KWIZERA v. UBUSHINJACYAHA
The statutory minimum sentence for cannabis trafficking is 15 years imprisonment and a fine of 5,000,000 Frw. The sentence imposed (15 years imprisonment and a fine of 2,000,000 Frw) is already at the minimum permissible under the law. Further reduction or suspension is not legally possible. The request for removal...
Source-derived case information.
- Citation
- RPAA 01191/2024/CA
- Parties
- Applicant: Kwizera Samson; Respondent: Ubushinjacyaha
- Court
- Court of Appeal
- Jurisdiction
- Rwanda
- Judgment Date
- 17 July 2025
- Case Number
- RPAA 01191/2024/CA
- Procedural Posture
- Criminal Appeal / Final Appellate Judgment
- Outcome
- appeal dismissed
- Legal Topics
- Drug Trafficking, Sentencing, Mitigating Circumstances, Suspended Sentence
- Source Language
- rw
Source-derived case record
Summary, issues, holding and outcome
More case intelligence is available
Unlock the full research layer for this judgment.
Parties
Kwizera Samson
Applicant
Ubushinjacyaha
Respondent
Procedural Posture
Criminal Appeal / Final Appellate Judgment
Legal Issues
- 1 Whether the sentence imposed on Kwizera Samson can be further reduced below statutory minimums for drug trafficking.
- 2 Whether Kwizera Samson qualifies for a suspended sentence or removal of the fine.
Ratio Decidendi
The statutory minimum sentence for cannabis trafficking is 15 years imprisonment and a fine of 5,000,000 Frw. The sentence imposed (15 years imprisonment and a fine of 2,000,000 Frw) is already at the minimum permissible under the law. Further reduction or suspension is not legally possible. The request for removal of the fine is also unfounded as the law requires both imprisonment and a fine for this offence.
Court Disposition
appeal dismissed
Orders
- The appeal of Kwizera Samson is dismissed as unfounded.
- The judgment of the High Court (RPA 00903/2022/HC/KIG) dated 11/10/2024 remains unchanged.
Full Case Text
Judgment text and source record
27 paragraphs
# KWIZERA v. UBUSHINJACYAHA
- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2025-07-17 - Case/document no.: RPAA 01191/2024/CA - Collection: Court of Appeal
## Text
## Page 1
KWIZERA v. UBUSHINJACYAHA [Rwanda URUKIKO RW’UBUJURIRE – RPAA 01191/2024/CA (Rutazana, P.J.,) 17 Nyakanga 2025] Amategeko agenga ibyaha n’ibihano – Icyaha cyo gucuruza, kubika no gutunda ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi – Abantu bahamwe n’ibyaha byo gucuruza, kubika no gutunda ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi ntibashobora kugabanyirizwa igihano ku buryo kijya munsi y’igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ingana na 5.000.000Frw. . Amategeko agenga ibyaha n’ibihano – Isubikagihano – Urukiko rutanze isubikagihano rushobora gutegeka ihagarika ry’irangizarubanza ku gihano cyose cyangwa igice cyacyo, haba igihano cy’iremezo (igifungo, ihazabu n’imirimo y’inyungu rusange) cyangwa igihano cy’ingereka, iyo rwakatiye ukurikiranywaho icyaha igihano cy’igifungo kitarenze imyaka 5. . Incamak y’ikibazo: Uwitwa Kwizera Samson yafashwe n’inzego zibishinzwe afite udupfunyika 5 tw’urumogi yari arimo gucuruza, maze ashyikirizwa inzego z’ikurikiranacyaha, atangira gukurikiranwa. Nyuma yaho, Iperereza rirangiye Ubushinjacyaha bwamureze mu Rukiko Rwisumbuye rwa Gasabo bumukurikiranyeho icyaha cyo gucuruza ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi, yireguye yemera icyaha anagisabira imbabazi avuga ko atari asanzwe acuruza urumogi, bityo bushingiye ku bimenyetso bitandukanye, busaba ko ahanishwa igifungo cya burundu n'ihazabu ingana na 21.000.000Frw. Urukiko rwemeje ko Kwizera Samson ahamwa n’icyaha cyo gucuruza ibiyobyabwenge byo mu bwoko w’urumogi, rutegeka ko ahanisha igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ingana na 20.000.000Frw. Kwizera Samson yajuririye Urukiko Rukuru/Kigali, asaba kugabanyirizwa igihano avuga ko kuva agifatwa yemeye icyaha akanagisabira imbabazi; asaba no guhabwa isubikagihano kuko yishoye muri icyo cyaha kubera amikoro make avuga kandi ko atazabyongera. Urukiko Rukuru rwasanze igihano Kwizera Samson yahanishijwe gikwiriye kongera kugabanywa rushingira ku kuba ari ubwa mbere akurikiranyweho icyaha mu buryo buzwi, kuba ari umusore ukibyiruka kandi ibiyobyabwenge yafatanywe bikaba ntawe byagizeho ingaruka kuko byafatiriwe bigatwikwa; bityo rwemeza ko ahanishwa igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ingana na 2.000.000 Frw. Kwizera Samson yongeye kujurira mu Rukiko rw’Ubujurire, avuga ko atagabanyirijwe igihano ku buryo bugahije kandi hari impamvu nyoroshyacyaha, zirimo kuba yaremeye icyaha aregwa mu buryo budashidikanywaho, kuba ari ubwa mbere akurikiranyweho icyaha mu buryo buzwi no kuba nta ngaruka zikomeye cyateye, bityo agasaba ko cyongera kugabanywa; guhabwa isubikagihano kuko yisubiyeho, asaba kandi no gukurirwaho igihano cy’ihazabu kuko ari umukene.
## Page 2
Uhagarariye Ubushinjacyaha yiregura avuga ko uregwa yagabanyirijwe igihano ku buryo buhagije mu rubanza rwajuiririwe, bityo ko icyo yahanishijwe kigomba kugumaho. Incamake y’icyemezo: 1. Abantu bahamwe n’ibyaha byo gucuruza, kubika no gutunda ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi ntibashobora kugabanyirizwa igihano ku buryo kijya munsi y’igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ingana na 5.000.000Frw. 2. Urukiko rutanze isubikagihano rushobora gutegeka ihagarika ry’irangizarubanza ku gihano cyose cyangwa igice cyacyo, haba igihano cy’iremezo (igifungo, ihazabu n’imirimo y’inyungu rusange) cyangwa igihano cy’ingereka, iyo rwakatiye ukurikiranywaho icyaha igihano cy’igifungo kitarenze imyaka 5. Ubujurire nta shingiro. Amategeko yashingiweho: Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange nk’uko yahinduwe n’ingingo ya 2 y’Itegeko Nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023, ingingo 60. Imanza zifashishijwe: Urubanza RPAA 00436/2024/CA rw’Ubushinjacyaha na Bikorimana, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/01/2025; Urubanza RPAA 00295/2024/CA rw’Ubushinjacyaha na Iradukunda, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire kuwa 28/01/2025; Urubanza RPAA 00305/2024/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 31/01/2025 haburana Ubushinjacyaha na Nshimiyimana Evariste; Urubanza RPAA 00845/2024/CA rw’Ubushinjacyaha na Irakoze, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire, ku wa 22/04/2025. Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA [1] Ku wa 26/05/2021 Ubuyobozi bw’inzego z’ibanze mu Mudugudu wa Rugazi, Akagari ka Rugunga, Umurenge wa Mwogo mu Karere ka Bugesera bwafashe Kwizera Samson afite udupfunyika 5 tw’urumogi yari arimo gucuruza, ashyikirizwa inzego z’ikurikiranacyaha ahita atangira gukurikiranwa. [2] Iperereza rirangiye Ubushinjacyaha bwamureze mu Rukiko Rwisumbuye rwa Gasabo bumukurikiranyeho icyaha cyo gucuruza ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi, bushingiye ku byo yemeye mu ibazwa rye, imvugo z’abatangabuhamya no ku nyandikomvugo y’ifatira ry’urumogi yafatanywe; busaba ko ahanishwa igifungo cya burundu n'ihazabu ingana na 21.000.000Frw. Kwizera Samson yireguye yemera icyaha anagisabira imbabazi kuko atari asanzwe acuruza urumogi.
## Page 3
[3] Mu rubanza RP 00880/2021/TGI/GSBO rwaciwe ku wa 13/05/2022, Urukiko rwemeje ko Kwizera Samson ahamwa n’icyaha cyo gucuruza ibiyobyabwenge byo mu bwoko w’urumogi, rutegeka ko ahanisha igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ingana na 20.000.000Frw rushingiye ku kuba yemera icyaha aregwa kandi akagishinjwa na Twagirayezu Emmanuel wasobanuye ko yahamagawe n’abanyerondo bamubwira ko bafashe Kwizera Samson afite udupfunyika 5 tw’urumogi, anavuga ko bari basanzwe bafite amakuru y’uko ko acuruza urumogi. [4] Kwizera Samson yajuririye Urukiko Rukuru/Kigali, asaba kugabanyirizwa igihano kuko kuva agifatwa yemeye icyaha akanagisabira imbabazi; asaba no guhabwa isubikagihano kuko yishoye muri icyo cyaha kubera amikoro make kandi akaba atazabyongera. [5] Uhagarariye Ubushinjacyaha yaburanye avuga ko Urukiko Rwisumbuye rwa Gasabo rwagabanyirije Kwizera Samson igihano mu buryo buhagije hashingiwe ku itegeko ryariho igihe yakoraga icyaha, ariko ko Urukiko rubibonye ukundi rwamugabanyiriza igihano hashingiwe ku itegeko rishya kuko riteganya ibihano byoroheje. [6] Mu rubanza RPA 00903/2022/HC/KIG rwaciwe ku wa 11/10/2024, Urukiko Rukuru/Kigali rwasanze igihano KWIZERA Samson yahanishijwe gikwiriye kongera kugabanywa hashingiwe ku biteganywa n’ingingo ya 2 y’Itegeko N° 059/2023 ryo kuwa 04/12/2023 rihindura Itegeko N° 68/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange no ku ngingo ya 49 y’Itegeko N° 68/2018 ritmaze kuvugwa; rusanga ariko impamvu nyoroshyacyaha ijyanye no kwemera icyaha itakongera gushingirwaho kuko Urukiko Rwisumbuye rwa Gasabo rwayishingiyeho rumugabanyiriza igihano, ahubwo rushingira ku kuba ari ubwa mbere akurikiranyweho icyaha mu buryo buzwi, kuba ari umusore ukibyiruka kandi ibiyobyabwenge yafatanywe bikaba ntawe byagizeho ingaruka kuko byafatiriwe bigatwikwa; maze rwemeza ko Kwizera Samson ahanishwa igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ingana na 2.000.000 Frw. [7] Kwizera Samson yongeye kujurira mu Rukiko rw’Ubujurire, urubanza ruhabwa RPAA 01191/2024/CA, ruburanishwa mu ruhame ku wa 08/07/2025 yunganiwe na Me Munini Patrick naho Ubushinjacyaha buhagarariwe na Bunyoye Grāce, Umushinjacyaha ku rwego rw’Igihugu. [8] Mu bujurire bwe Kwizera Samson avuga ko atagabanyirijwe igihano ku buryo bugahije kandi hari impamvu nyoroshyacyaha, agasaba ko cyongera kugabanywa; asaba kandi guhabwa isubikagihano kuko yisubiyeho no gukurirwaho igihano cy’ihazabu kuko ari umukene. [9] Uhagarariye Ubushinjacyaha avuga ko Kwizera Samson yagabanyirijwe igihano ku buryo buhagije mu rubanza rwajuiririwe, icyo yahanishijwe kikaba kigomba kugumaho. [10] Urukiko rurasuzuma ibibazo bikurikira bigize urubanza: a) Kumenya niba igihano Kwizera Samson yahanishijwe mu rubanza rwajuriwe gishobora kongera kugabanywa; b) Kumenya niba Kwizera Samson akwiriye guhabwa isubikagihano kandi agakurirwaho igihano cy’ihazabu. II. ISESENGURA RY’IKIBAZO KIGIZE URUBAZA
## Page 4
1.Kumenya niba igihano Kwizera Samson yahanishijwe mu rubanza rwajuririwe gishobora kongera kugabanywa [11] Kwizera Samson avuga ko mu rubanza rwajuririwe atamugabanyirijwe igihano mu buryo buhagije kandi hari impamvu nyoroshyacyaha zirimo kuba yaremeye icyaha aregwa mu buryo budashidikanywaho, kuba ari ubwa mbere akurikiranyweho icyaha mu buryo buzwi no kuba nta ngaruka zikomeye cyateye. Asobanura ko Urukiko Rukuru rwamugeneye igihano rushingiye ku ngingo ya 2 y’Itegeko Nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange iteganya ko mu gihe hari impamvu nyoroshyacyaha, igihano cy’igifungo cya burundu gishobora kugabanywa ariko ntikijye munsi y’igifungo cy’imyaka 15, nyamara mu micire y’imanza ibihano ntayegayezwa bibujijwe hashingiwe ku byemejwe n’Urukiko rw’Ikirenga mu rubanza RS/INCONST/SPEC 00003/2019/SC rwaciwe ku wa 04/12/2019 no ku manza zisa n’urwe zaciwe abaregwa bagahanishwa igihano gito, harimo nk’urubanza RPAA 00348/2019/HC/RWG rwaciwe ku wa 25/02/2021; agasaba uru Rukiko gushingira ku byemejwe muri izo manza igihano cy’igifungo yahanishijwe kikongera kugabanywa. [12] Me Munini Patrick umwunganira nawe avuga ko nubwo hagendewe ku biteganywa n’ingingo ya 2 y’Itegeko Nº059/2023 ryavuzwe haruguru igihano Kwizera Samson yahanishijwe gikwiriye, nta cyabuza uru Rukiko kongera kukigabanya mu bushishozi bwarwo rushingiye ku byifuzo bye no ku mpamvu zatumye akora icyaha, hashingiwe ku murongo watanzwe mu rubanza RPA 00060/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 04/04/2022 haburana Ubushinjacyaha na Nsabimana Callixte alias Sankara na bagenzi be1.
[13] Uhagarariye Ubushinjacyaha avuga ko iyi mpamvu y’ubujurire nta shingiro ifite, kuko hashingiwe ku biteganywa n’ingingo ya 2, agace ka (a) na (d), y’Itegeko N° 059/2023 ryo ku wa 4/12/2023 rihindura Itegeko N° 68/2018 ryo ku wa 30/8/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, Kwizera Samson yagabanyirijwe igihano ku buryo buhagije, kikaba rero kidashobora kongera kugabanywa hashingiwe ku murongo watanzwe mu rubanza RPA 0129/10/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 07/03/2014 haburana Ubushinjacyaha na Mpitabakana; bityo n’urubanza RPA 00060/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 04/04/2022 haburana Nsabimana Callixte alias Sankara na bagenzi be rukaba rutashingirwaho kuko umurongo rwatanze wakurikizwa gusa mu gihe igihano gishobora kugabanywa. [14] Uhagarariye Ubushinjacyaha avuga kandi ko hashingiwe ku byemejwe mu manza zinyuranye zaciwe n’inkiko harimo nk’urubanza RPAA 00119/2023/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/4/2024 haburana Ubushinjacyaha na Nteziryayo Déogratias (igika cya 20), urubanza RS/INCONST/SPEC 00003/2019/SC rwaciwe ku wa 04/12/2019 Kwizera Samson
1 Me Munini Patrick avuga ko muri urwo rubanza Urukiko rwasobanuye ko mu manza nshinjabyaha iyo uregwa nta kindi anenga urubanza rwajuririwe uretse gusa kuvuga ko atagabanyirijwe igihano, buri mucamanza ku rwego urwo ari rwo rwose yemerewe gutanga igihano mu bushishozi bwe kijyanye n’uburemere bw’icyaha ndetse n’ingaruka zacyo hakurikijwe ibiteganywa n’ingingo ya 49, igika cya 1 y’Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange nk’uko ryahinduwe kueza ubu, iteganya ko umucamanza atanga igihano akurikije uburemere bw’icyaha, ingaruka cyateye, impamvu zatumye gikorwa, uko uwagikoze yari asanzwe yitwara, imibereho ye bwite n’uburyo icyaha cyakozwemo.
## Page 5
ashingiraho asaba kugabanyirizwa igihano rutakurikizwa ku bimureba kuko itegeko umurongo rwatanze wari ushingiyeho ryahinduwe bityo ukaba waravuyeho. UKO URUKIKO RUBIBONA [15] Impaka kuri iyi ngingo zishingiye ku kumenya niba igihano cy’igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ingana na 2.000.000Frw Kwizera Samson yahanishijwe kubera icyaha yahamijwe byo gucuruza ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi gishobora kongera kugabanywa. [16] Mu rubanza RPAA 00048/2020/CA rwaciwe ku wa 26/05/2022 haburana Ubushinjacyaha na Bimenyimana Jean Paul (mu bika bya 25-26), Urukiko rw’Ubujurire rwemeje ko umurongo wari uriho udashobora gukurikizwa mu gihe itegeko wari ushingiyeho ryavuyeho cyangwa ryahinduwe. Rushingiye kuri uyu murongo, mu manza rwaciye nyuma y’uko Itegeko Nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange ryavuzwe haruguru ritangajwe mu Igazeti ya Leta, Urukiko rw’Ubujurire rwemeje ko ibijyanye no kugabanya igihano kikajya munsi y’igihano gito giteganywa n’itegeko (minimum) bitagikurikizwa kuko byavanyweho n’iryo tegeko ryashyizeho uburyo bushya bwo kugabanya ibihano (reba nk’urubanza RPAA 00194/2024/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/04/2025, haburana Ubushinjacyaha na Niyonsaba Patrick (igika cya 17) n’urubanza RPAA 00193/2024/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/04/2025, haburana Ubushinjacyaha na Nzabakirira Théophile (igika cya 18). [17] Urukiko rw’Ubujurire kandi rushingiye ku biteganywa mu ngingo 60 y’Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange nk’uko yahinduwe n’ingingo ya 2 y’Itegeko Nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/202312, mu manza zitandukanye rwaciye ku bantu bahamwe n’ibyaha birimo gucuruza, kubika no gutunda ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi biteganywa kandi bigahanwa n’ingingo ya 26323 y’Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/8/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange nk’uko yahinduwe n’ingingo ya 11, igika cya gatatu, y’Itegeko Nº 69/2019 ryo ku wa 08/11/2019, rwemeje ko abaregwa ibyo byaha badashobora kugabanyirizwa igihano ku buryo kijya munsi y’igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ingana na 5.000.000 Frw 34. Uwo murongo kandi wakomeje gukurikizwa, muri zimwe mu manza
1 Iyo ngingo iteganya ibi bikurikira: “Iyo umucamanza yemeje impamvu nyoroshyacyaha, ashobora kugabanya igihano ku buryo bukurikira: …(a) igifungo cya burundu gishobora kugabanywa ariko ntikijye munsi y’igihano cy’igifungo cy’imyaka 15“… (d) igihano cy’ihazabu gishobora kugabanywa kugeza kuri kimwe cya kane cy’igihano cy’ihazabu gito giteganyirijwe icyaha cyakozwe”.
2 Ingingo ya 263 y’Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/8/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange nk’uko yahinduwe n’ingingo ya 11, igika cya gatatu, y’Itegeko Nº 69/2019 ryo ku wa 08/11/2019 iteganya ibikurikira: “Umuntu wese ukora, uhinga, uhindura, utunda, ubika, uha undi, ugurisha mu gihugu ibiyobyabwenge cyangwa urusobe rw’imiti ikoreshwa nka byo mu buryo bunyuranyije n’amategeko, aba akoze icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko ahanishwa: (1o) igifungo cya burundu n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda arenze miliyoni makumyabiri (20.000.000 Frw) ariko atarenze miliyoni mirongo itatu (30.000.000 Frw) ku byerekeye ibiyobyabwenge bihambaye”. Umugereka wa mbere w’Itekarya Minisitiri Nº 001/MoH/2019 ryo ku wa 04/03/2019 rigena urutonde rw’ibiyobyabwenge n’ibyiciro byabyo niryo riteganya ko urumogi ruri mu cyiciro cy’ibyobyabwenge bihambaye.
3 Reba urubanza RPAA 00097/2024/CA rwaciwe ku wa 20/12/2024 haburana Ubushinjacyaha na Twagirumukiza Sibomana Athanase (igika cya 17), urubanza RPAA 00099/2024/CA rwaciwe ku wa 16/12/2024 haburana Ubushinjacyaha na Manizabayo Gilbert Alias Nkurunziza Jean Pierre (igika cya 19) n’izindi.
## Page 6
ziherutse gucibwa ziwushingiyeho hakaba harimo nk’urubanza RPAA 00436/2024/CA rwaciwe ku wa 21/01/2025 haburana Ubushinjacyaha na Bikorimana Jean Baptise (igika cya 15) n’urubanza RPAA 00295/2024/CA rwaciwe kuwa 28/01/2025 haburana Ubushinjacyaha na Iradukunda Diane (igika cya 15). [18] Hashingiwe ku murongo wagaragajwe mu gika cya 16 cy’uru rubanza, imanza RS/INCONST/SPEC 00003/2019/SC rwaciwe ku wa 04/12/2019 na RPAA 00348/2019/HC/RWG rwaciwe ku wa 25/02/2021 Kwizera Samson ashingiraho asaba kugabanyirizwa igihano ntizakurikizwa ku bimureba, kuko zaciwe mbere y’uko Itegeko Nº 59/2023 ryo ku wa 04/12/2023 ryavuzwe mu gika kibanziriza iki ritangajwe mu Igazeti ya Leta. [19] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga kandi hashingiwe ku murongo wagaragajwe mu gika cya 17, igihano Kwizera Samson yahanishijwe mu rubanza rwajuririwe kidashobora kongera kugabanywa, kuko ku cyaha yahamijwe cyo gucuruza ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi igifungo cy’imyaka 15 yahanishijwe ari cyo gito gishoboka, naho ihazabu ingana na 2.000.000Frw yategetswe kwishyura ikaba iri munsi ya 5.000.000 Frw ubundi Umucamanza atemerewe kujya munsi, bityo rero ubusabe bwe bwo kongera kugabanyirizwa igihano bukaba nta shingiro bufite. [20] Hashingiwe ku bisobanuro bimaze gutangwa, igihano Kwizera Samson yahanishijwe mu rubanza rwajuririwe kikaba kidahindutse.
2.Kumenya niba Kwizera Samson akwiriye guhabwa isubikagihano kandi agakurirwaho igihano cy’ihazabu [21] Kwizera Samson n’umwunganira basaba ko ahabwa isubikagihano bashingiye ku mpamvu y’uko icyaha aregwa yagikoze ashaka amafaranga yo kwiga imyuga, ariko ubu akaba yarisubiyeho akazashaka ibindi akora, bityo bikaba byamufasha ngo gukangurira urubyiruko kwirinda ububi bw’icyaha. [22] Uhagarariye Ubushinjacyaha avuga ko ibyo Kwizera Samson asaba nta shingiro bifite kuko igihano yahanishijwe gikurikije amategeko kikaba kigomba kugumaho. UKO URUKIKO RUBIBONA [23] Ingingo ya 263 y’Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/8/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange nk’uko yahinduwe n’ingingo ya 11, igika cya gatatu, y’Itegeko Nº 69/2019 ryo ku wa 08/11/2019 iteganya ko icyaha cyo gucuruza ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi Kwizera Samson yahamijwe gihanishwa igifungo cya burundu n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda arenze 20.000.000 Frw ariko atarenze miliyoni 30.000.000 Frw (reba ibyasobanuwe mu gika cya 17 cy’uru rubanza). Icyumvikana muri iyi ngingo ni uko uhamwe n’iki cyaha ahanishwa icyarimwe igihano cy’igifungo n’icy’ihazabu.
## Page 7
[24] Ku bijyanye no kumenya igihe Urukiko rushobora gutanga isubikagihano, mu rubanza RPAA 00305/2024/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 31/01/2025 haburana Ubushinjacyaha na Nshimiyimana Evariste (igika cya 16), rwasesenguye ingingo ya 645 y’Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/20188 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange yahinduwe n’ingingo ya 3 y’Itegeko Nº 59/2023 ryo ku wa 04/12/2023, rusobanura ko ibiteganywa n’iyo ngingo mu gace kayo ka (1) n’aka (2) byumvikanisha ko Urukiko rutanze isubikagihano rushobora gutegeka ihagarika ry’irangizarubanza ku gihano cyose cyangwa igice cyacyo, haba igihano cy’iremezo (igifungo, ihazabu n’imirimo y’inyungu rusange) cyangwa igihano cy’ingereka, iyo rwakatiye ukurikiranywaho icyaha igihano cy’igifungo kitarenze imyaka 5. Uyu murongo kandi wakomeje gukurikizwa n’uru Rukiko, mu manza ziheruka gucibwa ziwushingiyeho hakaba harimo urubanza RPAA 00845/2024/CA rwaciwe ku wa 22/04/2025 haburana Ubushinjacyaha Irakoze Cédrick (igika cya 16).
[25] Nk’uko byasobanuwe haruguru mu bika bya 16-19 by’uru rubanza, igihano cy’igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ingana na 2.000.000 Frw Kwizera Samson yahanishijwe mu rubanza rwajuririwe kigomba kugumaho, bityo rero ubusabe bwe bwo gusubikirwa igihano bukaba nta shingiro bufite hashingiwe ku murongo wagaragajwe mu gika kibanziriza iki, kuko ahanishijwe igifungo kirenze imyaka 5. [26] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga kandi n’ibijyanye no gukurirwaho igihano cy’hazabu Kwizera Samson asaba nta shingiro bifite, kuko nk’uko byagaragajwe haruguru, agomba guhanishwa igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ingana na 2.000.000 Frw; hashingiwe ku byasobanuwe mu gika cya 23, igihano cy’ihazabu yahanishijwe kikaba kidashobora kuvanwaho kuko gihuye n’ibiteganywa n’amategeko. [27] Hashingiwe ku mpamvu zose zagaragajwe, Urukiko rw’Ubujurire rurasanga nta kosa Kwizera Samson yagaragaje ryakozwe mu rubanza yajuririye, bityo ubujurire bwe bukaba nta shingiro bufite. III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [28] Rwemeje ko ubujurire bwa Kwizera Samson nta shingiro bufite; [29] Rwemeje ko urubanza RPA 00903/2022/HC/KIG rwaciwe n’Urukiko Rukuru ku wa 11/10/2024 rudahindutse mu ngingo zarwo zose; [30] Rwemeje ko igihano cy’igifungo cy’imyaka cumi n’itanu (15) n’ihazabu ingana n’amafaranga y’u Rwanda miliyoni ebyiri (2.000.000Frw) Kwizera Samson yahanishijwe kigumyeho.
5 Iyo ngingo iteganya, mu gace kayo ka mbere, ibikurikira: ‘’Iyo uwakatiwe nta kindi gihano cy’igifungo kirenga amezi 6 yahanishijwe mbere, urukiko rukoresheje icyemezo gisobanura impamvu, rushobora gutegeka gusubika irangiza ry’igihano cyose cyangwa igice cy’igihano cy’iremezo cyangwa cy’ingereka, iyo igihano cy’iremezo cy’igifungo umuntu yakatiwe kitarenze imyaka 5’’; naho mu gace ka (2) igateganya ibikurikira: ‘’ Icyemezo cy’Urukiko gishobora gutegeka isubika ry’igihano cy’igifungo cyose cyangwa igice cyacyo, iry’ihazabu yose cyangwa igice cyayo’’.
## Page 8
[31] Rutegetse ko Kwizera Samson asonewe amagarama kuko akurikiranwe afunze.