Download PDF

Rwanda Commercial

Supreme Court

MULINDWA v. BIMENYIMANA

On this page

Professional case brief

Research organized from the available case record

Source document

01

Holding and result

Bimenyimana had standing to appeal as he was a party and sought damages; Mulindwa failed to follow the special procedure for contesting valuation, rendering his appeal meritless; damages for wrongful litigation were not awarded due to lack of proof of intentional harm, but costs and attorney fees were granted.

Court disposition

Applicant's appeal dismissed; cross-appeals partially allowed.

Orders

  • Mulindwa to pay Bimenyimana 1,200,000 Frw for costs and attorney fees.
  • Mulindwa to pay Kanyankore 1,100,000 Frw for costs, attorney fees, and rent.
  • Mulindwa to deliver property in plot nº 511/GAS/REM to Kanyankore.
  • Mulindwa to pay court fees of 100,000 Frw.
  • Previous High Commercial Court judgment modified in part.

02

Material facts

Parties

Mulindwa Kiiza Innocent

Applicant Counsel: Me Barahira Eric

Ndizeye Louise André

Applicant

Bimenyimana Eric

Respondent Counsel: Me Habimana Adolphe

Kanyankore Jean Marie Vianney

Interested Party Counsel: Me Murutasibe Joseph

Umwanditsi Mukuru

Interested Party Counsel: Me Sangano Yves

Amounts and remedies

  • Auction Price of Property: Frw 85,853,500
  • Mulindwa to Pay Bimenyimana (costs and Attorney Fees): Frw 1,200,000
  • Mulindwa to Pay Kanyankore (costs, Attorney Fees, Rent): Frw 1,100,000
  • Court Fees Ordered: Frw 100,000

03

Procedural history

  1. Posture

    Commercial Appeal / Supreme Court Final Judgment

04

Questions and positions

Legal issues

Party arguments

Applicant
Mulindwa argued Bimenyimana had no interest to appeal as the auction did not concern him, and that the auction should be annulled for legal irregularities. He claimed he followed the correct procedure by contesting the valuation in court and that no damages should be awarded to Bimenyimana or Kanyankore.
Respondent
Bimenyimana argued he had standing as he was a party and had lost at first instance, and sought damages for being sued without cause. He contended Mulindwa failed to follow the special procedure for contesting property valuation, requiring recourse to the Valuers' Board before court. Kanyankore argued Mulindwa owed him rent and other costs as the rightful purchaser.

05

Court’s reasoning

  1. 01

    Article 162(1) Law No. 21/2012 of 14/6/2012

    A party who was a litigant at first instance and has an interest may appeal unless otherwise provided by law.

  2. 02

    Article 36 Law No. 17/2010 of 12/05/2010

    Challenge to property valuation must first be submitted to the Valuers' Board, which appoints new valuers; only if dissatisfied with the new valuation may the party proceed to court.

  3. 03

    Article 24 Law No. 10/2009 of 14/05/2009

    General right to seek court intervention in disputes over mortgage contracts and foreclosure.

  4. 04

    Article 258 Law of 30/07/1888

    Damages for wrongful litigation require proof of intentional harm.

06

Ratio, limits and disposition

Ratio decidendi

Bimenyimana had standing to appeal as he was a party and sought damages; Mulindwa failed to follow the special procedure for contesting valuation, rendering his appeal meritless; damages for wrongful litigation were not awarded due to lack of proof of intentional harm, but costs and attorney fees were granted.

Obiter and limits

  • The general and special procedures for contesting property valuation complement each other; failure to follow the special procedure precludes court intervention.
  • The court will not award rent or utility costs without sufficient evidence of loss or payment.

Court disposition

Applicant's appeal dismissed; cross-appeals partially allowed.

  • Mulindwa to pay Bimenyimana 1,200,000 Frw for costs and attorney fees.
  • Mulindwa to pay Kanyankore 1,100,000 Frw for costs, attorney fees, and rent.
  • Mulindwa to deliver property in plot nº 511/GAS/REM to Kanyankore.
  • Mulindwa to pay court fees of 100,000 Frw.
  • Previous High Commercial Court judgment modified in part.

Source and reliance status

Supreme Court · 15 May 2015

This page organises the available record for research. Confirm quotations, current status, and subsequent treatment against the official source before relying on the case.

Judgment reading view

Judgment text

The complete available source text.

Source document

Supreme Court

Commercial· 15 May 2015

RCOMAA 0041/14/CS

MULINDWA v. BIMENYIMANA

- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2015-05-15 - Case/document no.: RCOMAA 0041/14/CS - Collection: Supreme Court

Text

Page 1

MULINDWA v. BIMENYIMANA [Rwanda URUKIKO RW’IKIRENGA – RCOMAA 0041/14/CS (Mugenzi, P.J., Rugabirwa na Kanyange, J.) 15/05/2015] Amategeko agenga imiburanishirize y’imanza z’ubucuruzi – Amasezerano y’inguzanyo – Inyungu zo kujurira – Kuba uregwa yarabaye umuburanyi mu rubanza asaba ko cyamunara yakozwe itatesha agaciro, akaba kandi yarajuririye asaba indishyi zo gushorwa mu manza nta mpanvu ntazihabwe, bigaragaza ko yari afite inyungu zo kujurira – Ntago urega yavuga ko uregwa atari afite inyungu yo kujurira mu gihe atigeze asaba ko uregwa avanwa mu rubanza rwe kuko atigeze arureka – Itegeko n° 21/2012 ryo kuwa 14/6/2012 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, ingingo ya 162 agace ka 1. Amategeko agenga Ubugwate – Agaciro k’igenagaciro ry’ingwate ku mutungo utimukanwa – Kuba urega yirengagije amategeko y’igenegaciro akiyambaza ay’ubugwate, akaregera inkiko mbere yo gukurikiza inzira yihariye y’igenagaciro ntiyasaba ko cyamunara yakozwe yateshwa agaciro mu gihe ayo mategeko yombi yuzuzanya – Itegeko n° 10/2009 ryo kuwa 14/05/2009 ryerekeye ubugwate ku mutungo utimukanwa, ingingo ya 24, Itegeko nº 17/2010 ryo kuwa 12/05/2010 ryerekeye igenagaciro ry’umutungo utimukanwa, ingingo ya 36. Amategeko agenga amasezerano cyangwa imirimo nshinganwa – Ubujurire bwuririye ku bundi – Indishyi – Kuba Urega yashoye uregwa mu manza nta

mpanvu, agomba kumuha amafaranga y’ikurikiranarubanza n’ay’igihembo cy’Avoka agenwe mu bushishozi bw’urukiko – Itegeko ryo kuwa 30/07/1888 ryerekeye amasezerano cyangwa imirimo nshinganwa, ingingo ya 258. Incamake y’ikibazo: Mulindwa n’umugore we Ndizeye bananiwe kwishyura inguzanyo bafashe muri KCB, maze inzu bari batanzeho ingwate banki iyiteza cyamunara, igurwa n’uwitwa Kanyankore ku gaciro kangana na 85.853.500 frws. Mulindwa yaje kurega uwitwa Bimenyimana warushinzwe gucunga iyo ngwate, amurega mu rukiko rw’ubucuruzi asaba ko cyamunara yateshwa agaciro avuga ko inzu ye yagurishijwe ku mafaranga make. Urukiko rutegeka ko cyamunara isheshwe kuko yakozwe mu buryo munyuranyije n’ amategeko. Bimenyimana yajuririye mu Rukiko Rukuru rw’Ubucuruzi, rwemeza ko cyamunara ifite agaciro. Mulindwa nawe yajuririye mu Rukiko rw’Ikirenga avuga ko bimenyimana asaba ko cyamunara itateshwa agaciro kuko Mulindwa atakurikije inzira iteganywa n’amategeko kugirango ateshe agaciro igenagaciro ryakorewe inzu ye. Mulindwa avuga ko nta nyungu Bimenyimana yari afite yo kujurira urubanza rwaciwe n’urukiko rw’ubucuruzi rwa Nyarugenge kuko cyamunara itamurebaga. Bimenyimana we avuga ko yari afite inyungu yo kujurira kubera ko yari yarabaye umuburanyi mu rubanza ndetse aranatsindwa. Kanyankore waguze iyo nzu muri cyamunara nawe avuga ko Bimenyimana yari afite inyungu yo kujurira urwo rubanza kuko ari we warurezwemo. Mu bujurire bwuririye ku bundi bwatanzwe na Bimenyimana, avuga agomba guhabwa indishyi z’akababaro z’uko yamushyoye mu manza nta mpanvu. Incamake y’icyemezo: 1. Uburanyi usaba indishyi zo gushorwa mu manza ku maherere biba impanvu y’ubujurire.

Page 2

2. Urega ntiyasaba ko igenagaciro ryakorewe inzu ye ryateshwa agaciro mu gihe atakurikije inzira yihariye ikurikizwa n‘utishimiye igenagaciro ryakorewe umutungo we utimukanwa kugira ngo impaka zirebana naryo zikemuke, iyo nzira yihariye akaba ari uko utishimiye igenagaciro ryahawe umutungo utimukanwa, agomba kubanza kuregera urwego rw’abagenagaciro, bagashyiraho abandi bagenagaciro, bakagena agaciro gashya. Utishimiye ako gaciro akaba aribwo yemerewe kuregera Urukiko.

3. Uwaguze inzu ntiyasaba amafaranga y’ubwishyu bw’umwenda w’amazi mu gihe igihe cy’iburanisha ry’urubanza atagaragaje ikimenyetso cy’umubare w’ayo mafaranga yishyuzaga kugira ngo urundi ruhande rucyiregureho. Ntiyasaba kandi amafaranga y’ubukode bw’inzu yaguze kuva urubanza rutangira kugeza rurangiye mu gihe aterekanye ikimenyetso cyerekana impanvu atayigiyemo. Ubujurire bw’uwareze nta shingiro bufite. Ubujurire bwuririye kubundi bufite ishingiro kuri bimwe. Imikirize y’urubanza RCOMA 0274/14/HCC yahindutse kuri bimwe. Amagarama y’urubanza aherereye kuwareze. Amategeko yashingiweho: Itegeko n° 21/2012 ryo kuwa 14/6/2012 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, ingingo ya 162 agace ka 1, Itegeko n° 10/2009 ryo kuwa 14/05/2009 ryerekeye ubugwate ku mutungo utimukanwa, ingingo ya 24, Itegeko nº 17/2010 ryo kuwa 12/05/2010 ryerekeye igenagaciro ry’umutungo utimukanwa, ingingo ya 36, Itegeko ryo kuwa 30/07/1888 ryerekeye amasezerano cyangwa imirimo nshinganwa, ingingo ya 258. Nta manza zifashishijwe: Urubanza IMITERERE Y’URUBANZA [1] Mulindwa Kiiza Innocent n’umugore we Ndizeye Louise André bananiwe kwishyura inguzanyo bahawe na KCB, inzu yabo bari baratanzeho ingwate y’iyo nguzanyo iri mu kibanza nº 511/GAS/REM kiri i Remera, yahawe agaciro kangana na 85.853.500 Frw na Sosiyete yitwa Landmark Ltd, itezwa cyamunara kuwa

13/03/2014 na Bimenyimana Eric wari ushinzwe gucunga iyo ngwate, igurwa na Kanyankore Jean Marie Vianney kuri ako gaciro. [2] Nyuma y’aho, Mulindwa n’umugore we bandikiye Umwanditsi Mukuru bamusaba kutemeza iyo cyamunara kuko inzu yabo yagurishijwe ku gaciro gato, bagasaba ko yagurishwa amafaranga angana na 117.388.446 nk’uko bigaragazwa na “contre-expertise” yakozwe na Sosiyete yitwa IRPV, Umwanditsi Mukuru abasubiza ko bakwiyambaza inkiko zibifitiye ububasha kugira ngo zibarenganure niba bumva bararenganye.

Page 3

[3] Uru rubanza rwatangiriye mu Rukiko rw’Ubucuruzi rwa Nyarugenge, Mulindwa arega Bimenyimana, asaba ko cyamunara yavuzwe haruguru yateshwa agaciro, Umwanditsi Mukuru agobokeshwa muri urwo rubanza. [4] Urukiko rwaciye urubanza kuwa 09/05/2014, rutegeka ko cyamunara yabaye kuwa 13/03/2014 y’inzu ya Mulindwa na Ndizeye Louise yavuzwe haruguru, isheshwe kuko yakozwe mu buryo bunyuranyije n’ingingo ya 36 y’Itegeko nº 17/2010 ryo kuwa 12/05/2010 ryerekeranye n’umwuga w’igenagaciro ku mutungo utimukanwa, kubera ko Mulindwa yamenyesheje Umwanditsi Mukuru akarengane ke anakoresha “contre-expertise” igaragaza ingano y’agaciro k’inzu ye, ariko ko yasubijwe kuwa 17/03/2014, nyuma yuko cyamunara ibaye kuwa 13/03/2014, Urwego rw’Abagenagaciro rutarigeze rumenyeshwa ako gaciro kugira ngo rukigeho kugeza cyamunara ibaye. [5] Bimenyimana yajuririye urwo rubanza mu Rukiko Rukuru rw’Ubucuruzi, Kanyankore, waguze inzu muri cyamunara, agoboka ku bushake muri urwo rubanza, Urukiko ruca urubanza kuwa 11/07/2014, rwemeza ko cyamunara ifite agaciro, rutegeka Mulindwa guha Kanyankore inzu iri mu kibanza nº 511/GAS/REM, akanamuha 600.000 Frw y’ubukode bw’amezi 2 yari gukura muri iyo nzu na 100.000 Frw y’ikurikiranarubanza, yose hamwe akaba 700.000 Frw, runamutegeka guha Bimenyimana 800.000 Frw y’indishyi z’uko yamushoye mu manza ku maherere n’ikurikiranarubanza yo ku nzego zombi

yaburaniyemo. [6] Mulindwa yajuririye urwo rubanza mu Rukiko rw’Ikirenga avuga ko Bimenyimana atagombaga kujuririra urubanza rwaciwe ku rwego rwa mbere asaba ko cyamunara itateshwa agaciro kubera ko ntacyo Mulindwa yari akimukurikiranyeho mu gihe Umwanditsi Mukuru yari yagobotse muri urwo rubanza, ko ahubwo cyamunara yagombaga guseswa bitewe n’uko yakozwe mu buryo bunyuranyije n’amategeko. [7] Mu miburanire yabo, Umwanditsi Mukuru, Bimenyimana na Kanyankore bakavuga ko cyamunara itateshwa agaciro kuko Mulindwa atakurikije inzira iteganywa n’amategeko kugira ngo ateshe agaciro igenagaciro ryakorewe inzu ye n’umugenagaciro ubifitiye ububasha, ko ahubwo Bimenyimana na Kanyankore batanze ubujurire bwuririye ku bundi kugira ngo Mulindwa abahe indishyi zinyuranye. [8] Urubanza rwaburanishijwe mu ruhame kuwa 31/03/2015, Mulindwa Kiiza Innocent ahagarariwe na Me Barahira Eric, Bimenyimana Eric yunganiwe na Me Habimana Adolphe, Umwanditsi Mukuru ahagarariwe na Me Sangano Yves, naho Kanyankore JMV yunganiwe na Me Murutasibe Joseph. II. IBIBAZO BIGIZE URUBANZA N’ISESENGURWA RYABYO: 1.Kumenya niba Bimenyimana Eric yari afite inyungu yo kujuririra urubanza rwaciwe ku rwego rwa mbere

Page 4

[9] Uburanira Mulindwa avuga ko nta nyungu Bimenyimana yari afite yo kujuririra urubanza RCOM 0357/14/TC/NYGE rwaciwe n’Urukiko rw’Ubucuruzi rwa Nyarugenge kuwa 09/05/2014, asaba ko cyamunara itateshwa agaciro kuko uwaburaniraga Mulindwa yari yamubwiye ko ntacyo akimukurikiranyeho mu gihe Umwanditsi Mukuru yari yagobotse muri urwo rubanza, ariko ko Urukiko Rukuru rwirengagije iyo miburanire ye, ahubwo rwemeza ko ubujurire bwa Bimenyimana bufite ishingiro, rwemeza kandi ko cyamunara yakozwe ifite agaciro, nyamara itaramurebaga. [10] Bimenyimana n’umwunganira bavuga ko yari afite inyungu yo kujuririra urubanza rwavuzwe haruguru kubera ko yari yararubayemo umuburanyi, aranarutsindwa, arujuririra kugira ngo agaragaze ko cyamunara yakozwe mu buryo bwemewe n’amategeko, kandi ko iyo atarujuririra, cyamunara yari kugumaho, akanategekwa gusubiza ikiguzi cyose cyayitanzweho harimo n’ibihembo yakiriye nk’uwayikoresheje. Bimenyimana yongeyeho ko Mulindwa atigeze asaba ko avanwa mu rubanza rwe bitewe n’uko atigeze arureka (désistement d’action), ko ahubwo yamurekeye muri urwo rubanza, ikibigaragaza akaba ari uko Mulindwa yireguye ku ndishyi yasabwaga akavuga ko atazimuha kuko ari nyinshi. [11] Kanyankore JMV n’umwunganira bo bavuga ko Bimenyimana yari afite inyungu yo kujuririra urwo rubanza kuko ariwe warurezwemo na Mulindwa n’ubwo Umwanditsi Mukuru yaje kurugobokeshwamo nyuma, ko iyo Bimenyimana atarujuririra yari gusubiza amafaranga yose yatanzwe kuri cyamunara yakoresheje harimo n’amafaranga yatanzwe mu kugura inzu yatejwe cyamunara.

UKO URUKIKO RUBIBONA [12] Ingingo ya 162, agace ka 1 y’Itegeko n° 21/2012 ryo kuwa 14/6/2012 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, iteganya ko ‘‘Umuntu wese wabaye umuburanyi mu rubanza ku rwego rwa mbere ashobora kurujuririra iyo abifitemo inyungu, keretse iyo amategeko abigena ukundi“. [13] Urukiko rurasanga nk’uko bigaragara mu rubanza RCOM 0357/14/TC/NYGE rwaciwe n’Urukiko rw’Ubucuruzi rwa Nyarugenge kuwa 09/05/2014, Bimenyimana yasabye indishyi zo gushorwa mu rubanza ku maherere, iz’ikurikiranarubanza n’igihembo cya avoka, mu Rukiko Rukuru naho agasobanura ko kimwe mu byamujurije ari uko atazihawe, bikaba rero bihagije mu kwemeza ko yari afite inyungu zo kujuririra urwo rubanza hashingiwe ku biteganywa n’iyo ngingo. [14] Ku byerekeranye n’uko Bimenyimana atagombaga kujuririra urwo rubanza asaba ko cyamunara itaseswa, Urukiko rurasanga nabyo nta shingiro bifite kuko usibye kuvuga gusa ko ntacyo Mulindwa yari akimukurikiranyeho, nta kureka ikirego kwabayeho kugira ngo bigaragare ko nta ngaruka zindi zizamubaho kuri urwo rubanza, bityo ubujurire bwe kuri iyi ngingo bukaba nta shingiro bufite.

2. Kumenya niba Mulindwa yarakurikije inzira yemewe n’amategeko mu gutesha agaciro igenagaciro ryakorewe inzu ye.

Page 5

[15] Uburanira Mulindwa avuga ko Urukiko Rukuru rwemeje ko cyamunara ifite agaciro ngo kuko atanyuze mu Kanama k’Abagenagaciro kugira ngo ateshe igenagaciro ryakozwe mbere nk’uko bisabwa n’ingingo ya 36 y’Itegeko nº 17/2010 ryo kuwa 12/05/2010 rishyiraho kandi rikagena imikorere y’umwuga w’igenagaciro ku mutungo utimukanwa, rwirengagije ko mu kuregera Urukiko rw’Ubucuruzi rwa Nyarugenge yiyambaje inzira iteganywa n’ingingo ya 24 y’Itegeko nº 10/2009 ryo kuwa 07/05/2009 ryerekeye ubugwate ku mutungo utimukanwa, iteganya ko ufite inyungu yo gutambamira igurishwa ry’ingwate ye yitabaza inkiko, ko kandi rwanirengagije ko ariyo nzira Umwanditsi Mukuru yamusabye gukurikiza ubwo yamwandikiraga ibaruwa yo kuwa 17/03/2014, ko rero nta kosa yakoze ubwo yahitaga aregera Urukiko kuko izo ngingo zombi z’amategeko ziteganya inzira zenda gusa. [16] Bimenyimana avuga ko ingingo ya 24 y’Itegeko nº 10/2009 ryo kuwa 14/05/2009 ryerekeye ubugwate ku mutungo utimukanwa, ishyiraho ihame ry’uko utishimiye agaciro kahawe umutungo we utimukanwa ashobora kuregera Urukiko kugira ngo arenganurwe, ariko ko iyo ngingo yasimbuwe n’ingingo ya 36 y’Itegeko nº 17/2010 ryo kuwa 12/05/2010 ryerekeye igenagaciro ry’umutungo utimukanwa, iteganya ko utishimiye ako gaciro agomba kubanza kuregera Urwego rw’Abagenagaciro kugira ngo rushyireho abandi Bagenagaciro kugira ngo bakoresha ubundi buryo mu kugena agaciro,

utishimiye ako gaciro akabona kuregera Urukiko, ko rero Mulindwa yagombaga gukurikiza inzira iteganywa n’ingingo ya 36, aho kwandikira Umwanditsi Mukuru utari ufite inshingano yo kumugira inama ku byerekeranye n’inzira yagombaga gukurikiza kugira ngo asubirishemo igenagaciro ryahawe inzu ye. [17] Me Habimana wunganira Bimenyimana we avuga ko ingingo ya 24 y’Itegeko ryavuzwe haruguru n’iya 36 zidateganya inzira ebyiri zitandukanye mu gutesha agaciro igenagaciro ryakozwe mbere, ko ahubwo zuzuzanya, akaba asanga nta mpamvu yari gutuma Mulindwa akoresha inzira iteganywa n’ingingo ya 24 gusa, ko rero atakwitwaza kuba atarasubijwe n’Umwanditsi Mukuru ngo bimubere impamvu yo kuregera inkiko asaba gutesha agaciro cyamunara yakozwe mu buryo bukurikije amategeko. [18] Uburanira Umwanditsi Mukuru avuga ko Mulindwa utarishimiye igenagaciro ryahawe inzu ye, yagombaga gukurikiza uburyo bwihariye buteganywa n’ingingo ya 36 yavuzwe haruguru kugira ngo risubirwemo kubera ko iyi ngingo iteganya ko ukeka ko yareganyijwe n’igenagaciro agombaga kubanza kuregera Urwego rw’Abagenagaciro kugira ngo rushyireho abandi Bagenagaciro bazakoresha ubundi buryo mu kugena agaciro, utakishimiye akabona kuregera Urukiko rubifitiye ububasha. [19] Avuga kandi ko kuba Mulindwa yariyambaje uburyo bwa rusange buteganywa n’ingingo ya 24 yavuzwe, bitanamubuzaga kwiyambaza uburyo bwihariye buteganywa n’ingingo ya

36 yavuzwe haruguru bwashyizweho mu rwego rwo gukemura ibibazo byinshi byari byaragaraye mu igenagaciro, kuko hashingiwe ku ngingo ya 201, igika cya 2 y’Itegeko Nshinga rya Repubulika y’u Rwanda, atakwitwaza ko atarazi itegeko ryerekeye igenagaciro mu gihe ryatangajwe mu Igazeti ya Leta, ko kandi ntacyo yaryoza Umwanditsi Mukuru cyangwa Bimenyimana bitewe n’uko nta bubasha bafite bwo guhindura igenagaciro ryakozwe n’umugenagaciro ubifitiye ububasha witwa Kayumba Eudes. [20] Kanyankore n’umwunganira bavuga ko Mulindwa yagombaga gukurikiza inzira iteganywa n’ingingo ya 36 yavuzwe haruguru kugira ngo igenagaciro ryahawe inzu ye

Page 6

risubirwemo, ko kuba atarakurikije iyo nzira iteganywa n’amategeko, ahubwo akaba yarakurikije inzira iteganywa n’ingingo ya 24 yavuzwe haruguru, nta kosa Umwanditsi Mukuru yakoze ubwo atamusubizaga kuko atarebwa n’igenagaciro ryahawe inzu ye, ko rero Mulindwa atakwitwaza ayo makosa ye ngo amuheshe uburenganzira bwo kuregera inkiko avuga ko yarenganye.

UKO URUKIKO RUBIBONA [21] Ingingo ya 24 y’Itegeko n° 10/2009 ryo kuwa 14/05/2009 ryerekeye ubugwate ku mutungo utimukanwa nk’uko ryahinduwe kandi rikuzuzwa kugeza ubu, iteganya ko “Haramutse habaye itambamira iryo ariryo ryose mu bijyanye n’ikorwa ry’amasezerano y’ubugwate n’igurishwa ry’ingwate, ubifitemo inyungu wese yitabaza Inkiko zibifitiye ububasha“. [22] Naho ingingo ya 36 y’Itegeko nº 17/2010 ryo kuwa 12/05/2010 ryerekeye igenagaciro ry’umutungo utimukanwa, igateganya ko “Mu gihe habaye kutemeranya ku igenagaciro ry’umutungo utimukanwa, ukeka ko yarenganye ashyikiriza ikirego cye Urwego. Icyo gihe Urwego rushyiraho abandi bagenagaciro bemewe bagakoresha uburyo bushya bw’igenagaciro. Iyo impaka zidakemutse, ikirego gishyikirizwa urukiko rubifitiye ububasha“. [23] Hashingiwe ku biteganywa n’izo ngingo, Urukiko rurasanga ingingo ya 24 y’Itegeko n° 10/2009 ryo kuwa 14/05/2009 ryerekeye ubugwate ku mutungo utimukanwa ryavuzwe haruguru, ishyiraho inzira rusange y’uko ufite inyungu zo gutambamira ikorwa ry’amasezerano n’igurishwa ry’ingwate afite uburenganzira bwo kuregera Urukiko, naho ingingo ya 36 y’Itegeko nº 17/2010 ryo kuwa 12/05/2010 ryerekeye igenagaciro ry’umutungo utimukanwa yo ikagaragaza inzira yihariye utishimiye igenagaciro agomba gukurikiza kugira ngo impaka zirebana naryo zikemuke, zananirana akabona kuregera Urukiko, iyo nzira yihariye akaba ari uko utishimiye

igenagaciro ryahawe umutungo utimukanwa we agomba kubanza kuregera Urwego rw’abagenagaciro, bagashyiraho abandi bagenagaciro, bakagena agaciro gashya bakoresheje ubundi buryo bushya bw’igenagaciro, utishimiye ako gaciro akaba aribwo yemerewe kuregera Urukiko. Bigaragara rero ko izo ngingo zombi zuzuzanya, aho kuvuguruzanya ku buryo ntawavuga ko itambama ku birebana n’igenagaciro ryabasha gukorwa ritanyuze mu buryo buteganywa n’ingingo ya 36 yavuzwe haruguru, bityo Mulindwa utarakurikije iyi nzira, bituma ubujurire bwe kuri iyi ngingo nta shingiro bufite.

3. Kumenya niba Bimenyimana na Kanyankore bagomba guhabwa indishyi basaba mu bujurire bwuririye ku bundi. [24] Bimenyimana n’umwunganira bavuga ko atanze ubujurire bwuririye ku bundi kugira ko Mulindwa amuhe 5.000.000 Frw y’indishyi z’akababaro z’uko yamushoye mu manza nta mpamvu, 1.000.000 Frw y’igihembo cy’avoka wamwunganiye mu Rukiko rw’Ikirenga na 2.000.000 Frw y’ikurikiranarubanza yo kuri uru rwego. [25] Kanyankore n’umwunganira bavuga ko nawe atanze ubujurire bwuririye ku bundi asaba ko Mulindwa yamuha 300.000 Frw buri kwezi y’ubukode bw’inzu ye yakomeje kumuvutsa, kandi yarayiguze muri cyamunara mu buryo bukurikije amategeko, ayo mafaranga akaba agomba kubarwa guhera muri Nyakanga 2014 kugeza igihe urubanza ruzacibwa, yiyongera kuri 600.000 Frw y’ubukode bw’amezi abiri yahawe mbere.

Page 7

[26] Kanyankore yasabye kandi ko Mulindwa yamuha amafaranga 200.000 y’ikurikiranarubanza yo kuri uru rwego yiyongera kuri 100.000 Frw y’ikurikiranarubanza yagenewe mbere, 1.000.000 Frw y’igihembo cya avoka, 25.000 Frw buri kwezi yishyuye umuzamu wacunze iyo nzu idafite uyitaho na 114.215 Frw y’umwenda w’amazi afitiye WASAC Ltd nk’uko bigaragazwa na fagitire (facture) ashyikirije uru Rukiko kuko utishyuwe n’ababaga muri iyo nzu, ariko ko Umuhesha w’Inkiko yaje kuyimuhesha, maze Ndizeye Louise André wayibagamo amwandikira ibaruwa amubwira ko azayimuha. [27] Uburanira Mulindwa avuga ko nta ndishyi yaha Bimenyimana na Kanyankore kuko inzu ye yatejwe cyamunara mu buryo bunyuranyije n’amategeko, ariko ko mu gihe Urukiko rw’Ikirenga rusanze iyo cyamunara igomba kugumana agaciro, rwabagenera indishyi mu bushishozi bwarwo kuko izo basaba ari umurengera.

UKO URUKIKO RUBIBONA [28] Ingingo ya 258 y’Igitabo cya gatatu cy’urwunge rw’amategeko y’imbonezamubano, iteganya ko “Igikorwa cyose cy’umuntu cyangirije undi gitegeka nyirugukora ikosa rigikomokaho kuriha ibyangiritse“. [29] Hakurikijwe ibiteganywa n’iyo ngingo, Urukiko rurasanga Mulindwa ataha Bimenyimana na Kanyankore indishyi z’akababaro basaba kuko nta kigaragaza ko yabareze nkana agamije kubangiriza. [30] Urukiko rurasanga ariko Mulindwa agomba guha Bimenyimana na Kanyankore amafaranga y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya avoka yo kuri uru rwego, ni ukuvuga ko Mulindwa agomba guha Bimenyimana 400.000 Frw y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya avoka yo kuri uru rwego agenwe mu bushishozi bw’Urukiko kuko ayo asaba ari menshi, yiyongera kuri 800.000 Frw y’indishyi z’akababaro yagenewe n’Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi, yose hamwe akaba 1.200.000 Frw, akanaha Kanyankore 400.000 Frw y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya avoka yo kuri uru rwego agenwe mu bushishozi bw’Urukiko kuko ayo asaba ari menshi, yiyongera kuri 100.000 Frw y’ikurikiranarubanza na 600.000 Frw y’ubukode bw’inzu yagenewe mbere, yose hamwe akaba 1.100.000 Frw. [31] Ku byerekeye amafaranga y’ubukode bw’inzu n’ay’umuzamu, Urukiko rurasanga Kanyankore atahabwa ayo mafaranga abazwe kuva muri Nyakanga 2014 kugeza ku munsi w’icibwa ry’urubanza, kuko nta kimenyetso yatanze kigaragaza impamvu yatumye atajya mu nzu ngo

anayicunge mu gihe Ndizeye Louise André yari amaze kuyivamo. [32] Ku birebana n’amafaranga y’ubwishyu bw’umwenda w’amazi Kanyankore asaba, Urukiko rurasanga Kanyankore atahabwa ayo mafaranga kubera ko kugeza igihe cy’iburanisha ry’urubanza atagaragaje ikimenyetso cy’umubare w’ayo mafaranga yishyuzaga kugira ngo urundi ruhande rucyiregureho. III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [33] Rwemeje ko ubujurire bwatanzwe na Mulindwa nta shingiro bufite

Page 8

[34] Rwemeje ko ubujurire bwuririye ku bundi bwatanzwe na Bimenyimana na Kanyankore bufite ishingiro kuri bimwe; [35] Rutegetse Mulindwa guha Bimenyimana 400.000 Frw y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya avoka na 800.000 Frw y’indishyi z’akababaro, yose hamwe akaba 1.200.000 Frw; [36] Rutegetse Mulindwa guha Kanyankore 500.000 Frw y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya avoka na 600.000 Frw y’ubukode bw’inzu, yose hamwe akaba 1.100.000 Frw; [37] Rutegetse Mulindwa guha Kanyankore inzu ye yaguze iri mu kibanza nº 511/GAS/REM; [38] Ruvuze ko imikirize y’urubanza nº RCOMA 0274/14/HCC rwaciwe n’Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi kuwa 11/07/2014, ihindutse kuri bimwe; [39] Rutegetse Mulindwa gutanga amagarama y’urubanza angana na 100.000 Frw.

Source wording is retained. Consult the source document for its original formatting and pagination.

Authorities

Authorities used by the court

Cases, legislation, regulations, and constitutional provisions identified in the available record.

Law No. 21/2012 of 14/6/2012, Article 162(1)

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Law No. 10/2009 of 14/05/2009, Article 24

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Law No. 17/2010 of 12/05/2010, Article 36

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Law of 30/07/1888, Article 258

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Case-aware research

Ask AI about this case

The judgment and available research above are public. New questions open in a separate private conversation grounded in this case.

About this LexChat collection

This page organizes the available case record for research. Verify quotations, current status, and subsequent treatment against the source document. Corrections can be reported to hello@esheria.ai.

Legal information, not legal advice. Research summaries do not replace the judgment.