UBUSHINJACYAHA v MANIRIHO
Due to conflicting evidence regarding the victim's age and the absence of a definitive birth certificate or equivalent judicial decision, the court found reasonable doubt as to whether the victim was underage at the time of cohabitation. In accordance with the principle that doubt must benefit the accused, Maniriho...
Source-derived case information.
- Citation
- RPAA 00105/2024/CA
- Parties
- Prosecution: Ubushinjacyaha; Defendant: Maniriho Jérôme
- Court
- Court of Appeal
- Jurisdiction
- Rwanda
- Judgment Date
- 28 May 2025
- Case Number
- RPAA 00105/2024/CA
- Procedural Posture
- Criminal Appeal / Court of Appeal Final Judgment
- Outcome
- Appeal allowed; conviction overturned; acquittal entered.
- Legal Topics
- Defilement, Proof of Age, Evidentiary Standards, Benefit of the Doubt
- Source Language
- rw
Source-derived case record
Summary, issues, holding and outcome
More case intelligence is available
Unlock the full research layer for this judgment.
Parties
Ubushinjacyaha
Prosecution
Maniriho Jérôme
Defendant
Procedural Posture
Criminal Appeal / Court of Appeal Final Judgment
Legal Issues
- 1 Whether the conviction for defilement was supported by conclusive evidence of the victim's age
Ratio Decidendi
Due to conflicting evidence regarding the victim's age and the absence of a definitive birth certificate or equivalent judicial decision, the court found reasonable doubt as to whether the victim was underage at the time of cohabitation. In accordance with the principle that doubt must benefit the accused, Maniriho Jérôme was acquitted.
Court Disposition
Appeal allowed; conviction overturned; acquittal entered.
Orders
- The judgment of the High Court/Rwamagana Chamber of 29/01/2024 is set aside in all its parts.
- Maniriho Jérôme is acquitted of the charge of defilement.
Full Case Text
Judgment text and source record
40 paragraphs
# UBUSHINJACYAHA v MANIRIHO
- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2025-05-28 - Case/document no.: RPAA 00105/2024/CA - Collection: Court of Appeal
## Text
## Page 1
UBUSHINJACYAHA v MANIRIHO [Rwanda URUKIKO RW’UBUJURIRE - RPAA 00105/2024/CA (Rukundakuvuga, P.J.) 28 Gicurasi 2025] Amategeko agenga imanza z’inshinjabyaha – Ibimenyetso – Imyaka y’umuburanyi – Icyemezo ntakuka kigaragaza imyaka y’umuburanyi ni inyandiko y’ivuka (acte de naissance), ariko n’icyemezo cy’amavuko (attestation de naissance) gishobora guhamya imyaka y’umuburanyi igihe hatabonetse ikikinyomoza. Incamake y’ikibazo: Uru rubanza rwatangiriye mu Rukiko Rwisumbuye rwa Ngoma Ubushinjacyaha burega Manririho icyaha cyo gusambanya umwana w’imyaka cumi n’itandatu (16) akaza no kubana nawe nk’umugabo n’umugore. Uregwa yaburanye yemera ariko akavuga atari azi ko uwo mukobwa atujuje imyaka kuko we yamubwiraga ko ayujuje. Urukiko rwasanze uregwa ahamwa n’icyaha ashinjwa rumukatira igifungo cy’imyaka makumyabiri n’itanu (25). Uregwa yajuririye icyo cyemezo mu Rukiko Rukuru Urugereko rwa Rwamagana, anagaragaza ko hari n’ibindi bimenyetso yahawe n’uwo ashinjwa gusambanya birimo ifishi y’ikingira ndetse n’ifishi y’ibarura ya se bigaragaza ko igihe babanaga yari afite imyaka y’ubukure. Urukiko rwasanze ubujurire nta shingiro bufite rushingiye ku murongo watanzwe ariko rushingiye ko yaburanye yemera kandi akaba yari asanzwe yitwara neza no kuba yarakoze icyaha akiri muto, rumuhanisha igifungo cy’imyaka cumi n’itanu (15). Uregwa ntiyishimiye imikirize y’urwo rubanza arujururira mu Rukiko Rukuru, rurakirwa ariko mbere y’uko iburanisha mu mizi ritangira, urukiko rusaba Ubushinjacyaha ndetse n’abo ku ruhande rw’uregwa gufatanya gushaka amakuru ku ireme ry ‘ibimenyetso byatanzwe n’uregwa birimo ifishi y’ikingira ndetse n’ifishi y’ibarura. Amakuru yashakagwa ntabwo yabonetse kuko ahatangiwe ifishi y’ikingira bababwiye ko ibitabo byo mu myaka yatangiwemo byashyinguwe bakaba batabibona. Urubanza rwaburanishijwe mu mizi hasuzumwa ikibazo cyo kumenya niba Urukiko Rukuru/Urugereko rwa Rwamagana rwarahamije Maniriho Jérôme icyaha kandi nta bimenyetso bidashidikanywaho bihari
Maniriho mu bujurire bwe, avuga ko yagaragarije Urukiko Rukuru/Urugereko rwa Rwamagana ibimenyetso yazaniwe n’umugore we byerekana ko babanye yujuje imyaka y’ubukure bityo ko atari azi ko atujuje imyaka. Asaba kandi uru rukiko guha agaciro inyandiko zigaragaza ko umugore we yari yujuje imyaka igihe babanaga kuko nubwo hakozwe iperereza aho izo nyandiko zatangiwe cyane cyane ifishi y’ikingira bagasanga idahari, ko iyo fishi ubundi ihabwa umubyeyi akayitahana ikaba iwe mu rugo, ko na kopi yayo isigara kwa muganga. Ubushinjacyaha buvuga ko ibyemezo Maniriho agaragaza bitavugisha ukuri bitewe n’uko nta kigaragaza ko byatanzwe n’ubuyobozi bubifitiye ububasha ko ahubwo icyahabwa agaciro ari icyemezo cy’amavuko cy’umwana wasambanijwe. Urukiko rwasanze hari inyandiko zatanzwe zigaragaza amavuko y’umwana wasambanijwe kandi izo nyandiko zose zikaba zitarigeze ziteshwa agaciro.
## Page 2
Incamake y’icyemezo: Icyemezo ntakuka kigaragaza imyaka y’umuburanyi ni inyandiko y’ivuka (acte de naissance), ariko n’icyemezo cy’amavuko (attestation de naissance) gishobora guhamya imyaka y’umuburanyi igihe hatabonetse ikikinyomoza. Ubujurire bufite ishingiro; Uregwa ntahamwa n’icyaha cyo gusambanya umwana. Nta mategeko yashingiweho Imanza zifashishijwe: RPAA 0043/15/CS, Ubushinjacyaha buburana na MUHIRWA Etienne, rwaciwe n’Urukiki rw’Ikirenga ku wa 06/10/2017; RPAA 00335/2024/CA, Ubushinjacyaha na Misigaro, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 13/12/2024; RPAA 00182/2023/CA, Ubushinjacyaha na Ngarambe Silas, rwaciwe ku wa 28/06/2024. Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA
[1] Maniriho Jérôme, yafashwe acyekwaho kuba mu kwezi kwa kabiri 2020, ari mu Mudugudu wa Rwakajongi, Akagari ka Rubimba, Umurenge wa Gahara, Akarere ka Kirehe, Intara y’Iburasirazuba, yarasambanyije N. G1 wavutse mu 2004, bigakurikirwa no kubana nk’umugabo n’umugore bakabyarana umwana w’umuhungu witwa Uwizera Moses wavutse ku wa 12/11/2020. Nyuma y’iperereza, Ubushinjacyaha bwamureze mu Rukiko Rwisumbuye rwa Ngoma bumukurikiranyeho icyaha cyo gusambanya umwana byakurikiwe no kubana nk’umugabo n’umugore busaba ko ahamwa n’icyo cyaha, agahanishwa igifungo cya burundu. Maniriho Jérôme yaburanye avuga ko yakundanye na N.G, baza kwemeranya kubana nk’umugabo n’umugore babyarana umwana, agasaba kurekurwa akajya kurera umwana. [2] Mu rubanza No RP 01221/2020/TGI/NGOMA rwaciwe n’Urukiko Rwisumbuye rwa Ngoma ku wa 11/01/2021, urukiko rushingiye ku kuba Maniriho Jérôme yaremeye ko yabanaga na N.G; kuba hari imvugo z’abatangabuhamya zivuga uburyo icyaha cyakozwe zirimo n‘iza N.G wasambanyijwe; kuba hari icyemezo cy’amavuko cya N.G kigaragaza ko yavutse tariki ya 01/01/2004 n‘ifishi y’ubuzima bw’umwana Uwizera Moses wavutse ku wa 12/11/2020, rwemeje ko Maniriho Jérôme ahamwa n’icyaha cyo gusambanya umwana byakurikiwe no kubana nawe nk’umugabo n’umugore, rumuhanisha igifungo cy’imyaka makumyabiri n’itanu (25). Rwasobanuye ko Maniriho Jérôme agabanyirijwe igihano kuko yaburanye yemera icyaha, kuba ari bwo bwa mbere akurikiranywe no kuba yarakoze icyaha ataragira ubunararibonye buhagije mu buzima.
1 Amazina yahawe umwana wahohotewe ku bw’umutekano we
## Page 3
[3] Maniriho Jérôme yajuririye imikirize y’urwo rubanza mu Rukiko Rukuru/Urugereko rwa Rwamagana asaba kugabanyirizwa igihano kuko yaburanye yemera icyaha, agisabira imbabazi kandi ari bwo bwa mbere yari akurikiranyweho icyaha no kuba yarishyikirije ubutabera. Mbere y’uko urubanza ruburanishwa, yaje gutanga imyanzuro y’inyongera agaragaza ko N.G yamushyikirije ibimenyetso atari afite mbere bigaragaza ko ubwo babanaga yari afite imyaka y’ubukure, bigizwe n’ifishi y’ibarura rya Gatemberezi Pierre n’ifishi y’ubuzima bw’umwana bigaragaza ko N.G yavutse tariki ya 01/01/1999.
[4] Mu rubanza RPA 00262/2021/HC/RWG rwaciwe n’Urukiko Rukuru/Urugereko wa Rwamagana kuwa 29/01/2024, Urukiko rushingiye ku rubanza no RPAA 0086/10/CS2 rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 16/05/2014, haburana Ubushinjacyaha na Ngirababyeyi Thomas, n’urubanza N°RPAA 00040/2019/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 16/10/2020, haburana Ubushinjacyaha na Iradukunda Issa, rwemeje ko ifishi y’ibarura rya Gatemberezi Pierre n’ifishi y’ubuzima bw’umwana bigaragaza ko N.G yavutse tariki ya 01/01/1999 nta shingiro bikwiye guhabwa kubera ko nta kigaragaza ko zatanzwe n’umukozi wa Leta ubifitiye ububasha ku buryo byahabwa ishingiro.
[5] Ku bijyanye n’igihano rwasanze hari izindi mpamvu zashoboraga gutuma Maniriho Jérôme agabanyirizwa igihano zirimo kuba atari asanganywe imyitwarire mibi muri sosiyeti cyangwa urundi rugomo yakoranye icyaha no kuba yarakoze icyaha akiva mu buto kuko yari afite imyaka makumyabiri (20) y’amavuko, rwemera kumugabanyirizwa igihano kugeza ku gifungo cy’imyaka cumi n’itanu (15), gisimbura igifungo cy’imyaka makumyabiri n’itanu (25) yahanishijwe mbere.
[6] Maniriho Jérôme yongeye kujurira mu Rukiko rw’Ubujurire, urubanza rwe ruhabwa no RPAA 00105/2024/CA, iburanisha mu ruhame rishyirwa ku wa 06/02/2025. Uwo munsi ugeze Maniriho Jérôme yitaba yunganiwe na Me Habimana Linda na Me Ngarambe Lambert naho Ubushinjacyaha buhagarariwe na Butera Oscar, Umushinjacyaha ku rwego rw’Igihugu.
[7] Maniriho Jérôme mu bujurire bwe, avuga ko yagaragarije Urukiko Rukuru/Urugereko rwa Rwamagana ibimenyetso yazaniwe n’umugore we byerekana ko babanye yujuje imyaka y’ubukure, urukiko ntirwabiha agaciro ruhitamo kumugabanyiriza igihano ariko nabwo ntirwakigabanya bihagije. Asaba Urukiko rw’Ubujurire kongera kubisuzuma rukaba rwamugabanyiriza kurushaho ndetse rukamusubikira kugira ngo ajye kwita ku muryango.
[8] Uhagarariye Ubushinjacyaha avuga ko ibyemezo Maniriho Jérôme agaragaza bitavugisha ukuri bitewe n’uko nta kigaragaza ko byatanzwe n’ubuyobozi bubifitiye ububasha ko no kugabanyirizwa igihano nabyo nta shingiro bifite kuko urukiko rwamugabanyirije igihano rukamuhanisha igihano gito gishoboka cy’igifungo cy’imyaka 15.
2 Reba urubanza RPAA 0086/10/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 16/05/2014, icyegeranyo cy’ibyemezo by’Inkiko, Icyegeranyo V. 2 – 2014, ukwakira, 2014, urupapuro rwa 159-165.
## Page 4
[9] Kuwa 06/02/2025 urubanza rwaraburanishijwe rurapfundikirwa, ariko Urukiko rusanga mbere y’uko rucibwa, ari ngombwa ko Ubushinjacyaha bukora iperereza ku bimenyetso byatanzwe na Maniriho Jerome bigizwe n’ifishi y’ibarura rya Gatemberezi Pierre n’ifishi y’ubuzima bw’umwana bigaragaza ko N.G yavutse tariki ya 01/01/1999 kugirango hamenyekane ukuri kwabyo niba koko igihe kiri kuri ibyo byangombwa aricyo uwasambanyijwe yavukiye.
[10] Ku wa 10/03/2025 iburanisha ryarasubukuwe, Ubushinjacyaha buvuga ko ibyavuye mu iperereza byerekana ko se w’umwana yavuze 2004, avukira muri centre de sante Gahara muri kirehe, akaba atarigeze akingirirwa ku bitaro bya Kibungo, ndetse na nyina w’umwana avuga ko umwana we yavutse kuwa 21/11/2004, kandi ko ibyo bigaragazwa n’ibyangombwa birimo ifishi umwana yakingirizwagaho kuri centre de sante ya Gahara ndetse n’irangamuntu ya se ya kera yabagaho amazina y’abana n’igihe bavukiye bigaragaza ko uwo mwana yavutse Taliki ya 21/11/2004 ko kandi nta mwana uwo muryango ufite wavutse 1999. Avuga ko ku murenge bavuze ko nta fishi y’ibarura ya Gatemberezi Pierre ihari kandi ko bitabaho ko umuntu atwara ifishi ye.
[11] Nyuma y’uko impande zombi zitumvikanye ku byavuye mu iperereza, urubanza rwarasubitswe kugira ngo Ubushinjacyaha n’abahagarariye uregwa bazajyane gukora iperereza ry’inyongera kuri iyo fishi y’ibarura n’iy’ikingiza byagaragajwe n’uregwa hasuzumwa ukuri n’inkomoko yabyo.
[12] Ku wa 14/05/2025, iburanisha ryarasubukuwe bigaragara ko mu iperereza impande zombi zajyanyemo, ku bitaro uregwa avuga ko umukobwa aregwa gusambanya yavukiyemo, bavuze ko nta makuru bashobora kubona kuri iyo fishi kandi ntacyo bayivugaho kuko ubundi ibijyanye n’amakuru ku mafishi akoreshwa mu gihe runaka byamenywa na RBC. Naho ku byerekeye ifishi y’ibarura ya Gatemberezi Jean Pierre, nta makuru bayishatseho.
[13] Urukiko rurasanga muri uru rubanza, ibibazo bigomba gusuzumwa ari ibi bikurikira: a. Kumenya niba Urukiko Rukuru/Urugereko rwa Rwamagana rwarahamije Maniriho Jérôme icyaha kandi nta bimenyetso bidashidikanywaho bigaraza imyaka y’umwana wahohotewe.
II. ISESENGURA RY’IKIBAZO KIGIZE URUBANZA
Kumenya niba Urukiko Rukuru/Urugereko rwa Rwamagana rwarahamije Maniriho Jérôme icyaha kandi nta bimenyetso bidashidikanywaho Bihari.
[14] Maniriho Jérôme, Me Habimana Linda na Me Habimana Lambert bamwunganira bavuga ko yabanye na N.G. atazi ko atarageza ku myaka y’ubukure, kuko yari yaramubwiye ko afite imyaka y’ubukure, kandi ko mu manza zabanje nta kimenyetso gifatika cyari gihari ku bijyanye
## Page 5
n’imyaka ya N.G. ,bavuga ko nyuma hari inyandiko zagaragajwe zizanwe n’umugore wa Maniriho Jérôme ubwe, ubwo uyu yari muri gereza, ariko Urukiko Rukuru/Urugereko rwa Rwamagana rwanga kuziha ishingiro, nyamara zigaragaza ko umugore we yari mukuru. Bagaragaza ko aba bombi bari barakundanye igihe kirekire, bakabana ndetse bakanabyarana, bagakomeza kubana nk’umugore n’umugabo, bafatanya kurera uwo mwana. [15] Maniriho Jérôme n’abamwunganira bavuga ko mu gihe N.G yavukaga nta nyandiko zihamya amavuko (acte de naissance) zatangwaga ariko mu gukomeza gushaka ibimenyetso hatekerejwe ku ifishi ya N.G y’ubuzima bw’umwana yatangiwe mu bitaro by’Akarere ka Ngoma, hakaba n’ ifishi y’ibarura ya se w’umwana inyuma hayo hakaba hagaragaza igihe umwana yavukiye, byose bigaragaza ko yavutse 1/1/1999. Bavuga ko ubushinjacyaha buvuga ko afite icyemezo cy’amavuko (attestation de naissance) igaragaza ko yavutse 2004, ariko kandi bakaba badashobora kugaragaza indangamuntu ye kandi yagombye kuba ayifite. [16] Maniriho Jerome n’abunganizi be bavuga ko kuba iperereza ritarashoboye kubona ibyangombwa byagiye gushakwa ari ibintu byumvikana kuko iyo umuntu agiye gukingiza umwana badafata ifishi y’ubuzima bw’umwana ngo bayisubize kwa muganga, ahubwo igumana n’umubyeyi bityo akaba ariwe wari uyifite yarayihawe n’umukobwa, ko rero ntacyo iperereza ryari kugeraho mu gihe n’ibitabo kwa muganga bavuze ko babishyinguye ariko kandi ntibabe barabyerekanye. Avuga ko ibimeyetso afite bigaragaza igihe umukobwa yavukiye, bityo bikaba byashingirwaho akarenganurwa. Avuga ko ubushinjacyaha buvuga ko bufite indandamuntu ariko bukaba batarayigaragaje, ariko we akaba yumva iyo ndanamuntu atari kamara nta n’icyo yamara mu gihe itagaragaye mbere, bityo ikaba ishobora kuza ivuga ko umukobwa ari muto kubera gutangwa idashingiye ku kuri. [17] Uhagarariye Ubushinjacyaha we avuga ko inzego zagombye kuba zifite inyandiko uregwa agaragaza zerekana amavuka y’umwana ntazo zifite, bityo bo bakaba batazi aho yazikuye. Avuga ko Ikimenyetso kigaragaza amavuka y’umwana ari icyemezo cy’amavuka kandi kikaba gihari cyaratanzwe na NIDA, ndetse hari n’indangamuntu, ko rero Maniriho atari we wagombye kuba avuga ko azi igihe umwana wahohotewe yavukiye kurusha ababyeyi be. Avuga ko ibyavuye mu iperereza bakoze byerekana ko ibyo avuga nta kuri bifite. Ko ibyemezo by’amavuko byagaragajwe n’Ubushinjacyaha aribyo bivugisha ukuri kuko bihura n’ibyavuye mu iperereza, ababyeyi b’umwana bakaba barahamije ko umwana wabo yavutse 2004, avukira kuri centre de sante Gahara, ko atigeze akingirirwa ku bitaro bya Kibungo. Bityo Maniriho Jerome akaba akwiye kugaragaza ukuri kw’ibyo yerekanye.
UKO URUKIKO RUBIBONA
[18] Kuri iki kibazo impaka zishingiye ku kumenya niba mu bimenyetso byatanzwe n’ababuranyi hari ibihamya nta shiti amavuka ya N.G. [19] Ikibazo cy’ikimenyetso cyemewe mu kugaragaza imyaka y’umwana wasambanyijwe, mu gihe havutse impaka ku myaka ye cyasesenguwe mu manza zitandukanye zaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire. Muri zo harimo urubanza rubanziriza urundi No RPAA 00335/2024/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 13/12/2024 haburana Ubushinjacyaha na Misigaro. Muri urwo
## Page 6
rubanza Urukiko rw’Ubujurire rwesesenguriye hamwe Umurongo watanzwe n’Urukiko rw’Ikirenga mu rubanza No RPAA 0043/15/CS rwaciwe ku wa 06/10/2017 ubushinjacyaha buburana na MUHIRWA Etienne, rwemeje ko icyemezo cy’amavuko cyatanzwe n’urwego rufite ububasha kitateshwa agaciro n’imvugo gusa, hatagaragajwe ikikinyomoza. Hari kandi n’umurongo watanzwe mu manza zitandukanye zaciwe n’urukiko rw’ubujurire zirimo urubanza No RPAA 00182/2023/CA, rwaciwe ku wa 28/06/2024 haburana Ubushinjacyaha na Ngarambe Silas rwemeje ko iyo hari ugushidikanya ku myaka, inyandiko y’ivuka (acte de naissance) itanzwe n’Umwanditsi w’irangamimerere w’aho umwana yavukiye cyangwa se w’aho ababyeyi be baba cyangwa batuye ariyo ishingirwaho habarwa imyaka umwana yari afite igihe yasambanywaga. Mu gihe itabashije kuboneka hatangwa urubanza ruyisimbura (jugement supplétif) cyangwa ruyikosora (jugement rectificatif). Urukiko rw’Ubujurire rusobanura ko izi manza zombi zisomewe hamwe, zumvikanisha ko icyemezo ntakuka kigaragaza imyaka y’umuburanyi ari inyandiko y’ivuka (acte de naissance), ariko ko n’icyemezo cy’amavuko (attestation de naissance) gishobora guhamya imyaka y’umuburanyi igihe hatabonetse ikikinyomoza. [20] Mu rubanza rujuririrwa Urukiko rwahaye agaciro icyemezo cy’amavuko cya N.G kerekana ko yavutse ku wa 01/01/2004, rushinshingiye ku rubanza No RPAA 0086/10/CS3 rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 16/05/2014, haburana Ubushinjacyaha na Ngirababyeyi Thomas, rwemeje ko icyemezo cy’amavuko cyatanzwe n’umukozi wa Leta ufite ububasha bwo kugitanga cyangwa icyemezo cya muganga bishobora kugaragaza imyaka y’amavuko y’umuntu, no ku rubanza N°RPAA 00040/2019/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 16/10/2020, haburana Ubushinjacyaha na Iradukunda Issa, rwemeje ko ikimenyetso kigaragaza ivuka ry’umuntu ari inyandiko cyangwa icyemezo cy’amavuko cyakozwe n’Umwanditsi w’irangamimerere w’aho umuntu yavukiye, …. Mu gika cya 17 ruvuga ko ifishi y’ibarura rya Gatemberezi Pierre n’ifishi y’ubuzima bw’umwana bigaragaza ko N.G yavutse tariki ya 01/01/1999, nta shingiro bikwiye guhabwa kubera ko nta kigaragaza ko zatanzwe n’umukozi wa Leta ubifitiye ububasha ku buryo byahabwa ishingiro. [21] Uru rukiko rurasanga, Urukiko Rukuru/urugereko rwa Rwamagana rwarasesenguye ibintu mu buryo butari bwo, kuko icyi cyemezo n’ubwo cyatanzwe n’umukozi wa Leta ariko rwari rwashyikirijwe ibindi bimenyetso bigaragaza imyaka inyuranye n’ikigaragaraho bitera gushidikanya kuri icyo kimenyetso. Bityo icyo rwagombaga gukora, kukaba kwari ugusuzuma ko ibyo bimenyetso byatanzwe n’inzego zibifiteye ububasha koko nk’uko byemejwe mu manza rwashingiyeho. Ibi rero nibyo Urukiko rw’Ubujurire bwifuje gusobanukirwa igihe rusaba Ubushinjacyaha gukora iperereza ry’inyongera. [22] Muri dosiye kandi bigaragara ko mu ibazwa ry’umukobwa, yasobanuye ko uyu musore babanye bakundanye kandi bakabana neza, umusore akavuga ko mbere yo kubana umukobwa yari yaramubwiye ko yavutse 2002 ari mukuru, ko babanye bakundanye, ndetse na se w’umukobwa n’ubwo yavuze ko ibyo kubana kwabo yabimenye baramaze kubana yabibwira umuyobozi w’umudugudu agasanga ntacyo yabikoraho agahitamo kubareka, mu ibazwa rye yasabye ko umukwe we yarekurwa akajya kurera umwana yabyaranye n’umukobwa we. [23] Muri dosiye kandi y’uru rubanza hagaragaramo:
3 urubanza RPAA 0086/10/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 16/05/2014, icyegeranyo cy’ibyemezo by’Inkiko, Icyegeranyo V. 2 – 2014, ukwakira, 2014, urupapuro rwa 159-165
## Page 7
- icyemezo cy’amavuko cya N.G kigaragaza ko yavutse tariki ya 01/01/2004; - hagararamo kandi ibindi bimenyetso bibiri byatanzwe n’uregwa birimo ifishi y’ikingira ya N.G, yatanzwe n’ibitaro bya Kibungo igaragaza ko yavutse kuwa 01/01/1999 ndetse n’ifishi y’ibarura ya se w’umwana igaragaza ko yavutse icyo gihe (01/01/1999); Nyuma y’iperereza rya mbere ryasabwe n’Urukiko rw’Ubujurire. Ubushinjacyaha bwazanye ibindi bimenyetso bibiri bwahawe n’ababyeyi ba N.G birimo: - indi fishi y’ikingira ya N.G yatanzwe n’ikigo nderabuzima cya Gahara, igaragaza ko N.G yavutse 02/11/2004; - ndetse n’irangamuntu ya cyera ya Gatemberezi Pierre igaragaza ko yavutse N.G yavutse kuwa 21/11/2004. Aba babyeyi babwiye umushinjacyaha ko batigeze bakingiriza ku bitaro bya Kibungo, kuko N.G yavukiye Gahara akaba ari naho akingirizwa.
[24] Urukiko rw’Ubujurire rumaze kubona aya mafishi abiri y’ikingira ndetse n’indangamuntu ya Gatemberezi, rwasabye Ubushinjacyaha noneho gukora iperereza rigamije gusuzuma ko ibimenyetso byatanzwe n’uregwa ari impamo (verifier l’authenticité). Ubushinjacyaha bwagiye ku bitaro bya Kibungo bubwirwako nta makuru ku bijyanye n’ukuri kw’iyo fishi y’ikingira babona kuko inyandiko z’icyo gihe zashyinguwe, kandi ibijyanye na version zakoreshwaga icyo gihe byamenywa na RBC, bo ntabyo bazi. Naho ku bijyanye n’ifishi y’ibarura n’ubwo mbere bari barabwiwe ko amafishi y’ibarura adahabwa abaturage ngo bayatunge; Ubushinjacyaha ntibwigeze busubira aho bigaragara ko yari yaratingiwe kubaza niba byibuza amafishi batangaga icyo gihe cyangwa ayo babitse ku bandi ateye nk’iyo uregwa yagaragaje, cyangwa ngo bage kureba ko amakuru akubiye mu ndangamuntu bahawe n’umubyeyI wa N.G ahura n’abitse mu bitabo by’irangamimerere. [25] Nk’uko bigaragara rero, ibimenyetso ibiri muri dosiye nta na kimwe kigeze cyemezwa ko cyaba ari igihimbano, byongeye kandi muri byose nta nyandiko y’ivuka cyangwa urubanza ruyisimbura rurimo kuko ibyo aribyo byagombye kumara impaka igihe hari ibimenyetso bivuguruzanya ku myaka y’umuntu, nk’uko byemejwe mu manza zavuzwe mu gika cya 19 cy’uru rubanza. Ikindi ni uko ubushinjacyaha mu iburanisha bwavuze ko hari indangamuntu y’umwana wasambanyijwe igaragaza imyaka y’uregwa (cyangwa y’umwana), nyamara nayo ikaba ntaho igaragara muri dosiye. [26] Urukiko rushingiye ku kuba hari amakuru avuguruzanya, rusanga hari ugushidikanya gutuma rutakwemeza nta shiti ko N.G yabanye na Maniriho Jerome atarageza ku myaka y’ubukure, bityo nk’uko biteganywa n’ingingo ya 111 y’Itegeko nº 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha nk’uko ryahinduwe kugeza ubu, uku gushidikanya kukaba kugomba kurengera ushinjwa, Maniriho Jerome akagirwa umwere kuri iki cyaha.
III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [27] Rwemeje ko ubujurire bwa Maniriho Jérôme bufite ishingiro;
## Page 8
[28] Rwemeje ko urubanza RPA 00262/2021/HC/RWG rwaciwe n’urukiko Rukuru/Urugereko wa Rwamagana kuwa 29/01/2024 ruhindutse mu ngingo zarwo zose; [29] Rwemeje ko Maniriho Jérôme adahamwa n’icyaha cyo gusambanya umwana; [30] Rutegetse ko Maniriho Jérôme ahita arekurwa uru rubanza rukimara gusomwa; [31] Rutegetse ko amagarama y'urubanza aherera ku isanduku ya Leta.