MUKAKABANDA na mugenzi we v. BPR
The court held that dismissal of a case for non-appearance does not bar a new claim on the same cause if the merits were not decided. Contract termination for breach does not relieve the defaulting party of repayment obligations. The correct outstanding debt must account for all payments, including those not...
Source-derived case information.
- Citation
- RCOMA 0112/13/HCC
- Parties
- Appellant: MUKAKABANDA Spéciose; Appellant: MUGEREKA Prosper; Respondent: BPR Ltd (Banki y'Abaturage y'u Rwanda)
- Court
- Commercial High Court
- Jurisdiction
- Rwanda
- Judgment Date
- 1 October 2013
- Case Number
- RCOMA 0112/13/HCC
- Procedural Posture
- Commercial Appeal / Judgment on Appeal
- Outcome
- Appeal partially allowed; judgment of lower court modified.
- Legal Topics
- Loan Agreements, Procedural Dismissal, Contract Termination, Damages, Calculation of Debt, Judicial Administration
Source-derived case record
Summary, issues, holding and outcome
More case intelligence is available
Unlock the full research layer for this judgment.
Parties
MUKAKABANDA Spéciose
Appellant
MUGEREKA Prosper
Appellant
BPR Ltd (Banki y'Abaturage y'u Rwanda)
Respondent
Procedural Posture
Commercial Appeal / Judgment on Appeal
Legal Issues
- 1 Is it lawful to file a new claim instead of reviving a dismissed case?
- 2 What are the effects of contract termination on the underlying obligations?
- 3 What is the correct outstanding principal debt?
Ratio Decidendi
The court held that dismissal of a case for non-appearance does not bar a new claim on the same cause if the merits were not decided. Contract termination for breach does not relieve the defaulting party of repayment obligations. The correct outstanding debt must account for all payments, including those not initially credited. Moral damages for being labelled defaulters are not awarded absent proof of harm.
Court Disposition
Appeal partially allowed; judgment of lower court modified.
Orders
- Outstanding debt reduced to Frw 5,684,369 from Frw 6,004,369.
- BPR Ltd ordered to pay appellants Frw 500,000 for case follow-up and legal fees.
Full Case Text
Judgment text and source record
19 paragraphs
# MUKAKABANDA na mugenzi we v. BPR
- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2013-10-01 - Case/document no.: RCOMA 0112/13/HCC - Collection: Commercial High Court
## Text
## Page 1
MUKAKABANDA na mugenzi we v. BPR [Rwanda URUKIKO RUKURU RW’UBUCURUZI – RCOMA 0112/13/HCC (Rwanyindo, P.J.) 01 Ukwakira 2013] Amategeko agenga imiburanishirize y’imanza z’ubucuruzi – Gutanga ikiregeo gishya gisa n’icyasibwe – Gusiba urubanza ntibikuraho ikirego kuko kiba kitaraburanishijwe mu mizi – Gusiba urubanza ni icyemezo gifatwa n’umucamanza mu gihe ababuranyi batitabye cyangwa badahagarariwe ariko zidakuraho ikirego kuko niyo uwareze atitabye hasibwa urubanza hadasibwa ikirego, Itegeko n°21/2012 ryo kuwa 14/06/2012 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, ingingo ya 57 igika cya 2. Amategeko agenga imiburanishirize y’imanza z’ubucuruzi – Gutanga ikiregeo gishya gisa n’icyasibwe – Nta wabuza umuburanyi gutanga ikindi kirego kubera ko icya mbere cyiba cyasibwe cyiba cyitasuzumwe mu mizi kuko aba ari kumuvutsa uburenganzira bwo guhabwa ubutabera. Amategeko agenga amasezerano – Gusesa amasezerano – Uwagurijwe umwenda utishyura mu gihe uwawutanze afite uburenganzira bwo kugurisha ingwate atareze – Iyo uwagurijwe umwenda atishyuye kandi amasezerano yagiranye n’uwamuhaye yarateganyije ko mu gihe atubahirijwe ingwate izahita igurishwa nta rubanza, ntibivuga ko uwawutanze arega ngo agurishe ingwate ahubwo ashobora kuregera gusubizwa umwenda usigaye nyuma y’igurishwa ry’ingwate. Amategeko agenga amasezerano – Gusesa amasezerano – Iyo igihe cyo gukora ibisabwa mu masezerano kigeze, kutabikora bifatwa nko kuyica – Iyo amasezerano asheshwe kubera ko umwe mu bayagiranye atujuje inshingano ze, uwishe amasezerano ntabwo akurwaho inshingano ze – Itegeko n°45/2011 ryo ku wa 25/11/2011 rigenga Amasezerano, ingingo ya 80. Amategeko agenga amasezerano – Umwenda – Ibara ry’umwenda usigaye kwishyurwa – Mu ibara ry’umwenda ugomba kwishyurwa uberewemo umwenda mu gihe utubahirije ingengabihe y’ubwishyu, umwenda wishyuwe ubanza gukurwamo inyungu zisanzwe n’iz’ubukererwe mbere yo gukurwamo umwenda remezo. Amategeko agenga amasezerano cyangwa imirimo nshinganwa – indishyi z’akababaro – Nta ndishyi z’akababaro zo kuba umuburanyi avuga ko yahinduwe bihemu na banki aba agomba guhabwa mu gihe nta ngaruka agaragaza byamugizeho. Incamake y’ikibazo: Mukakabanda n’umugabo we Mugereka wari umwishingizi, bagiranye amasezerano y’inguzanyo na Banki y’Abaturage y’u Rwanda ingana na 8.000.000frw. abahawe inguzanyo barezwe na Banki y’Abaturage y’u Rwanda mu Rukiko rw’Ubucuruzi rwa Musanze ibishyuza umwenda remezo bari basigaje kwishyura, inyungu zisanzwe, iz’ubukererwe, amafaranga yikurikirana rubanza, ay’igihembo cya Avoka n’ay’Umuhesha w’Inkiko. Urukiko rw’Ubucuruzi rwa Musanze rwategetse Mukakabanda n’umugabo we kwishyura Banki y’Abaturage umwenda remezo ungana na Frw 5.363.587, inyungu zisanzwe zingana na Frw 603.205, iz’ubukererwe zingana na Frw 37.577, igihembo cy’Avoka n’amafaranga y’ikurikirana rubanza angana na Frw 250.000.
## Page 2
Mukakabanda n’umugabo we bajuririye Urukiko Rukuru bavuga ko Banki y’Abaturage aho kubyutsa urubanza rwayo rwari rwasibwe yatanze ikirego gishya kandi Urukiko rw’Ubucuruzi rwa Musanze ruracyacyira, ko ikirego cyatanzwe cyigendeye ku masezerano atakiriho, ko umwenda remezo udahuye n’ukuri bitewe n’amakosa mu mibare yakozwe ndetse ko hari n’amafaranga yishyuwe ntashyirwe ku ifishi y’umwenda. Banasabye kandi guhabwa indishyi z’akababaro zo kubahindura ba bihemu kandi barishyuye. Banki y’Abaturage yo yavuze ko gusiba urubanza ari icyemezo cy’umucamanza mu migendekere y’ubutabera ariko ko bidakuraho ikirego kuko kiba kitigeze kiburanishwa mu mizi. Kubijyanye n’iseswa ry’amasezerano, yavuze ko iyo amasezerano aseshwe ibintu bisubira uko byari bimeze; ko rero abajuriye bagombaga kuyisubiza amafaranga kuko amasezerano yaseshwe batararangiza kwishyura umwenda bahawe. Ku mwenda remezo udahuye n’ukuri, Banki y’Abaturage yemeye ko habayemo amakosa ariko ivuga ko ayo Mukakabanda n’umugabo we bishyuye yose agomba gukurwamo inyungu z’ibihano ku mwenda remezo. Naho ku mafaranga yishyuwe atarashyizwe ku ifishi y’umwenda, yemeye ko hari 320.000frw yishyuwe ariko ntibyandikwa. Ku ndishyi z’akababaro zo kubahindura ba bihemu, Banki y’Abaturage y’u Rwanda yavuze ko nta shingiro zifite kuko n’ubujurire bwabo nta shingiro bufite. Incamake y’icyemezo: 1. Gusiba urubanza ntabwo bikuraho ikirego kuko kiba kitaraburanishijwe mu mizi. Iyo urega atitabye nta mpamvu, umucamanza asiba urubanza ntabwo asiba ikirego. 2. Kubuza umuburanyi gutanga ikindi kirego kubera ko icya mbere cyasibwe ariko nta suzuma ryacyo mu mizi ryakozwe ari kumuvutsa uburenganzira bwe bwo guhabwa ubutabera kuko mu byukuri ikirego cye gishyirwa ku ruhande kandi kitarasuzumwe ngo hagaragare niba afite ukuri cyangwa ariwe uri mu makosa. 3. Iyo mu masezerano y’umwenda hateganyijwe ko uwawutanze afite uburenganzira bwo kuyigurisha ingwate atareze mu gihe uwagurijwe atishyura umwenda, Banki ifite uburenganzira bwo kugurisha ingwate yayihaye bitabaye ngombwa ko ibanza kurega ngo iyigurishe. Iyo kandi amasezerano asheshwe kubera ko umwe mu bayagiranye atujuje inshingano ze, uwishe amasezerano ntabwo akurwaho inshingano ze. 4. Iyo ugomba kwishyura umwenda yagiye atawishyurira icyarimwe ahubwo yaragiye awishyura nyuma y’igihe; bituma inyungu zisanzwe n’iz’ubukererwe ziyongera. Ayo mafaranga yishyuwe abanza gukurwamo izo nyungu zisanzwe n’iz’ubukerwe mbere yo gukurwamo umwenda remezo. 5. Banki y’Abaturage y’u Rwanda yemera ko Frw 320.000 yishyuwe n’ubwo atagaragara ku ifishi y’umwenda ku matariki yakagombye kubarirwamo. Bityo akaba agomba gukurwa mu mwenda wose ugomba kwishyurwa. 6. Nta ndishyi z’akababaro zahabwa umuburanyi uvuga ko yahinduwe bihemu mu gihe atagagaza ko hari ingaruka byamugizeho. Ubujurire bufite ishingiro kuri bimwe. Urubanza rwajuririwe ruhindutse ku bijyanye n’umubare w’umwenda wose. Amagarama aherereye ku uregwa.
## Page 3
Amategeko yashingiweho: Itegeko n°21/2012 ryo kuwa 14/06/2012 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, ingingo ya 57 igika cya 2. Itegeko n°45/2011 ryo ku wa 25/11/2011 rigenga Amasezerano, ingingo ya 80. Imanza zifashishijwe: R.COM A 0397/12/HCC hagati ya MULTITECH UPDATE COMPANY Ltd na FINA BANK Ltd rwaciwe ku wa 08/03/2013. Inyandiko z’abahanga zifashishijwe: Gérard CORNU, Vocabulaire juridique, Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA MU NCA MAKE [1] MUKAKABANDA Spéciose yagurijwe amafaranga Frw 8.000.000 mu masezerano y’inguzanyo yagiranye na BPR Ltd ku wa 22/07/2008 yagomgaba kurangira ku wa 25/08/2013. [2] MUGEREKA Prosper, umugabo wa MUKAKABANDA Spéciose, yasinye ayo masezerano nk’umwishingizi w’umugore we. [3] Ku wa 23/01/2013 BPR Ltd yareze MUKAKABANDA Spéciose na MUGEREKA Prosper mu Rukiko rw’Ubucuruzi rwa Musanze ibishyuza umwenda remezo wa Frw 5.636.587, inyungu zisanzwe za Frw 603.205, inyungu z’ubukererwe za Frw 553.773, amafaranga y’ikurikirana rubanza n’igihembo cy’Avoka angana na Frw 676.390 n’amafaranga y’Umuhesha w’inkiko angana na Frw 250.000. [4] Urukiko rw’Ubucuruzi rwa Musanze rwaciye urubanza kuwa 14/03/2013 rutegeka MUKAKABANDA Spéciose na MUGEREKA Prosper kwishyura BPR Ltd umwenda bayibereyemo ungana na Frw 5.363.587, inyungu zisanzwe zingana na Frw 603.205, iz’ubukererwe zingana na Frw 37.577, igihembo cy’Avoka n’amafaranga y’ikurikirana rubanza angana na Frw 250.000. [5] MUKAKABANDA Spéciose na MUGEREKA Prosper bajuririye urwo rubanza kuwa 11/04/2013 ku mpamvu zikurikira: 1. Kuba uru rubanza rwasibwe maze aho kurubyutsa hagatangwa ikirego gishya kandi kikacyirwa. 2. Kuba ikirego cyaragendeye ku masezerano atakiriho 3. Kuba umwenda remezo udahuye n’ukuri n’amakosa mu mibare. 4. Kuba hari amafaranga yishyuwe ntashyirwe ku ifishi y’umwenda.
## Page 4
[6] MUKAKABANDA Spéciose na MUGEREKA Prosper basabye kandi Urukiko gutegeka BPR Ltd kubishyura indishyi z’akababaro zingana na Frw 5.000.000 kubera kubahindura ba bihemu kandi barishyuye, akubiyemo n’amafaranga yo kubasiragira mu nkiko ari nako bashaka abababuranira. [7] Ibibazo bisuzumwa muri uru rubanza n’ibikurikira: - Ese binyuranije n’amategeko gutanga ikirego gishya aho kubyutsa urubanza rwasibwe? - Ese ingaruka z’iseswa ry’amasezerano ni uko ayo masezerano atakiriho? - Kumenya niba umubare nyawo w’umwenda remezo wishyuzwa. - Kumenya niba hari amafaranga yishyuwe atashyizwe ku ifishi y’umwenda. - Kumenya niba MUKAKABANDA Spéciose na MUGEREKA Prosper bashobora guhabwa indishyi basabye. II. ISESENGURA RY’IBIBAZO BIGIZE URUBANZA A- Ese binyuranije n’amategeko gutanga ikirego gishya aho kubyutsa urubanza rwasibwe? [8] Me YATURAGIYE uhagarariye MUKAKABANDA Spéciose na MUGEREKA Prosper avuga ko BPR Ltd yari yaratanze ikirego mu Rukiko rw’Ubucuruzi rwa Musanze kuri R.COM 0374/12/TC/MUS ariko ku munsi y’iburanisha ry’urwo rubanza, niyitaba, urubanza rurasibwa. Hanyuma, aho kubyutsa urwo rubanza, Banki yatanze ikirego gishya kandi Urukiko rw’Ubucuruzi rwa Musanze rwaracyakiriye. [9] Me RUKUNDO Emile uhagarariye BPR Ltd yiregura avuga ko gusiba urubanza ari “décision d’administration judiciaire” ariko ikirego kikaba kigihari kubera ko kitigeze kiburanishwa mu mizi yarwo nk’uko bivugwa n’abahanga mu mategeko nka Gérard Cornu mu gitabo yanditse cya “Vocabulaire Juridique” gisobanura muri ayo magambo icyo gusiba urubanza bivuga: «la radiation d’une affaire (dite parfois radiation d’instance). Sanction du défaut de diligence des parties (ou de leurs représentants), résultant d’une décision d’administration judiciaire qui entraine ‘retrait du rang des affaires en cours (perte du tour de rôle) et’ suspension de l’instance, sans cependant faire obstacle à la poursuite de celle-ci âpres rétablissement de l’affaire». [10] Ku bijyanye n’iyo mpamvu y’ubujurire, Urukiko rusanze ko, nk’uko byasobanuwe n’Uhagarariye BPR Ltd, gusiba urubanza ntabwo bikuraho ikirego kuko kiba kitaraburanishijwe mu mizi. [11] Rusanze ko hari itandukanyirizo hagati y’urubanza (instance) n’ikirego (action). Abahanga mu mategeko barabyemeza bavuga bati : « Par opposition à l'action, qui est le droit qui appartient à une personne de faire valoir une prétention en saisissant la juridiction
## Page 5
compétente, l' "instance", est l'appellation donnée au développement procédural découlant de la saisine du juge par la personne qui en a pris l'initiative1». [12] Rusanze ko ingingo ya 57 y’Itegeko n°21/2012 ryo kuwa 14/06/2012 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi cyane cyane igika cya 2 isobanura neza ko iyo urega atitabye nta mpamvu, umucamanza asiba urubanza ntabwo asiba ikirego. Iyo ngingo igira iti : «Iyo urega atitabye urukiko nta mpamvu, uregwa ashobora gusaba ko urubanza rusibwa. Iyo urubanza rusibwe, icyo cyemezo kiba kivanyeho urubanza2 n’amagarama yatanzwe yose agaherera ku urega». [13] Urukiko rusanze ko abahanga mu mategeko bavuga ko gusiba urubanza ari mesure d'administration judiciaire ariko ko bitavuga ko urubanza rurangiye. Abo bahanga bavuga bati : « La "radiation" est une mesure d'administration judiciaire3 que peut prendre le magistrat qui préside une audience lorsque les parties n'y comparaissent pas ou ne s'y sont pas fait représenter, ou lorsque, bien qu'ils se présentent à l'audience le magistrat constate que malgré l'injonction qu'il leur a faite d'accomplir une formalité qu'il leur avait prescrites, les parties ont négligé d'accomplir les diligences procédurales qui leur incombaient. La radiation ne met pas fin au procès». [14] Urukiko rusanze kandi ko Itegeko ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi ritabuza umuburanyi utitabye bagasiba urubanza rwe gutanga ikirego gishya ahubwo rivuga ko ashobora kubyutsa urubanza rwasibwe ndetse rikanavuga uko bigenda iyo akoresheje inzira yo kubyutsa urubanza. [15] Rusanze ko kubuza umuburanyi gutanga ikindi kirego kubera ko icya mbere cyasibwe ariko nta suzuma ryacyo mu mizi ryakozwe ari kumuvutsa uburenganzira bwe bwo guhabwa ubutabera kuko mu byukuri ikirego cye gishyirwa ku ruhande kandi kitarasuzumwe ngo hagaragare niba afite ukuri cyangwa ariwe uri mu makosa4. Rusanze ko abahanga mu mategeko bavuga bati : «Le droit d'agir en justice ou le libre accès à la justice est aujourd'hui reconnu comme une liberté fondamentale, une sorte d'obligation dont le citoyen est créancier vis-à-vis de l'Etat qui en est le débiteur. Les autorités étatiques doivent en effet tout mettre en œuvre pour assurer aux citoyens un recours juridictionnel effectif leur permettant d'obtenir en justice, lorsque cela s'avère nécessaire, la reconnaissance et la sanction de leurs droits. Comme conséquence directe de la reconnaissance du droit d'agir en justice comme une liberté fondamentale, le citoyen jouit d'une faculté qui en est le prolongement. Cette faculté traduit un pouvoir légal, celui d'être entendu d'un juge en lui présentant une prétention et d'obtenir de lui une décision sur le fond relativement à cette prétention5». 1 Définition de l’instance dans le Dictionnaire du Droit Privé de Serge Braudo (Conseiller honoraire à la Cour d’Appel de Versailles). Disponible sur http://www.dictionnaire-juridique.com/definition/instance.php. 2 L’article 57 dispose ainsi dans la version française: «Si, sans motif légitime, le demandeur ne comparaît pas, le défendeur peut, soit demander défaut congé… Si l`affaire est rayée du rôle, l’instance est éteinte et les frais déjà occasionnés sont mis à la charge du demandeur.» 3 Définition de la radiation dans le Dictionnaire du Droit Privé de Serge Braudo (Conseiller honoraire à la Cour d’Appel de Versailles). Disponible sur : http://www.dictionnaire-juridique.com/definition/radiation-du-role.php. 4 Reba Urubanza R.COM A 0397/12/HCC (MULTITECH UPDATE COMPANY Ltd C/FINA BANK Ltd) rwaciwe ku wa 08/03/2013. 5 Daniel Duplex NDE TAWEMBE, ‘‟L'extinction de l'instance en justice’’, Université de Yaoundé II-
## Page 6
B- Ese ingaruka z’iseswa ry’amasezerano ni uko ayo masezerano atakiriho? [16] Uhagarariye MUKAKABANDA Spéciose na MUGEREKA Prosper avuga ko BPR Ltd yaseshe amasezerano, igurisha ingwate, bityo ikaba itaragombaga gutanga ikirego gishingiye ku masezerano yaseshwe kubera ko atakiriho. [17] Uhagarariye BPR Ltd yiregura avuga ko iyo amasezerano aseshwe ibintu bisubira uko byari bimeze, rero abajuriye bagombaga gusubiza amafaranga ya Banki kuko amasezerano yaseshwe batararangiza kwishyura umwenda bahawe. [18] Urukiko rusanze ko ingingo ya 13 y’amasezerano ababuranyi basinye iteganya ko iyo uwagurijwe atishyura umwenda nk’uko biteganijwe mu masezerano, Banki ifite uburenganzira bwo kugurisha ingwate yayihaye bitari ngombwa kubanza kurega ngo ayigurishe. [19] Rusanze ko iyo ngingo ntabwo ivuga ko kubera ko amasezerano yasheshwe ingwate ikagurishwa, Banki ntabwo igomba kurega umwenda uzaba usigaye ; ahubwo iyo ngingo ivuga ko iyo uwagurijwe atishyuye umwenda nk’uko amasezerano abiteganya, ntabwo ari ngombwa ko Banki imurega ngo igurishe ingwate yayihaye. Ifite uburenganzira bwo kuyigurisha itareze. Ikindi n’uko iyo amasezerano asheshwe kubera ko umwe mu bayagiranye atujuje inshingano ze, uwishe amasezerano ntabwo akurwaho inshingano ze ndetse ntabwo asonerwa indishyi zo kwica amasezerano nk’uko bivugwa mu ngingo za 80 na 81 z’Itegeko n°45/2011 ryo ku wa 25/11/2011 rigenga Amasezerano. Izo ngingo zigira ziti : « Gukora ibisabwa byose mu masezerano bikuraho inshingano zo kubikora. Iyo igihe cyo gukora ibisabwa mu masezerano kigeze, kutabikora bifatwa nko kwica amasezerano. Kwica amasezerano yose bitanga uburenganzira ku ndishyi z’akababaro zishingiye ku nshingano zo gukora igisabwa zitararangira. Kwica igice cy’amasezerano bitanga uburenganzira ku ndishyi z’akababaro zishingiye gusa ku gice cy’inshingano zisigaye zo gukora igisabwa.» C- Kumenya niba umubare nyawo w’umwenda remezo wishyuzwa [20] Uhagarariye MUKAKABANDA Spéciose na MUGEREKA Prosper avuga ko nk’uko bigaragara ku ifishi yatanzwe na Banki, MUKAKABANDA Spéciose yafatiyeho umwenda wa Frw 8.000.000 ari nayo igaragaza uko yishyuraga, bigaragara ko mbere y’italiki ya 29/09/2010 umwenda wari usigaye kwishyurwa wari Frw 6.857.500. Ku itariki ya 29/09/2010, MUKAKABANDA Spéciose yishyuye Frw 151.000 n’andi Frw 50.000, yose hamwe ahaba ari Frw 201.000, ubwo umwenda wari usigaye ukaba ari Frw 6.857.500 -201.000 = Frw 6.656.500, nyamara ku ifishi baranditseho Frw 6.807.500. Ku itariki ya 30/12/2010 MUKAKABANDA Spéciose yishyuye Frw 439.000, ubwo hagombaga gusigara Frw 6.656.500 – Frw 439.000 = Frw 6.217.500, nyamara kuri iriya tariki, Banki yari ikibara Frw 6.609.400. Hasi kuri iyo fishi bigaragara ko Banki yakoze igiteranyo cy’amafaranga yose yishyuwe kuva ku wa 29/09/2010 kugeza ku wa 30/12/2010, amafaranga ahwanye na Frw 640.000. Ufashe Frw 6.857.500 ugakuramo Frw 640.000 hasigara Frw 6.217.500 aho kuba Frw 6.609.400 bashyize kuri report ya 2011, ubwo hakabamo ikinyuranyo cya Frw 391.900. [21] Uhagarariye MUKAKABANDA Spéciose na MUGEREKA Prosper avuga kandi ko ku itariki ya 31/03/2011 MUKAKABANDA Spéciose yishyuye Frw 164.000 ariko Banki Soa/Cameroun, 2005. Disponible sur: http://www.memoireonline.com/04/10/3314/m_l’extinction-de-l’instance-en justice1.html.
## Page 7
ntiyayakura ku ideni. Ku itariki ya 14/11/2012 yishyuye Frw 1.418.775, ku itariki ya 26/07/2012 yishyura Frw 320.000. Uteranyije ideni ryakagombye kugaragara ku ifishi ryaba ringana na Frw 6.217.500 – Frw 1.418.775 – Frw 164.000 – Frw 320.000 = Frw 4.314.725. [22] Uhagarariye BPR Ltd avuga ko niba harabayeho n’amakosa ariko ayo abarega bavuga ko bishyuye yose hamwe agomba gukurwamo inyungu z’ibihano ku mwenda remezo. [23] Ku bijyanye n’icyo kibazo, Urukiko rusanze ko amafaranga yose MUKAKABANDA Spéciose avuga ko yishyuye ntabwo yayishyuye icya rimwe ahubwo yagiye yishyura nyuma y’igihe bituma inyungu zisanzwe n’iz’ubukererwe ziyongera. Rusanze ko ayo mafaranga yishyuwe yabanzaga gukurwamo izo nyungu zisanzwe n’iz’ubukerwe mbere yo gukurwamo umwenda remezo, bivuga ko umwenda remezo ugomba kwishyurwa ari Frw 5.636.587 nk’uko byabazwe na BPR Ltd. D- Kumenya niba hari amafaranga yishyuwe atashyizwe ku ifishi y’umwenda [24] Uhagarariye MUKAKABANDA Spéciose na MUGEREKA Prosper avuga ko MUKAKABANDA Spéciose yishyuye Frw 2.800.000 ku wa 10/12/2010 nyuma yo kugurisha imodoka yari yaratanzweho ingwate ariko ayo mafaranga akaba atarashyizwe ku ifishi y’umwenda yari ibitswe na Banki. [25] Avuga kandi ko MUKAKABANDA Spéciose yishyuye Frw 320.000 kuwa 26/07/2011 hagurishijwe urusyo narwo rwari mu bugwate bwa Banki, yongera kandi kwishyura Frw 1.420.000 ku wa 10/11/2011 nyuma yo guteza cyamunara inzu yari isigaye mu ngwate za Banki ariko ayo mafaranga akaba ataranditswe ku ifishi y’umwenda. Akaba angana na Frw 4.540.000. [26] Avuga ko MUKAKABANDA Spéciose yishyuye amafaranga y’ikirenga angana na Frw 225.275 kuko yishyuye Frw 4.540.000 kandi umwenda we wari ugeze kuri Frw 4.314.725. [27] Uhagarariye BPR Ltd avuga ko ku bijyanye na Frw 1.420.000 yavuye mu igurisha ry’inzu, yashyizwe kuri konti nk’uko bigaragara ku ifishi ku itariki ya 14/11/2012, Frw 1.418.775 yishyuye umwenda, andi yari amafaranga ya commissions. Ku bijyanye na Frw 320.000, Me RUKUNDO Emile avuga ko hashobora kuba harimo ukwibeshya. [28] Ku bijyanye n’icyo kibazo, Urukiko rusanze ko BPR Ltd yemera ko Frw 320.000 ayo mafaranga yishyuwe ariko Urukiko rukaba rusanga ko atagaragara ku ifishi y’umwenda ku matariki yakagombye kubarirwamo. Rusanze ko urusyo rwagurishijwe ku wa 26/07/2011 ku mafaranga Frw 320.000 nk’uko bigaragara mu masezerano y’igurisha ariko ku ifishi hagaragaramo ko hishyuye Frw 320.000 ku itariki ya 26/07/2012. Rusanze rero ko Frw 320.000 yavuye ku igurisha ry’urusyo atashyizweho ku ifishi y’umwenda kuko ntaho bigaragaramo. [29] Ku bijyanye na Frw 1.420.000 yishyuwe nyuma yo kugurisha inzu, Urukiko rusanze ko iyo nzu yagurishijwe ku wa 10/11/2012 nk’uko bivugwa n’abarega. Rusanze ariko ko kuwa 14/11/2012, nyuma y’iminsi ine, Frw 1.418.775 yanditswe ku ifishi y’umwenda. Rusanze ko Uhagarariye BPR Ltd avuga ko kuri ayo mafaranga hakuwemo za commissions, akaba ariyo mpamvu atari Frw 1.420.775. Rusanze ko iyo mvugo ya BPR Ltd ifite ukuri cyane cyane ko MUKAKABANDA Spéciose yanze kugaragaza agatabo ke kugira ngo hasuzumwe uko yagiye yishyura, umubare y’amafaranga yagiye yishyura ndetse n’igihe yagiye ayishyura.
## Page 8
[30] Bityo rukaba rusanga ko amafaranga MUKAKABANDA Spéciose yishyuye atabariwe ari Frw 320.000 gusa agomba gukurwa ku mwenda wose yategetswe kwishyura n’Urukiko rw’Ubucuruzi rwa Musanze ungana na Frw 5.363.587 (umwenda remezo) + Frw 603.205 (inyungu zisanzwe) + Frw 37.577 (inyungu z’ubukererwe) = Frw 6.004.369 – Frw 320.000 = Frw 5.684.369. E- Kumenya niba MUKAKABANDA Spéciose na MUGEREKA Prosper bashobora guhabwa indishyi basabye [31] MUKAKABANDA Spéciose na MUGEREKA Prosper barasaba Urukiko gutegeka BPR Ltd kubishyura indishyi z’akababaro zingana na Frw 5.000.000 kubera kubahindurira ba bihemu kandi barishyuye, akubiyemo n’amafaranga yo kubasiragiza mu nkiko ari nako bashaka abababuranira. [32] Uhagarariye BPR Ltd yiregura avuga ko izo ndishyi nta shingiro zifite kuko ubujurire budafite ishingiro, arasaba ahubwo ko Banki ihabwa Frw 500.000 y’igihembo cy’Avoka. [33] Urukiko rusanze ko ubujurire bwa MUKAKABANDA Spéciose na MUGEREKA Prosper bufite ishingiro ku bijyanye na Frw 320.000 bishyuye bitashyizwe ku ifishi y’umwenda, bityo rukaba rusanga ko bari bafite impamvu yo kujurira. Rusanze rero ko bagomba guhabwa amafaranga y’ikurikirana rubanza angana na Frw 500.000. Rusanze ko nta ndishyi z’akababaro zo kuba bahinduwe ba bihemu bagomba guhabwa kubera ko nta kigaragaza ko bahinduwe ba bihemu bikabagirira ingaruka. [34] Rusanze ariko ko ubujurire bwururiye ku bundi bwa BPR Ltd bugamije gusaba igihembo cy’Avoka kingana na Frw 500.000 nta shingiro bufite kuko abarega bari bafite impamvu yo kujurira. III. ICYEMEZO CY’URUKIKO RUKURU RW’UBUCURUZI [35] RWEMEYE kwakira ubujurire bwa MUKAKABANDA Spéciose na MUGEREKA Prosper, RWEMEJE ko bufite ishingiro kuri bimwe. [36] RWEMEYE kwakira ubujurire bwururiye ku bundi bwa BPR Ltd, RWEMEJE ko nta shingiro bufite. [37] RWEMEJE kandi RUTEGETSE ko urubanza R.COM 0055/13/TC/MUS rwaciwe ku wa 14/03/2013 n’Urukiko rw’Ubucuruzi rwa Musanze ruhindutse ku bijyanye n’umubare w’umwenda wose MUKAKABANDA Spéciose na MUGEREKA Prosper bagomba kwishyura ungana na Frw 5.684.369 aho kuba Frw 6.004.369. [38] RUTEGETSE BPR Ltd kwishyura MUKAKABANDA Spéciose na MUGEREKA Prosper Frw 500.000 y’ikurikiranarubanza n’igihembo cy’Avoka. [39] RUTEGETSE BPR Ltd kwishyura amagarama y’uru rubanza angana na Frw 7.600.