MUGANZA KIVU TEA FACTORY vs TWAGIRUMUKIZA (1)
The Court of Appeal found that the essential issues had already been decided by both lower courts on the same grounds, namely that Muganza Kivu Tea Factory Ltd failed to prove overpayment beyond contractually agreed and inspected work, and thus the second appeal was inadmissible under Article 52 of Law No. 30/2018.
Source-derived case information.
- Citation
- RCOMAA 00084/2022/CA
- Parties
- Applicant: Muganza Kivu Tea Factory Ltd; Respondent: Twagirumukiza Bénoît
- Court
- Court of Appeal
- Jurisdiction
- Rwanda
- Judgment Date
- 14 October 2022
- Case Number
- RCOMAA 00084/2022/CA
- Procedural Posture
- Commercial Appeal / Court of Appeal, Second Appeal
- Outcome
- appeal dismissed as inadmissible
- Legal Topics
- Appeal Jurisdiction, Contract Performance, Burden of Proof, Legal Costs
- Source Language
- rw
Source-derived case record
Summary, issues, holding and outcome
More case intelligence is available
Unlock the full research layer for this judgment.
Parties
Muganza Kivu Tea Factory Ltd
Applicant
Twagirumukiza Bénoît
Respondent
Procedural Posture
Commercial Appeal / Court of Appeal, Second Appeal
Legal Issues
- 1 Whether the second appeal is within the jurisdiction of the Court of Appeal given prior decisions on the same grounds
- 2 Whether Twagirumukiza Bénoît must return alleged overpayment to Muganza Kivu Tea Factory Ltd
- 3 Whether Twagirumukiza Bénoît must pay interest and damages for lost tea production
Ratio Decidendi
The Court of Appeal found that the essential issues had already been decided by both lower courts on the same grounds, namely that Muganza Kivu Tea Factory Ltd failed to prove overpayment beyond contractually agreed and inspected work, and thus the second appeal was inadmissible under Article 52 of Law No. 30/2018.
Court Disposition
appeal dismissed as inadmissible
Orders
- Muganza Kivu Tea Factory Ltd's appeal is not received due to lack of jurisdiction.
- Muganza Kivu Tea Factory Ltd must pay Twagirumukiza Bénoît 500,000 Frw for legal costs and attorney fees.
Full Case Text
Judgment text and source record
29 paragraphs
# MUGANZA KIVU TEA FACTORY vs TWAGIRUMUKIZA (1)
- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2022-10-14 - Case/document no.: RCOMAA 00084/2022/CA - Collection: Court of Appeal
## Text
## Page 1
MUGANZA KIVU TEA FACTORY v. TWAGIRUMUKIZA [Rwanda URUKIKO RW’UBUJURIRE – RCOMAA 00084/2022/CA, (Munyangeri, P.J.,) 14 Ukwakira 2022]. Amategeko agenga ububasha bw’inkiko – Ububasha bw’Urukiko rw’Ubujurire – Ubujurire bwa kabiri – Gutsindwa ku mpamvu zimwe – Igisobanuro cy’impamvu zimwe – Impamvu zimwe zigomba kumvikana nk’ibisobanuro buri Rukiko rwashingiyeho mu gufata icyemezo cyarwo rugendeye ku byabaye no ku byo amategeko abiteganyaho – Impamvu niyo ishingirwaho mu kugaragariza no gusobanurira ababuranyi icyatumuye Urukiko rufata icyemezo – Impamvu z’urubanza nizo zituma kandi ababuranyi basuzuma niba imiburanire yabo yarasesenguwe n’Urukiko bitewe nuko buri cyemezo cy’Urukiko kigomba kuba cyasobanuriwe impamvu Incamake y’ikibazo: Twagirumukiza yishyuje Muganza Kivu Tea Factory Ltd 132.558.660 Frw y’amasezerano yo guhinga, irayamuha, ariko nyuma y’igenzura yakoze iza gusanga yarahinze ubuso bungana na 108.1 ha bwonyine, buhwanye na 64.860.000 Frw, aho guhinga 220.9311ha, ikaba yaramwishyuye amafaranga menshi atakoreye. Muganza Kivu Tea Factory Ltd yareze mu Rukiko rw’Ubucuruzi Twagirumukiza isaba ko ahatirwa gusubiza ikinyuranyo kingana na 67.678.000 Frw. Urukiko rw’ubucuruzi rwemeje ko nta mwenda Twagirumukiza abereyemo Muganza Kivu Tea Factory Ltd. Muganza Kivu Tea Factory Ltd yajuririye icyo cyemezo mu Rukiko Rukuru rw’Ubucuruzi, isaba Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi gusuzuma niba Twagirumukiza Bénoît agomba kuyisubiza 88.078.596 Frw arenga ku bwishyu yahawe, gusuzuma niba yayishyura inyungu zikomoka kuri ayo mafaranga zibariwe kuri 18% ku mwaka, gusuzuma niba yayishyura 136.080.000 Frw y’igihombo cy’umusaruro w’icyayi ku mwaka, no gusuzuma ishingiro ry’indishyi zingana na 500.000 Frw yategetswe kwishyura Twagirumukiza Bénoit, isoza isaba indishyi zitandukanye zo kuri urwo rwego. Twagirumukiza yireguye avuga ko 88.078.596 Frw Muganza Kivu Tea Factory Ltd isaba gusubizwa ivuga ko arenga ku bwishyu yahawe nta shingiro afite, ko mu gufata icyemezo ku rwego rwa mbere, Urukiko rw’Ubucuruzi rwashingiye kuri raporo ya agronome wayo, igaragaza ko imirimo yakozwe kandi neza, bityo ko n’inyungu isaba nta shingiro zifite, ndetse ko na 136.080.000 Frw y’igihombo cy’umusaruro w’icyayi ku mwaka ivuga ko yayihombeje akaba nta shingiro akwiye guhabwa. Mu gusoza, asaba indishyi z’igihembo cya Avoka zingana na 2.000.000 Frw. Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwemeza ko ubujurire bwa Muganza Kivu Tea Factory Ltd nta shingiro bufite, ko igomba kwishyura Twagirumukiza Bénoît indishyi z’igihembo cya Avoka ku rwego rw’ubujurire zingana na 400.000 Frw, imikirize y’urubanza RCOM 01864/2020/TC rwaciwe n’Urukiko rw’Ubucuruzi ku wa 24/02/2021 ntiyahinduka. Itishimiye imikirize y’urubanza, Muganza Kivu Tea Factory Ltd yajuririye icyo cyemezo mu Rukiko rw’Ubujurire isaba urwo Rukiko gusuzuma niba koko nta mafaranga yarenze ku bwishyu Twagirumukiza yahawe akwiye gusubiza; niba Twagirumukiza yategekwa kwishyura inyungu zibariwe kuri 18% ku mwaka; niba Twagirumukiza Bénoίt yahatirwa kwishyura 136.080.000
## Page 2
Frw y’igihombo cy’umusaruro w’icyayi yayihombeje ku mwaka; niba indishyi yategetswe kwishyura Twagirumukiza zingana na 900.000 Frw zifite ishingiro; kumenya ishingiro ry’indishyi Muganza Kivu Tea Factory Ltd yari yasabye mu Rukiko Rukuru rw’Ubucuruzi zigizwe na 10.000.000 Frw zo gushorwa mu manza, 5.000.000 Frw y’ikurikiranarubanza na 2.000.000 Frw y’igihembo cya Avoka. Twagirumukiza mu kwiregura kwe avugako impamvu z’ubujurire Muganza Tea Factory itanga Ltd zafashweho icyemezo n’inkiko zabanje (Urukiko rw’ubucuruzi ndetse n’Urukiko Rukuru rw’ubucuruzi); asoza asaba Urukiko kutakira ubujurire bw’urega kubera ko yatsinzwe ku mpamvu zimwe mu Nkiko zombi aho mu kwemeza ko ikirego cyayo kidafite ishingiro, zose zashingiye ku kuba mu masezerano impande zombi zagiranye, zari zaremeranyije ko mbere yo kwishyura, Muganza Kivu Tea Factory Ltd izabanza gukora ubugenzuzi bw'imirima yahinzwe ndetse n'ibikorwa byose byishyuzwa, no kuri raporo zakozwe na Agronome wa Muganza Kivu Tea Factory Ltd, zigaragaza ko imirimo Twagirumukiza yagombaga gukora yakozwe. Muganza Tea Factory Ltd ivugako itatsinzwe mu Nkiko zombi hashingiwe ku mpamvu zimwe kuko hari inyandiko yo ku wa 17/07/2019 yaburanishije, Urukiko rw’Ubucuruzi ntirugire icyo ruyivugaho, mu gihe Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwo rwayivuzeho, ikomeza ivuga kandi ko hari n’inyandiko za Banki zashyizwe muri dosiye, Urukiko rw’Ubucuruzi ntirwagira icyo ruzivugaho, ndetse akavugako Urukiko Rukuru rw’ubucuruzi rwarenze ibikubiye mu masezerano, rujya no mu myishyuranire; akavugako mu gusuzuma niba umuburanyi yaratsinzwe mu nkiko zombi zibanza hashingiwe ku mpamvu zimwe, harimo no kureba ibimenyetso byashingiweho n’inkiko zombi, ku buryo mu gihe urukiko rumwe rushingiye ku bimenyetso byose byashyizwe muri dosiye, urundi rukagenda rujonjora ibyo rushingiraho, hatafatwa ko umuburanyi yatsinzwe mu nkiko zombi hashingiwe ku mpamvu zimwe. Incamake y’icyemezo: Impamvu zimwe zigomba kumvikana nk’ibisobanuro buri Rukiko rwashingiyeho mu gufata icyemezo cyarwo rugendeye ku byabaye no ku byo amategeko abiteganyaho, impamvu kandi niyo ishingirwaho mu kugaragariza no gusobanurira ababuranyi icyatumye Urukiko rufata icyemezo, ni nazo zituma kandi ababuranyi basuzuma niba imiburanire yabo yarasesenguwe n’Urukiko bitewe nuko buri cyemezo cy’Urukiko kigomba kuba cyasobanuriwe impamvu. Ubujurire ntibwakiriwe. Amagarama ahwanye n’ibyakozwe mu rubanza. Amategeko yifashishijwe: Itegeko Nº 30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’Inkiko, ingingo ya 52. Imanza zifashishijwe: Urubanza RS/INJUST/RCOM 00005/2020/SC; Banque Populaire du Rwanda Atlas Mara Plc v NKUSI Evariste rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 27/11/2020.
## Page 3
Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA [1] Muganza Kivu Tea Factory Ltd ivuga ko Twagirumukiza Bénoît yayishyuje 132.558.660 Frw y’amasezerano yo guhinga, irayamuha, ariko nyuma y’igenzura yakoze iza gusanga yarahinze ubuso bungana na 108.1 ha bwonyine, buhwanye na 64.860.000 Frw, aho guhinga 220.9311ha, ikaba yaramwishyuye amafaranga menshi atakoreye, ikaba isaba ko ahatirwa gusubiza ikinyuranyo kingana na 67.678.000 Frw. [2] Mu rubanza RCOM 01864/2020/TC rwaciwe ku wa 24/02/2021, Urukiko rw’Ubucuruzi rwemeje ko ikirego cyatanzwe na Muganza Kivu Tea Factory Ltd nta shingiro gifite, rwemeza ko nta mwenda Twagirumukiza Bénoίt abereyemo Muganza Kivu Tea Factory Ltd, rutegeka Muganza Kivu Tea Factory Ltd guha Twagirumukiza Bénoίt 500.000 Frw y’indishyi z’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka, amafaranga y’ingwate y’amagarama yatanze irega aguma mu Isanduku ya Leta. [3] Muganza Kivu Tea Factory Ltd yajuririye icyo cyemezo mu Rukiko Rukuru rw’Ubucuruzi, isaba gusuzuma niba Twagirumukiza Bénoît agomba kuyisubiza 88.078.596 Frw arenga ku bwishyu yahawe, gusuzuma niba yayishyura inyungu zikomoka kuri ayo mafaranga zibariwe kuri 18% ku mwaka, gusuzuma niba yayishyura 136.080.000 Frw y’igihombo cy’umusaruro w’icyayi ku mwaka, no gusuzuma ishingiro ry’indishyi zingana na 500.000 Frw yategetswe kwishyura Twagirumukiza Bénoit, isoza isaba indishyi zitandukanye zo kuri urwo rwego. [4] Twagirumukiza Bénoît avuga ko 88.078.596 Frw Muganza Kivu Tea Factory Ltd isaba gusubizwa ivuga ko arenga ku bwishyu yahawe nta shingiro afite, ko mu gufata icyemezo ku rwego rwa mbere, Urukiko rw’Ubucuruzi rwashingiye kuri raporo ya agronome wayo, igaragaza ko imirimo yakozwe kandi neza, bityo ko n’inyungu isaba nta shingiro zifite, ndetse ko na 136.080.000 Frw y’igihombo cy’umusaruro w’icyayi ku mwaka ivuga ko yayihombeje akaba nta shingiro akwiye guhabwa. Mu gusoza, asaba indishyi z’igihembo cya Avoka zingana na 2.000.000 Frw. [5] Mu rubanza RCOMA 00181/2021/HCC rwaciwe ku wa 17/06/2022, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwemeje ko ubujurire bwa Muganza Kivu Tea Factory Ltd nta shingiro bufite, ko igomba kwishyura Twagirumukiza Bénoît indishyi z’igihembo cya Avoka ku rwego rw’ubujurire zingana na 400.000 Frw, imikirize y’urubanza RCOM 01864/2020/TC rwaciwe n’Urukiko rw’Ubucuruzi ku wa 24/02/2021 ntiyahinduka. [6] Ku wa 15/07/2022, Muganza Kivu Tea Factory Ltd yajuririye icyo cyemezo mu Rukiko rw’Ubujurire, ubujurire bwayo bwandikwa kuri RCOMAA 00084/2022/CA, isaba gusuzuma niba koko nta mafaranga yarenze ku bwishyu Twagirumukiza Bénoίt yahawe akwiye gusubiza; niba Twagirumukiza Bénoίt yategekwa kwishyura inyungu zibariwe kuri 18% ku mwaka; niba Twagirumukiza Bénoίt yahatirwa kwishyura 136.080.000 Frw y’igihombo cy’umusaruro w’icyayi yayihombeje ku mwaka; niba indishyi yategetswe kwishyura Twagirumukiza Bénoίt zingana na 900.000 Frw zifite ishingiro; kumenya ishingiro ry’indishyi Muganza Kivu Tea
## Page 4
Factory Ltd yari yasabye mu Rukiko Rukuru rw’Ubucuruzi zigizwe na 10.000.000 Frw zo gushorwa mu manza, 5.000.000 Frw y’ikurikiranarubanza na 2.000.000 Frw y’igihembo cya Avoka. [7] Urubanza rwaburanishijwe mu ruhame ku wa 03/05/2023, Muganza Kivu Tea Factory Ltd ihagarariwe na Me Nsabimana Jean Baptiste afatanyije na Me Yaramba Athanase, Twagirumukiza Bēnoίt ahagarariwe na Me Kagabo Venuste. II. IBIBAZO BIGIZE URUBANZA N’ISESENGURA RYABYO 1. Kumenya niba ubujurire bwatanzwe na Muganza Kivu Tea Factory Ltd butari mu bubasha bw’Urukiko rw’Ubujurire [8] Me Kagabo Venuste uhagarariye Twagirumukiza Bénoίt avuga ko Urukiko rw’Ubucuruzi rwasuzumye ikibazo cyo kumenya niba Twagirumukiza Bénoίt yasubiza amafaranga y’ubwishyu yahawe, mu gika cya 6 cy’urubanza RCOM 01864/2020/TC, rwasanze Muganza Kivu Tea Factory Ltd itagomba guhabwa amafaranga isaba, kubera ko itashoboye kuvuguruza ibikubiye mu ngingo ya 4 y'amasezerano yo ku wa 20/04/2015, iya 3 y’amasezerano yo ku wa 10/06/2015, ndetse n’iya 4 y’amasezerano yo ku wa 20/04/2016 yagiranye na Twagirumukiza Bénoίt, aho impande zombi zemeranyije ko mbere yo kwishyura, Muganza Kivu Tea Factory Ltd izabanza gukora ubugenzuzi bw'imirima yahinzwe ndetse n'ibikorwa byose byishyuzwa, kandi ko rwashingiye kuri raporo z’ubugenzuzi zo ku wa 22/05/2015, ku wa 09/07/2015, no ku wa 08/01/2016 zakozwe na Agronome wa Muganza Kivu Tea Factory Ltd witwa Erneste. [9] Akomeza avuga ko izo raporo zagarutsweho mu gika cya 14 cy'urubanza RCOMA 00181/2021/HCC rujuririrwa, aho Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwavuze ko ubujurire bwa Muganza Kivu Tea Factory Ltd nta shingiro bufite, ku mpamvu z’uko itashoboye kuvuguruza ibyo Twagirumukiza Bénoίt yagaragaje bishingiye ku ngingo zigize amasezerano impande zombi zagiranye, kandi ko muri icyo gika, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwashimangiye ibyashingiweho n’Urukiko rw’Ubucuruzi. [10] Avuga kandi ko ibisobanuro atanze abishingira ku murongo watanzwe n’Urukiko rw’Ubujurire mu cyegeranyo cyasohotse mu kwezi kwa 9/2022, kuva ku rupapuro rwa 45 kugeza ku rwa 47, aho rwasobanuye ko ibijyanye n’imitekerereze y’umucamanza ku cyaregewe kijyanye no kwica amasezerano, atari ngombwa ko imvugo z’Urukiko zimwe zihura n’iz’urundi, ahubwo harebwa imitekerereze umucamanza yari afite mu nkiko zombi ijyanye n’ikiregerwa. [11] Ku birebana n’urubanza Me Nsabimana Jean Baptiste avuga ko Urukiko rw’Ikirenga rwatanzemo umurongo ugira inkiko zo hasi inama yo kutitsitsa ku nzitizi y’iburabubasha ishingiye ku gutsindwa mu nkiko zombi hashingiwe ku mpamvu zimwe, Me Kagabo Venuste avuga ko ibikubiye muri urwo rubanza nta ho bihuriye n’ibigibwaho impaka muri uru Rukiko, kubera ko Urukiko rw’Ikirenga rwasobanuye ko iyo nzitizi idashobora kubyutswa mu gihe ababuranyi bafite ibyo bemeranyaho, na ho ko ku birebana n’ibivugwa mu gika cya 15 cy’urubanza rujuririrwa, uwo ahagarariye yasabwe kwitaba Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi kugira ngo agire igire ibyo asobanura ku bikubiye mu ibaruwa yo ku wa 17/07/2017, akaba
## Page 5
yarasobanuye ko yanditse iyo baruwa arimo gusobanuza, bityo ko ibikubiye muri icyo gika bitashingirwaho hakorwa igereranya kuko ibyo kugereranya biri mu gika cya 14 cy’urubanza rujuririrwa. [12] Asoza avuga ko ubujurire bwatanzwe na Muganza Kivu Tea Factory Ltd budakwiye kwakirwa, kubera ko yatsinzwe mu nkiko zombi zabanje hashingiwe ku mpamvu zimwe, aho mu kwemeza ko ikirego cyayo kidafite ishingiro, zose zashingiye ku kuba mu masezerano impande zombi zagiranye, zari zaremeranyije ko mbere yo kwishyura, Muganza Kivu Tea Factory Ltd izabanza gukora ubugenzuzi bw'imirima yahinzwe ndetse n'ibikorwa byose byishyuzwa, no kuri raporo zakozwe na Agronome wa Muganza Kivu Tea Factory Ltd, zigaragaza ko imirimo Twagirumukiza Bénoίt yagombaga gukora yakozwe, zikemeza ko ikirego cya Muganza Kivu Tea Factory Ltd nta shingiro gifite. [13] Me Yaramba Athanase uhagarariye Muganza Kivu Tea Factory Ltd, avuga ko Urukiko rw’Ubucuruzi rwashingiye ku mpamvu imwe yonyine igaragara mu gika cya 6 cy’urubanza, na ho Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rushingira ku yindi mpamvu igaragara mu gika cya 15 cy’urubanza rujuririrwa, aho Muganza Kivu Tea Factory Ltd yagaragaje ikimenyetso kigaragaza ko Twagirumukiza Bénoίt yiyemereye ko hari ubutaka atahinze, nyuma yo kugisesengura rukavuga ko nta shingiro gifite, Urukiko rubanza rwo rukaba nta cyo rwakivuzeho mu icarubanza, nyamara cyaraburanishijwe. [14] Me Nsabimana Jean Baptiste uhagarariye Muganza Kivu Tea Factory Ltd, avuga ko sosiyete ahagarariye itatsinzwe mu nkiko zombi zibanza hashingiwe ku mpamvu zimwe, kuko hari inyandiko yo ku wa 17/07/2019 Muganza Kivu Tea Factory Ltd yaburanishije, Urukiko rw’Ubucuruzi ntirugire icyo ruyivugaho, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwo rukaba rwarayivuzeho mu gika cya 15 cy’urubanza. Avuga kandi ko Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwasuzumye ingingo ijyanye no kumenya ingano y’amafaranga Twagirumukiza Bénoίt yakiriye, mu guca urubanza ntirugire icyo ruyivugaho, ko mu cyemezo rwafashe ku wa 31/03/2022, rwasabye uwo ahagarariye kuzana ibimenyetso bigaragaza ingano y’amafaranga yishyuye Twagirumukiza Bénoίt, uyu na we agasabwa kuzana ibigaraza ubuso yahinze nyuma y’itariki ya 17/07/2019, kuko mu gihe cy’iburanisha byari byakomojweho. [15] Me Nsabimana Jean Baptiste akomeza avuga ko hari inyandiko za banki zashyizwe muri dosiye, Urukiko rw’Ubucuruzi ntirwagira icyo ruzivugaho, na ho Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rurenga ibikubiye mu masezerano rujya no myishyuranire, ari yo mpamvu rwashyize ipfundurwa ry’urubanza ku wa 11/04/2022, ikibazo cyabaye akaba ari uko nta cyo rwavuze ku byavugiwe muri iryo buranisha, akaba yumva mu gusuzuma niba umuburanyi yaratsinzwe mu nkiko zombi zibanza hashingiwe ku mpamvu zimwe, harimo no kureba ibimenyetso byashingiweho n’inkiko zombi, ku buryo mu gihe urukiko rumwe rushingiye ku bimenyetso byose byashyizwe muri dosiye, urundi rukagenda rujonjora ibyo rushingiraho, hatafatwa ko umuburanyi yatsinzwe mu nkiko zombi hashingiwe ku mpamvu zimwe. [16] Avuga kandi ko mu gika cya 10 cy’urubanza rujuririrwa, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwasesenguye amasezerano agera kuri ane, na ho Urukiko rw’Ubucuruzi ntirwagaragaza ayo masezerano atandukanye, akaba yibaza niba kuba Urukiko rw’Ubucuruzi ruvuga ko rushingiye ku ngingo ya 4 y’amasezerano, wamenya iyo ngingo ari iy’ayahe masezerano.
## Page 6
[17] Avuga ko Urukiko rw’Ubujurire nirusuzuma ibikubiye mu gika cya 8 cy’urubanza RCOM 01864/2020/TC, ruzabona ko nta ho bihuriye n’ibikubiye mu gika cya 11 kugeza ku cya 15 by’urubanza RCOMA 00181/2021/HCC, kandi ko ikigomba kugibwaho impaka ari uburyo amasezerano yavuzwe haruguru yashyizwe mu bikorwa. [18] Me Nsabimana Jean Baptiste asoza avuga ko hari umurongo watanzwe n’Urukiko rw’Ikirenga mu rubanza RS/INCONST/SPEC 00004/2020/SC, aho mu gika cya 29 n’icya 43, rwagiriye inkiko zo hasi inama yo kutajya zitsitsa ku nzitizi yo gutsindwa mu nkiko zombi hashingiwe ku mpamvu zimwe, kuko rwasanze hari ababuranyi bajya bapfukiranwa n’iyi nzitizi, nyamara izo mpamvu zashoboraga kongera gusuzumwa mu bujurire bwa kabiri. UKO URUKIKO RUBIBONA [19] Ingingo ya 52, igika cya 2 y’Itegeko Nº 30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’Inkiko iteganya ko “Urukiko rw’Ubujurire ruburanisha mu rwego rw’ubujurire bwa kabiri imanza zaciwe n’Urukiko Rukuru, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi n’Urukiko Rukuru rwa Gisirikare iyo zujuje ibiteganywa n’iyo ngingo, ariko mu gika cya gatatu cy’iyo ngingo igateganya ko “Icyakora kandi ubujurire bwa kabiri ntibushobora kwakirwa ku manza z’ababuranye bemera ibyo baregwa cyangwa ku muburanyi watsinzwe mu nkiko zombi hashingiwe ku mpamvu zimwe”. [20] Urukiko rurasanga nk’uko byagiye bisobanurwa mu manza zinyuranye zaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga1 ndetse n’uru Rukiko, zagaragaje ko mu gusuzuma niba umuburanyi yaratsinzwe mu nkiko zombi zabanje hashingiwe ku mpamvu zimwe, harebwa icyaburanwaga n’imitekerereze ya buri rukiko (raisonnement juridique) mu kugaragaza impamvu zashingiweho kugira ngo rugere ku cyemezo rwafashe, hitawe ku kureba niba ingingo zaburanywe mbere ari zo zagarutsweho mu bujurire kandi ko inkiko zombi zazishubijeho mu buryo bumwe. Impamvu zigomba gutandukanywa n’icyemezo cy’Urukiko, kuko impamvu ari yo ishingirwaho mu kugaragariza no gusobanurira ababuranyi icyatumye Urukiko rufata icyemezo. [21] Ikibazo gisa n’iki cyasuzumwe kandi mu rubanza RS/INJUST/RCOM 00005/2020/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 27/11/2020, aho rwatanze umurongo ukurikira : ” Mu kugenzura ko ingingo zaburanwe mbere ari na zo zaburanwe mu bujurire, hagomba
1 Zimwe muri izo manza harimo : - Urubanza nº RCOMAA 00034/2016/SC rwo ku wa 23/03/2018 hagati ya UWASE Claudine vs Banki ya Kigali, B&N General Supply Company Ltd, RDB ; - Urubanza nº RS/INJUST/RCOM 00002/2020/SC rwaciwe ku wa 25/09/2020, hagati ya Road Solution Pavement Product na MAILCO Ltd, igika cya 24 ; - Urubanza rubanziriza urundi mu rubanza n˚ RCOMAA 00010/2018/CA haburana Koperative Dukundumurimo (KOADU) na King Construction and Service Company Ltd (KICOSEKA Ltd) rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 15/03/2021, igika cya 12 ; - Urubanza n˚ RCOMAA 00087/2022/CA haburana Bank of Kigali Vs Gate Hills Estate Ltd na GASHUMBA Emmanuel, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/01/2023, igika cya 29.
## Page 7
kwitabwa ku isano remezo iri hagati y’imanza zombi kandi iyo mpamvu ikaba igaragarira mu mpamvu z’ubujurire n’umwanzuro urubanza ku rwego rwa kabiri rwazifasheho2 […]”. [22] Urukiko rw’Ikirenga rukomeza rusobanura ko” […] gutsindwa ku mpamvu zimwe bigenzurwa hashingiwe ku ngingo zatumye umuburanyi ajurira, umwanzuro wazifashwemo n’impamvu zashingiweho n’inkiko zombi, bivuze ko ibindi ababuranyi bemerewe gusaba mu rwego rw’ubujurire nk’uko biteganywa n’ingingo ya 154 y’itegeko ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi nk’inyungu, ibyishyuwe ku bukode n’ibindi bintu by’inyongera n’ibindi bintu byabonetse nk’indishyi z’igihombo umuburanyi yagize kuva urubanza ku rwego rwa mbere ruciwe, kimwe no kugobokesha umuburanyi mu bujurire, bidashobora gushingirwaho hasuzumwa ko umuburanyi yatsinzwe ku mpamvu zimwe, ko rero nta n’uwakwitwaza umwanzuro wabifashwemo ashaka kumvikanisha ko atatsinzwe ku mpamvu zimwe, kuko ibyo biba bitarasuzumwe ku rwego rwa mbere, akaba rero nta gereranya rishobora kubikorerwaho harebwa imanza zaciwe ku nzego zombi kuko nta we ugereranya ibidafitanye isano3”. [23] Imikirize y’urubanza RCOM 01864/2020/TC rwaciwe ku wa 24/02/2021, igaragaza ko mu gusuzuma ikibazo cyo kumenya niba uregwa yasubiza amafaranga yishyuzwa bivugwa ko arenga ku bwishyu yahawe, mu gika cya 6 cy’urubanza, Urukiko rw’Ubucuruzi rwasanze ingingo ya 4 y’amasezerano y’ababuranyi iteganya ko rwiyemezamirimo azajya akora facture iherekejwe na raporo y’imirimo, Muganza Kivu Tea Factory Ltd igenzure ko ari byo, hanyuma ijye yishyura mu gihe kitarenze iminsi itanu (5) , rwasobanuye kandi ko raporo y’ibikorwa yo ku wa 22/05/2015; ku wa 09/07/2015; ku wa 08/01/2016 no ku yandi matariki, zisobanura ko Twagirumukiza Bénoίt yahinze ubuso bwose yishyuwe kandi ko habanzaga gukorwa igenzura mbere yo kumwishyura, rusanga bitumvikana ukuntu uwahingiwe yakwishyura nyuma yo kugenzura ahahinzwe,hanyuma akaza kwisubiraho nyuma y’imyaka irenga itanu, rwanzura ko ibyo Muganza Kivu Tea Factory Ltd isaba bitahabwa agaciro, kubera ko nta kimenyetso gifatika bishingiyeho. [24] Mu rubanza RCOMA 00181/2021/HCC rwaciwe ku wa 17/06/2022, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwasuzumye ikibazo cyo kumenya niba Twagirumukiza Bénoίt agomba gusubiza Muganza Kivu Tea Factory Ltd 88.078.596 Frw arenga ku bwishyu yahawe, mu gika cya 11 cy’urubanza, rwasuzumye ibikubiye mu masezerano yo gukora imirimo yo guhinga icyayi yo ku wa 20/04/2015 yabaye hagati ya Muganza Kivu Tea Factory Ltd na Twagirumukiza Bénoίt, rusanga ingingo ya 4 y’ayo masezerano ivuga ku bijyanye no kwishyurwa, iteganya ko buri ko iminsi 15 irangiye, rwiyemezamirimo azajya akora facture iherekejwe na raporo y’imirimo, Muganza Kivu Tea Factory Ltd igenzure ko ari byo mbere yo kwishyura. Rwasuzumye kandi ibikubiye mu masezerano y’imirimo yo kuyobora amazi yo mu bishanga bya Nyabisindu na 2 Reba urubanza n˚RS/INJUST/RCOM 00005/2020/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 27/11/2020, hagati ya Banque Populaire du Rwanda Atlas Mara Plc Vs NKUSI Evariste, igika cya 28.
3 Idem, igika cya 29
## Page 8
Bukeye yo ku wa 10/06/2015 yabaye hagati ya Muganza Kivu Tea Factory Ltd na Twagirumukiza Bénoίt, rusanga ingingo ya 3 y’ayo masezerano iteganya ko mbere yo gutangira akazi hazatangwa avansi ingana na 20% y’akazi kose, nyuma y’iminsi 10 hakorwe facture y’imirimo yakozwe havuyemo avansi, nyuma y’iminsi 3 habe hamaze gukorwa igenzura, facture yishyurwe. [25] Mu gika cya 12 cy’urubanza RCOMA 00181/2021/HCC, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwasuzumye ibikubiye mu masezerano yo gukora imirimo yo guhinga icyayi yo ku wa 16/02/2016 yabaye hagati ya Muganza Kivu Tea Factory Ltd na Twagirumukiza Bénoίt, rusanga ingingo ya 4 y’ayo masezerano ivuga ku ngano y’ubuso n’amafaranga, iteganya ko hazajya hapimwa ubuso bwakozwe buri hantu, hanyuma hakubwe ubuso n’agaciro k’igikorwa cyakozwe, na ho ingingo ya 5 ivuga ku buryo bwo kwishyurwa, iteganya ko ayo masezerano agishyirwaho umukono n’impande zombi, hazatangwa avansi ya 20% ifatiwe ku buso bwa hegitari (50 ha), nyuma hajye hishyurwa ibikorwa byakozwe igihe hazaba hari ibyishyuzwa. [26] Mu gika cya 13 cy’urubanza rujuririrwa, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwasuzumye na none amasezerano yo guhinga imirima yo guteramo icyayi yo ku wa 22/06/2016 yabaye hagati ya Muganza Kivu Tea Factory Ltd, rusanga ingingo ya 7 ivuga ku bijyanye n’uburyo bwo kugenzura imirimo yakozwe, iteganya ko mbere y’uko uhinga yishyuza, azajya asaba uwamuhaye akazi ko haba igenzura ry’imirimo yakozwe, bitarenze iminsi 3 bisabwe, ikipe igizwe n’impande zombi igenzure imirimo ipima ubuso, ireba ko yakozwe hubahirijwe ibyumvikanyweho, ko muri iryo genzura impande zombi zifite amajwi angana, nyuma y’iryo genzura hakorwe raporo y’ibyakozwe, kopi ebyiri zishyikirizwe impande zombi. Ingingo ya 8 y’ayo masezerano yo iteganya ko hashingiwe kuri raporo yakozwe ndetse n’ibikubiye mu masezerano, hazajya hakorwa facture izajya yishyurwa bitarenze iminsi itanu, uretse gusa igihe impande zombi zibyumvikanye ukundi, bitewe n’impamvu runaka. [27] Nyuma yo kugaragaza ibikubiye mu masezerano atandukanye ababuranyi bagiranye, mu gika cya 14 cy’urubanza, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi, rwasobanuye ko mu kwishyuza, Twagirumukiza Bénoίt yatangaga facture igaragaza ingano y’imirimo yakozwe, akishyurwa ari uko Muganza Kivu Tea Factory Ltd imaze kugenzura ko ingano y’imirimo yishyuzwa ari yo koko. Rusobanura kandi ko Muganza Kivu Tea Factory Ltd itashoboye kugaragariza Urukiko ibimenyetso byemeza uburyo Twagirumukiza Bénoίt yishyuwe amafaranga arenze imirimo yakoze, mu gihe nyamara bigaragara ko mbere yo kwishyura, Muganza Kivu Tea Factory Ltd yakoraga igenzura ry’ingano y’imirimo yakozwe, rwanzura ko gusaba gutegeka Twagirumukiza Bénoίt gusubiza 88.078.596 Frw arenga ku bwishyu yahawe, akanishyura inyungu zijyanye n’ayo mafaranga zibariwe kuri 18% ku mwaka, nta shingiro bifite. [28] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga, ikibazo cy’ibanze Urukiko rw’Ubucuruzi n’Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi zihuriyeho, ari icyo kumenya niba Twagirumukiza Bénoίt yategekwa gusubiza Muganza Kivu Tea Factory Ltd amafaranga ivuga ko yarenze ku bwishyu yahawe, izi nkiko zombi zikaba zaranzuye ko nta mafaranga Twagirumukiza Bénoίt agomba gusubiza, ibisobanuro by’impamvu y’uwo mwanzuro, bikaba bigaragara mu gika cya 6 cy’urubanza rwaciwe n’Urukiko rw’Ubucuruzi no mu gika cya 14 cy’urubanza rwaciwe n’Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi ari na rwo rwajuririwe muri uru Rukiko, aho inkiko zombi zisobanura ko kuri iyi ngingo, Muganza Kivu Tea Factory Ltd itsindwa no kubura ibimenyetso ishingiraho ivuga ko hishyuwe amafaranga arenze ayagombaga kwishyurwa, mu gihe amasezerano ababuranyi
## Page 9
bagiranye agaragaza ko mbere yo kwishyura rwiyemezamirimo, uwatanze isoko abanza gukora igenzura ry’imirimo yakozwe kandi ko ariko byagiye bikorwa. [29] Urukiko rw’Ubujurire rushingiye ku bisobanuro byatanzwe n’uru Rukiko ndetse n’Urukiko rw’Ikirenga ku birebana no gutsindwa mu nkiko zombi hashingiwe ku mpamvu zimwe mu manza zitandukanye zagaragajwe haruguru, rurasanga nta gushidikanya ko ku kibazo cyo kumenya niba Twagirumukiza Bénoίt yasubiza Muganza Kivu Tea Factory Ltd 88.078.596 Frw arenga ku bwishyu yahawe, Muganza Kivu Tea Factory Ltd yaratsinzwe kuri iyi ngingo, hashingiwe ku mpamvu zimwe. [30] Ku bijyanye no kuba uhagarariye Muganza Kivu Tea Factory Ltd avuga ko itatsinzwe mu nkiko zabanje hashingiwe ku mpamvu zimwe, ngo kuko mu gika cya 15 cy’urubanza RCOMA 00181/2021/HCC, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwaratanze ibisobanuro birebana n’ibaruwa yo ku wa 17/07/2019 Twagirumukiza Bénoίt yandikiye Muganza Kivu Tea Factory Ltd, nyamara Urukiko rw’Ubucuruzi rwo rukaba nta cyo rwayivuzeho kandi yaragiweho impaka mu gihe cy’iburanisha, Urukiko rw’Ubujurire rurasanga nta shingiro byahabwa, kubera ko isuzumwa ry’ibimenyetso byatanzwe atari ryo ritanga igisobanuro cyo gutsindwa mu nkiko zombi zibanza hashingiwe ku mpamvu zimwe, ahubwo bireberwa mu bisobanuro byatanzwe n’izo nkiko kugira ngo zigere ku mwanzuro zafashe ku kibazo zasuzumye, bikaba bigaragara ko ibisobanuro byatanzwe n’Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi ku nyandiko yo ku wa 17/07/2019 atari byo byatumye rwanzura ko Twagirumukiza Bénoίt atagomba gusubiza amafaranga aregwa, ahubwo ibisobanuro byarwo kuri icyo kibazo, bigaragara mu gika cya 14 cy’urubanza nk’uko byasobanuwe haruguru, rukaba rwarabitanze ruhereye ku byagaragajwe mu gika cya 11, icya 12 n’icya 13 by’urubanza rujuririrwa. [31] Ku bijyanye no kuba abahagarariye Muganza Kivu Tea Factory Ltd bavuga ko uwo bahagarariye atatsiinzwe mu nkiko zibanza hashingiwe ku mpamvu zimwe, bitewe n’uko mu gika cya 10 cy’urubanza, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwasesenguye amasezerano agera kuri 4, Urukiko rw’Ubucuruzi rwo rukaba rutarayagaragaje, Urukiko rw’Ubujurire rurasanga nta shingiro byahabwa, kubera ko amasezerano y’ubwoko 4 yavuzweho n’Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi atari ibisobanuro rwatanze bijyanye n’umwanzuro rwafashe ku kibazo cyasuzumwaga, ahubwo bigaragara ko rwarimo rugaragaza ibikubiye mu ncamake y’urubanza (case summary) rwaciwe n’Urukiko rw’Ubucuruzi, harimo ko Muganza Kivu Tea Factory Ltd yareze Twagirumukiza Bénoίt ivuga ko atahinze ubuso bwari buteganyijwe mu masezerano bagiranye ku wa 20/04/2015, ku wa 10/06/2015, ku wa 16/02/2016 no ku wa 22/06/2016. Rurasanga kandi kuba Urukiko rw’Ubucuruzi rutaragaragaje ayo masezerano atandukanye Muganza Kivu Tea Factory Ltd yagiranye na Twagirumukiza Bénoίt, bitaba impamvu yo kutabona ko yatsinzwe mu nkiko zombi zibanza hashingiwe ku mpamvu zimwe, kuko kuba Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwaragaragaje ibikubiye mu masezerano ababuranyi bagiranye, ibyo rwabikoze mu rwego rwo kuyifashisha mu isesengura ry’ikibazo rwarimo rusuzuma, kandi harebwe ibisobanuro byatanzwe n’Urukiko rw’Ubucuruzi mu gika cya 6, bigahuzwa n’ibyatanzwe mu gika cya 14 cy’urubanza rwaciwe n’Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi, bigaragarira buri wese ko izo nkiko zombi zasuzumye ibikubiye mu masezerano anyuranye ababuranyi bagiranye. [32] Ku bijyanye no kuba uhagarariye Muganza Kivu Tea Factory Ltd avuga ko kuba Urukiko rw’Ubucuruzi nta cyo rwavuze ku nyandiko yo ku wa 17/07/2019 na ho Urukiko Rukuru
## Page 10
rw’Ubucuruzi rukaba rwarayisuzumye ntiruyihe ishingiro, ari impamvu ituma hemezwa ko uwo ahagarariye atatsinzwe mu nkiko zombi hashingiwe ku mpamvu zimwe, Urukiko rw’Ubujurire rurasanga iyi mvugo nta shingiro ihawe, kubera ko niba urukiko rumwe rwarayivuzeho, urundi ntirugire icyo ruyivugaho, igereranya ry’ibisobanuro byayitanzweho ritashoboka, na cyane ko hagaragajwe ko icyo Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwayivuzeho, atari cyo rwashingiyeho mu gufata umwanzuro ku kibazo cyasuzumwaga, ugaragara mu gika cya 14 cy’urubanza nk’uko byakomeje kuvugwa. [33] Ku bijyanye no kuba uhagarariye Muganza Kivu Tea Factory Ltd avuga ko Urukiko rw’Ikirenga rwatanze umurongo usobanura ko inkiko zo hasi zidakwiye kwitsitsa ku nzitizi yo kuba umuburanyi yaratsinzwe mu nkiko zombi zibanza hashingiwe ku mpamvu zimwe, Urukiko rurasanga mu gika cya 29 n’icya 43 by’urubanza RS/INCONST/SPEC 00004/2020/SC4, Urukiko rw’Ikirenga rwaratanze inama ivuga ko imyandikire y’ingingo ya 52 y’Itegeko n˚ 30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’Inkiko yakosorwa, igika cya 3 kikajyana gusa n’agace ka 8 n’aka 9 tw’igika cya 2, ko ari na ko byagenda ku bireba ingingo ya 46, igika cya 2 kikajyana gusa n’agace ka 6 k’igika cya 1, kandi ko rusanga umucamanza adakwiye kwirengagiza inenge zivugwa mu duce kuva ku ka 2 kugeza ku ka 7 tw’ingingo ya 52, n’uduce kuva ku ka 1 kugeza ku ka 5 tw’ingingo ya 46, kabone n’ubwo umuburanyi yaba yaratsinzwe mu nkiko zombi ku mpamvu zimwe. [34] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga, Urukiko rw’Ikirenga rutaragiriye inkiko inama yo kudasuzuma inzitizi irebana no gutsindwa mu nkiko zombi hashingiwe ku mpamvu zimwe nk’uko Me Nsabimana Jean Baptiste abivuga, ahubwo rwarabonye ko ingingo zavuzwe haruguru zirimo ikibazo cy’imyandikire, rutanga inama y’uko iyo myandikire yakosorwa, gukosora imyandikire y’amategeko bikaba bitari mu nshingano z’inkiko. [35] Mu rubanza RCOM 01864/2020/TC, Urukiko rw’Ubucuruzi rwasuzumye na none ikibazo cyo kumenya niba urega yahabwa indishyi, inyungu n’indishyi z’igihombo yagize, mu gika cya 9 cy’urubanza, rusobanura ko kuba atagaragaza ukuri kw’ibyo asaba gusubizwa, indishyi, inyungu z’igihombo zibikomokaho yishyuza zitahabwa agaciro mu gihe ibyo zishingiyeho bitagahawe, rwanzura ko zitagomba kugenwa. [36] Ikibazo gisa n’iki cyasuzumwe kandi n’Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi mu rubanza RCOMA 00181/2021/HCC, aho rwibajije niba Twagirumukiza Bénoίt akwiye kwishyura Muganza Kivu Tea Factory Ltd 136.080.000 Frw y’igihombo cy’umusaruro w’icyayi ku mwaka, mu gika cya 18 cy’urubanza, rusobanura ko kuba mu gika cya 14 rwagaragaje ko Muganza Kivu Tea Factory Ltd itashoboye kurugaragariza ibimenyetso byemeza uburyo Twagirumukiza Bénoίt yishyuwe amafaranga arenze imirimo yakoze, rusanga ibyo kuba yakwishyura amafaranga y’igihombo cy’umusaruro w’icyayi ku mwaka nta shingiro bifite. Na ho ikirebana n’inyungu zibariwe kuri 18% ku mwaka, rukaba rwari rwagishubije mu gika cya 14 cy’urubanza rujuririrwa, ntirwagiha ishingiro kubera ko ikibazo cyo gusubiza amafaranga arenga ku bwishyu bwahawe Twagirumukiza Bénoίt kitari gihawe ishingiro. [37] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga, ku kibazo cyo kumenya niba Twagirumukiza Bénoίt yaha Muganza Kivu Tea Factory Ltd inyungu zibariwe kuri 18% ku mwaka ndetse n’indishyi 4 Urubanza n˚ RS/INCONST/SPEC 00004/2020/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 26/03/2021 haburana ASIIMWE Frank na Leta y’u Rwanda.
## Page 11
z’igihombo cy’umusaruro w’icyayi ku mwaka zingana na 136.080.000 Frw, ibi bibazo byombi byarasuzumwe n’inkiko zibanza, zibifataho umwanzuro umwe wo kuba nta shingiro zifite, zishingiye ku kuba ikibazo cy’ingenzi cyasuzumwe kirebana no kuba Twagirumukiza Bénoίt yasubiza Muganza Kivu Tea Factory Ltd amafaranga arenga ku bwishyu yayihaye, nta shingiro cyahawe. Urukiko rurasanga ibindi bibazo byasuzumwe n’inkiko zabanje, bishingiye ku ngaruka z’ibyagiye ku rubanza muri rusange, bikaba bitaza mu igereranya ryo kuba umuburanyi yaratsinzwe mu nkiko zombi hashingiwe ku mpamvu zimwe. [38] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga hashingiwe ku biteganywa n’ingingo ya 52, igika cya 3 y’Itegeko nº 30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’Inkiko ryavuzwe haruguru n’ibisobanuro byatanzwe, ibibazo by’ingenzi byasuzumwe n’Urukiko rw’Ubucuruzi bikanasuzumwa n’Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi bigizwe no kumenya niba Twagirumukiza Bénoίt yategekwa gusubiza Muganza Kivu Tea Factory Ltd amafaranga yarenze ku bwishyu yamuhaye, kumenya niba yategekwa guha Muganza Kivu Tea Factory Ltd 136.080.000 Frw y’igihombo cy’umusaruro w’icyayi ku mwaka n’icyo kumenya niba Twagirumukiza Bénoίt yategekwa guha Muganza Kivu Tea Factory Ltd inyungu zibariwe kuri 18% ku mwaka, bikaba bigaragara ko mu myanzuro yafashwe mu isesengura ry’ibi bibazo, izi nkiko zombi zabisobanuye mu buryo bumwe. Bityo, ubujurire bwatanzwe na Muganza Kivu Tea Factory Ltd, bukaba butagomba kwakirwa ngo busuzumwe kuko butari mu bubasha bw’uru Rukiko. 2. Kumenya ishingiro ry’amafaranga asabwa n’ababuranyi [39] Me Kagabo Venuste uhagarariye Twagirumukiza Bénoίt asaba Urukiko rw’Ubujurire gutegeka Muganza Kivu Tea Factory Ltd guha uwo ahagararye amafaranga y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka angana na 2.000.000 Frw. [40] Me Nsabimana Jean Baptiste uhagarariye Muganza Kivu Tea Factory Ltd avuga ko ayo mafaranga nta shingiro afite, kubera ko Twagirumukiza Bénoίt ari we washoye imanza. Uko Urukiko rubibona [41] Ingingo ya 111 y’Itegeko nº 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi iteganya ko Ikirego cy’amafaranga y’ikurikiranarubanza ni ikirego gishamikiye ku kirego cy’iremezo kigamije kwishyuza ibyakoreshejwe mu rubanza. Ikirego cy’amafaranga y’ikurikiranarubanza kiburanishwa rimwe n’ikirego cy’iremezo. Gishobora kandi kwakirwa kikaburanishwa n’iyo ikirego cy’iremezo cyaba kitakiriwe. [42] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga amafaranga y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka Twagirumukiza Bénoίt asaba guhabwa afite ishingiro, kubera ko bigaragara ko yashatse Avoka ukurikirana urubanza rwe, ariko kubera ko ayo asaba ari menshi kandi urubanza rukaba rugarukiye ku isuzuma ry’iyakira ry’ubujurire, mu bushishozi bwarwo, rukaba rugeneye Twagirumukiza Bénoίt 500.000 Frw y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka kuri uru rwego. III. ICYEMEZO CY’URUKIKO
## Page 12
[43] Rwemeje ko inzitizi y’iburabubasha bw’Urukiko rw’Ubujurire yatanzwe na Twagirumukiza Bénoίt, ifite ishingiro. [44] Rwemeje ko ubujurire bwa Muganza Kivu Tea Factory Ltd butakiriwe, kubera ko butari mu bubasha bw’Urukiko rw’Ubujurire. [45] Rutegetse Muganza Kivu Tea Factory Ltd guha Twagirumukiza Bénoίt 500.000 Frw y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka kuri uru rwego. [46] Rutegetse ko amafaranga y’ingwate y’amagarama yatanzwe na Muganza Kivu Tea Factory Ltd ijurira, ahwanye n’ibyakozwe mu rubanza.