MUJAWAMARIYA v. RUBIS ENERGY RWANDA LTD
The appellant failed to provide sufficient evidence that she notified the respondent of the alleged mistreatment of her petrol stations prior to terminating the lease agreement. All evidence relied upon was post-termination correspondence. The damages awarded to the respondent were properly claimed and justified in...
Source-derived case information.
- Citation
- RCOMAA 00003/2020/CA
- Parties
- Appellant: MUJAWAMARIYA Catherine; Respondent: RUBIS ENERGY RWANDA LTD (formerly KOBIL PETROLEUM RWANDA LTD)
- Court
- Court of Appeal
- Jurisdiction
- Rwanda
- Judgment Date
- 15 January 2021
- Case Number
- RCOMAA 00003/2020/CA
- Procedural Posture
- Commercial Appeal / Court of Appeal Judgment
- Outcome
- Appeal dismissed
- Legal Topics
- Lease Agreements, Breach of Contract, Damages, Procedural Law
Source-derived case record
Summary, issues, holding and outcome
More case intelligence is available
Unlock the full research layer for this judgment.
Parties
MUJAWAMARIYA Catherine
Appellant
RUBIS ENERGY RWANDA LTD (formerly KOBIL PETROLEUM RWANDA LTD)
Respondent
Procedural Posture
Commercial Appeal / Court of Appeal Judgment
Legal Issues
- 1 Whether the appellant provided sufficient evidence to justify termination of the lease agreement according to law
- 2 Whether the damages awarded to the respondent were properly claimed and justified
- 3 Whether correction of the claim constituted an impermissible amendment of pleadings
Ratio Decidendi
The appellant failed to provide sufficient evidence that she notified the respondent of the alleged mistreatment of her petrol stations prior to terminating the lease agreement. All evidence relied upon was post-termination correspondence. The damages awarded to the respondent were properly claimed and justified in the original proceedings. The appellant's attempt to increase the arrears period constituted an impermissible amendment of her claim. The appellant's claims for repair costs and other expenses were unsupported by evidence linking the respondent to the alleged damages.
Court Disposition
Appeal dismissed
Orders
- The appeal by MUJAWAMARIYA Catherine is dismissed for lack of merit.
- The judgment of the Commercial High Court (RCOM A 00710/2017/CHC/HCC) is affirmed.
Full Case Text
Judgment text and source record
35 paragraphs
# MUJAWAMARIYA v. RUBIS ENERGY RWANDA LTD
- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2021-01-15 - Case/document no.: RCOMAA 00003/2020/CA - Collection: Court of Appeal
## Text
## Page 1
MUJAWAMARIYA v. RUBIS ENERGY RWANDA LTD [Rwanda URUKIKO RW’UBUJURIRE – RCOMAA 00003/2020/CA (Kamere, P.J.,) ku wa 15 Mutarama 2021] Amategeko agenga imiburanishirize y’imanza z’ubucuruzi – Ibimenyetso – Kuba urega atabasha kugaragariza Urukiko ibimenyetso byibyo aregera, ikirego cye nticyahabwa ishingiro – Itegeko nº 22/2018 ryo kuwa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, ingingo ya 12. Incamake y’ikibazo: KOBIL PETROLEUM RWANDA Ltd yareze MUJAWAMARIYA Catherine mu Rukiko rw’Ubucuruzi rwa Nyarugenge, ivuga ko yasheshe amasezerano bagiranye ku wa 19/09/2008 yo gukodesha amasitasiyo atatu ya MUJAWAMARIYA ari mu bibanza N°2890 i Nyarugenge, N° 5583 ku Muhima na N° 5394 ku Muhima, aya masezerano akaba yaragombaga gutangira kubahirizwa guhera ku wa 01/01/2009 akamara igihe cy’imyaka mirongo itatu (30), Kobil rero ikaba ibisabira indishyi zitandukanye. MUJAWAMARIYA Catherine nawe yatanze ikirego mu Rukiko rw’Ubucuruzi asaba urukiko gutegeka KOBIL PETROLEUM RWANDA Ltd kumwishyura 9,000 USD y'ibirarane by'ubukode n’amafaranga miliyoni mirongo itatu n’ebyiri n’ibihumbi ijana na mirongo irindwi na kimwe na magana arindwi (32. 171.700 Frw) yo gusana Petrol station iri muri parcelle n° 4235 MUKARANGE - KAYONZA n'indishyi zinyuranye. Urukiko rw’Ubucuruzi rwa Nyarugenge rwemeje ko ikirego cyatanzwe na KOBIL PETROLEUM RWANDA LTD gifite ishingiro kuri bimwe, ko MUJAWAMARIYA Catherine yasheshe amasezerano yagiranye na KOBIL PETROLEUM RWANDA LTD mu buryo bunyuranyije n’amategeko, ko ibyo KOBIL PETROLEUM RWANDA LTD isaba by’uko ayo masezerano bagiranye akomeza kubahirizwa bidashoboka, rwemeza kandi ko ikirego cyatanzwe na MUJAWAMARIYA gifite ishingiro kuri bimwe, ko KOBIL PETROLEUM RWANDA LTD itishyuye ibirarane by'ubukode bwa Petrol station iri muri parcelle n° 4235 Mukarange/Kayonza, rutegeka kandi ko KOBIL PETROLEUM RWANDA LTD kwishyura Mujawamariya 9,000 USD y’ibirarane by'ubukode itishyuye, ko ibyo Mujawamariya asaba byo gusana stations zangiritse nta shingiro bifite. Mujawamariya yajuriye mu Rukiko Rukuru rw’Ubucuruzi avuga ko Urukiko rw’Ubucuruzi rwa Nyarugenge rwirengagije ibimenyetso yarushyikirije, bituma rwemeza ko yasheshe amasezerano mu buryo budakurikije amategeko, ko kandi kuba yaribeshye ku mezi y’ibirarane by’ubukode bitafatwa nk’aho ari uguhindura ikirego. Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwemeje ko ubujurire bwa Mujawamariya nta shingiro bufite, ko ubujurire bwuririye ku bundi bwatanzwe na KOBIL PETROLEUM RWANDA LTD bufite ishingiro, rutegeka Mujawamariya kwishyura KOBIL PETROLEUM RWANDA Ltd amafaranga miliyoni ijana na cumi na zirindwi n’ibihumbi mirongo inani na bine na magana inane na mirongo itandatu n’ane (117,084,864 Frw) y’indishyi zo kutubahiriza amasezerano
## Page 2
Mujawamariya ntiyishimiye imikirize y’urubanza maze arujurira mu Rukiko rw’ikirenga, avuga ko impamvu zatumye ajurira ari ugusaba urukiko gusuzuma niba Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwaritaye ku bimenyetso yarushyikirije, gusuzuma niba indishyi zahawe bwa mbere KOBIL PETROLEUM RWANDA Ltd mu bujurire zari zararegewe mu kirego cy’ibanze, Hashyizweho Urukiko rw’Ubujurire, uru rubanza rwoherezwa mu Rukiko rw’Ubujurire hashingiwe ku biteganywa n’ingingo ya 52 n’iya 105 y’Itegeko n◦ 30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’Inkiko, hashyizweho Urukiko rw’Ubujurire, uru rubanza rurwoherezwamo. KOBIL PETROLEUM RWANDA Ltd yatanze inzitizi yo kutakira ikirego cya MUJAWAMARIYA ivuga ko ubujurire bwe bwatanzwe mu Rukiko rw’Ikirenga, narwo rubwohereza muri uru Rukiko hashingiwe ku ngingo ya 105 y’Itegeko N◦30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’Inkiko, kandi ubujurire bwe butararebwaga n’iyi ngingo kuko bwari ubujurire bushya. Urukiko rw’Ubujurire rwaciye urubanza kuri iyo nzitizi, rwemeza ko inzitizi yatanzwe na RUBIS ENERGY RWANDA Ltd yahoze yitwa KOBIL PETROLEUM RWANDA Ltd nta shingiro ifite. KOBIL PETROLEUM RWANDA Ltd ivuga ko ibimenyetso Mujawamariya avuga ko Urukiko rwirengagije usanga ari amabaruwa yandikiranye nayo nyuma y’uko asesa amasezerano, bityo ikaba isaba asaba Urukiko rw’Ubujurire kwemeza ko Mujawamariya yaseshe amasezerano ye na KOBIL PETROLEUM RWANDA Ltd mu buryo bunyuranyije n’amategeko. Mujawamariya avuga ko Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwageneye KOBIL PETROLEUM RWANDA Ltd indishyi nyinshi zo kwica amasezerano rutagaragaje ibisabwa mu masezerano atubahirije, ndetse ko n’izo ndishyi zitari zararegewe. KOBIL ivuga ko ibyo Mujawamariya avuga ko ikibazo cy’indishyi cyasabwe bwa mbere mu Rukiko Rukuru rw’Ubucuruzi atari byo. Incamake y’icyemezo:1. Kuba urega atabasha kugaragariza Urukiko ibimenyetso byibyo aregera, ikirego cye nticyahabwa ishingiro. Ubujurire nta shingiro bufite. Amagarama y’urubanza ahwanye n’ibyarukozemo. Amategeko yashingiweho: Itegeko nº 22/2018 ryo kuwa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, ingingo ya 12. Nta manza zifashishijwe.
## Page 3
Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA [1] Uru rubanza rwatangiriye mu mu Rukiko rw’Ubucuruzi rwa Nyarugenge, KOBIL PETROLEUM RWANDA Ltd irega MUJAWAMARIYA Catherine, gusesa amasezerano bagiranye ku wa 19/09/2008 yo gukodesha amasitasiyo atatu ya MUJAWAMARIYA Catherine ari mu bibanza N°2890 i Nyarugenge, N° 5583 ku Muhima na N° 5394 ku Muhima, aya masezerano akaba yaragombaga gutangira kubahirizwa guhera ku wa 01/01/2009 akamara igihe cy’imyaka mirongo itatu (30), hamwe n’indishyi zitandukanye. Urwo rubanza rwanditswe kuri Nº [2] MUJAWAMARIYA Catherine nawe yatanze ikirego mu Rukiko rw’Ubucuruzi asaba urukiko gutegeka KOBIL PETROLEUM RWANDA Ltd kumwishyura 9,000 USD y'ibirarane by'ubukode n’amafaranga miliyoni mirongo itatu n’ebyiri n’ibihumbi ijana na mirongo irindwi na kimwe na magana arindwi (32. 171.700 Frw) yo gusana Petrol station iri muri parcelle n° 4235 MUKARANGE - KAYONZA n'indishyi zinyuranye. Uru rubanza rwanditswe kuri RCOM 00597/2017/TC/NYGE kandi izo manza zombie zihurizwa hamwe. [3] Mu guca izi manza ku wa 13/10/2017, Urukiko rw’Ubucuruzi rwa Nyarugenge rwemeje ko ikirego cyatanzwe na KOBIL PETROLEUM RWANDA LTD gifite ishingiro kuri bimwe, ko MUJAWAMARIYA Catherine yasheshe amasezerano yagiranye na KOBIL PETROLEUM RWANDA LTD ku wa 19/09/2008 mu buryo bunyuranyije n’amategeko, ko ibyo KOBIL PETROLEUM RWANDA LTD isaba by’uko ayo masezerano bagiranye akomeza kubahirizwa bidashoboka. [4] Rwanemeje ko ikirego cyatanzwe na MUJAWAMARIYA Catherine mu rubanza RCOM 00917/2017 /TC/NYGE gifite ishingiro kuri bimwe, ko KOBIL PETROLEUM RWANDA LTD itishyuye ibirarane by'ubukode bwa Petrol station iri muri parcelle n° 4235 Mukarange/Kayonza, rutegeka KOBIL PETROLEUM RWANDA LTD kwishyura MUJAWAMARIYA Catherine 9,000 USD y’ibirarane by'ubukode itishyuye, ko ibyo MUJAWAMARIYA Catherine asaba byo gusana stations zangiritse nta shingiro bifite, runategeka ko indishyi zijyanye no gushorwa mu rubanza zisabwa n’impande zombi zitagomba gutangwa, ko n’amafaranga ibihumbi mirongo itanu (50.000Frw) y’amagarama yatanzwe n’impande zombi ahwanye n’ibyakozwe mu rubanza. [5] MUJAWAMARIYA Catherine yajuriye mu Rukiko Rukuru rw’Ubucuruzi ku wa 03/11/2017 avuga ko Urukiko rw’Ubucuruzi rwa Nyarugenge rwirengagije ibimenyetso yarushyikirije, bituma rwemeza ko yasheshe amasezerano mu buryo budakurikije amategeko, ko kandi kuba yaribeshye ku mezi y’ibirarane by’ubukode bitafatwa nk’aho ari uguhindura ikirego. [6] Mu rubanza RCOM A 00710/2017/CHC/HCC rwaciwe ku wa 04/05/2018, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi, rwemeje ko ubujurire bwa MUJAWAMARIYA Cathérine nta shingiro bufite, ko ubujurire bwuririye ku bundi bwatanzwe na KOBIL PETROLEUM RWANDA LTD bufite
ishingiro,
ko
kandi
urubanza
RCOM00597/2017/TC/NYGE–RCOM 00917/2017/TC/NYGE ruhindutse ku birebana n’indishyi zo kutubahiriza amasezerano n’indishyi z’igihembo cya Avoka mu bujurire ziyongereye. Rutegeka MUJAWAMARIYA
## Page 4
Cathérine kwishyura KOBIL PETROLEUM RWANDA Ltd amafaranga miliyoni ijana na cumi na zirindwi n’ibihumbi mirongo inani na bine na magana inane na mirongo itandatu n’ane (117,084,864 Frw) y’indishyi zo kutubahiriza amasezerano no kuyishyura amafaranga angana na miliyoni imwe (1,000,000 Frw) y’ikurikiranarubanza mu bujurire, ko kandi amafaranga ibihumbi mirongo irindwi na bitanu (75,000Frw) y’amagarama MUJAWAMARIYA Catherine yatanze ajurira aherera ku isanduku ya Leta. [7] MUJAWAMARIYA Cathérine ntiyishimiye imikirize y’urubanza maze arujurira mu Rukiko rw’ikirenga, ubujurire bwe buhabwa n° PST RCOMAA 00059/2018/SC, avuga ko impamvu zatumye ajurira ari ugusaba urukiko gusuzuma niba Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwaritaye ku bimenyetso yarushyikirije, gusuzuma niba indishyi zahawe bwa mbere KOBIL PETROLEUM RWANDA Ltd mu bujurire zari zararegewe mu kirego cy’ibanze, gusuzuma niba gukosora ikirego bivuga guhindura ikirego no gusuzuma ishingiro ry’indishyi asaba. [8] Hashyizweho Urukiko rw’Ubujurire, uru rubanza rwoherezwa mu Rukiko rw’Ubujurire hashingiwe ku biteganywa n’ingingo ya 52 n’iya 105 y’Itegeko n◦ 30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’Inkiko, maze urubanza rwandikwa kuri n◦RCOMAA 00003/2020/CA. [9] Iburanisha ry’urubanza ryashyizwe ku wa 07/09/2020, uwo munsi ntirwaburanishwa bitewe n’uko wari umunsi wo gutangiza umwaka w’ubucamanza, rwimurirwa ku wa 06/10/2020 ari nawo munsi rwaburanishirijweho mu ruhame ababuranyi bitabye, MUJAWAMARIYA Catherine ahagarariwe na Me RWAGATARE Janvier, naho KOBIL PETROLEUM RWANDA Ltd ihagarariwe na Me NKUNDABARASHI Moise. Me NKUNDABARASHI Moise uhagarariye KOBIL PETROLEUM RWANDA Ltd yatanze inzitizi yo kutakira ikirego cya MUJAWAMARIYA Catherine kuko ubujurire bwe bwatanzwe mu Rukiko rw’Ikirenga, narwo rubwohereza muri uru Rukiko hashingiwe ku ngingo ya 105 y’Itegeko n◦30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’Inkiko, kandi ubujurire bwe butararebwaga n’iyi ngingo kuko bwari ubujurire bushya. [10] Urukiko rw’Ubujurire rwaciye urubanza kuri iyo nzitizi ku wa 16/10/2020, rwemeza ko inzitizi yatanzwe na RUBIS ENERGY RWANDA Ltd yahoze yitwa KOBIL PETROLEUM RWANDA Ltd nta shingiro ifite, ko iburanisha ry’urubanza mu mizi rigomba gukomeza. [11] Iburanisha ry’urubanza mu mizi ryakomeje ku wa 11/11/2020, ababuranyi bahari, MUJAWAMARIYA Catherine aharariwe na Me RWAGATARE Janvier, RUBIS ENERGY RWANDA Ltd yahoze ari KOBIL PETROLEUM RWANDA Ltd yo ihagarariwe na Me NKUNDABARASHI Moise. IBIBAZO BIGIZE URU RUBANZA N’ISESENGURA RYABYO: Kumenya niba hari ibimenyetso MUJAWAMARIYA Catherine yashyikirije Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi ntibyitabweho
## Page 5
[12] Me RWAGATARE Janvier avuga ko mu rubanza rujuririrwa mu gika cya 26 umucamanza yavuze ko ibimenyetso bigaragaza ko MUJAWAMARIYA Catherine yagaragaje ko station ze zari zifashwe nabi ibaruwa yo ku wa 28/01/2016 yasesaga amasezerano yarafitanye na KOBIL PETROLUM RWANDA Ltd, aho avuga inama yagiye agirana n’uwari umuyobozi wa KOBIL PETROLEUM RWANDA Ltd bwana Patrick NGUGI agaragaza uko bafashe station ze ariko ntibyitabweho, n’ubwo Urukiko rwavuzeko atigeze agaragaza inyandiko mvugo z’izo nama kugirango bigaragare ko ikibazo cy’ifatwanabi rya station kigeze kuganirwaho, maze ruvuga ko inyandiko MUJAWAMARIYA yikoreye ku giti cye itashingirwaho mu gutsindisha KOBIL PETROLEUM Ltd. [13] Akomeza avuga ko usibye ibaruwa isesa amasezerano yo ku wa 28/01/2016, Urukiko rutigeze ruvuga ku bindi bimenyetso byatanzwe nk’uko bigaragara ku rupapuro rwa 4, uduce twa 15 na 16 no ku rwa 5 agace ka 17, ko nta n’ubwo rwavuze ku ibaruwa yo ku wa 24/02/2016 KOBIL PETROLEUM RWANDA Ltd yandikiye MUJAWAMARIYA Catherine imusaba ibisobanuro bihagije ku ngingo ijyanye n’isesa ry’amasezerano, imusaba kwisubiraho ibitagenda neza bigakosorwa. [14] Me RWAGATARE Janvier avuga kandi ko nta cyo Urukiko rwavuze ku ibaruwa yo ku wa 02/03/2016 MUJAWAMARIYA yandikiye KOBIL PETROLEUM RWANDA Ltd ayibutsa ko mbere y’iriya baruwa bari bagiranye inama kuri Hotel Méridien kandi ko bari bumvikanye ku mpamvu yatumye asesa amasezerano, ko indi baruwa Urukiko rutavuzeho ari ibaruwa ya KOBIL PETROLEUM RWANDA Ltd yo ku wa 28/03/2016 aho batigeze bahakana impamvu zatanzwe na MUJAWAMARIYA Catherine ndetse bakemera no kongera ibiciro by’ubukode bikava kuri 6.833 USD bikaba 11.000USD buri kwezi, inamusaba gukomeza gukorana nabo, aha MUJAWAMARIYA Catherine akaba yarashubije KOBIL PETROLEUM RWANDA Ltd ko ikibazo atari amafaranga ko ikibazo ari station ze zidafashwe neza. Ikindi avuga ngo ni uko ntacyo umucamanza yavuze ku kuba nyuma y’uko MUJAWAMARIYA amaze gusana station atayihaye abandi bayikodesha bashya, ko ahubwo yakomeje kuyikodesha KOBIL ahubwo ikaba ari yo inanirwa kubera ibibazo yari ifite, bityo akaba asanga iyo Urukiko rwita ku mabaruwa yavuzwe rwari gusangamo impamvu yatumye MUJAWAMARIYA Catherine asesa amasezerano y’Ubugure, maze rukabona ko atayasheshe mu buryo bunyuranyije n’amategeko. [15] Me NKUNDABARASHI Moise uhagarariye KOBIL PETROLEUM RWANDA Ltd avuga ko ibimenyetso MUJAWAMARIYA avuga ko Urukiko rwirengagije usanga ari amabaruwa yandikiranye na KOBIL PETROLEUM RWANDA Ltd nyuma y’uko asesa amasezerano, kuko nta baruwa nimwe mu zo avuga yanditswe mbere yo gusesa amasezerano, ko nta nyandiko yanditswe mbere y’iseswa ry’amasezerano igaragaza impamvu MUJAWAMARIYA Catherine ashingiraho avuga ko ariyo yatumye asesa amasezerano yo kuba station ze zari zifashwe nabi, cyangwa se ngo agaragaze ko iyi mpamvu hari aho yigeze iganirwaho n’impande zombi.
## Page 6
[16] Akomeza avuga ko ibyo uburanira MUJAWAMARIYA Catherine avuga ko Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwirengagije ibimenyetso bye atari byo kuko nk’uko bigaragara mu gika cya 25 cy’urubanza rujuririrwa, Urukiko rwasobanuye ko ibimenyetso byose MUJAWAMARIYA atanga bishingiye ku ibaruwa yo ku wa 28/01/2016 ari nayo isesa amasezerano, kandi koko ikibazo cy’uko KOBIL PETROLEUM RWANDA Ltd yafashe nabi amastation ya MUJAWAMARIYA Catherine cyavuzwe muri iyo baruwa yo ku wa 28/01/2016 no mu mabaruwa yayikurikiye nyuma y’uko amasezerano aseswa ndetse ayo mabaruwa yandi yanditswe nyuma y’uko KOBIL PETROLEUM RWANDA Ltd imwandikiye imubaza impamvu yamuteye gusesa amasezerano. [17] Me NKUNDABARASHI Moise avuga ko impamvu yo gufatwa nabi kwa station ze MUJAWAMARIYA Cathérine avuga atari ukuri ahubwo ari urwitwazo, kuko iyo biza kuba byo yari kwandikira KOBIL PETROLEUM RWANDA Ltd mbere yo gusesa amasezerano ayimenyesha icyo kibazo, bityo akaba ari naho Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwashingiye rwemeza ko amasezerano yasheshwe mu buryo bunyuranyije n’amategeko, bityo ko ashingiye ku ngingo ya 451 CCLIII, asaba Urukiko rw’Ubujurire kwemeza ko MUJAWAMARIYA Catherine yaseshe amasezerano ye na KOBIL PETROLEUM RWANDA Ltd mu buryo bunyuranyije n’amategeko, kuko nta bimenyetso bye bititaweho, bityo ko n’impamvu ye y’ubujurire nta shingiro ifite. UKO URUKIKO RUBIBONA. [18] Ingingo ya 12 y’Itegeko nº 22/2018 ryo kuwa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi ivuga ko urega agomba kugaragaza ibimenyetso by’ibyo aregera yabibura uwarezwe agatsinda. [19] Dosiye y’urubanza igaragaza ko Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwasuzumye ikibazo cyo kumenya ko hari ibimenyetso byatanzwe na UWAMARIYA Catherine byemeza ko yaseshe amasezerano mu buryo bukurikije amategeko, maze mu gika cya 25 cy’urubanza rwaciye ari narwo rujuririrwa rusobanura ko Me RWAGATARE Janvier uburanira MUJAWAMARIYA Catherine uvuga ko KOBIL PETROLEUM RWANDA Ltd itafataga neza station z’uwo yunganira ariwe wagombaga gutanga ibimenyetso bigaragaza ko KOBIL PETROLEUM RWANDA Ltd itafashe neza station z’uwo ahagarariye, ko ibimenyetso yashyikirije Urukiko bishingiye ku ibaruwa yo ku wa 28/01/2016 MUJAWAMARIYA Catherine yanditse asesa amasezerano, aho yasobanuye muri iyo baruwa ye ko mu gusesa amasezerano yashingiye ku ngingo ya 7.1 y’ayo masezerano. Urukiko rwasobanuye ko MUJAWAMARIYA Catherine ari we wari ufite inshingano yo kugaragaza ibimenyetso by’uko station ze zari zifashwe nabi mbere y’uko asesa amasezerano. [20] Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwasobanuye ko kuba MUJAMARIYA Catherine atabasha kugaragariza Urukiko ibimenyetso by’ ifatwanabi rya station ze, atakwitwaza
## Page 7
ibyanditswe muri iyo baruwa yo ku wa 28/01/2016 yanditse asesa amasezerano, mu gihe atagaragaza inyandiko mvugo z’inama zivugwamo yagiye agirana n’ubuyobozi bwa KOBIL, kugira ngo Urukiko rurebe ko ikibazo cy’ifatwanabi za stations kigeze kiganirwaho. [21] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga ibivugwa n’uhagarariye MUJAWAMARIYA Catherine ko hari ibimenyetso Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwirengagije ku buryo iyo rubyitaho rwari kwemeza ko MUJAWAMRIYA Catherine yaseshe amasezerano mu buryo bukurikije amategeko nta shingiro byahabwa, kuko nk’uko bimaze gusobanurwa haruguru Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwasuzumye ibimenyetso rwashyikirijwe na MUJAWAMARIYA Catherine rusanga ibyo bimenyetso byose bishingiye ku ibaruwa yanditse ku wa 28/01/2016 asesa amasezerano. [22] Uru Rukiko rusanga ibindi bimenyetso MUJAWAMARIYA Catherine avuga ko Urukiko rwirengagije ari ibivugwa muri iyo baruwa yo kuwa 28/01/2016 bigizwe n’inama zitandukanye avuga yagiye agirana n’umuyobozi wa KOBIL PETROLEUM RWANDA Ltd, amugaragariza ikibazo cy’ifatwa nabi rya station ze, nyamara nk’uko Urukiko rwabisobanuye kuba MUJAWAMARIYA Catherine atagararagaza ikimenyetso cy’inyandiko mvugo y’izo nama avuga yagiye agirana n’Ubuyobozi bwa KOBIL PETROLEUM RWANDA Ltd abugaragariza ko station ze zifashwe nabi, ntaho Urukiko rwahera rwemeza ko icyo kibazo yashingiyeho asesa amasezerano yigeze akigaragariza KOBIL PETROLEUM RWANDA Ltd. [23] Urukiko rw’Ubujurire kandi rusanga ibindi bimenyetso uhagarariye MUJAWAMARIYA Catherine avuga byirengagijwe ari ibaruwa yo ku wa 24/02/2016 KOBIL PETROLEUM RWANDA Ltd yamwandikiye imubaza icyatumye asesa amasezerano, ibaruwa yo ku wa 02/03/2016 MUJAWAMARIYA Catherine yanditse asubiza KOBIL PETROLEUM RWANDA Ltd, ayibutsa ko ibaruwa yo ku wa 24/02/2016 yaje ikurikira inama impande zombi zagiranye ku wa 08/02/2016, Urukiko rusanga nk’uko Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwabibonye ko ibimenyetso bitangwa na MUJAWAMARIYA Catherine byose bishingiye ku ibaruwa yo ku wa 28/01/2016, narwo ari uko rubibona, kuko nta nyandiko MUJAWAMARIYA Catherine agaragaza yaba yarandikiye KOBIL PETROLEUM RWANDA Ltd mbere yo gusesa amasezerano ayimenyesha ikibazo cy’ifatwanabi rya station ze, bityo ibyashingiweho n’Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi mu kwemeza ko MUJAWAMARIYA Catherine yaseshe amasezerano mu buryo budakurikije amategeko bikaba bikomeje kugumana ishingiro. Kumenya niba indishyi Urukiko rwageneye mu bujurire KOBIL PETROLEUM RWANDA Ltd zari zararegewe mbere [24] Me RWAGATARE Janvier avuga ko Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwageneye KOBIL PETROLEUM RWANDA Ltd akayabo k’indishyi zingana na 117.084.864 Frw zo kwica amasezerano rutagaragaje ibisabwa mu masezerano MUJAWAMARIYA Catherine atubahirije, ndetse ko n’izo ndishyi zitari zararegewe.
## Page 8
[25] Me NKUNDABARASHI Moise avuga ko ibyo uhagarariye MUJAWAMARIYA Catherine avuga ko ikibazo cy’indishyi cyasabwe bwa mbere mu Rukiko Rukuru rw’Ubucuruzi atari byo, kuko mu Rukiko rw’Ubucuruzi KOBIL PETROLEUM RWANDA Ltd yari yatanze ikirego irega MUJAWAMARIYA Catherine gusesa amasezerano impande zombi zari zifitanye mu buryo bunyuranyije n’amategeko n’indishyi zibikomokaho, aho KOBIL PETROLEUM RWANDA Ltd yasabaga ko amasezerano bagiranye akomeza kubahirizwa bitaba ibyo MUJAWAMARIYA agategekwa guha KOBIL 10% y’agaciro k’igihe amasezerano yarI asigaje, mu gihe MUJAWAMARIYA Catherine we yavugaga ko amasezerano ye na KOBIL PETROLEUM RWANDA Ltd atakomeza kandi yaramaze gukodesha station ze undi muntu. [26] Me NKUNDABARASHI Moise akomeza avuga ko Urukiko rw’Ubucuruzi rwategetse MUJAWAMARIYA Catherine kwishyura KOBIL PETROLEUM RWANDA Ltd indishyi zingana na 5000 USD kuko izo KOBIL PETROLEUM RWANDA Ltd yari yasabye za 10% yari menshi, ko nyuma y’uko MUJAWAMARIYA Catherine ajuriye mu Rukiko Rukuru rw’Ubucuruzi, KOBIL PETROLEUM RWANDA Ltd yatanze ubujurire bwuririye ku bundi igasaba Urukiko gusuzuma ko indishyi yari yatse zingana na 10% z’agaciro k’igihe amasezerano yari asigaje zitari zikwiye, maze uhagarariye MUJAWAMARIYA Catherine avuga ko icyo kibazo cy’indishyi kitigeze kiregerwa mu Rukiko rubanza. [27] Me NKUNDABARASHI yanavuze ko Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwasobanuye ko ibivugwa na Me RWAGATARE Janvier ko ikirego cy’indishyi zo gusesa amasezerano kitigeze kiregerwa mu rwego rubanza nta shingiro byahabwa, kuko nyuma yo gusuzuma urubanza RCOM 00597/2017/TC/NYGE, Urukiko rwasanze icyo kibazo cyari icya gatatu mu bibazo byagombaga gusuzumwa mu rwego rubanza, aho KOBIL PETROLEUM RWANDA Ltd yasabaga ko niba amasezerano adakomeje yahabwa indishyi za 10% ya 1.910.655$ zo kuyasesa binyuranyije n’amategeko, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwemeza ko 10% KOBIL PETROLEUM RWANDA Ltd isaba zitagomba kubarirwa ku ijanisha ivuga kuko riri hejuru , ko mu bishishozi bw’Urukiko zigomba kubarirwa ku nyungu zitangwa ku mafaranga abyara inyungu abitswa muri banki, ko ari ho rwahereye rwemeza ko KOBIL PETROLEUM RWANDA Ltd igomba guhabwa indishyi zingana na 117.084.864 Frw zikomoka ku kuba MUJAWAMARIYA atarubahirije amasezerano, akayasesa igihe cyumvikanywe kitaragera. UKO URUKIKO RUBIBONA [28] Ingingo ya 3 y’Itegeko no 15/2004 ryo ku wa 12/06/2004 ryerekeye ibimenyetso mu manza n’itangwa ivuga ko buri muburanyi agomba kugaragaza ukuri kw’ibyo aburana. [29] Dosiye y’urubanza igaragaza ko Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi mu gusuzuma ikibazo cyo kumenya niba ubujurire bwuririye kubundi bwatanzwe na KOBIL PETROLEUM RWANDA Ltd isaba indishyi zingana na 10% y’agaciro k’igihe yarashigaje zo gusesa amasezerano mu buryo budakurikije amategeko zari zikwiye, rwarasobanuye ko indishyi za 10%
## Page 9
zisabwa na Kobil zitagomba kubarirwa ku ijanisha rya 1.910.6554 kuko riri hejuru cyane ko ahubwo mu bushishozi bw’Urukiko ko zigomba kubarirwa ku nyungu zitangwa ku nyungu zitangwa kumafaranga abyara inyungu abitswa mu mabanki( depot bancaire) itangwa na Banki Nkuru y’Igihugu ingana na 7.103,(igika cya 60 cy’urubanza rujuririrwa). [30] Dosiye y’urubanza igaragaza ko MRB Attorney yatanze ikirego cyo kwiregura ku bujurire bwari bwatanzwe na MUJAWAMARIYA Catherine ku wa 29/01/2018 saa 11h35 asaba Urukiko gusuzuma ibijyanye n’indishyi zo gusesa amasezerano mu buryo bunyuranyije n’amategeko zingana na 10% y’agaciro k’igihe amasezerano yari asigagaje. [31] Urukiko rurasanga ibivugwa na Me RWAGATARE Janvier ko KOBIL PETROLEUM RWANDA LTD yagenewe indishyi hatagaragajwe ibyo MUJAWAMATIYA Catherine atubahirije mu masezerano, ndetse n'izo ndishyi zitari zararegewe nta shingiro byahabwa kuko nk’uko byasobanuwe haruguru mu gika cya 25 n’icya 26 cy’urubanza rujuririrwa .Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwasobanuye ko kuba MUJAWAMARIYA Catherine ataragaza ibimenyetso bigaragaza ko mbere yo gusesa amasezerano yari yaragiranye na KOBIL PETROLEUM RWANDA Ltd yari yarabanje kubamenyesha ko station ze bazifata nabi, bigaragaza ko yaseshe amasezerano mu buryo budakurikije amategeko, ibi kandi bikaba biri mu bishobora gutuma hari indishyi uwaseshe amasezerano muri ubwo buryo ashobora gucibwa. [32] Urukiko kandi rusanga ibivugwa na Me RWAGATARE Janvier ko nta kirego cy’indishyi cyari cyatanzwe mu Rukiko cyerekeranye n’indishyi zo gusesa amasezerano mu buryo budakurikije amategeko nta shingiro byahabwa, kuko nk’uko bigaragara muri dosiye MRB Attorney yatanze ikirego cyo kwiregura ku bujurire bwari bwatanzwe na MUJAWAMARIYA Catherine ku wa 29/01/2018 saa 11h35 asaba Urukiko gusuzuma indishyi zo gusesa amasezerano mu buryo bunyuranyije n’amategeko zingana na 10% y’agaciro k’igihe amasezerano yari asigagaje, Urukiko rukaba rwaragisuumye ari ikibazo cya kane (agace d) mu bibazo rwasuzumye, runagifataho umwanzuro, bityo iyi mpamvu y’ubujurire bwa MUJAWAMARIYA Catherine nayo ikaba nta shingiro ifite. Ikibazo cyo gusobanuza niba gukosora ikirego bivuga guhindura ikirego [33] Me RWAGATARE Janvier avuga ko Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwavuze ko MUJAWAMARIYA Catherine yahinduye ikirego mu iburana nyamara atarigeze agihindura, kuko mu nkiko zombi babanjirije uru yasobanuye ko habayeho kwibeshya aho mu gutanga ikirego bwa mbere yavuze ko KOBIL PETROLEUM RWANDA Ltd yari irimo MUJAWAMARIYA Catherine ibirarane by’ubukode bw’amezi 3 bihwanye na 9,000 usd kandi mu byukuri yari imurimo ibirararane by’amezi atanu ahwanye na 15,000 USD, ndetse ko nyuma y’itangwa ry’ikirego yasabye ubwanditsi bw’Urukiko kubikosora agatanga n’ikimenyetso cy’aho yabisabiye ariko Urukiko rukaba rutarabihaye agaciro.
## Page 10
[34] Me NKUNDABARASHI Moise avuga ko ibivugwa n’uhagarariye MUJAWAMARIYA Catherine nta shingiro bifite, kuko atanga ikirego mu Rukiko rw’Ubucuruzi mu rubanza RCOM 0091/2017/TC/NYGE yarezemo KOBIL PETROLEUM RWANDA LTD asaba ko yategekwa kumwishyura 9,000$ y’ibirarane by’amezi atatu by’ubukode na 32.171.700 Frw yo gusana station yari i MUKARANGE/Kayonza, ndetse n’ibisobanuro yatanze muri system bikaba byararebanaga n’ayo mezi atatu yaregeye, ariko mu kuburana akavuga ko yishyuza KOBIL PETROLEUM RWANDA LTD ibirarane by’amezi atanu, ko aha ariho Urukiko rwashingiye ruvuga ko yahindue ikirego, kandi no mu kuburana yavuze ko mbere yari yaregeye amezi atatu. [35] Me NKUNDABARASHI Moise avuga ko kugirango ikirego cy’inyongera cyemerwe kigomba kuba cyakorewe imyanzuro, kandi ibi MUJAWAMARIYA Catherine ntabyo yakoze bituma bifatwa nko guhindura ikirego.bityo akaba asab Urukiko rw’Ubujurire kwemeza ko iyi mpamvu y’ubujurire ya MUJAWAMARIYA nta shingiro ifite. UKO URUKIKO RUBIBONA [36] Ingingo ya 112 igika cya kabiri y’Itegeko N°22/2018 ryo kuwa 29/04/2018 ryavuzwe haruguru iteganya ibikurikira: “ibirego by’inyongera bitangirwa icyarimwe mu iburana bitagombye gutangirwa indi ngwate y’amagarama”/ ‘’les demande additionnelles sont formées cumulativement par simples conclusions’’. [37] Dosiye y’urubanza igaragaza ko ku kibazo kirebana no kumenya ko habayeho guhindura ikirego Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwafashe icyemezo rushingiye ku kuba MUJAWAMARIYA Catherine ku ikubitiro yarareze KOBIL PETROLEUM RWANDA LTD iyirega umwenda w’ibirarane by’ubukode bw’amezi atatu, ko gusabira mu iburanisha kwishyurwa andi mezi abiri ari uguhindura ikirego mu buryo butemewe, kuko haba mu myanzuro ye, mu bimenyetso yatanze arega, ndetse no mubyagombaga gusuzumwa mu rubanza RCOM 00917/2017/TC/NYGE, hose yagendaga agaruka ku mwenda w’amezi atatu. [38] Dosiye y’urubanza igaragaza kandi ko Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwanasobanuye ko kugirango ikirego cy’inyongera cyakirwe ari ngombwa kuba cyakorewe umwanzuro ugomba gutangwa mbere y’iburanisha, ko kuba MUJAWAMARIYA atarigeze akora umwanzuro w’inyongera uvuga ideni ry’amezi abiri y’inyongera ndetse no mu rubanza RCOM 00597/2017/TC/NYGE uwo mwanzuro ukaba utagaragaramo , kubivugira gusa mu iburanisha ari uguhindura ikirego cyari cyaratanzwe mbere kandi akaba ari nacyo uregwa yireguyeho. [39] Urukiko rurasanga ibivugwa na Me RWAGATARE Janvier ko kuvuga ko KOBIL PETROLEUM RWANDA LTD yarimo uwo aburanira ibirarane by’amezi atatu habayeho kwibeshya, ko ibirarane yari amurimo ari ibirarane by’amezi atanu, nta shingiro bifite, kuko nk’uko byasobanuwe n’Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi, kuba MUJAWAMARIYA Catherine
## Page 11
yararegeye ibirarane by’amezi atatu akaba ari nabyo akorera imyanzuro, ariko mu kuburana akaba yaraburanye yongeraho andi mezi abiri atari yararegeye cyangwa se ngo ayatangire ikirego cy’inyongera mu mwanzuro, icyo kirego gikwiye gufatwa nko guhindura ikirego hagati mu rubanza nk’uko byemejwe mu rubanza rwajuririwe. Ikibazo cy’indishyi zisabwa na MUJAWAMARIYA Catherine [40] MUJAWAMARIYA Catherine avuga ko Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwanze kumuha indishyi yasabye ngo kuko ariwe waseshe amasezerano mu buryo budakurikije amategeko hirengagijwe ko KOBIL PETROLEUM RWANDA LTD ariyo yabaye nyirabayazana, akaba asaba gusubizwa 35.171.700 Frw yakoresheje asana station ye nk’uko agaragazwa na devis , kandi ko Urukiko rusanze nta kosa yakoze yasubizwa 28.173.400 Frw yakoresheje asana station ya Kicukiro Nyamirambo, na Muhima, akanasubizwa 400.000 Frw yahaye Umuhesha w’Inkiko wari uri mu ihererekanya kuko KOBIL PETROLEUM RWANDA LTD itabonetse, ndetse na 107.313 FRW y’ibirarane by’amazi hiyongeraho 5000 FRW by’amande.
## Page 12
[41] Me NKUNDABARASHI Moise avuga ko ibivugwa n’uhagarariye MUJAWAMARIYA nta shingiro bifite, kuko mu gihe KOBIL PETROLEUM RWANDA LTD yari ifite station atigeze ayigaragariza ibigomba gusanwa, ko yakabaye agaragariza Urukiko uko KOBIL PETROLEUM RWANDA LTD yahawe station zimeze n’uko yazisubije zimeze, ko mu gihe ibyo bidashobotse n’ibyo agaragaza yakoze bitabazwa KOBIL PETROLUM RWANDA LTD, nk’uko Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwabibonye, bityo iyi mpamvu y’ubujurire nayo ikaba idafite ishingiro. UKO URUKIKO RUBIBONA [42] Ingingo ya 12 y‘Itegeko nº22/2018 ryo kuwa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’Ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi ivuga ko Urega agomba kugaragaza ibimenyetso by’ibyo aregera yabibura uwarezwe agatsinda. [43] Urukiko rurasanga MUJAWAMARIYA Catherine usaba ko KOBIL PETROLEUM RWANDA LTD imusubiza amafaranga yatanze asana station ze ndetse n’ayahawe Umuhesha w’Inkiko nyamara ntabwo agaragaza ibimenyetso bigaragaza ko izo station yasannye zangijwe na KOBIL PETROLEUM RWANDA LTD ku buryo yagira inshingano zo kumusubiza ibyo yatanze. Bityo izi ndishyi zisabwa zikaba nta shingiro zifite. Ikibazo cy’amafaranga asabwa kubera ibyagenze ku rubanza [44] Me NKUNDABARASHI Moise avuga ko bitewe n’uko MUJAWAMARIYA Catherine yakomeje gushora mu manza KOBIL PETROLEUM RWANDA Ltd ubu yahindutse RUBIS ENERGY RWANDA Ltd, agomba kuyiha indishyi z’ikurikiranarubanza zingana na 1.000.000 Frw hamwe na 2.000.000 Frw y’igihembo cya Avoka. [45] Me RWAGATARE Janvier uhagarariye MUJAWAMARIYA Catherine avuga ko aya mafaranga nta shingiro afite.
UKO URUKIKO RUBIBONA [46] Ingingo ya 111 y’Itegeko no 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, iteganya ibikurikira: «Ikirego cy’amafaranga y’ikurikiranarubanza ni ikirego gishamikira ku kirego cy’iremezo kigamije kwishyuza ibyakoreshejwe mu rubanza. Ikirego cy’amafaranga y’ikurikiranarubanza kiburanishirizwa rimwe n’ikirego cy’iremezo. Gishobora kandi kwakirwa kikanaburanishwa n’iyo ikirego cy’iremezo cyaba kitakiriwe».
## Page 13
[47] Urukiko rurasanga ubujurire bwa MUJWAMARIYA Catherine muri uru Rukiko bwaratumye RUBIS ENERGY RWANDA Ltd ishaka uzayunganira, igira n’ibyo itakaza ikurikirana urubanza rwayo, bityo MUJAWAMARIYA akaba agomba kubiyisubiza ariko bitewe n’uko ibyasabwe ari ikirenga, bikaba bikwiye kugenwa n’Urukiko mu bushishozi bwarwo, amafaranga y’ikurikirana rubanza agenwe akaba ari 100.000 Frw naho ay’igihembo cya Avoka akaba 500.000 Frw. III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [48] RWEMEJE ko ubujurire bwatanzwe na MUJAWAMARIYA Catherine nta shingiro bufite; [49] RWEMEJE ko nta gihindutse ku mikirize y’urubanza RCOM A 00710/2017/CHC/HCC rwaciwe n’Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi ku wa 04/05/2018; [50] RUTEGETSE MUJAWAMARIYA Catherine kwishyura RUBIS ENERGY RWANDA Ltd 500.000 Frw y’igihembo cya Avoka na 100.000 Frw y’ikurikiranarubanza kuri uru rwego; [51] RUTEGETSE ko amafaranga yatanzweho amagarama ahwana n’ibyakozwe muri uru rubanza.