MUNYANDINDA v MUKAMURENZI
- Citation
- RCAA 00002/2021/HC/NYZ (
- Status
- Civil
- Jurisdiction
- Rwanda
- Court
- High Court
- Decision
- 22 May 2022
- Posture
- Civil Appeal / High Court Appellate Judgment
- Case number
- RCAA 00002/2021/HC/NYZ (
- Language
- Kinyarwanda
More details
- Court
- High Court
- Decision
- 22 May 2022
- Posture
- Civil Appeal / High Court Appellate Judgment
- Case number
- RCAA 00002/2021/HC/NYZ (
- Language
- Kinyarwanda
On this page
Professional case brief
Research organized from the available case record
01
Holding and result
The court found that the marriage had irretrievably broken down, with the parties separated for over two years and reconciliation attempts failed. The legal grounds for divorce were met. Matrimonial property, including the house and proceeds from its sale, was to be divided equally. Custody of the minor children was granted to the mother, with the father ordered to pay 10% of the divided assets as maintenance.
Court disposition
appeal partially allowed
Orders
- Divorce between Mukamurenzi Fausta and Munyandinda Charles is granted; marriage contract of 27/5/2011 is dissolved.
- Matrimonial property (house on UPI 2/07/08/04/449) to be sold and proceeds divided equally.
- Each party to receive 492,901 FRW from the divided cash assets (totaling 985,802 FRW).
- Custody of children Irakoze Ange Sabine and Mucyo Prince Louis Valentin awarded to Mukamurenzi Fausta.
- Munyandinda Charles to pay 10% of the divided assets as child maintenance, to be deposited in accounts for the children.
- Court fees for the appeal to be borne as incurred.
02
Material facts
Parties
Munyandinda Charles
Appellant Counsel: Me Hakizimana AlbertMukamurenzi Fausta
RespondentAmounts and remedies
- Matrimonial Property Sale Proceeds to Be Divided: RWF 985,802
- Each Party's Share of Divided Cash Assets: RWF 492,901
- Child Maintenance Percentage of Divided Assets: 10
03
Procedural history
Posture
Civil Appeal / High Court Appellate Judgment
04
Questions and positions
Legal issues
- 01
Whether the grounds for divorce are established under the law
- 02
How to divide matrimonial property upon divorce
- 03
Determination of child custody and maintenance
Party arguments
- Applicant
- Munyandinda Charles argued that there were no valid grounds for divorce, that he had not mistreated his wife, and that reconciliation was possible. He also contested the division of property and the handling of child custody and maintenance.
- Respondent
- Mukamurenzi Fausta argued that they had been separated for years, did not communicate or cohabit, and reconciliation was impossible. She requested the divorce be upheld, property divided equally, and that she retain custody of the children with appropriate maintenance.
05
Court’s reasoning
Legal principles
- 01
Law No 32/2016 of 28/08/2016, Article 218
Divorce may be granted if cohabitation is no longer possible and the marriage has irretrievably broken down, as per Article 218 of Law No 32/2016 governing persons and family.
- 02
Law No 27/2016 of 08/07/2016, Article 8
Matrimonial property is to be divided equally upon dissolution of marriage unless otherwise agreed.
- 03
Law No 32/2016 of 28/08/2016, Articles 243, 244
Child custody is determined in the best interests of the child, and maintenance is to be provided according to the parents' means.
06
Ratio, limits and disposition
Ratio decidendi
The court found that the marriage had irretrievably broken down, with the parties separated for over two years and reconciliation attempts failed. The legal grounds for divorce were met. Matrimonial property, including the house and proceeds from its sale, was to be divided equally. Custody of the minor children was granted to the mother, with the father ordered to pay 10% of the divided assets as maintenance.
Obiter and limits
- Court decisions in family matters should aim at the well-being of the spouses and children.
- The court noted that maintenance orders for children are provisional and may be revised upon application.
Court disposition
appeal partially allowed
- Divorce between Mukamurenzi Fausta and Munyandinda Charles is granted; marriage contract of 27/5/2011 is dissolved.
- Matrimonial property (house on UPI 2/07/08/04/449) to be sold and proceeds divided equally.
- Each party to receive 492,901 FRW from the divided cash assets (totaling 985,802 FRW).
- Custody of children Irakoze Ange Sabine and Mucyo Prince Louis Valentin awarded to Mukamurenzi Fausta.
- Munyandinda Charles to pay 10% of the divided assets as child maintenance, to be deposited in accounts for the children.
- Court fees for the appeal to be borne as incurred.
Source and reliance status
High Court · 22 May 2022
This page organises the available record for research. Confirm quotations, current status, and subsequent treatment against the official source before relying on the case.
Judgment reading view
Judgment text
The complete available source text.
High Court
Civil· 22 May 2022
MUNYANDINDA v MUKAMURENZI
- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2022-05-22 - Case/document no.: RCAA 00002/2021/HC/NYZ ( - Collection: High Court
Text
Page 1
MUNYANDINDA v MUKAMURENZI [Rwanda URUKIKO RUKURU - RCAA 00002/2021/HC/NYZ (Nkundabatware, P.J.) 22 Wrerurwe 2022] Amategeko y’imanza mbonezamubano – Ubutane - Ibyemezo bifatwa mu rwego rw’amategeko agenga umuryango, bikwiye kuganisha ku mibanire myiza y’abashakanye, mu gihe rero byagaragara nta gushidikanya ko iyo mibanire itagishoboka kandi hari n’usaba ubutane, bikaba bitakumvikana ko batsindirwa kubana, mu buryo bw’imibanire mibi. Incamake y’ikibazo: Munyandinda yashakanye na Mukamurenzi mu buryo bw’amategeko basezerana ivangamutungo rusange. Nyuma nkuko bivugwa na Mukamurenzi, yaje guhozwa ku nkeke n’umugabo we, ubusambanyi no kudahahira urugo. Mukamurenzi yatanze ikirego mu rukiko rw’Ibanze rwa Nyamabuye rwemeza ko ikirego cye kidafite ishingiro ajurira mu rukiko rwisumbuye rwa Muhanga rumaze gusuzuma imibanire yabo no ku nyandiko buri wese yagiye atanga rusanga imibanire yabo itakiri myiza, ko bishobora kuzavamo urupfu, rushingira ko kubana kwabo kutagishobotse, rwemeza ko Mukamurenzi atandukana na Munyandinda. Uyu ntiyishimiye imikirize y’urubanza ajurira mu rukiko rukuru avuga ko urukiko rwabanje rwafashe icyemezo rushingiye ku kimenyetso cyashyizwe muri system nyuma y’iburanisha. Urukiko rukuru rwakiriye ubwo bujurire rusuzuma niba impamvu urukiko rwashingiyeho rutanga ubutane zifite ishingiro. Urega avuga ko abona nta mpamvu n’imwe yatuma batandukana kuko atigeze
abangamira umugore we, ko bakomeza kubana bagafatanya kurera abana babyaranye, ko Urukiko rudatanze ubutane hari igihe banasubirana. Uregwa we asobanura ko bamaze imyaka 3 batabana, batavugana, badasangira ku meza, batarara ku buriri bumwe, afata icyemezo cyo kugenda abayobozi babizi akaba amaze imyaka 4 yibana hamwe n’abana bityo agasanga kwiyunga bagasubirana bitashoboka kuko byageragejwe kenshi ariko biranga, ko ubutane bwatanzwe bwagumishwaho. Incamake y’icyemezo: Ibyemezo bifatwa mu rwego rw’amategeko agenga umuryango, byagombye kuganisha ku mibanire myiza y’abashakanye, mu gihe rero byagaragara nta gushidikanya ko iyo mibanire itagishoboka kandi hari n’usaba ubutane, bikaba bitakumvikana ko batsindirwa kubana, mu buryo bw’imibanire mibi bityo kubana kwa Munyandinda na Mukamurenzi bikaba bitagishobotse. Ubujurire bwatanzwe na Munyandinda bufite ishingiro kuri bimwe; Imikirize y’urubanza RCA 00002/2021/TGI/MHG ihindutse kuri bimwe; Amasezerano y’ishyingirwa ya Mukamurenzi na Munyandinda arasheshwe. Amategeko yashingiweho: Itegeko No 32/2016 ryo kuwa 28/08/2016 rigenga abantu n’umuryango, ingingo ya 218, 243. Itegeko N° 15/2004 ryo ku wa 12/06/2004 ryerekeye ibimenyetso mu manza n’itangwa ryabyo, ingingo ya 3, 110.
Page 2
Imanza zifashishijwe: RS/REV/INJUST/CIV 0029/16/CS rwaciwe kuwa 01/06/2018, haburana Murayire na Sindikubwabo Urubanza: I. IMITERERE Y’URUBANZA [1] Mukamurenzi Fausta yashyingiranywe na Munyandinda Charles tariki ya 27/5/2011, basezerana ivangamutungo rusange, ayo masezerano yo gushyingirwa yabereye mu Karere ka Ngororero, babyaranye abana babiri aribo Irakoze Ange Sabine wavutse tariki ya 05/01/2014 na Mucyo Prince Louis Valentin wavutse kuya 14/02/2012, bafitanye n’imitungo. [2] Urubanza rwatangiriye mu Rukiko rw’Ibanze rwa Nyamabuye, Mukamurenzi Fausta arega umugabo we Munyandinda Charles ubutane bushingiye ku ihohoterwa yakorerwaga mu rugo rigizwe no guhozwa ku nkeke, ubusambanyi no kudahahira urugo. Mu guca urubanza RC 00047/2020/TB/NYM, rwemeje ko icyo kirego nta shingiro gifite, rwemeza ko amasezerano y’ubushyingiranywe yabereye imbere y’ubuyobozi bw’umurenge wa Ngororero hagati yabo agumana agaciro kayo. [3] Mukamurenzi Fausta yajuririye urwo rubanza mu Rukiko Rwisumbuye rwa Muhanga, rumaze gusuzuma imibanire yabo no ku nyandiko buri wese yagiye atanga rusanga imibanire yabo itakiri myiza, ko bishobora kuzavamo urupfu, rushingira ko kubana kwabo kutagishobotse, rwemeza ko Mukamurenzi Fausta atandukana na Munyandinda Charles, rutegeka ko umutungo bashakanye ufite nº UPI 2/07/08/04/449 ugomba kugurishwa amafaranga avuyemo bakayagabana ku buryo bungana, buri wese agatwara
50% yayo, ko umwenda w’amafaranga 6.900.000 basangiye buri wese ategetswe kwishyura 50% yawo ni ukuvuga amafaranga 3.450.000, bigakorwa ku neza, bitakorwa, bikubahirizwa ku ngufu za Leta. [4] Munyandinda Charles ntiyishimiye iyo mikirize, urwo rubanza arujuririra mu Rukiko Rukuru Urugereko rwa Nyanza avuga ko urukiko rwafashe umwanzuro rugendeye ku kimenyetso cyashyizwe muri system nyuma y’ipfundikirwa ry’urubanza hatabayeho réouverture, kandi ko mu gutanga ubutane ntacyo rwavuze ku bana. Mukamurenzi Fausta avuga ko ideni yararigaragaje rinavugwaho, mu Rukiko Rwisumbuye rwa Muhanga ryari riri mu byo asaba ko bagabana. Kuvuga ko urukiko rutagize icyo ruvuga ku bana, asanga atari impamvu yatuma rwakira ubujurire bwa kabiri, kuko icyo yakiregera asobanuza urubanza cyangwa akakiregera bundi bushya. [5] Urukiko rwasanze rwasanze ikimenyetso cya loan certificate cyarashyizwe muri dosiye urubanza rwaramaze kuburanishwa, urukiko rugishingiraho rubagabanya umwenda wa Bank Umwalimu SACCO ungana na 6.900.000 FRW ariko hatarabayeho ipfundura ry’iburanisha ngo ababuranyi bombi bagire icyo bakivugaho kandi bari basabye ko iburanisha ripfundurwa, nta n’icyemezo rwafashe ku bana babo bakiri na bato kandi rwatanze ubutane, rwemeza ko ubujurire bwa kabiri bwakirwa, iburanisha ry’urubanza rirakomeza ku itariki ya 12/01/2022 na 23/02/2022, Munyandinda Charles yunganiwe na Me Hakizimana Albert naho Mukamurenzi Fausta yiburanira.
Page 3
[6] Ibibazo bigiye gusuzumwa muri uru rubanza ni ukumenya niba impamvu urukiko rwashingiyeho rutanga ubutane zifite ishingiro, uko bagabana umutungo n’uwarera abana baramutse bahawe ubutane. II. ISESENGURA RY’IBIBAZO BIGIZE URUBANZA A. Kumenya niba impamvu urukiko rwashingiyeho rutanga ubutane zifite ishingiro. [7] Munyandinda Charles na Me Hakizimana Albert umwunganira bavuga ko babona nta mpamvu nimwe yatuma batandukana kuko atigeze abangamira umugore we, ko bakomeza kubana bagafatanya kurera abana babyaranye, ko Urukiko rudatanze ubutane hari igihe banasubirana. [8] Mukamurenzi Fausta avuga ko bamaze imyaka 3 batabana, batavugana, badasangira ku meza, batarara ku buriri bumwe, afata icyemezo cyo kugenda abayobozi babizi, amaze imyaka 4 yibana hamwe n’abana, agasanga kwiyunga bagasubirana bitashoboka kuko byageragejwe kenshi ariko biranga, ko ubutane bwatanzwe bwagumishwaho. Uko urukiko rubibona [9] Ingingo ya 218 y’Itegeko no 32/2016 ryo kuwa 28/08/2016 rigenga abantu n’umuryango iteganya ko " Buri wese mu bashyingiranywe ashobora gusaba gutana burundu kubera imwe mu mpamvu zikurikira: ubusambanyi; guta urugo nibura igihe cy’amezi cumi n’abiri (12) akurikirana; igihano cy’icyaha gisebeje; kwanga gutanga ibitunga urugo; guhoza undi ku nkeke; ihohoterwa rishingiye ku gitsina; kumara nibura imyaka ibiri (2) batabana ku bushake bwabo; kutabana mu gihe kirenze amezi cumi n’abiri
(12) akurikirana uhereye igihe habereye ishyingirwa nta mpamvu zifite ishingiro zihari .‶ [10] Urukiko rurasanga Mukamurenzi Fausta avuga ko bamaze imyaka 3 batabana, batavugana, badasangira ku meza, batarara ku buriri bumwe, ko yafashe icyemezo cyo kugenda abayobozi babizi, amaze imyaka 4 yibana hamwe n’abana, agasanga kwiyunga bagasubirana bitashoboka kuko byageragejwe kenshi ariko biranga, ko ubutane bwatanzwe bwagumishwaho. Munyandinda we akavuga ko Urukiko rudatanze ubutane hari igihe banasubirana. [11] Mu gika cya 9,10, 11 na 12 by’urubanza rwajuririwe, Urukiko Rwisumbuye rwa Muhanga rwasanze nta bimenyetso Mukamurenzi Fausta atanga byemeza ko hari impamvu ziteganywa n’ingingo ya 218 y’Itegeko n°32/2016 ryo kuwa 28/08/2016 rigenga abantu n’umuryango zatuma hatangwa ubutane; ariko rumaze gusuzuma imibanire yabo, ku nyandiko buri wese yagiye atanga harimo iyo kuwa 2/11/2019 yanditswe n’Ubuyobozi bw’Umudugudu wa Biti, aho Mukamurenzi yaregaga umugabo we avuga ko ashaka kujya kuruhuka kubera amakimbirane bafitanye, agaragariza ubwo buyobozi ko buri wese afite ishuka ye hakaba hashize imyaka 3, ko adatanga ibitunga urugo, ko ndetse yamwimye urufunguzo rw’icyumba cyabo no kumuvugaho amagambo y’urukozasoni amuserereza, agaragaza ko ihohoterwa akorerwa rishobora kuvamo urupfu, ko ubuyobozi bwagerageje kubunga ariko ntibyakunda, rwarabisesenguye rusanga ababuranyi bamaze imyaka irenga 2 babanye nabi cyane ku buryo usanga gusubirana bigoye, kandi ko kubana kwabo kutagishobotse, rwemeza ko batandukana.
Page 4
[12] Urukiko rurasanga ibyemezo bifatwa mu rwego rw’amategeko agenga umuryango, byagombye kuganisha ku mibanire myiza y’abashakanye, mu gihe rero byagaragara nta gushidikanya ko iyo mibanire itagishoboka kandi hari n’usaba ubutane, bikaba bitakumvikana ko batsindirwa kubana, mu buryo bw’imibanire mibi. Ibi, Urukiko rw’Ikirenga rukaba ariko rwabibonye1. Muri uru rubanza rwaciwe n’Urukiko Rwisumbuye rwa Muhanga rugatanga ubutane rushingiye ko kubana kwabo kutagishobotse, rukaba rudahindutse kuri iyo ngingo, kuko bamaze imyaka isaga ibiri (2) buri wese yibana na Fausta akavuga ko kwiyunga bagasubirana bitashoboka kuko yatangiye kwibana n’abana kuva mu mwaka 2019, ko byageragejwe kenshi ariko bikanga na Munyandinda Charles ubwe akivugira ko Urukiko rudatanze ubutane hari igihe banasubirana, bigaragaza ko nawe ashidikanya ku mibanire yabo, ko hari igihe babana cyangwa ntibabane. B. Kumenya uburyo bagabana imitungo bafitanye. [13] Munyandinda Charles n’umwunganizi we Me Hakizimana Albert bavuga ko uwo bashyingiranywe bafitanye imitungo igizwe n’inzu imwe iri mu butaka bufite UPI 2/07/08/04/449, uwo mutungo uherereye mu mudugudu wa Biti, akagari ka Remera, umurenge wa Nyamabuye, akarere ka Muhanga, iyo nzu ikaba imiryango ibiri, ko hatanzwe ubutane, yafata umuryango umwe nawe agafata undi, bidakunze yahabwa agaciro, umwe agasubiza amafaranga mugenzi we, byakwanga bakagurisha
bakagabana hashingiwe ku ngingo ya 8 y’itegeko rigenga imicungire y’umutungo w’abashyingiranywe, impano n’izungura. [14] Bavuga kandi ko hari n’amafaranga 6.500.000 bagurishije inzu, bishyurwa 6.300.000FRW naho 200.000frw bakaba batarayabaha, ko muri ayo mafaranga angana na 5.405.910 agifitwe na Mukamurenzi bayagabana, akamusubiza ½ cyayo, ariko bitewe n’uko hari ayo Mukamurenzi Fausta yishyuye umwenda bari bafitanye wa banki, bagabana ku buryo bungana ayasigaye ariyo amafaranga 925,724 kongeraho 50.078 kongeraho 10,000, yose hamwe akaba 985.724, ko kandi amafaranga 5.502.000 bahawe bagurisha inzu kuri 6.300.000frw, ikinyuranyo kirimo cya 1.702.000 frw bakigabana ku buryo bungana. Bakomeza bavuga ko ibikoresho byo mu rugo byaherera kuzaba afite abana. [15] Mukamurenzi Fausta avuga ko inzu bafitanye ifite imiryango 2 ariko n’inzu mu yindi, buri wese afashe umuryango umwe byaba bimeze nkaho babana mu nzu imwe, asaba ko iyo nzu yagurishwa bakagabana amafaranga avuyemo cyangwa ikagenerwa agaciro, uyikeneye agasubiza undi ½ cy’agaciro kayo. [16] Avuga kandi ko inzu yabo bayigurishije amafaranga 6,300,000, ayanyuze kuri konti ye akaba ari 5,502,000 FRW naho andi asigaye, Ahobantegeye Valentine yayabishyuye mu ntoki ari kumwe na Munyandinda. Ayo yemera bagabana ni ayasigaye bamaze kwishyura umwenda wa Banki angana na 925,724, hiyongereyeho amafaranga 50,078 yishyuye ku mafaranga yari yahawe na Banki ku giti cye ya decouvert n’amafaranga 10,000 ari kuri konti, yose hamwe akaba ari amafaranga 985,724. Uko urukiko rubibona 1 https://decisia.lexum.com/rlr/sc/kn/item/518479/index.do?q=ubutane, Urubanza RS/REV/INJUST/CIV 0029/16/CS rwaciwe kuwa 01/06/2018, haburana MURAYIRE na SINDIKUBWABO, baburana ubutane, par 21.
Page 5
[17] Ingingo ya 3 y’itegeko N° 15/2004 ryo ku wa 12/06/2004 ryerekeye ibimenyetso mu manza n’itangwa ryabyo, iteganya ko "Buri muburanyi agomba kugaragaza ukuri kw’ibyo aburana" naho ingingo ya 110 y’iryo tegeko igateganya ko "Ukwiyemerera mu rubanza ni amagambo umuburanyi cyangwa umuhagarariye avugira mu rukiko agira ibyo yemera. Ayo magambo atsindisha uwayavuze". [18] Urukiko rurasanga Munyandinda Charles na Mukamurenzi Fausta bombi baravugiye mu rukiko ko umutungo bafitanye ugizwe n’inzu iri mu butaka bufite UPI 2/07/08/04/449, iri mu mudugudu wa Biti, akagari ka Remera, umurenge wa Nyamabuye, akarere ka Muhanga, ko uwo mutungo wagurishwa bakagabana amafaranga avuyemo ku buryo bungana. Nkuko ababuranyi babyifuza, rusanga uwo mutungo ugizwe n’inzu yubatse kuri ubwo butaka bufite UPI 2/07/08/04/449 igomba kugurishwa bakagabana amafaranga avuyemo ku buryo bungana nkuko biteganywa n’ingingo ya 8 y’itegeko Nº27/2016 ryo ku wa 08/07/2016 rigenga imicungire y’umutungo w’abashyingiranywe, impano n’izungura2. Kuba basaba ko bagabana, umwe agafata umuryango umwe undi agafata undi cyangwa uyikeneye agasubiza mugenzi ½ cy’agaciro kayo, rusanga ibyo babikora ku bushake bwabo bitabaye ngombwa ko urubanza rurangizwa ku ngufu za Leta hifashishijwe umuhesha w’inkiko nkuko biteganywa n’ingingo ya 247 y’itegeko N° 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza
z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi3. Urubanza rw’Ubutane rusesa uburyo bw’imicungire y’ivangamutungo y’abashyingiranywe, bakagabana mu buryo bungana imitungo yabo cyangwa mu bundi buryo bumvikanyeho. [19] Urukiko rurasanga kandi Munyandinda Charles na Mukamurenzi Fausta bombi baravugiye mu rukiko ko nta mwenda bafitiye Banki iyo ariyo yose ndetse ko barangije no kwishyura umwenda bari barafashe mu Mwarimu SACCO nkuko bigaragazwa n’icyemezo cyo kutabamo umwenda, cyatanzwe n’Umwarimu SACCO kuwa 14/12/2021. [20] Urukiko rurasanga ababuranyi bombi bavuga kandi ko hari inzu bagurishije iri mu kibanza UPI 2/07/08/04/449, kuko kirimo inzu 2, bakaba baragurishije inzu isakaje amategura, igurwa na Muhirwa Shukulu na Ahobantegeye Valentine, bishyurwa amafaranga 6,300,000 andi 200,000 bakazayishyurwa bamaze gukora mutation. Muri ayo mafaranga, hari 5,502,000 frw bishyuwe na Ahobantegeye Valentine ayanyujije kuri konti 56499 ya Mukamurenzi Fausta, ari nayo yavuyemo ubwishyu bw’umwenda bari bari bafitiye Umwarimu SACCO ungana na 4,412,929. Ayasigaye akaba ari 925,724frw hiyongereyeho 50,078 Fausta yishyuyeUmwarimu Sacco yamugurije ku giti cye na 10,000 FRW asigaye kuri konti nkuko bigaragazwa na historique ya Banki, yose hamwe akaba 985,802 FRW, ayo mafaranga bakaba bagomba kuyagabana ku buryo bungana nkuko babyemeranywaho, buri wese agatwara 492,901
FRW. [21] Urukiko rurasanga ababuranyi bemeranywa ko ibikoresho byari mu nzu yabo bigizwe n’intebe zo muri salon, matelas 3 n’amashuka, Gaz ebyiri, ibikoresho byo mu kabati byose hamwe n’ibyo mu gikoni; Mixel itunganya umutobe w’imbuto n’imboga, amarido 12, radio n’amafaranga 1.210.000 nkuko bigaragara mu gika cya 11 cy’urubanza rwajuririwe ndetse 2 Iyo uburyo bw’ivangamutungo rusange busheshwe ku mpamvu z’ubutane cyangwa guhindura uburyo bw’imicungire y’umutungo, abari barashyingiranywe kuvanga umutungo bagabana ku buryo bungana cyangwa mu bundi buryo bumvikanye imitungo n’imyenda. 3 Mu gihe cy’iminsi mirongo itatu (30) kuva urubanza rubaye itegeko cyangwa hasohotse indi nyandikompesha, uwatsinzwe yegera uwamutsinze amumenyesha uburyo yifuza gushyira mu bikorwa ibyo icyo cyemezo cy’urukiko cyangwa indi nyandikompesha bitegeka kugira ngo babyumvikaneho.
Page 6
n’inyandiko yo kuwa 11/11/2020 yakozwe n’Ubuyobozi bw’umudugudu wa Biti bizahererezwa kuwahawe abana. [22] Kuba Munyandinda Charles avuga ko amafaranga 6,300,000 bishyuwe bagurisha inzu, havuyemo 5,502,000 frw yanyujijwe kuri konti 56499 ya Mukamurenzi Fausta, ikinyuranyo cyayo ngo akaba yaracyishyuwe na Ahobantegeye Valentine mu ntoki, akaba asaba ko ayo mafaranga 1.702.000 nayo bayagabana, rurasanga ibyo avuga atarabashije kubigaragariza ibimenyetso cyane ko hari amasezerano y’ubugure yo kuwa 13/12/2021 na 14/12/2021 bombi bashyizeho umukono ko bishyuwe amafaranga 6,300,000 na Muhirwa Shukulu na Ahobantegeye Valentine, andi 200,000 FRW asigaye bakazayahabwa barangije gukora mutation, akaba atagartagaza icyo ashingiraho yemeza ko ayo mafaranga yakiriwe na Mukamurenzi Fausta mu ntoki batari kumwe. C. Kumenya uwarera abana [23] Munyandinda Charles n’umwunganizi we Me Hakizimana Albert bavuga ko Urukiko Rwisumbuye ntacyo rwavuze kuwarera abana kandi rwatanze ubutane. Munyandinda akavuga ko abana be abana nabo kenshi ko abahawe yabarera hanyuma nyina akazajya amufasha uko abishoboye. Umwunganizi we yongeraho ko urukiko rwareba aho inyungu z’abana ziri, kuko muri iki gihe Munyandinda nta kazi afite, ariyo mpamvu yasabaga ko ariwe wagahabwa kurera abana, ariko na nyina baba bamukeneye baracyari bato. [24] Mukamurenzi Fausta avuga ko amaze imyaka 4 abana nabo, kuko nta kintu se
yigeze amufashaho mu kubarera kandi bakibana nabwo yatahaga saa sita zijoro, agasanga ariwe ukwiye kubarera kuko ariwe usanzwe ubafite kandi bakaba bakiri bato, se akazajya abasura uko abishoboye, akanatanga 20.000frw y’indezo buri kwezi kuri buri mwana. Akomeza avuga ko muri iyi minsi Munyandinda Charles adafite akazi, ku mafaranga akomoka ku mitungo bazagabana yagenera abana 40% yo kumufasha kubarera. [25] Munyandinda Charles avuga ko abana ari abe kandi ko abafasha uko abishoboye, agasanga ayo mafaranga 40,000 y’indezo ku bana bombi atayabona kuko amaze imyaka 3 nta kazi afite, ariko ko ku mafaranga akomoka ku mitungo bazagabana yatanga 5% y’indezo. Me Hakizimana Albert avuga ko ayo 5% yayakatwa agashyirwa kuri compte izigamirwa abana kuko asanzwe yubahiriza inshingano. Uko urukiko rubibona [26] Ingingo ya 243 igika cya 2 y’Itegeko No 32/2016 ryo kuwa 28/08/2016 rigenga abantu n’umuryango, iteganya ko ″Urukiko rubyibwirije cyangwa rubisabwe n’umwe mu basaba ubutane cyangwa n’undi muntu wese ubifitemo inyungu, rushobora gutegeka ko umwana ahabwa umubyeyi utatsinze urubanza cyangwa se undi muntu wese, rushingiye ku byagirira abana akamaro . Ingingo ya 244 y’iryo tegeko igateganya ko ″Hatitawe k’uwashinzwe kurera ‶ abana, ababyeyi babo bafite uburenganzira bwo kugenzura uko abana bafashwe n’uko barerwa. Bagomba kandi gutanga indezo hakurikijwe ubushobozi babifitiye .‶ [27] Muri dosiye hari ibimenyetso bigaragaza ko Mukamurenzi Fausta yabayaranye na Munyandinda Charles abana babiri aribo Irakoze Ange Sabine wavutse tariki ya 05/01/2014 na
Page 7
Mucyo Prince Louis Valentin wavutse kuya 14/02/2012, abo bana bakaba bakiri bato kandi bakaba babana na nyina kuva mu mwaka wa 2019 na se akaba yarakomeje kubafasha uko ashoboye nkuko se ababyivugira. [28] Urukiko rurasanga itegeko riteganya ko iyo ubutane butanzwe bigira n’inkurikizi ku bana. Mu iburanisha ry’urubanza RCA 00002/2021/TGI/MHG ryo kuwa 18/03/2021, ababuranyi bagize icyo bavuga ku bana, uwabarera n’indezo yatangwa, ariko mu cyemezo urukiko rwafashe ntacyo rwavuze kubana, cyane ko bakiri na bato na nyina ubarera asaba ko Munyandinda yakwibutswa ishingano ze nk’umubyeyi ku bana babyaranye atanga indezo ariko nta cyemezo urukiko rwabifasheho. [29] Mu iburanisha ryo kuwa 23/02/2022, ababuranyi bavugiye mu Rukiko ko abana barerwa na nyina Mukamurenzi Fausta kuko ariwe ubafite, Munyandinda Charles nawe akivugira ko hashize imyaka itatu nta kazi afite, Umwunganizi we nawe akavuga ko Urukiko rwareba aho inyungu z’abana ziri, muri iki gihe Munyandinda nta kazi afite, ariyo mpamvu yasabaga ko ariwe wagahabwa kurera abana, ariko na nyina baba bamukeneye baracyari bato. Bityo rero yaba imvugo ya Munyandinda Charles n’umwunganizi we ziganisha ko abana bakomeza kurerwa na nyina kuko ari bato kandi akaba ariwe ubafite, unafite n’akazi, ibyo bigahura n’ibyo Mukamurenzi Fausta yifuza. Urukiko rurasanga mu nyungu z’abana Irakoze Ange Sabine na Mucyo Prince Louis Valentin bagomba
gukomeza kurerwa na nyina kuko ariwe ufite akazi. [30] Urukiko rurasanga se w’abana ariwe Munyandinda Charles yemera ko ku mitungo azagabana na Mukamurenzi Fausta azatanga 5% kuko atabasha kubona indezo ya buri kwezi y’amafaranga 40,000 bitewe n’uko nta kazi afite naho Fausta we akavuga ko yatanga 40%. Nk’uko ababuranyi babyivugira, Munyandinda Charles agomba gutanga indezo ya 10% ikomoka ku mitungo azagabana na Mukamurenzi Fausta igizwe n’amafaranga 985,802 n’inzu iri mu kibanza UPI 2/07/08/04/449, iri mu mudugudu wa Biti, akagari ka Remera, umurenge wa Nyamabuye, akarere ka Muhanga, ayo akaba ariyo agenwe mu bushishozi bw’Urukiko kuko 5% yemera akabije kuba make na 40% yifuzwa na Fausta akabije kuba menshi, byongeye kandi itegeko rikaba riteganya ko ibyemezo urukiko rufata ku bana bihora ari agateganyo, rushobora buri gihe kubikuraho bisabwe n’ubifitemo inyungu mu buryo bw’ikirego gitanzwe n’umuburanyi umwe4. Ayo mafaranga azanyuzwa kuri konti izafungurizwa abana. III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [31] Rwemeje ko ubujurire bwatanzwe na Munyandinda Charles bufite ishingiro kuri bimwe. [32] Rwemeje ko imikirize y’urubanza RCA 00002/2021/TGI/MHG rwaciwe n’Urukiko Rwisumbuye rwa Muhanga kuwa 23/04/2021, rukemeza ko Mukamurenzi Fausta na Munyandinda Charles batandukanye, bakagabana umutungo wabo UPI 2/07/08/04/449 ku buryo bungana no gufatanya kwishyura umwenda w’amafaranga 6.900.000 ihindutse kuri bimwe. [33] Rwemeje ubutane hagati ya Mukamurenzi Fausta na Munyandinda Charles, amasezerano y’ubushyingiranwe bagiranye kuwa 27/5/2011 asheshwe. 4Ingingo ya 243 igika cya 5 y’Itegeko no 32/2016 ryo kuwa 28/08/2016 rigenga abantu n’umuryango
Page 8
[34] Rwemeje umwenda Mukamurenzi Fausta na Munyandinda Charles bari bafitiye Umwarimu SACCO bamaze kuwishyura. [35] Rutegetse ko umutungo w’inzu iri mu kibanza UPI 2/07/08/04/449, iri mu mudugudu wa Biti, akagari ka Remera, umurenge wa Nyamabuye, akarere ka Muhanga ya Mukamurenzi Fausta na Munyandinda Charles igurishwa bakagabana ku buryo bungana amafaranga y’ikiguzi cyayo, bakanagabana amafaranga 985,802 FRW, buri wese agatwara 492,901 FRW. [36] Rutegetse ko abana Irakoze Ange Sabine na Mucyo Prince Louis Valentin bakomeza kurerwa na nyina Mukamurenzi Fausta, se Munyandinda Charles agatanga indezo ya 10% ikomoka ku mitungo bazagabana igizwe n’amafaranga 985,802 n’inzu iri mu kibanza UPI 2/07/08/04/449 no gukomeza kubafasha uko abishoboye kandi akazajya abasura n’abana nabo bagahabwa uburenganzira bwo kumusura. [37] Rutegetse ko imikirize y’uru rubanza imenyeshwa umwanditsi w’irangamimerere nk’uko biteganywa mu ngingo ya 239 y’Itegeko N° 32/2016 ryo ku wa 28/08/2016 rigenga abantu n’umuryango. [38] Rutegetse ko amafaranga y’amagarama Munyandinda Charles yatanze ajurira ahwanye n’ibyakozwe muri uru rubanza.
Case-aware research
Ask AI about this case
The judgment and available research above are public. New questions open in a separate private conversation grounded in this case.