UBUSHINJACYAHA v. MANIRAGENA
Although the appeal lacked merit and the admission of guilt at the appeal stage alone is not a sufficient mitigating factor, the court found that the defendant committed the offense shortly after reaching adulthood and had no prior criminal record. These circumstances justified reducing the sentence to 15 years'...
Source-derived case information.
- Citation
- RPAA 00454/2023/CA
- Parties
- Prosecution: Ubushinjacyaha; Defendant: Maniragena Maniraho Léopold
- Court
- Court of Appeal
- Jurisdiction
- Rwanda
- Judgment Date
- 28 June 2024
- Case Number
- RPAA 00454/2023/CA
- Procedural Posture
- Criminal Appeal / Court of Appeal Final Judgment
- Outcome
- Appeal dismissed on merits; sentence reduced
- Legal Topics
- Defilement, Sentencing, Mitigating Circumstances, Appeal Procedure
- Source Language
- rw
Source-derived case record
Summary, issues, holding and outcome
More case intelligence is available
Unlock the full research layer for this judgment.
Parties
Ubushinjacyaha
Prosecution
Maniragena Maniraho Léopold
Defendant
Procedural Posture
Criminal Appeal / Court of Appeal Final Judgment
Legal Issues
- 1 Whether admission of guilt at appeal stage can be a mitigating factor for sentence reduction
- 2 Whether the sentence imposed by the High Court should be further reduced
Ratio Decidendi
Although the appeal lacked merit and the admission of guilt at the appeal stage alone is not a sufficient mitigating factor, the court found that the defendant committed the offense shortly after reaching adulthood and had no prior criminal record. These circumstances justified reducing the sentence to 15 years' imprisonment to reflect the gravity of the offense and the offender's personal situation.
Court Disposition
Appeal dismissed on merits; sentence reduced
Orders
- High Court judgment modified only as to sentence
- Defendant sentenced to 15 years' imprisonment for defilement of a 9-year-old child
Full Case Text
Judgment text and source record
15 paragraphs
# UBUSHINJACYAHA v. MANIRAGENA
- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2024-06-28 - Case/document no.: RPAA 00454/2023/CA - Collection: Court of Appeal
## Text
## Page 1
UBUSHINJACYAHA v. MANIRAGENA [Rwanda URUKIKO RW’UBUJURIRE – RPAA 00454/2023/CA (Mukandamage, P.J) 28 Kamena 2024] Amategeko agenga imiburanishirize y’imanza Nshinjabyaha – Kugabanya igihano nubwo ubujurire bwaba butahawe agaciro – Kuba uwakoze icyaha yaragikoze aribwo akiva mu bwana kandi atarigeze akurikiranwa mu butabera ku buryo buzwi ibyo byafatwa nk’impamvu nyoroshyacyaha yatuma nta cyabuza Urukiko kugabanya igihano hagamijwe gutanga igihano gihwanye n’uburemere bw’icyaha cyakozwe kabone nubwo ubujurire bwaba butakiriwe. Incamake y’ikibazo: Maniragena Maniriho Leopold yakurikiranyweho n’Ubushinjacyaha icyaha cyo gusambanya umwana ufite imyaka 9 y’amavuko, nyuma y’iperereza bumuregera Urukiko Rwisumbuye rwa Gasabo, bumusabira guhanishwa igifungo cya burundu. Urwo Rukiko rwemeje ko Maniragena ahamwa n’icyaha cyo gusambanya umwana rumuhanisha igihano cy’igifungo cya burundu, ajuririra icyo cyemezo mu Rukiko mu Rukiko Rukuru rwemeza ko ahamwa n’icyaha rumuhanisha igihano cy’igifungo cyingana n’imyaka 25. Maniragena yajuririye icyo cyemezo mu Rukiko rw’ubujurire, ariko bitandukanye n’imiburanire ye mu Nkiko zibanza, mu mwanzuro we w’ubujurire agaragaza ko yemera icyaha ndetse asaba kugabanyirizwa igihano. Akavuga ko ari ubwa mbere akoze icyaha, kandi n’icyaha yakoze nta ngaruka cyagize ku mwana wagikorewe. Kandi kwemera icyaha kwe abikoze mu rwego rwo kwihana no kugororoka nk’umuntu umaze kubona ububi bw’icyaha yakoze. Ku ruhande rw’Ubushinjacyaha buvuga ko kwemera icyaha mu bujurire nta gaciro bikwiye guhabwa akaba adakwiye kugabanyirizwa ibihano. Bukavuga ko urubanza rujuririrwa rukwiye kugumaho kuko ntacyo Maniragena arunenga. Incamake y’icyemezo : Kuba uwakoze icyaha yaragikoze aribwo akiva mu bwana kandi atarigeze akurikiranwa mu butabera ku buryo buzwi ibyo byafatwa nk’impamvu nyoroshyacyaha yatuma nta cyabuza Urukiko kugabanya igihano hagamijwe gutanga igihano gihwanye n’uburemere bw’icyaha cyakozwe kabone nubwo ubujurire bwaba budafite ishingiro. Ubujurire bwatanzwe na Maniragena Maniraho Léopold nta shingiro bufite. Urubanza rwaciwe n’Urukiko Rukuru ruhindutse gusa ku byerekeye igihano. Nta mategeko yashingiweho Imanza zifashishijwe: RPAA 00048/2020/CA; Ubushinjacyaha vs Bimenyimana Jean Paul rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/05/2022. RPAA 00123/2023/CA; Ubushinjacyaha vs Habumugisha Damascène rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/04/2024. RPAA 00039/2021/CA; Ubushinjacyaha vs Shakabatenda Jean de Dieu rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 02/07/2021.
## Page 2
RPAA 00014/2023/CA; Ubushinjacyaha vs Mumararungu Jean Claude rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/03/2024.
Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA [1] Maniragena Maniraho Léopold bita Sabena yaketsweho icyaha cyo gusambanya umwana witwa N. C. w’imyaka icyenda (9) y’amavuko, bivugwa ko yagikoze ku wa 30/04/2019 ubwo yari mu kiraka yakoraga kwa Maniraguha Christine, hanyuma imvura iguye ahagarika akazi ajya kugama, asanga umwana mu nzu wenyine aramusambanya, Maniraguha Christine ageze mu rugo amwikanze asohoka mu nzu yiruka, umwana abwira nyina ibimubayeho, hanyuma Maniragena Maniraho Léopold ashyikirizwa Ubugenzacyaha. [2] Nyuma y’iperereza, Ubushinjacyaha bwatanze ikirego mu Rukiko Rwisumbuye rwa Gasabo burega Maniragena Maniraho Léopold icyaha cyo gusambanya umwana, busaba ko ahamwa n’icyo cyaha, agahanishwa igifungo cya burundu giteganywa n’ingingo ya 133 y’Itegeko N° 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange. [3] Maniragena Maniraho Léopold yaburanye ahakana icyaha, avuga ko ubuhamya bwatanzwe butahabwa agaciro, kuko ari ibinyoma byahimbwe na se w’umwana kugirango amwambure amafaranga amubereyemo. [4] Mu rubanza RP 00774/2019/TGI/GSBO rwaciwe ku wa 28/11/2019, Urukiko Rwisumbuye rwa Gasabo rwasanze hari ibimenyetso bigaragaza ko Maniragena Maniraho Léopold yakoze icyaha cyo gusambanya umwana, birimo imvugo z’umwana, ubuhamya bwatanzwe na Ntibatekereza Pauline n’ubwa Mukandahiro Daphrose na raporo ya Muganga yagaragaje ko umwana yasambanyijwe, hanyuma rumuhanisha igifungo cya burundu. [5] Maniragena Maniraho Léopold yajuririye Urukiko Rukuru avuga ko icyaha aregwa acyemera kugira ngo agabanyirizwe igihano, mu mwanzuro w’inyongera avuga ko atemera icyaha kuko ntacyo yakoze, ko ahubwo yakorewe akagambane n’umubyeyi w’umwana agamije kumwambura amafaranga yari yakoreye, n’abatangabuhamya bakaba bamubeshyera, asaba kugirwa umwere. Uhagarariye Ubushinjacyaha yavuze ko Maniragena Maniraho Léopold atagaragaza impamvu abatangabuhamya bamubeshyera, ko Muganga yaragaragaje ko akarangabusugi k’umwana kahungabanye, akaba kandi ntacyo agaragariza urukiko cyerekana ko atakoze icyaha, kandi atabashije kuvuguruza ibimenyetso byashingiweho ahamwa icyaha. [6] Mu rubanza RPA 00025/2020/HC/KIG rwaciwe ku wa 28/09/2023, Urukiko Rukuru, rwasanze imvugo z’abatangabuhamya na raporo ya Muganga ari ibigaragaza ko Maniragena Maniraho Léopold yakoze icyaha cyo gusambanya umwana, hanyuma rushingiye ku mpamvu y’uko ari ubwa mbere akoze icyaha mu buryo buzwi, rumugabanyiriza igihano, ahanishwa icy’imyaka makumyabiri n’itanu (25).
## Page 3
[7] Maniragena Maniraho Léopold yajuririye Urukiko rw’Ubujurire, urubanza ruhabwa RPAA 00454/2023/CA, ruburanishwa mu ruhame ku wa 05/06/2024, Maniragena Maniraho Léopold yunganiwe na Me Ruganza Bin Seba, naho Ubushinjacyaha buhagarariwe na Niyonkuru Françoise, Umushinjacyaha ku rwego rw’Igihugu. [8] Mu myanzuro no mu miburanire, Maniragena Maniraho Léopold avuga ko yagiye ahuzagurika mu nkiko zabanje, ko ubu noneho yemera icyaha ku buryo budashidikanywaho, agasaba ko byashingirwaho akagabanyirizwa igihano. Uhagarariye Ubushinjacyaha avuga ko kwemera icyaha mu bujurire bwe nta gaciro bikwiye guhabwa, kandi ko ntacyo anenga urubanza rwaciwe n’Urukiko Rukuru. [9] Ikibazo kigomba gusuzumwa muri uru rubanza ni icyo kumenya niba kwemera icyaha Maniragena Maniraho Léopold akoreye mu bujurire kwamubera impamvu nyoroshyacyaha yatuma agabanyirizwa igihano yahawe. II. ISESENGURA RY’IKIBAZO KIGIZE URUBANZA: Kumenya niba kwemera icyaha Maniragena Maniraho Léopold akoreye mu bujurire kwamubera impamvu nyoroshyacyaha yatuma agabanyirizwa igihano yahawe [10] Maniragena Maniraho Léopold avuga ko kuri uru rwego yemeye kuvugisha ukuri, ko yemera icyaha cyo gusambanya umwana kugira ngo urukiko ruce inkoni izamba rumugabanyiriza igihano, bitewe n‘uko ari ubwa mbere akoze icyaha, kandi n’icyaha yakoze nta ngaruka cyagize ku mwana wagikorewe. Avuga ko kwemera icyaha abikoze mu rwego rwo kwihana no kugororoka nk’umuntu umaze kubona ububi bw’icyaha yakoze. [11] Maniragena Maniraho Léopold n’umwunganira bavuga ko mu rwego rw’amategeko ntacyo banenga urubanza rwaciwe n’Urukiko Rukuru, ariko ko basaba ko yakongera kugabanyirizwa igihano cy’igifungo cy’imyaka makumyabiri n’itanu (25) yahawe kuko kiremereye, hashingiwe ku biteganywa n’ingingo ya 2 y’Itegeko Nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange ku bijyanye n’igabanya ry’igihano, hanyuma agahanishwa igifungo cy’imyaka cumi n’itanu (15). [12] Uhagariye Ubushinjacyaha avuga ko mu rubanza RPAA 00048/2020/CA rwaciwe ku wa 26/05/2022 rw’Ubushinjacyaha na Bimenyimana Jean Paul, Urukiko rw’Ubujurire rwasesenguye ibiteganywa n’ingingo ya 59, agace ka mbere 1˚ n’aka 3˚, y’Itegeko N˚ 68/2018 ryo ku wa 30/8/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, rusobanura impamvu hadakwiye gukomeza gukurikizwa umurongo wavugaga ko nta gihe ntarengwa cyo kwemera icyaha mu gihe wari ushingiye ku itegeko rya kera, ko rero kwemera icyaha mu bujurire ntacyo byamarira Maniragena Maniraho Léopold ngo agabanyirizwe igihano yahawe. [13] Uhagariye Ubushinjacyaha avuga na none ko hashingiwe ku ngingo ya 183, agace ka (5) n’aka (6) y’Itegeko Nº 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha, nta nenge Maniragena Maniraho Léopold yagaragaje mu mwanzuro we w’ubujurire, ngo anasobanure uburyo zakosorwa, ko rero urubanza yajuririye rugomba kugumaho.
## Page 4
Uko Urukiko rubibona [14] Impaka muri uru rubanza zishingiye ku kumenya niba kwemera icyaha Maniragena Maniraho Léopold yakoreye mu bujurire kwamubera impamvu nyoroshyacyaha yatuma agabanyirizwa igihano yahawe n’Urukiko Rukuru. [15] Kubirebana no kwemera icyaha mu bujurire, mu rubanza RPAA 00048/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/05/2022, haburana Ubushinjacyaha na Bimenyimana Jean Paul, rwasobanuye ko kwemera icyaha bwa mbere mu bujurire bitagirira akamaro uregwa, kuko ujurira aba azanye ingingo nshya ataburanishije mu nkiko zabanje kandi umucamanza w’ubujurire afite gusa inshingano yo gukosora amakosa yaba yarakozwe n’izo nkiko. Uyu murongo washingiweho mu manza zitandukanye zakurikiyeho zaciwe n’uru rukiko, harimo n’urubanza RPAA 00123/2023/CA rwaciwe ku wa 29/04/2024, haburana Ubushinjacyaha na Habumugisha Damascène. [16] Nk’uko bigaragara mu manza zabanje, ku rwego rwa mbere, Maniragena Maniraho Léopold yaburanye ahakana icyaha cyo gusambanya umwana w’imyaka icyenda (9) y’amavuko, ariko Urukiko Rwisumbuye rwa Gasabo rusanga kimuhama, rumuhanisha igifungo cya burundu. Mu bujurire, Maniragena Maniraho Léopold yavuze ko yemera icyaha asaba kugabanyirizwa igihano, ariko nyuma aza kugihakana, Urukiko Rukuru rusanga kimuhama, ariko rumugabanyiriza igihano kubera ko ari ubwa mbere akurikiranwe mu butabera ku buryo buzwi, rumuhanisha igifungo cy’imyaka makumyabiri n’itanu (25). [17] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga kuba Maniragena Maniraho Léopold yaraburanye mu nkiko zabanje ahakana icyaha aregwa, akacyemera ajuririye uru Rukiko, bigaragaza ko ntacyo anenga urubanza yajuririye, ndetse nta makosa izo nkiko zabanje zakoze mu kumuhamya icyo cyaha, bityo ubujurire bwe bukaba nta shingiro bufite. [18] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga, ariko n’ubwo ubujurire bwatanzwe na Maniragena Maniraho Léopold nta shingiro bufite, nk’uko byasobanuwe mu rubanza RPAA 00039/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 02/07/2021, haburana Ubushinjacyaha na Shakabatenda Jean de Dieu1, nta cyabuza urukiko kugabanya igihano cy’igifungo cy’imyaka makumyabiri n’itanu (25) yahawe n’inkiko zabanje, hagamijwe gutanga igihano gihwanye n’uburemere bw’icyaha cyakozwe. [19] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga rero icyaha Maniragena Maniraho Léopold yakoze cyo gusambanya umwana w’imyaka icyenda (9) y’amavuko akamwangiza gikomeye, kuko cyateganyirijwe igihano cy’igifungo cya burundu, kandi nk’uko bigaragazwa na raporo ya Muganga, akarangabusugi k’umwana yahohoteye karangiritse (hymen altéré), ariko kandi bigaragara ko icyo cyaha Maniragena Maniraho Léopold yagikoze aribwo akiva mu bwana, kuko yari afite imyaka cumi n’icyenda (19) y’amavuko, kandi nibwo bwa mbere akurikiranwe mu butabera ku buryo buzwi, ibyo byombi bikaba byamubera impamvu nyoroshyacyaha yatuma igihano yahawe kigabanywa, maze agahanishwa igifungo cy’imyaka cumi n’itanu (15).
1 Urubanza RPAA 00039/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 02/07/2021, haburana Ubushinjacyaha na SHAKABATENDA Jean de Dieu, rwasobanuye ko nta cyabuza urukiko kugabanyiriza igihano uregwa, hagamijwe gutanga igihano gihwanye n’uburemere bw’icyaha, kabone n’ubwo impamvu z’ubujurire zaba zitahawe ishingiro.
## Page 5
[20] Mu kugabanya icyo gihano kandi, Urukiko rw’Ubujurire rurashingira ku zindi manza rwaciye harimo urubanza RPAA 00014/2023/CA rwaciwe ku wa 28/03/2024, haburana Ubushinjacyaha na Mumararungu Jean Claude warezwe icyaha cyo gusambanya umwana w’imyaka irindwi (7) y’amavuko we afite imyaka cumi n’umunani (18) y’amavuko, aburana ahakana icyaha ariko biza kugaragara ko kimuhama, ariko rubyibwirije rumugabanyiriza igihano rumuhanisha igifungo cy’imyaka cumi n’itanu (15). [21] Hashingiwe ku manza zatanze imirongo no ku bimaze gusobanurwa, Urukiko rw’Ubujurire rurasanga ubujurire bwatanzwe na Maniragena Maniraho Léopold budafite ishingiro, urubanza yajuririye rukaba rugomba guhinduka gusa ku bijyanye n’igihano. III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [22] Rwemeje ko ubujurire bwatanzwe na Maniragena Maniraho Léopold nta shingiro bufite; [23] Rwemeje ko urubanza RPA 00025/2020/HC/KIG rwaciwe n’Urukiko Rukuru ku wa 28/09/2023 ruhindutse gusa ku byerekeye igihano; [24] Rutegetse ko Maniragena Maniraho Léopold ahanishijwe igifungo cy’imyaka cumi n’itanu (15) ku cyaha cyo gusambanya umwana w’imyaka icyenda (9) y’amavuko; [25] Ruvuze ko amagarama y’urubanza aherereye ku Isanduku ya Leta, kuko Maniragena Maniraho Léopold yajuriye afunze, akaba asonewe kuyatanga.