Download PDF

Rwanda Criminal

Court of Appeal

UBUSHINJACYAHA v. MUKESHIMANA

On this page

Professional case brief

Research organized from the available case record

Source document

01

Holding and result

The appellate court found that Mukeshimana Solange's admission of guilt, remorse, and status as a first-time offender constituted sufficient mitigating circumstances to warrant a further reduction of her sentence from 25 to 20 years' imprisonment.

Court disposition

appeal allowed in part

Orders

  • The sentence of 25 years' imprisonment is reduced to 20 years for Mukeshimana Solange.
  • Court costs to be borne by the State.

02

Material facts

Parties

Ubushinjacyaha

Prosecution Counsel: Bunyoye Grâce

Mukeshimana Solange

Defendant Counsel: Me Munyankindi Jean Pierre

Amounts and remedies

  • Original Sentence (years): 25
  • Reduced Sentence (years): 20

03

Procedural history

  1. Posture

    Criminal Appeal / Final Appellate Judgment

04

Questions and positions

Legal issues

Whether the defendant should receive a further reduction in sentence for admitting guilt and seeking forgiveness

Party arguments

Applicant
Mukeshimana Solange argued for a further reduction in sentence due to admitting guilt, seeking forgiveness, being a first-time offender, and having previously lived peacefully with the victim's family.
Respondent
The prosecution argued that no further reduction was warranted due to the gravity of the murder, the already reduced sentence, and the judge's discretion in sentencing even when mitigating circumstances exist.

05

Court’s reasoning

  1. 01

    RPAA 00406/2020/CA; RPAA 00773/2021/CA

    A defendant may receive a further reduction in sentence if mitigating circumstances were not sufficiently considered in the appealed judgment.

  2. 02

    Itegeko Nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023, amending Itegeko Nº 68/2018, Article 2

    Judges have discretion in sentencing even when mitigating circumstances exist, but must consider the nature and consequences of the crime.

06

Ratio, limits and disposition

Ratio decidendi

The appellate court found that Mukeshimana Solange's admission of guilt, remorse, and status as a first-time offender constituted sufficient mitigating circumstances to warrant a further reduction of her sentence from 25 to 20 years' imprisonment.

Obiter and limits

  • The opportunity for rehabilitation and reintegration into society is a relevant consideration in sentencing.

Court disposition

appeal allowed in part

  • The sentence of 25 years' imprisonment is reduced to 20 years for Mukeshimana Solange.
  • Court costs to be borne by the State.

Source and reliance status

Court of Appeal · 30 January 2025

This page organises the available record for research. Confirm quotations, current status, and subsequent treatment against the official source before relying on the case.

Judgment reading view

Judgment text

The complete available source text.

Source document

Court of Appeal

Criminal· 30 January 2025

RPAA00226/2024/CA

UBUSHINJACYAHA v. MUKESHIMANA

- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2025-01-30 - Case/document no.: RPAA00226/2024/CA - Collection: Court of Appeal

Text

Page 1

UBUSHINJACYAHA v. MUKESHIMANA [Rwanda URUKIKO RW’UBUJURIRE – RPAA00226/2024/CA (Rugabirwa, P.J.,) 30 Mutarama 2025] Amategeko agenga ibyaha n’ibihano – Icyaha cy’ubwicanyi – Kugabanyirizwa ibihano – Uregwa akwiye kongera kugabanyirizwa ibihano mu gihe atabigabanyirijwe bihagije mu rubanza rujuririrwa. Incamake y’ikibazo: Ubushinjacyaha bwakurikiranyeho Mukeshimana Solange icyaha cy’ubwicanyi, aho yagiye mu rugo rwa Hagenimana Théoneste atwara umwana we witwa Nyiramahirwe Christine w’imyaka 5 amujyana mu ishyamba, bagezeyo afata umuhoro yari afite amutema mu ijosi ahita apfa. Uregwa yaburanye yemera icyaha anagisabira imbabazi. Urukiko Rwisumbuye rwa Karongi rwaregewe, rushingiye ku kwemera icyaha kwa Mukeshimana Solange, ku mvugo z’abatangabuhamya bamushinja icyaha ijosi, rwaciye urubanza maze rwemeza ko uregwa ahamwa icyaha cy’ubwicanyi, rumuhanisha igifungo cy’imyaka 25, rumugabanyirije ibihano kubera ko yemeye icyaha kuva mu Nzego z’iperereza anagisabira imbabazi. Mukeshimana Solange yajuririye urwo rubanza mu Rukiko Rukuru, Urugereko rwa Rusizi, asaba kongera kumugabanyiriza ibihano birebire yahanishijwe ku rwego rwa mbere kandi yaraburanye yemera icyaha, anagisabira imbabazi, no kuba aribwo bwa mbere agikoze. Ubushinjacyaha buvuga ko Mukeshimana Solange atakongera kugabanyirizwa ibihano kubera uburemere bw’icyaha cy’ubwicanyi yakoze no kuba yarahawe igihano gito. Urwo

Rukiko rushingiye ku buremere bw’icyaha cyakozwe n’uregwa wambuye ubuzima umwana w’imyaka 5, akamwica amukereye ijosi, rwaciye urubanza, maze rwemeza ko urubanza rwajuririwe rudahindutse, bityo ko igifungo cy’imyaka 25 yahawe kigumyeho. Mukeshimana Solange ntiyishimiye imikirize y’urubanza maze ajurira mu Rukiko rw’Ubujurire, avuga ko akwiye kongera kugabanyirizwa ibihano kubera ko yemeye icyaha akanagisabira imbabazi no kuba ari ubwa mbere akoze icyaha kuko yari asanzwe abana neza na nyakwigendera n’ababyeyi be, asaba ko yahanishwa igihano cy’imyaka 15 aho kuba igifungo cy’imyaka 25 yahawe mbere. Ubushinjacyaha buvuga ko uregwa atakongera kugabanyirizwa ibihano kubera ko umucamanaza adategetswe kumugabanyiriza igihano kabone n’iyo hari impamvu nyoroshyacyaha, ko ahubwo agena igihano mu bushishizi bwe harebwe imikorere y’icyaha uregwa akurikiranyweho n’ingaruka cyateje. Incamake y’icyemezo: Uregwa akwiye kongera kugabanyirizwa ibihano mu gihe atabigabanyirijwe bihagije mu rubanza rujuririrwa. Ubujurire bufite ishingiro ku birebana n’igabanyagihano.

Page 2

Amategeko yashingiweho: Itegeko Nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, ingingo ya 2. Imanza zifashishijwe: Urubanza RPAA 00406/2020/CA, rw’ Ubushinjacyaha na Nahayo Ignace, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/10/2021; Urubanza RPAA 00773/2021/CA rw’ Ubushinjacyaha na Musonera Marc, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/03/2024. Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA [1] Ubushinjacyaha bwakurikiranyeho Mukeshimana Solange icyaha cy’ubwicanyi kubera ko ku wa 21/12/2020, mu gihe cya saa tatu n’igice za mugitondo (9h30’), yagiye mu rugo rwa Hagenimana Théoneste atwara umwana we witwa Nyiramahirwe Christine w’imyaka 5 amujyana mu ishyamba ryo mu Bwikurure avuga ko agiye gutashya inkwi, bagezeyo afata umuhoro yari afite amutema mu ijosi ahita apfa Mukeshimana Christine yaburanye yemera icyaha anagisabira imbabazi. [2] Urukiko Rwisumbuye rwa Karongi rwaregewe, rushingiye ku kwemera icyaha kwa Mukeshimana Solange, ku mvugo z’abatangabuhamya bamushinja icyaha barimo Hagenimana Théoneste se wa nyakwigendera wemeje ko Mukeshimana Solange yaje mu rugo iwe akamutwarira umwana we w’imyaka 5 witwa Nyiramahirwe Christine akamwica amukereye ijosi, ku ifoto ya nyakwigendera igaragaza uko yari amaze guterwa icyuma mu ijosi, ku muhoro wicishijwe nyakwigendera wafatiriwe no kuri raporo ya muganga igaragaza ko

Nyiramahirwe Christine yatewe icyuma mu ijosi, rwaciye urubanza RP 00035/2021/TGI/KNG ku wa 30/05/2022, rwemeza ko Mukeshimana Solange ahamwa icyaha cy’ubwicanyi, rumuhanisha igifungo cy’imyaka 25, rumugabanyirije ibihano kubera ko yemeye icyaha kuva mu Nzego z’iperereza anagisabira imbabazi. [3] Mukeshimana Solange yajuririye urwo rubanza mu Rukiko Rukuru, Urugereko rwa Rusizi, arusaba kongera kumugabanyiriza ibihano birebire yahanishijwe ku rwego rwa mbere kandi yaraburanye yemera icyaha, anagisabira imbabazi, no kuba aribwo bwa mbere agikoze. [4] Naho uhagarariye Ubushinjacyaha avuga ko Mukeshimana Solange atakongera kugabanyirizwa ibihano kubera uburemere bw’icyaha cy’ubwicanyi yakoze no kuba yarahawe igihano gito. Urwo Rukiko rushingiye ku buremere bw’icyaha cyakozwe na Mukeshimana Solange wambuye ubuzima umwana w’imyaka 5, akamwica amukereye ijosi, rwaciye urubanza RPA 00243/2022/HC/RSZ ku wa 27/03/2024, rwemeza ko urubanza rwajuririwe rudahindutse, ko igifungo cy’imyaka 25 Mukeshimana Solange yahanishijwe kigumyeho. [5] Mukeshimana Solange yajuririye urwo rubanza mu Rukiko rw’Ubujurire, ubujurire bwe buhabwa RPAA 00226/2024/CA, urubanza ruburanishwa mu ruhame ku wa 09/01/2025,

Page 3

Mukeshimana Solange yunganiwe na Me Munyankindi Jean Pierre, naho Ubushinjacyaha buhagarariwe na Bunyoye Grâce, Umushinjacyaha ku rwego rw’Igihugu. [6] Mu mwanzuro w’ubujurire no mu miburanire, Mukeshimana Solange n’umwunganira bavuga ko akwiye kongera kugabanyirizwa ibihano kubera ko yemeye icyaha akanagisabira imbabazi. [7] Naho uhagarariye Ubushinjacyaha avuga ko Mukeshimana Solange atakongera kugabanyirizwa kubera ko igifungo cy’imyaka 25 yahawe gikwiranye n’uburemere bw’icyaha yakoze. [8] Urukiko ruhereye kuri izo mpaka, rurasanga ikibazo gikwiye gusuzumwa muri uru rubanza ari icyo kumenya niba Mukeshimana Solange yakongera kugabanyirizwa ibihano kubera ko yemera icyaha akanagisabira imbabazi. II.ISESENGURA RY’IKIBAZO KIGIZE URUBANZA Kumenya niba Mukeshimana Solange yakongera kugabanyirizwa ibihano kubera ko yemera icyaha akanagisabira imbabazi. [9] Mukeshimana Solange n’umwunganira bavuga ko akwiye kongera kugabanyirizwa ibihano kubera ko yemeye icyaha akanagisabira imbabazi kuba ari ubwa mbere akoze icyaha kuko yari asanzwe abana neza na nyakwigendera n’ababyeyi be, ko ahubwo yabitewe na Nyabingi yo mu muryango wabo n’ubwo nta bimenyetso babifitiye. Basaba ko yahanishwa igihano cy’imyaka 15 nk’uko biteganywa n’ingingo ya 2 y’Itegeko Nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura Itegeko Nº 68/2018 ryo kuwa 30/08/2018, aho kuba igifungo cy’imyaka 25 yahawe

mbere. [10] Uhagarariye Ubushinjacyaha avuga ko Mukeshimana Solange atakongera kugabanyirizwa ibihano kubera ko umucamanaza adategetswe kumugabanyiriza igihano kabone n’iyo hari impamvu nyoroshyacyaha, ko ahubwo agena igihano mu bushishizi bwe harebwe imikorere y'icyaha uregwa akurikiranyweho n’ingaruka cyateje nk’uko byasobanuwe n’Urukiko Rukuru mu bika bya 16 na 18 by’urubanza rujuririrwa, aho rwasobanuye ko uregwa atakongera kugabanyirizwa ibihano harebwe uburemere bw’icyaha yakoze n’ubugome bukabije yagikoranye. Avuga kandi ko Mukeshimana Solange atishe umwana abitewe na nyabingi, kuko nta kindi kintu yagaragarije uru Rukiko kidasanzwe cyamubagaho cyatumye yica umwana w’imyaka 5 w’inzirakarengane.

UKO URUKIKO RUBIBONA [11] Ingingo ya 2 y’Itegeko Nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, iteganya ko “ingingo ya 60 y’Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, ihinduwe ku buryo bukurikira: «Iyo umucamanza yemeje impamvu nyoroshyacyaha, ashobora kugabanya igihano ku buryo bukurikira: (a) igifungo cya burundu gishobora kugabanywa ariko ntikijye munsi y’igihano cy’igifungo cy’imyaka 15”.

Page 4

[12] Ikibazo cy’uko uregwa akwiye kongera kugabanyirizwa ibihano mu gihe atabigabanyirijwe bihagije mu rubanza rujuririrwa cyatanzweho umurongo mu rubanza RPAA 00406/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/10/2021, haburana Ubushinjacyaha na Nahayo Ignace. Uwo murongo ninawo wagiye ushingirwaho mu manza nyinshi zaciwe n’uru Rukiko nk’urubanza RPAA 00773/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/03/2024 haburana Ubushinjacyaha na Musonera Marc (igika cya 20}. [13] Nk’uko bigaragarira mu giha cya 19 cy’urubanza rujuririrwa muri uru Rukiko, Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Rusizi, rwemeje ko igifungo cy’imyaka 25, Mukeshimana Solange yahanishijwe ku rwego rwa mbere kigumyeho kubera uburemere bw’icyaha cy’ubwicanyi yakoreye umwana w’imyaka 5. [14] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga, kuba Mukeshimana Solange yaremeye icyaha kuva ku rwego rwa mbere kugera muri uru Rukiko akanagisabira imbabazi akanacyicuza, kuba ari ubwa mbere agikoze afite imyaka 24 y’amavuko, bikwiye kumubera impamvu nyoroshyacyaha ituma agabanyirizwa igihano, agahanishwa igifungo cy’imyaka makumyabiri (20), aho kuba imyaka 25, kugira ngo bimuheshe amahirwe yo kwikosora no gusubira mu muryango nyarwanda maze azagire icyo yimarira bityo imikirize y’urubanza rujuririrwa ikaba igomba guhinduka gusa ku birebana n’igihano uregwa ahanishijwe. III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [15] Rwemeje ko ubujurire bwa Mukeshimana Solange bufite ishingiro ku birebana n’igabanyagihano. [16] Ruvuze ko imikirize y’urubanza RPA 00243/2022/HC/RSZ rwaciwe n’Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Rusizi, ku wa 27/03/2024 ihindutse gusa ku birebana n’igihano Mukeshimana Solange ahanishijwe. [17] Ruhanishije Mukeshimana Solange igifungo cy’imyaka makumyabiri (20). [18] Rutegetse ko amagarama y’urubanza aherera ku Isanduku ya Leta.

Source wording is retained. Consult the source document for its original formatting and pagination.

Authorities

Authorities used by the court

Cases, legislation, regulations, and constitutional provisions identified in the available record.

RPAA 00406/2020/CA

Case cited

RPAA 00773/2021/CA

Case cited

Itegeko Nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Case-aware research

Ask AI about this case

The judgment and available research above are public. New questions open in a separate private conversation grounded in this case.

About this LexChat collection

This page organizes the available case record for research. Verify quotations, current status, and subsequent treatment against the source document. Corrections can be reported to hello@esheria.ai.

Legal information, not legal advice. Research summaries do not replace the judgment.