku wa 25/09/2020, igika cya 24.
## Page 7
[21] Ku kibazo cyo kumenya niba hari 80.000 USD, Kazina Balinda Joseph yahaye LAKESIDE Ltd na banyirayo, Urukiko rw’Ubucuruzi, mu gika cya 8 n’icya 9 by’urubanza No RCOM 01533/2022/TC rwibukijwe haruguru, rwasanze kuba Kazina Balimba Joseph yarashyize 80,000 USD kuri konti No 0040-0315- 99397/USD ya LAKESIDE Ltd, iherereye muri Bank of Kigali (BK) mu mwaka wa 2011 ariko inyandiko yatanzwe na Rwanda Development Board (RDB) ku wa 11/08/2020, ndetse n’iyatanzwe ku wa 08/06/2023 zikaba zitaramushyize mu banyamigabane ba LAKESIDE Ltd, ikwiye kumusubiza ayo madarali ahwanye na 80,000USD, hamwe na Roger Martyn Shaw wamushishikarije kuyashyira kuri iyo konti akaba n’Umuyobozi Mukuru wayo (Managing Director), ndetse n’umugore we Faith Idamange Shaw kuko nawe ari umuyobozi wayo (member of the Board). [22] Kuri iki kibazo, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi, mu gika cya 16 cy’urubanza No RCOMA 00436/2023/HCC rwasobanuye ko, nk’uko byagaragajwe mu rubanza rujuririrwa, mu gika cyarwo cya 8, rusanga Kazina Balimba Joseph atarigeze aba umunyamigabane wa LAKESIDE FISH FARMER LCC cyangwa uwa LAKESIDE Ltd, ko abajuriye nta kimenyetso cyangwa itegeko bagaragaje bivuguruza ibyemejwe mu rwego rwa mbere, rwemeza ko hashingiwe ku ngingo z’amategeko zavuzwe haruguru, iyi mpamvu y’ubujurire nta shingiro ifite; bityo rwemeza ko LAKESIDE Ltd, Roger Martyn Shaw na Faith Idamange Shaw bafatanya guha Kazina Balimba Joseph 80.000 USD yabahaye. [23] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga ku kibazo cyo kumenya niba hari 80.000 USD, Kazina Balinda Joseph yahaye LAKESIDE Ltd na banyirayo, inkiko zombi zarashingiye ku mpamvu y’uko Kazina Balimba Joseph atigeze aba umunyamigabane wa LAKESIDE Ltd, bityo akaba agomba gusubizwa amadolari 80,000 yatanze. [24] Ku kibazo kijyanye n’inyugu z’ayo madolari 80,000 LAKESIDE Ltd, Roger Martyn Shaw na Faith Idamange Shaw bategetwe kwishyura Kazina Balimba Joseph, Urukiko rurasanga inkiko zombi zitarabibonye kimwe, kuko Urukiko rw’Ubucuruzi rwasanze inyungu Kazina Balimba Joseph asaba nta shingiro zifite, naho Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rusanga zigomba gutangwa, rugena izingana na 77.712 USD. Urukiko rurasanga rero kuri iki kibazo LAKESIDE Ltd, Roger Martyn Shaw na Faith Idamange Shaw bataragitsinzweho mu nkiko zombi. Kuba rero, ikibazo cy’inyungu abajuriye baragitsinzweho mu Rukiko Rukuru rw’Ubucurizi gusa, birumvikane ko batatsinzwe mu nkiko zombi hashingiwe ku mpamvu zimwe. Ibi binahura n’ibyo uru Rukiko rwemeje mu rubanza rubanziriza urundi mu rubanza No RCOMA 00008/2022/CA4 rwaciwe ku wa 20/01/2023, aho rwasobanuye ko n’iyo umuburanyi yaba atatsinzwe ku mpamvu zimwe ku kibazo kimwe mu bibazo byinshi biba byasuzumwe n’inkiko zombi biba bihagije ngo Urukiko rwemeze ko atatsinzwe mu nkiko zombi hashingiwe ku mpamvu zimwe. [25] Ku byo abahagarariye Kazina Balimba Joseph bavuga ko ikibazo cy’inyungu, gishamikiye kuri ayo madolari 80,000 ku buryo kidashingirwaho hasuzumwa niba abajuriye baratsinzwe mu nkiko zabanje hashingiwe ku mpamvu zimwe, Urukiko rurasanga nk’uko byosobanuwe haruguru, icyo kibazo kiri mu bigize ikirego cyatanzwe na Kazina Balimba Joseph, kandi cyasuzumwe n’inkiko zombi zabanje, bikaba rero byumvikana ko kigomba kuba mu bibazo bigomba gushingirwaho hasuzumwa ko abajuriye batsinzwe mu nkiko zombi hashingiwe ku mpamvu
4Reba igika cya 43 cy’urubanza rubanziriza urundi mu rubanza No RCOMA 00008/2022/CA rwaciwe ku wa 20/01/2023, haburana Prime Economic Zone Co Ltd na MUBILIGI Paul.
## Page 8
zimwe. Kuba rero inkiko zombi zitaragishubijeho ku buryo bumwe, birumvikana ko Roger Martyn Shaw, LAKESIDE Ltd na Faith Idamange Shaw batatsinzwe mu nkiko zombi hashingiwe ku mpamvu zimwe. Ku bijyanye n’ibyo abahagarariye Kazina Balimba Joseph basaba ko hashingirwa ku rubanza No RCOMAA 00102/2022/CA Gatama Pierre, COPROCO Group SARL na Gasabato Adeline baburanyemo na METCORP Ltd narwo rwaburanwemo umwenda n’inyungu, uru Rukiko rurasanga ntacyo rwafasha muri uru rubaza, kuko muri urwo rubanza Urukiko rw’Ubucuruzi rwatanze inyungu, hanyuma Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi narwo rwemeza ko zifite ishingiro,ruzigumishaho, bitandukanye n’uru rubanza, kuko rwo Urukiko rw’Ubucuruzi rwemeje ko inyungu nta shingiro zifite, ariko Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwemeza ko zifite ishingiro, ruranazigena, bivuze ko impamvu zashingiweho atari zimwe. [26] Hashingiwe ku bisobanuro byatanzwe haruguru, Urukiko rurasanga LAKESIDE Ltd, Roger Martyn Shaw na Faith Idamange Shaw bataratsinzwe mu nkiko zombi zabanje hashingiwe ku mpamvu zimwe, bityo ubujurire bwabo buri mu babasha bw’uru Rukiko; urubanza mu mizi ruzaburanishwa ku wa 11/03/2025, saa tanu n’igice (11:30). III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [27] Rwemeje ko inzitizi y’iburabubasha bw’uru Rukiko yatanzwe na Kazina Balimba Joseph, nta shingiro ifite. [28] Rwemeje ko ubujurire bwa LAKESIDE Ltd, Roger Martyn Shaw na Faith Idamange Shaw buri mu bubasha bw’Urukiko rw’Ubujurire. [29] Rwemeje ko iburanisha mu mizi rizaba ku wa 11/03/2025, saa tanu n’igice (11:30). [30] Ruvuze ko amagarama y’urubanza abaye asubitswe.