UBUSHINJACYAHA v. MUSHIMIYIMANA
Withdrawal of a criminal appeal must be made personally and expressly by the appellant before the court; counsel's written withdrawal is legally insufficient. Since the appellant failed to attend the hearing after lawful summons and showed no valid reason, the appeal is dismissed.
Source-derived case information.
- Citation
- RPAA 00402/2025/CA
- Parties
- Prosecution: Ubushinjacyaha; Defendant: Mushimiyimana Jean Paul
- Court
- Court of Appeal
- Jurisdiction
- Rwanda
- Judgment Date
- 22 May 2025
- Case Number
- RPAA 00402/2025/CA
- Procedural Posture
- Criminal Appeal / Court of Appeal Judgment
- Outcome
- appeal dismissed
- Legal Topics
- Withdrawal of Appeal, Authority of Counsel, Failure to Attend Hearing
- Source Language
- rw
Source-derived case record
Summary, issues, holding and outcome
More case intelligence is available
Unlock the full research layer for this judgment.
Parties
Ubushinjacyaha
Prosecution
Mushimiyimana Jean Paul
Defendant
Procedural Posture
Criminal Appeal / Court of Appeal Judgment
Legal Issues
- 1 Whether counsel can withdraw a criminal appeal on behalf of the appellant
- 2 Whether the appeal should be dismissed due to the appellant's failure to attend
Ratio Decidendi
Withdrawal of a criminal appeal must be made personally and expressly by the appellant before the court; counsel's written withdrawal is legally insufficient. Since the appellant failed to attend the hearing after lawful summons and showed no valid reason, the appeal is dismissed.
Court Disposition
appeal dismissed
Orders
- Appeal of Mushimiyimana Jean Paul is dismissed.
- Mushimiyimana Jean Paul is exempted from court fees due to being in custody.
Full Case Text
Judgment text and source record
23 paragraphs
# UBUSHINJACYAHA v. MUSHIMIYIMANA
- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2025-05-22 - Case/document no.: RPAA 00402/2025/CA - Collection: Court of Appeal
## Text
## Page 1
UBUSHINJACYAHA v. MUSHIMIYIMANA [Rwanda URUKIKO RW’UBUJURIRE – RPAA 00402/2025/CA (Tugireyezu, P.J.) 22 Gicurasi 2025] Amategeko agenga imanza z’inshinjabyaha – Kureka ikirego cy’ikurikiranacyaha – Kureka ikirego cy’ubujurire cy’ikurikiranacyaha bikorwa n’uregwa wajuriye wenyine ubwe atari umuhagarariye kuko we ubwe abikora byeruye ndetse akanabyibwirira urukiko mu gihe cy’iburanisha ry’urubanza. Incamake y’ikibazo: Mushimiyimana Jean Paul yakurikiranyweho n’ubushinjacyaha icyaha cyo gusambanya umwana ufite imyaka 11, bumuregera Urukiko rwisumbuye rwa Muhanga busaba ko ahamwa n’icyaha agahanishwa igihano cy’igifungo cya burundu. Urwo Rukiko rwaciye urubanza rwemeza ko Mushimiyimana ahamwa n’icyaha, rumuhanisha igihano cy’ifungo cy’imyaka 25. Mushimiyimana yajuriririye mu Rukiko Rukuru, Urugereko rwa Nyanza avuga ko yahamijwe icyaha atakoze, ko kuba yaremeye icyaha mu Bugenzacyaha byatewe n’uko yakubiswe yemezwa n’inkoni n’agahato. Yavuze kandi ko yari afitanye ibibazo n’ababyeyi b’uwo mwana bishingiye ku mafaranga y’amazi aribyo byatumye bamurega icyaha atakoze. Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Nyanza rwaciye urubanza rwemeza ko ahamwa n’icyaha, rumugabanyiriza igihano rumuhanisha igifungo cy’imyaka 15 rushingiye kukuba ari ubwa mbere akoze akurikiranywe mu butabera, no kuba nta ngaruka icyaha yakoze cyagize ku mwana wagikorewe. Mushimiyimana yajuririye mu Rukiko rw’Ubujurire ariko ku munsi w’iburanisha Mushimiyimana ntiyitaba ahubwo Avocat we witwa Me Yamuragiye Felicien yandika muri IECMS avuka ko aretse ikirego. Ku rundi ruhande Ubushinjacyaha bwari bwitabye, ndetse buvuga ko kureka ikirego ari uburenganzira bw’umuburanyi nkuko biteganywa n’ingingo ya 189, igika cya 1, y’itegeko rigenga imiburanishirize y’imanza nshinjabyaha, ko rero Urukiko rwashingira kuri iyo ngingo rukemeza ko aretse ikirego. Avuga kandi kandi ko nubwo kureka ikirego byanditswe na Avocat mu izina ry’umuclient we, ibyo bitagira icyo byangiza kuko ingingo ya 180, igika cya 2 y’Itegeko Nº 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha iteganya ko uretse Ubushinjacyaha, Ubujurire bw’abavugwa mu gika cya mbere cy’iyi ngingo bushobora gutangwa n’ababunganira cyangwa ababahagariye bemewe n’amategeko, ko ku bw’ibyo nta n’icyabuza ko Avoka yanakwandika areka n’ikirego mu izina rye kandi bikakirwa (mutatis mutandis). Asoza avuga ko mu gihe Urukiko rwasanga kureka ikirego bitemewe, ubujurire bwe bwasibwa hashingiwe ku kuba atitabye Urukiko ntanagaragaze impamvu atitabye kandi yarahamagajwe mu buryo bukurikije amategeko. Incamake y’icyemezo: 1. Mu manza z’inshinjabyaha ibirebana n’ubujurire ku kirego cy’indishyi gishobora kurekwa n’abantu batandukanye barimo uregwa, uwishyuzwa indishyi, uregera indishyi n’uwagobotse mu rubanz; naho byagera ku bujurire bw’ikirego cy’ikurikiranacyaha bikaba umwihariko kuko kureka ikirego cy’ubujurire cy’ikurikiranacyaha bikorwa n’uregwa wajuriye
## Page 2
wenyine ubwe atari umuhagarariye kuko we ubwe abikora byeruye ndetse akanabyibwirira urukiko mu gihe cy’iburanisha ry’urubanza. Rwategetse ko ubujurire busibwa. Amategeko yashingiweho: Itegeko Nº 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha, Ingingo ya 189, igika cya 2. Nta manza zifashishijwe Inyandiko z’abanga zifashishijwe: M. FRANCHIMONT et Ann Jacobs. Adrien Masset, Manuel de Procédure Pénale, 2è édition Larcier 2006, p.928.
Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA [1] Ku wa 08/11/2021, saa kumi n’ebyiri z’umugoroba, ubwo umwana w’imyaka cumi n’umwe (11 ans) wahawe izina rya G.C ku bw’impamvu z’umutekano we, yavuye kuvoma nyina amurebye asanga afite 1000 Frw amubaza aho yayakuye, umwana amusobanurira ko igihe yari mu nzira agiye kuvoma, Mushimiyimana Jean Paul yamuhamagaye ngo aze amuhe amazi, maze amwinjiza mu gipangu, amugejejemo atangira kumukinisha amukorakora kugeza ubwo amusambanyije, ko yagerageje kuvuza induru, amufata umunwa, arangije ajya mu nzu azana amafaranga igihumbi (1000 Frw) kugira ngo atazabivuga, arakimuha, anamubwira ko azamuha andi ibindi bihumbi bine (4000 Frw) ku wa gatandatu. Nyina yahise ajya gutanga ikirego kuri RIB, nyuma Mushimiyimana Jean Paul yarafashwe ashyikirizwa Ubugenzacyaha kugira ngo bukore iperereza. [2] Iperereza rirangiye, Ubushinjacyaha bwatanze ikirego mu Rukiko Rwisumbuye rwa Muhanga bukurikiranyeho Mushimiyimana Jean Paul icyaha cyo gusambanya umwana, busaba ko ahamwa n’icyo cyaha, agahanishwa igifungo cya burundu. [3] Mushimiyimana Jean Paul yaburanye avuga ko atemera icyaha akurikiranweho, ko atigeze asambanya uwo mwana ahubwo ari akagambane k’ababyeyi b’uwo mwana kuko asanzwe afite ibyo apfa nabo. [4] Mu rubanza RP 01299/2021/TGI/MHG rwaciwe ku wa 24/09/2021, Urukiko Rwisumbuye rwa Muhanga rwasanze hari ibimenyetso byemeza ko uregwa yakoze icyaha, birimo : - Kuba Mushimiyimana Jean Paul yaremeye icyaha mu Bugenzacyaha akanasobanura uburyo yagikozemo ; - Imvugo z’umwana amushinja ;
## Page 3
- Imvugo za nyina w’umwana wagaragaje icyatumye bimenyekana ko umwana yasambanyijwe ; - Ikarita y’ubwishingizi bw’ubuzima y’umwana igaragaza ko yavutse mu mwaka wa 2009, akaba yarasambanyijwe afite imyaka cumi n’umwe (11 ans). Urukiko rushingiye kuri ibyo bimenyetso, rwemeje ko Mushimiyimana Jean Paul ahamwa n’icyaha cyo gusambanya umwana, ariko rushingiye ku kuba aribwo bwa mbere akurikiranweho icyaha mu nzego z’ubutabera, rumugabanyiriza igihano rumuhanisha igifungo cy’imyaka makumyabiri n’itanu (25). [5] Mushimiyimana Jean Paul ntiyishimiye imikirize y’urubanza, ajuririra mu Rukiko Rukuru, Urugereko rwa Nyanza avuga ko yahamijwe icyaha atakoze, ko kuba yaremeye icyaha mu Bugenzacyaha byatewe n’uko yakubiswe yemezwa n’inkoni n’agahato. Yavuze kandi ko yari afitanye ibibazo n’ababyeyi b’uwo mwana bishingiye ku mafaranga y’amazi aribyo byatumye bamurega icyaha atakoze, kuko uwo munsi uwo mwana atahageze, ku bw’ibyo, asaba urukiko gusuzuma ibimenyetso byose no kumurenganura. Naho Me Yamuragiye Felicien wunganira Mushimiyimana Jean Paul avuga ko icyo banenga ari uko urukiko rwashingiye ku mvugo ya nyina w’umwana n’iy’umwana gusa, ibyo bikaba bigaragaza ko nta kimenyetso gihari, kuko muganga wasuzumwe umwana hari ibyo yagaragaje, ikindi ni uko ikariso y’uwo mwana yafatiriwe kuko bavugaga ko yayisohoreyeho bituma basaba ko hakorwa ADN ariko ntiyakorwa, ko rero nta kimenyetso gihari gihamya Mushimiyimana Jean Paul icyaha, asaba ko agirwa umwere. [6] Uhagarariye Ubushinjacyaha yaburanye avuga ko Urukiko Rwisumbuye rwa Muhanga rwashingiye ku bimenyetso simusiga ubushinjacyaha bwari bwatanze kandi ko umwana amaze gusambanywa yabibwiye nyina, akaba nta shema yari atewe no kuvuga ko umwana we yasambanyijwe bitabayeho; ko kandi Mushimiyimana Jean Paul mu Bugenzacyaha yemeye icyaha. Naho ibyo Mushimiyimana Jean Paul avuga ko yakubiswe, nta bimenyetso abitangira. Yakomeje avuga ko niba Mushimiyimana Jean Paul avuga ko ADN itaraza, ubushinjacyaha busanga nta tegeko rivuga ko habonetse ikimenyetso cy’umuhanga ibindi byose biba bitaye agaciro, muyandi magambo ntabwo icyo kimenyetso ari simusiga; bityo, kuba yaremeye icyaha mu Bugenzacyaha nta gahato ashyizweho, hakiyongeraho buriya buhamya urukiko rwabisuzuma maze rukagumishaho imikirize y’urubanza rwaciwe ku rwego rwa mbere. [7] Mu rubanza RPA 00989/2021/HC/NYZ rwaciwe ku wa 28/03/2025, Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Nyanza rwasanze imvugo ya Mushimiyimana Jean Paul yavugiye mu Bugenzacyaha ifite ishingiro kandi imuhamya icyaha, kuko nta kimenyetso na kimwe yatanze cyerekana ko yashyizweho igitutu kugira ngo yemere ibyo atakoze ndetse ko iyo mvugo ye ishyigikiwe n’imvugo y’umwana G.C n’ubuhamya bwa Nyiranzeyimana Charlotte nyina w’uwo mwana. Ariko rushingiye ku kuba Mushimiyimana Jean Paul ari ubwa mbere yari akurikiranyweho icyaha ku buryo buzwi no kuba raporo ya muganga igaragaza ko nta kibazo umwana wasambanyijwe yagize, bivuze ko nta ngaruka icyaha cyateje dore ko Mushimiyimana Jean Paul nawe yasobanuye ko yasambanyirije G.C inyuma y’ikariso; rwamugabanyirije igihano, rumuhanisha igifungo cy’imyaka cumi n’itanu (15). [8] Mushimiyimana Jean Paul ntiyishimiye imikirize y’urubanza, ajuririra mu Rukiko rw’Ubujurire, urubanza ruhabwa RPAA 00402/2025/CA, iburanishwa rishyirwa ku wa 08/05/2025. Kuri uwo munsi, Urukiko ruhamaye urubanza rusanga, Ubushinjacyaha bwitabye
## Page 4
buhagarariwe na Mbaragijimana Desire, Umushinjacyaha ku rwego rw’Igihugu naho Mushimiyimana Jean Paul atitabye ariko muri system ya IECMS hagaragaramo ibaruwa ya Me Yamuragije Felicien yise “gusaba guhamagarwa” avuga ko yagiye kuri Gereza ya Muhanga agira ngo bategure urubanza n'uwo yunganira ariwe Mushimiyimana Jean Paul ariko agezeyo asanga atarahamagajwe ndetse atari ku rutonde rw'abo Gereza izajyana kuburana kandi nyamara muri system ya IECMS bigaragara ko yagombye kuburana ku wa 08 Gicurasi 2025, asaba ko yahabwa indi tariki yo kuburana ariko akanamenyeshwa ihamagara kuri Gereza kugira ngo iki kibazo kitazongera kubaho ubutaha, maze urubanza rwimurirwa ku wa 19/05/2025 kugira ngo uregwa yongere guhamagazwa. [9] Uwo munsi ugeze, Urukiko ruhamaye urubanza rusanga, Ubushinjacyaha bwitabye buhagarariwe na Mbaragijimana Desire, Umushinjacyaha ku rwego rw’Igihugu naho Mushimiyimana Jean Paul atitabye kandi yarahamagawe mu buryo bukurikije amategeko ariko muri system ya IECMS hagaragaramo ibaruwa ya Me Yamuragije Felicien yise “Kureka ikirego” avuga ko yagiye kuri Gereza kugira ngo bavugane kuri raporo ya Rwanda Forensic Laboratory (RFL), ariko ko nyuma yo kubona iyo raporo Mushimiyimana Jean Paul yamusabye kwandikira urukiko arumenyesha ko aretse ikirego cy’ubujurire yari yatanze ndetse ko nawe atazitabira iburansha kuko n’uwo yunganira atazaryitabira. [10] Uhagarariye Ubushinjacyaha avuga ko kureka ikirego cy’umuburanyi ari uburenganzira bwe nk’uko biteganywa n’ingingo ya 189, igika cya 1, y’itegeko rigenga imiburanishirize y’imanza nshinjabyaha, ko rero Urukiko rwashingira kuri iyo ngingo rukemeza ko aretse ikirego. Avuga kandi ko n’ubwo mu manza nshinjabyaha, by’umwihariko ku byaha bikomeye, uregwa yunganirwa aho guhagararirwa, uhagarariye Ubushinjacyaha asobanura ko kuba avoka ariwe wanditse mu izina rya Mushimiyimana Jean Paul ajurira nk’uko abyemerewe n’ingingo ya 180, igika cya 2 y’Itegeko Nº 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha iteganya ko uretse Ubushinjacyaha, Ubujurire bw’abavugwa mu gika cya mbere cy’iyi ngingo bushobora gutangwa n’ababunganira cyangwa ababahagariye bemewe n’amategeko, ko ku bw’ibyo nta n’icyabuza ko Avoka yanakwandika areka n’ikirego mu izina rye kandi bikakirwa (mutatis mutandis). [11] Uhagarariye Ubushinjacyaha asobanura ko ashingiye ku ibaruwa ya Me Yamuragije Felicien yise “Kureka ikirego” bigaragara ko impamvu atitabye Mushimiyimana Jean Paul ari nk’aho atagifite inyungu muri uru rubanza kuko baretse ikirego, ko rero urukiko rusanze kureka ikirego bitemewe, ubujurire bwe bwasibwa hashingiwe ku kuba atitabye urukiko ntanagaragaze impamvu atitabye kandi yarahamagajwe mu buryo bukurikije amategeko nk’uko biteganywa n’ingingo ya 189, igika cya 3, y’itegeko rigenga imiburanishirize y’imanza nshinjabyaha. [12] Urukiko ruhereye ku bivugwa n’ababuranyi, rurasanga ibibazo bikwiye gusuzumwa muri uru rubanza ari: Kumenya niba mu manza nshinjabyaha Avoka afite ububasha bwo kureka ikirego mu izina ry’uregwa yunganira; Kumenya niba ubujurire bwa Mushimiyimana Jean Paul bwasibwa kuko atitabye.
## Page 5
II. IKIBAZO KIRI MU RUBANZA N’ISESENGURA RYACYO
Kumenya niba mu manza nshinjabyaha Avoka afite ububasha bwo kureka ikirego mu izina ry’uregwa yunganira [13] Ku wa 17/05/2019, Me Yamuragije Felicien yashyize muri system ya IECMS ibaruwa yanditse yise “Kureka ikirego” avuga ko yagiye kuri Gereza kugira ngo avugane na Mushimiyimana Jean Paul yunganira kuri raporo ya Rwanda Forensic Laboratory (RFL), maze nyuma yo kubona iyo raporo Mushimiyimana Jean Paul amusaba kwandikira urukiko arumenyesha ko aretse ikirego cy’ubujurire yari yatanze ndetse ko nawe atazitabira iburansha kuko n’uwo yunganira atazaryitabira. [14] Uhagarariye Ubushinjacyaha avuga ko kureka ikirego cy’umuburanyi ari uburenganzira bwe nk’uko biteganywa n’ingingo ya 189, igika cya 1, y’itegeko rigenga imiburanishirize y’imanza nshinjabyaha, ko rero Urukiko rwashingira kuri iyo ngingo rukemeza ko aretse ikirego. [15] Ku birebana no kuba mu manza nshinjabyaha, by’umwihariko ku byaha bikomeye, uregwa yunganirwa aho guhagararirwa, uhagarariye Ubushinjacyaha asobanura ko kuba avoka ariwe wanditse mu izina rya Mushimiyimana Jean Paul ajurira nk’uko abyemerewe n’ingingo ya 180, igika cya 2 y’Itegeko Nº 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha iteganya ko uretse Ubushinjacyaha, ubujurire bw’abavugwa mu gika cya mbere cy’iyi ngingo bushobora gutangwa n’ababunganira cyangwa ababahagarariye bemewe n’amategeko, ko nta n’icyabuza ko Avoka yanakwandika areka n’ikirego mu izina rye kandi bikakirwa (mutatis mutandis). UKO URUKIKO RUBIBONA [16] Impaka kuri iyi ngingo zishingiye ku kumenya niba mu manza nshinjabyaha avoka afite ububasha bwo kureka ikirego mu izina no mu mwanya by’uwo yunganira maze urukiko rukabyakira. [17] Ingingo ya 189, igika cya 2, y’Itegeko Nº 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha iteganya ko “uwajuriye nawe ashobora kureka ikirego cye cy’ubujurire aho urubanza rwaba rugeze hose rupfa gusa kuba rutarapfundikirwa burundu”. [18] Abahanga mu mategeko barimo Michel FRANCHIMONT na bagenzi be bavuga ko uregwa, uwishyuzwa indishyi, uregera indishyi n’uwagobotse mu rubanza bashobora kureka ubujurire bw’ikirego kiregera indishyi, ariko ko mu manza nshinjabyaha uregwa wenyine ari we ushobora kureka ikirego cye cy’ubujurire. Ko uko byagenda kose, kureka ubujurire bigomba kuba byeruye nta gukekeranya, gusa nta buryo bwihariye bikorwamo. Uwajuriye agomba kubyemeza yitabye urukiko, urukiko narwo rukabyemera1.
1 ” Le prévenu, le civilement responsable, la partie civile et la partie intervenante peuvent certainement se desister de leur appel sur l’action civile. Seul le prévenu peut se désister de son appel sur l’action publique. Dans l’un et l’autre cas, le désistement doit être exprѐs et ne peut se présumer, mais aucune forme spéciale
## Page 6
[19] Ingingo y’itegeko yavuzwe haruguru n’ibivugwa n’abahanga mu mategeko, byumvikanisha ko mu manza z’inshinjabyaha ibirebana n’ubujurire ku kirego cy’indishyi gishobora kurekwa n’abantu batandukanye barimo uregwa, uwishyuzwa indishyi, uregera indishyi n’uwagobotse mu rubanza naho byagera ku bujurire bw’ikirego cy’ikurikiranacyaha bikaba umwihariko kuko uregwa wajuriye wenyine ariwe ufite ububasha bwo kureka icyo kirego mu bujurire, ko n’ubwo nta buryo bwihariye ukureka ikirego cy’ubujurire cy’ikurikiranacyaha bikorwamo, ariko ko uregwa wajuriye ushaka kureka ubujurire bwe abikora mu buryo bweruye, kandi akanabivuga mu gihe cy’iburanisha ry’urubanza aho rwaba rugeze hose mu gihe rutarapfundikirwa burundu. Bikaba byumvikana rero ko kureka ikirego cy’ubujurire cy’ikurikiranacyaha bikorwa n’uregwa wajuriye wenyine ubwe atari umuhagarariye kuko we ubwe abikora byeruye ndetse akanabyibwirira urukiko mu gihe cy’iburanisha ry’urubanza. [20] Ku birebana n’uru rubanza, Urukiko rw’Ubujurire rurasanga Me Yamuragije Felicien ariwe wanditse ibaruwa anayishyira muri system ya IECMS avuga ko uwo yunganira Mushimiyimana Jean Paul yamusabye kumenyesha urukiko ko aretse ikirego cy’ubujurire yari yararugejejeho. Uru Rukiko rurasanga rero nk’uko byasobanuwe mu gika kibanziriza iki, kureka ikirego cy’ubujurire kurikiranacyaha bikorwa n’uregwa wajuriye wenyine ubwe, aho kuba umwunganira kuko we ubwe abikora byeruye ndetse akanabyibwirira urukiko mu gihe cy’iburanisha ry’urubanza, bityo kuba byarakozwe na Avoka wunganira Mushimiyimana Jean Paul bikaba byarakozwe mu buryo bunyuranyije n’amategeko, bityo iyo baruwa yanditswe n’uwunganira uregwa ikaba itashingirwaho mu kwemeza ko Mushimiyimana jean Paul yaretse ikirego kuko atariwe wayanditse cyangwa se ngo abe yaraje kubyibwirira urukiko ubwo rwari rwamuhamagaje ngo aze kuburana. Ku bw’ibyo, hakaba ntaho urukiko rwahera rwemeza ko Mushimiyimana Jean Paul yaretse ikirego cy’ubujurire yari yarushyikirije kuko Avoka wanditse ibaruwa igaragaza ko yakiretse adafite ububasha bwo gusaba kureka ikirego mu izina no mu mwanya by’uwo yunganira ahubwo bufitwe n’uwajuriye wenyine. [21] Ku birebana n’ibyo Ubushinjacyaha buvuga ko kuba Avoka afite uburenganzira bwo gutanga ubujurire mu izina rw’uregwa bikemerwa, nta n’icyamubuza no kureka ikirego mu izina rye (mutatis mutandis), Urukiko rw’Ubujurire rurasanga nta shingiro bifite kuko mu gutanga ubujurire mu izina ry’uwo yunganira, icyo avoka akora ari ugukoresha uburenganzira bw’uregwa (exercer un droit) kandi Umushingamategeko akaba yaragaragaje mu buryo bweruye ko Avoka abifitiye uburenganzira nk’uko biteganywa n’ingingo ya 180, igika cya 2 y’Itegeko Nº 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha iteganya ko uretse Ubushinjacyaha, ubujurire bw’abavugwa mu gika cya mbere cy’iyi ngingo bushobora gutangwa n’ababunganira cyangwa ababahagariye bemewe n’amategeko, bikaba rero binyuranye no kureka ubujurire kubera ko ho ari ukwikuraho uburenganiza (renoncer à un droit), bityo akaba ari nayo mpamvu Umushinagamtegeko yateganyije ko bigomba gukorwa na nyir’ubwite kandi akabivugira mu Rukiko aho kuba Avoka umwunganira nk’uko byasobanuwe haruguru.
n’est requise. Il doit être confirmé par l’appelant lors de sa comparution et décrété par la jurisdiction, (…)”, M. FRANCHIMONT et Ann Jacobs. Adrien Masset, Manuel de Procédure Pénale, 2è édition Larcier 2006, p.928.
## Page 7
Kumenya niba ubujurire bwa Mushimiyimana Jean Paul bwasibwa kuko atitabye [22] Ku wa 19/05/2025, Urukiko rw’Ubujurire rwahamagaye urubanza RPAA 00402/2025/CA rusanga, Ubushinjacyaha bwitabye buhagarariwe na Mbaragijimana Desire, Umushinjacyaha ku rwego rw’Igihugu naho Mushimiyimana Jean Paul atitabye kandi yarahamagawe mu buryo bukurikije amategeko ariko muri system hagaragaramo ibaruwa ya Me Yamuragije Felicien yise “Kureka ikirego” avuga ko yagiye kuri Gereza kugira ngo bavugane kuri raporo ya Rwanda Forensic Laboratory (RFL), ariko ko nyuma yo kubona iyo raporo Mushimiyimana Jean Paul yamusabye kwandikira urukiko arumenyesha ko aretse ikirego cy’ubujurire yari yatanze ndetse ko nawe atazitabira iburanisha kuko n’uwo yunganira atazaryitabira. [23] Uhagarariye Ubushinjacyaha asobanura ko ashingiye ku ibaruwa ya Me Yamuragije Felicien yise “Kureka ikirego” bigaragara ko impamvu atitabye Mushimiyimana Jean Paul ari nkaho atagifite inyungu muri uru rubanza kuko baretse ikirego, ko rero ubujurire bwe bwasibwa hashingiwe ku biteganywa n’ingingo ya 189, igika cya 3, y’itegeko rigenga imiburanishirize y’imanza nshinjabyaha. UKO URUKIKO RUBIBONA [24] Ingingo ya 189, igika cya 3, y’Itegeko Nº 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha iteganya ko: “Ikirego cy’ubujurire gishobora gusibwa iyo uwajuriye atitabye urukiko nta mpamvu cyangwa se ikirego kimaze amezi atandatu (6) ataraza gusaba ko kiburanishwa nyuma yo kutitaba mu rubanza yahamagajwemo mu buryo bukurikije amategeko”. [25] Nk’uko byibukijwe haruguru, ku wa 08/05/2025, Mushimiyimana Jean Paul yagombaga kuburana mu Rukiko rw’Ubujurire urubanza RPAA 00402/2025/CA ariko uwo munsi ntiyitaba kuko Avoka we yari yagaragaje ko atahamagajwe, bituma urubanza rusubikwa rwimurirwa ku wa 19/05/2025 kugira ngo uregwa ahamagazwe. Uwo munsi ugeze nabwo Mushimiyimana Jean Paul ntiyitaba, ntiyanagaragaza impamvu atitabye kandi yarahamagajwe mu buryo bukurikije amategeko ahubwo Avoka umwunganira Me Yamuragije Felicien mu nyandiko yise “Kureka ikirego” avuga ko yagiye kuri Gereza kugira ngo bavugane kuri raporo ya Rwanda Forensic Laboratory (RFL), ariko ko nyuma yo kubona iyo raporo Mushimiyimana Jean Paul yamusabye kwandikira urukiko arumenyesha ko aretse ikirego cy’ubujurire yari yatanze ndetse ko nawe atazitabira iburansha kuko n’uwo yunganira atazaryitabira. [26] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga kuba Mushimiyimana Jean Paul yarahamagajwe mu buryo no mu nzira bikurikije amategeko ariko ntiyitabe kandi ntanagaragarize urukiko impamvu yamubujije kwitaba, byerekana ko nta nyungu agifite ku bujurire yari yakoze. Ibyo kuba nta nyungu agifite mu rubanza, urukiko ruranabishingira ku nyandiko yanditswe mbere y’iburanisha na Avoka umwunganira avuga ko uwo yunganira yamusabye kwandikira uru rukiko arumenyesha ko atazitabira iburanisha nyuma yo kubona raporo ya Rwanda Forensic Laboratory (RFL) kandi koko umunsi w’iburanisha wagera ntaryitabire, bivuze ko yabikoze nkana. Mu gihe rero urukiko rubona ko uregwa atagifite inyungu mu kwitaba urukiko ngo aburane ubujurire yarugejejeho, bikaba byumvikana ko nta n’impamvu yatuma urukiko rukomeza kugumana ubwo bujurire mu mibare y’imanza rugifite, bityo ahubwo ubwo bujurire bukaba bugomba gusibwa.
## Page 8
[27] Hashingiwe ku biteganywa n’ingingo ya 189, igika cya 3, y’Itegeko Nº 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha yavuzwe haruguru no kuba Mushimiyimana Jean Paul yarahamagajwe mu buryo no mu nzira bikurikije amategeko ariko ntiyitabe kandi ntanagaragarize urukiko impamvu yamubujije kwitaba, Urukiko rurasanga ubujurire bwa Mushimiyimana Jean Paul bugombwa gusibwa. III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [28] Rutegetse ko ubujurire bwa Mushimiyimana Jean Paul busibwa ; [29] Rutegetse ko Mushimiyimana Jean Paul asonewe amagarama y'urubanza kuko aburana afunze.