MUKAMAZIMPAKA v AKARERE KA GATSIBO
The applicant is not entitled to compensation or return of land because the redistribution occurred under the 1999 national land sharing policy, which was lawful and not subject to compensation under the applicable laws. The subsequent laws did not retroactively invalidate such redistributions, and the applicant...
Source-derived case information.
- Citation
- RADA00008/2022/HC/RWG
- Parties
- Applicant: Mukamazimpaka Mwamini; Respondent: Akarere ka Gatsibo
- Court
- High Court
- Jurisdiction
- Rwanda
- Judgment Date
- 13 January 2023
- Case Number
- RADA00008/2022/HC/RWG
- Procedural Posture
- Administrative Appeal / High Court Appellate Judgment
- Outcome
- Appeal dismissed; lower court judgment affirmed.
- Legal Topics
- Land Redistribution, Compensation for Expropriation, Retrospective Application of Law
- Source Language
- rw
Source-derived case record
Summary, issues, holding and outcome
More case intelligence is available
Unlock the full research layer for this judgment.
Parties
Mukamazimpaka Mwamini
Applicant
Akarere ka Gatsibo
Respondent
Procedural Posture
Administrative Appeal / High Court Appellate Judgment
Legal Issues
- 1 Whether the applicant is entitled to compensation for land redistributed under the 1999 national land sharing policy
- 2 Whether the redistribution was lawful and binding under subsequent laws
Ratio Decidendi
The applicant is not entitled to compensation or return of land because the redistribution occurred under the 1999 national land sharing policy, which was lawful and not subject to compensation under the applicable laws. The subsequent laws did not retroactively invalidate such redistributions, and the applicant failed to prove any legal or factual error in the lower court's decision.
Court Disposition
Appeal dismissed; lower court judgment affirmed.
Orders
- The appeal by Mukamazimpaka Mwamini is dismissed as unfounded.
- The judgment of the Intermediate Court of Nyagatare in case RAD00005/2021/TGI/NYG dated 24/06/2022 is upheld in all respects.
Full Case Text
Judgment text and source record
16 paragraphs
# MUKAMAZIMPAKA v AKARERE KA GATSIBO
- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2023-01-13 - Case/document no.: RADA00008/2022/HC/RWG - Collection: High Court
## Text
## Page 1
MUKAMAZIMPAKA v AKARERE KA GATSIBO [Rwanda URUKIKO RUKURU – RADA00008/2022/HC/RWG (Mugeyo, P.J.) 13 Matarama 2023] Amategeko agenga imanza z’ubutegetsi – Imicungire y’ubutaka – Isaranganya – Isaranganya ry’amasambu ryakozwe mbere y’itangazwa ry’amategeko mashya arigenga rigumana agaciro karyo, ntiryateshwa agaciro n’amategeko yaje nyuma, keretse igihe ayo mategeko yari yarateganyije kugira ingaruka ku byabaye mbere. Incamake y’ikibazo: Mukamazimpaka yareze Akarere ka Gatsibo mu Rukiko Rwisumbuye rwa Nyagatare avuga ko kamwambuye ubutaka bungana na hegitare eshatu adahawe ingurane ikwiye, bugatuzamo abaturanyi be ngo bari basanzwe na bo bafite ubutaka. Akarere ka Gatsibo kavuga ko abo baturage batujwe muri ubwo butaka Urega avuga ko ari ubwe muri gahunda ya Leta y’isaranganya ry’ amasambu ryakozwe mu gihugu mu 1999. Urukiko Rwisumbuye rwaciye urubanza rwemeza ko ikirego cy’Urega nta shingiro gifite kuko ubutaka aregera bwatujwemo abandi baturage mu rwego rw’isaranganya ritatangirwaga ingurane mu gihe hariho iyo politiki y’isaranganya hirya no hino mu Gihugu. Iki cyemezo Urega yakijuririye mu Rukiko Rukuru, urugereko rwa Rwamagana, avuga ko mu rubanza rujuririrwa urukiko ntirwitaye ku miburanire ye, kuko yagaragaje ko abahawe ubutaka bwe bagera kuri 30 bari bafite ayandi masambu. Akomeza avuga ko ibyo byakozwe mu buryo butari ubw’isaranganya, akaba nta ngurane cyangwa ikiguzi cyabwo yahawe, akaba yarisunze inzego zitandukanye ngo zimukemurire ikibazo kugirango abusubizwe cyangwa ahabwe ingurane, ariko biba iby’ubusa. Muri ubu bujurire, Uregwa avuga ko Urega atavuguruza ibyemejwe mu rubanza rujuririrwa, bijyanye no kuba nta ngurane cyangwa indishyi akwiye kuko ubutaka bwe bwatanzwe mu rwego rw’isaranganya ry’amasambu, hatuzwa abantu batari bafite aho baba, ko byakozwe Urega n’umugabo we bahibereye icyo gihe kandi barabyemeye kuko bari bafite ubundi butaka. Akomeza avuga ko abahawe iyo sambu nta bundi butaka bari bafite nk’uko byagaragajwe na raporo y’inzego z’ibanze yo ku wa 22/10/2014. Incamake y’icyemezo: Isaranganya ry’amasambu ryakozwe mbere y’itangazwa ry’amategeko mashya arigenga rigumana agaciro karyo, ntiryateshwa agaciro n’amategeko yaje nyuma, keretse igihe ayo mategeko yari yarateganyije kugira ingaruka ku byabaye mbere. Bityo, Mukamazimpaka nta ndishyi cyangwa ingurane agomba guhabwa kuko isambu aburana yatanzwe mu isaranganya ry’ amasambu. Ubujurire nta shingiro bufite. Amagarama aherera ku isanduku ya Leta. Amategeko yashingiweho: Itegeko No 27/2021 ryo kuwa 10/06/2021 rigenga ubutaka mu Rwanda, ingingo ya 52. Itegeko No 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, ingingo ya 150. Itegeko No 03/2013 ryo ku wa 16/06/2013 rikuraho itegeko ngenga No 08/2005 ryo kuwa 14/07/2005 rigena imikoreshereze n’imicungire y’ubutaka mu Rwanda, ingingo ya 68. Iteka rya minisitiri No 001/16/.1 ryo ku wa 26/04/2010, ingingo ya 13, ryahinduwe kandi rikuzuzwa n’Iteka No 001/16/01 ryo ku wa 30/1/2013 iteganya isaranganya ry’amasambu, ingingo ya 15 n’iya 17. Imanza zifashishijwe:
## Page 2
RS/REV/INJUST/CIV0003/14/CS, Mukagatare na Succession Bwanakeye, rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 03 Gashyantare 2017. RADA00012/2019/HC/RWG Mukandagijimana Clementine na bagenzi be barega Akarere ka Gatsibo, rwaciwe n’Urukiko Rukuru, urugereko rwa Rwamagana, ku wa 14/10/2020. Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA [1] Mu rubanza RAD00005/2021/TGI/NYG rwaciwe n’ Urukiko Rwisumbuye rwa Nyagatare ku wa 24/06/2022, Mukamazimpaka Mwamini yareze Akarere ka Gatsibo avuga ko, kamwambuye ubutaka bwe bungana na Hegitare eshatu buherereye mu murenge wa Kiramuruzi, Akarere ka Gatsibo, bugatuzamo abaturanyi bari basanzwe baturanye kandi bafite ubutaka bwabo kandi adahawe ingurane ikwiye, Akarere kavuze ko, ubwo butaka bwatanzwe mu rwego ry’ isaranganya ry’ amasambu ryakozwe mu gihugu mu 1999. Urukiko rwaciye urubanza rwemeza ko, ikirego cya Mukamazimpaka Mwamini nta shingiro gifite; rwemeza ko nta butaka akarere ka Gatsibo kamunyaze ahubwo bwahawe abaturage mu rwego rw’isaranganya ritatangirwaga ingurane mu gihe hariho iyo politiki y’isaranganya hirya no hino mu Gihugu; rutegeka ko, nta ndishyi zitangwa muri uru rubanza runategeka ko, ingwate y’amagarama yatanzwe ahwanye n’ibyakozwe mu rubanza. Mukamazimpaka yarajuriye. [2] Mukamazimpaka Mwamini mu myanzuro ye y’ ubujurire yavuze ko, Urukiko Rwisumbuye rutitaye ku miburanire ye, ko yagaragaje ko ubutaka bwe bwatujwemo abantu, imiryango yabo igera kuri 30 nta ngurane cyangwa ikiguzi cyabwo ko kandi abo bantu bafite andi masambu kandi bitakozwe mu rwego rw’ isaranganya ry’ amasambu, ko yiyambaje inzego zitandukanye ngo abusubizwe cyangwa ahabwe ingurane bikaba iby’ubusa ntasubizwe kugera ubwo n’Umuvunyi mukuru yaje muri uwo Murenge aho isambu iri agasaba ko icyo kibazo cye gikemurwa agahabwa ubutaka bwe cyangwa ingurane nyamara Urukiko ntirwa murenganura. Asaba ko, urwo rubanza ruhinduka hagategekwa ko ahabwa ingurane y’ ubutaka bwe. [3] Me Rugamba uburanira Akarere ka Gatsibo yireguye avuga ko, Mukamazimpaka Mwamini atavuguruje ibyo Urukiko rwashingiyeho rwemeza ko, ubutaka bwe bwatanzwe mu rwego rw’isaranganya ry’ amasambu ryakozwe mu gihugu mu 1999, hatuzwa abantu batari bafite aho baba, ko ari muri urwo rwego n’isambu ya Kalinda Hamisi yatanzwemo ndetse nabo bahibereye bakabigiramo uruhare nta kibazo bafite kubera ko bari bafite ubundi butaka buri ahantu hatandukanye ibyo bikaba bivuguruza ibyo urega avuga. Yasabye ko, urubanza rwaciwe rudahinduka. [4] Ikigomba gusuzumwa ni ukumenya niba ubutaka bwa Mukamazimpaka Mwamini bwatujwemo abantu byarakozwe mu rwego rwo gusaranganya ubutaka nkuko Urukiko rwabyemeje n’ indishyi zasabwe zatangwa II. ISESENGURA RY’IBIBAZO BIGIZE URUBANZA Ku byerekeye kumenya niba ubutaka bwa Mukamazimpaka Mwamini bwatujwemo abantu byarakozwe mu rwego rwo gusaranganya ubutaka nkuko Urukiko rwabyemeje n’ indishyi zasabwe zatangwa [5] Mu bisobanuro ku myanzuro y’ubjurire ye Mukamazimpaka Mwamini uburanirwa na Me Mutabazi yavuze ko, Urukiko Rwisumbuye rutitaye ku miburanire ye, ko yagaragaje ko ubutaka bwe butasaranganyijwe ahubwo bwatujwemo imiryango igera kuri 30 nta ngurane kandi nk’uko Iteka rya Minisitiri ribiteganya, iyo miryango yahawe ubwo butaka batigeze bahunga igihugu kandi bari bafite andi masambu, akaba yarayagararije Urukiko, ko ibyakozwe iyo bizaba kuba isaranganya nawe
## Page 3
abayarahaweho igice, naho ibyo Akarere kavuga ko, Mwamini n’umugabo we batigeze bagaragaza ko hari ikibazo bafite kuri iryo saranganya kuva mbere atari byo kuko Mwamini yagiye mu nzego zose z’ubuyobozi kugeza ubwo umuvunyi yazaga bakamwemerera ko ikibazo cye kizaba cyakemutse mu mezi 6 nyamara ntacyo Akarere kakoze. Yanavuze ko, hari CD ivuga kuri iki kibazo inzego z’ubuyobozi zateranye ndetse harimo n’urwego rw’Umuvunyi Urukiko rwakumva. [6] Me Mutabazi yashigikiye ibyo avuga n’ ibiteganywa mu ngingo ya 3,4,8 y’Iteka rya Minisitiri No 001/16.1 ryo kuwa 26/04/2010 aho iri teka risobanura abarebwa n’isaranganya ry’amasambu, abagomba gusaba isaranganya abaribo, nuko bikorwa mugusaranganya amasambu1, ndetse n’ ibiteganywa mu ngingo ya 52 (al.2) y’Itegeko No 27/2021 ryo kuwa 10/06/2021 rigenga ubutaka mu Rwanda, yavuze ko, ibiteganywa n’ izo ngingo bitakurikijwe kuri Mukamazimpaka Mwamini. Yasabye kwishyurwa indishyi zikomoka ku butaka bwe bwatanzwe, zingana na 28,715,000 Frw nk’uko yagenwe n’umugenagaciro ubifitiye ububasha, amafaranga 20. 000 .000 y’indishyi z’akababaro n’igihombo yatejwe, amafaranga 2.000.000 y’igihembo cy’avoka na 500. 000 y’ikurikiranarubanza. [7] Me Rugamba uburanira Akarere ka Gatsibo yireguye avuga ko, Mukamazimpaka Mwamini atavuguruje ibyo Urukiko rwashingiyeho rwemeza ko, nta ngurane cyangwa indishyi akwiye kuko ubutaka bwe bwatanzwe mu rwego rw’isaranganya ry’amasambu ryakozwe mu gihugu mu 1999, hatuzwa abantu batari bafite aho baba, ko byakozwe Mukamazimpaka n’umugabo we Kalinda Hamisi bahibereye icyo gihe kandi barabyemeye kuko bari bafite ubundi butaka bwabaruwe kuri UPI: 5/03/06/01/45, buherereye mu murenge wa Kiramuruzi, Akagali ka Akabuga mu mudugudu wa Kiramuruzi(ariho batuye) n’ubundi bwabaruwe kuri UPI 5/03/06/011605, buherereye mu murenge wa Kiramuruzi, Akagali ka Akabuga mu mudugudu w’Amataba; ko na none raporo y’inzego z’ibanze yo ku wa 22/10/2014 igaragaza ko, abahawe iyo sambu icyo gihe nta yandi bari bafite, ibi bikaba bivuguruza ibyo urega Mukamazimpaka avuga, ko indishyi zisabwa zitatangwa kuko isaranganya ryakozwe icyo gihe ryemewe n’ amategeko nk’uko ingingo ya 68 y’Itegeko No 03/2013 ryo ku wa 16/06/2013 rikuraho itegeko ngenga No 08/2005 ryo kuwa 14/07/2005 rigena imikoreshereze n’imicungire y’ubutaka mu Rwanda ibiteganya ndetse n’ingingo ya 15 y’iteka rya minisitiri NO 001/16/.1 ryo ku wa 26/04/2010, ryahinduwe kandi rikuzuzwa n’ Iteka No 001/16/01 ryo ku wa 30/1/2013 iteganya isaranganya ry’amasambu. Ku gihembo cy’avoka n’ amafaranga y’ikurikirana rubanza yasabwe Me Rugamba yavuze ko, atatangwa kuko Mukamazimpaka ari we wishoye mu manza. [8] Me Rugamba yatanze ikirego cy’ Akarere ka Gatsibo cyuririye ku kindi, asaba Urukiko gutegeka Mukamazimpaka kubaha indishyi ku byakoreshejwe mu rubanza bihwanye n’amafaranga 500.000 y’ikurikirana rubanza n’ amafaranga 1.500.000 y’ igihembo cy’ avoka. UKO URUKIKO RUBIBONA Ku byerekeye kumenya niba ubutaka bwa Mukamazimpaka Mwamini bwatujwemo abantu byarakozwe mu rwego rwo gusaranganya ubutaka nkuko Urukiko rwabyemeje n’ indishyi zasabwe zatangwa [9] Mu rubanza RAD00005/2021/TGI/ NYG kuva mu gace ka [7]-[10], Urukiko Rwisumbuye rwa Nyagatare mu bisobanurompamvu ku cyemezo rwafashe rwavuze ko, mu ibarwa yo kuwa 05/04/2019 n’iyo ku wa 04/03/2022, Akarere kandikiye abagize umuryango wa Mukamazimpaka Mwamini kababwira ko, icyabaye kuri ubwo butaka buburanwa ari isaranganya, ko Kalinda Hamisi umugabo wa
1Ingingo ya 3 y’Iteka rya Minisitiri No 001/16.1 ryo kuwa 26/04/2010 aho iri teka risobanura abarebwa n’isaranganya ry’amasambu ivuga iti:” Isaranganya riteganyijwe n’iri teka rikorwa hagati y’uwavukijwe uburenganzanzira ku butaka yari atunze mbere yo guhunga kubera impamvu za politiki mu bihe bitandukanye byashize kugeza mu mwaka wa 1994 n’utunze iyo sambu ubu. Naho ingingo ya 4, 8 y’iryo Teka, igateganya ko, usaba gusaranganya agomba kuba nta yindi sambu afite (…); ko ufite ubutaka busaranganywa ahabwa uburenganzira bwo guhitamo mbere mu bice byakaswe ku buryo bungana.
## Page 4
Mukamazimpaka Mwamini yari ahari kandi yari afite ubundi butaka ku buryo yemeye gusaranganya n’abadafite ubutaka, ubundi yasigaranye akaba ari UPI 5/03/06/01/1605 na UPI 5/03/06/01/45 ku buryo we nta kibazo yari afite icyo gihe, ko muri iyo baruwa kandi banibutswa ko, baramutse bafite ikibazo cyo gutuzwa bari kwegera Leta ikabashakira ubundi butaka, ko kuba batarabikoze ari uko aho handi bari bahafite, kandi ko nta gitutu bashyizweho nk’uko ubaburanira abivuga, ko kandi nk’uko ubugenzuzi bwakozwe n’inzego zitandukanye bwabibonye ko kuba Mukamazimpaka adafite aho atuye byatewe n’uko umutungo yasigiwe n’umugabo we Kalinda Hamisi yawugurishije atagaruka ngo asabe ubutaka bwasaranganyijwe mu gihe cy’ isaranganya ngo abusabire indishyi,(…). [10] Mu bujurire bwa Mukamazimpaka Mwamini akaba atavuguruje ibyo bimaze kuvugwa ko, isaranganya ryakozwe kimwe mu gihugu muri icyo gihe kivugwa, ko mu masambu atatu yari afite n’ umugabo we batanze imwe igasaraganywa abatari bafiite aho baba, ko kuba batagifite ubutaka ku mpamvu z’uko babugurishije batagaruka kwaka ubwo basaranganyije cyangwa indishyi kuko bitemewe; ibi akaba atabivuguruje, bivuze ko, atabashije kugaragaza inenge cyangwa amakosa yaba ari mu rubanza yajuririra nk’uko biteganywa n’ingingo ya 150,5o,6o y’ Itegeko No 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi2. [11] Na none iyo baruwa y’Akerere yo ku wa 05/04/2019 n’iyo ku wa 04/03/2022 zivuga ko, ubwo butaka bwa Mukamazimpaka bwatanzwe mu buryo bw’ isaranganya ry’ amasambu ryabaye mu gihe mu 1999, kimwe na raporo y’inzego z’ibanze yo ku wa 22/10/2014 ivuga ko, abahawe amasambu muri icyo gihe ari abantu batari bayafite, ibyo kandi Mukamazimpaka akaba atabashije kubivuguruza, ari ikimenyetso cyantanzwe n’ urwego rubifitiye ububasha kikaba ari ndashidikanywaho kigaragaza ko, ahaburanwa hasaranganyijwe gishingirwaho muri uru rubanza, byongeye ko, kuba ibyo Mukamazimpaka avuga ko, abasaranganyijwe bafite ayandi masambu atarigeze abaivuga icyo gihe kandi yari ahibereye n’ umugabo we bigaragaza na none ko, ibyo bavuga bitari ukuri. Naho ku kimenyetso cya CD uburanira Mukamazimpaka avuga ko, Urukiko rushobora kuyumva, Urukiko rurasanga nubwo ubwayo itigeze ishora gufunguka, nta mpamvu yayo kuko itasimbura ibyemejwe n’ Akarere ka Gatsibo ko, ahaburanwa hasaranganyijwe nk’uko byavuzwe. [12] Ibyo Urukiko Rwisumbuye rwavuze kandi bikaba ari nabyo biri mu biteganywa n’ingingo z’amategeko zaburanishijwe, ingingo ya 68 y’Itegeko No 03/2013 ryo kuwa 16/06/2013 rikuraho itegeko ngenga No 08/2005 ryo kuwa 14/07/2005 rigena imikoreshereze n’imicungire y’ubutaka mu Rwanda ivuga ko isaranganya ry’ubutaka ryakozwe hagati y’umwaka wa 1994 n’itariki ya 30 Kamena 2012, ubwo iyandikisha ry’ubutaka rya mbere ryasozwaga, ryemewe n’amategeko. Abatunze ubutaka bwasaranganyijwe muri icyo gihe, babufiteho uburenganzira nk’ubw’ababubonye ku bw’umuco. Igika cya 3 cy’iyo ngingo kikavuga ko, ‘’Ibijyanye n’isaranganya ntibitangirwa indishyi cyangwa ingurane. Kimwe n’ingingo ya 15 y’Iteka rya minisitiri No 001/16/.1 ryo kuwa 26/04/2010, ryahinduwe kandi rikuzuzwa n’Iteka No 001/16/01 ryo kuwa 30/1/2013 iteganya ko, isaranganya ry’amasambu rivugwa muri iri teka ntiritangirwa indishyi. [13] Kimwe n’ingingo ya 13 y’Iteka rya Minisitiri No 001/16.1 ryo ku wa 26/04/2010 rigena uburyo isaranganya ry’amasambu rikorwa, iteganya ko, ‘’Iri teka ryemera uburyo isaranganya ryakozwemo kuva ku itariki ya 15 Nzeri 2005 igihe Itegeko Ngenga rigena imikoreshereze n’imicungire y’ubutaka mu Rwanda ryatangarijwe mu Igazeti ya Repubulika y’u Rwanda kugeza igihe iri teka rizatangira gukurikizwa.’’ Izo ngingo zikaba zumvikanisha ko, isaranganya ry’ amasambu ryakozwe mu gihe
2 Ingingo ya 150 y’Itegeko No 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi Ubujurire bukorwa mu buryo bw’umwanzuro utanga ikirego, ugaragaza ibi bikurikira: 5° urutonde rw’inenge z’urubanza zisabirwa gukosorwa n’ibindi bibazo bigomba gusuzumwa; 6° ibisobanuro kuri buri nenge cyangwa kuri buri kibazo bigaragaza amakosa yakozwe n’uburyo agomba gukosorwa hashingiwe ku mategeko n’ibimenyetso n’igisabwa urukiko;
## Page 5
kivugwa ryemewe kandi ritagamba gusubirwamo cyangwa ngo rikurweho, bivuze ko, amategeko ataje gukuraho ibyerekeye isaranganya byakozwe mbere, byumvukana kandi ko nubwo nta mabwiriza yanditse yakurikizwaga icyo gihe ko nyamara bitabujije ko isaranganywa rikorwa kandi ibyakozwe bitagomba guteshwa agaciro, bivuze na none ko, hatashingirwa ku bitenganywa n’ itegeko ryasohotse nyuma ngo aribyo bigenderwaho no mu gihe iryo tegeko ryari ritarasohoka keretse ariko ryateganyije nk’uko ingingo ya 17 y’ iryo teka ibiteganya3. [14] Na none ku byerekeye uburenganzira bwo gutanga ubutaka umuntu yaba afite abikesha ko yabuhawe mu bumwe mu teganywa n’amategeko Urukiko rw’Ikirenga rwabigarutseho mu rubanza RS/REV/INJUST/CIV0003/14/CS rwaciwe n’urwo Rukiko ku wa 03 Gashyantare 2017, haburana Mukagatare na Succession Bwanakeye, aho Urukiko rwafashe icyemezo ko, ubutaka bw’umuntu ku giti cye n’ubwo yahawe n’ubuyobozi bubifitiye ububasha, ubwo yaguze, yahaweho impano, umurage, izungura, umunani, ingurane cyangwa isaranganya. Bityo rero kuba succession Bwanakeye itarabashije kugaragaza inkomoka y’ubutaka buburanwa bituma Mukagatare abutsindira kuko agaragaza ko yabuhawe n’ubuyobozi bubifitiye ububasha. Kimwe n’ibyemejwe mu rubanza RADA00012/2019/HC/RWG rwaciwe n’uru Rukiko ku wa 14/10/2020, Haburana Mukandagijimana Clementine na bagenzi be barega akarere ka Gatsibo, aho Urukiko rwemeje ko ikirego cyabo nta shingiro bufite bitewe nuko isambu baburana yatanzwe mu isaranganya ry’ amasambu, ko nta ngurane cyangwa indishyi bagomba guhabwa. [15] Ku byerekeye indishyi Akarere ka Gatsibo karegeye muri uru rubanza zingana n’amafaranga 2.000.000 zo gukurikirana uru rubanza, Urukiko rurasanga ntazo gakwiye guhabwa kuko, Akarere ubwako gasaba umuturage wako indishyi kazi neza ko atishoboye kuko nk’uko kabivuga mu rubanza ko Mukamazimpaka Mwamini adafite aho aba, ikibazo cye yagishyikiriza Akarere kakamufasha byongeye ko, na none ariko gafite inshingano yo gusobanurira abaturage no kubafasha kumva gahunda yashyizweho na Leta y’isaranganya ry’amasambu igihe cyose hari utarabashije kubisobanukirwa. [16] Bityo kubera izo mpamvu zose zasobanuwe, uru Rukiko rurasanga nk’ uko Urukiko Rwisumbuye rwabyemeje ko, Mukamazimpaka Mwamini indishyi asaba ntazo agomba kubera impamvu zasobanuwe, muri uru rwego akaba ntakindi yahungukiyemo kivuguruza ibyashingiweho nk’uko na none byasobanuwe, ubujurire bwe bukaba nta shingiro bufite. III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [17] Rwemeje ko, ubujurire bwatanzwe na Mukamazimpaka Mwamini nta shingiro bufite. [18] Rwemeje ko, imikirize y’urubanza RAD00005/2021/TGI/NYG rwaciwe n’Urukiko Rwisumbuye rwa Nyagatare kuwa 24/06/2022 idahindutse mu ngingo zose. [19] Rwemeje ko, nta butaka Akarere ka Gatsibo kamunyaze ahubwo bwarahawe abaturage mu rwego rw’isaranganya ritatangirwaga ingurane mu gihe hariho iyo politiki y’isaranganya hirya no hino mu Gihugu. [20] Rwemeje ko, nta ndishyi muri uru rubanza zigomba gutangwa. [21] Rutegetse ko, ingwate y’amagarama yatanzwe ahwanye n’ibyakozwe muri uru rubanza.
3Ingingo ya 17 y’Iteka Rya Minisitiri N°001/16.01 Ryo Kuwa 26/04/2010 rigena uburyo isaranganya ry’amasambu rikorwa itegana igihe Itegeko ritangira gukurikizwa ivuga ko, iri Teka ritangira gukurikizwa ku munsi ritangarijweho mu Igazeti ya Leta ya Repubulika y’u Rwanda.