Download PDF

Rwanda Administrative

Supreme Court

NGABONZIZA NA MUGENZI WE v. MIRAVUMBA_109794_kn

On this page

Professional case brief

Research organized from the available case record

Source document

01

Holding and result

The Supreme Court held that the stay of execution did not prejudice the determination of the main suit, as the judge did not decide on entitlement to the land documents, and that the appeal lacked merit.

Court disposition

Appeal dismissed

Orders

  • Ngabonziza Bosco and Mugabo Semahore Jules to jointly pay court costs of 14,200 RWF, recoverable by forced execution if unpaid.

02

Material facts

Parties

Ngabonziza Bosco

Appellant Counsel: Me Karamira Jacques

Mugabo Semahore Jules

Appellant Counsel: Me Karamira Jacques

Miravumba Olivier

Respondent Counsel: Me Buzayire Angèle

Ikigo cy’igihugu gishinzwe umutungo kamere mu Rwanda (RNRA)

Interested Party Counsel: Me Rubango Epimaque

Amounts and remedies

  • Court Costs: RWF 14,200

03

Procedural history

  1. Posture

    Civil Appeal / Supreme Court Judgment

04

Questions and positions

Legal issues

Whether the stay of execution of judgment RAD 0084/12/HC/KIG should remain in force pending the determination of the main suit RAD 0092/13/KIG

Party arguments

Applicant
Ngabonziza and Mugabo argued that the judge's order staying execution prejudiced the main suit, that Miravumba failed to show irreparable harm, that there was no urgency, and that Miravumba had no legal interest in both plots.
Respondent
Miravumba argued that urgency was shown by the issuance of a writ of execution, that registration of the plots would cause him irreparable harm as he had documents and buildings on the land, and that the stay did not prejudice the main suit as the substantive case was pending.

05

Court’s reasoning

  1. 01

    Article 180(4) and Article 320 of Law nº 21/2012 of 14/06/2012 on civil, commercial, labor and administrative procedure

    A stay of execution may be granted if requested by a party and justified, but must not prejudice the determination of the main suit.

06

Ratio, limits and disposition

Ratio decidendi

The Supreme Court held that the stay of execution did not prejudice the determination of the main suit, as the judge did not decide on entitlement to the land documents, and that the appeal lacked merit.

Obiter and limits

  • The alleged irreparable harm to Miravumba was not the main basis for the stay; rather, the stay was appropriate to clarify entitlement to the land documents in the main suit.

Court disposition

Appeal dismissed

  • Ngabonziza Bosco and Mugabo Semahore Jules to jointly pay court costs of 14,200 RWF, recoverable by forced execution if unpaid.

Source and reliance status

Supreme Court · 10 January 2014

This page organises the available record for research. Confirm quotations, current status, and subsequent treatment against the official source before relying on the case.

Judgment reading view

Judgment text

The complete available source text.

Source document

Supreme Court

Administrative· 10 January 2014

RADA 0052/13/CS

NGABONZIZA NA MUGENZI WE v. MIRAVUMBA_109794_kn

- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2014-01-10 - Case/document no.: RADA 0052/13/CS - Collection: Supreme Court

Text

Page 1

NGABONZIZA NA MUGENZI WE v. MIRAVUMBA [Rwanda URUKIKO RW’IKIRENGA – RADA 0052/13/CS (Kaitesi R., P.J., Mukandamage na Rugabirwa, J.) 10 Mutarama 2014] Amategeko agenga imiburanishirize y’imanza z’ubutegetsi – Ikirego cyihutirwa – Guhagarika iragizwa ry’urubanza mu gihe urubanza rurutambamira rutaracibwa – Guhagarika irangizarubanza ntibibangamira icibwa ry’urubanza mu mizi mu gihe ntacyo umucamanza yavuze ku byerekeranye n’icibwa ry’urubanza mu mizi – Itegeko nº 21/2012 ryo kuwa 14/06/2012 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, ingingo ya 180 na 320. Incamake y’ikibazo: Ngabonziza Bosco na Mugabo Semahore Jules bareze Ikigo cy’igihugu gishinzwe umutungo kamere mu Rwanda (RNRA) mu Rukiko Rukuru basaba ko ikibanza no 11528 cyandikwa kuri Ngabonziza naho no 11508 kikandikwa kuri Mugabo Semahore. Urukiko rwategetse ko ibyo bibanza bibandikwaho. Miravumba yatambamiye urwo rubanza, ariko mu gihe urubanza rutambama rutaracibwa mu mizi, Miravumba atanga ikirego cyihutirwa kigamije guhagarika irangiza ry’urubanza RAD 0084/12/HC/KIG yatambamiye kuko nawe afite inyandiko z’ubutaka z’ibyo bibanza maze Urukiko rutegeka ko irangizwa ry’urwo rubanza rihagarara. Ngabonziza Bosco na Mugabo Semahore Jules bajuririye icyo cyemezo mu Rukiko rw’Ikirenga bavuga ko umucamanza yabangamiye icibwa ry’urubanza mu mizi, ngo kandi Miravumba icyo

asaba mu kirego cyihutirwa gihura neza n’icyo asaba mu kirego cy’iremezo ngo kandi nta bwihutire buhari kuko Miravumba yategereza igihe urubanza rwe ruzaburanishirizwa. Miravumba yiregura avuga ko ubwihutire bugaragazwa n’uko Ngabonziza na Mugabo bahawe kashe mpuruza ku rubanza rwatambamiwe, kandi rukaba rwarategetse RNRA kubaha inyandiko mpamo z’ubutaka ku buryo baramutse banditsweho ibyo bibanza byatera Miravumba igihombo kidasubirwaho. Incamake y’icyemezo: 1. Icyemezo cy’umucamanza ku kirego cyihutirwa, gitegeka ihagarikwa ry’irangizarubanza ku ihinduzamutungo utimukanwa mu gihe urubanza rurutambamira rutaracibwa, ntacyo kiba kibangamiye icibwa ry’urubanza mu mizi mu gihe nta n’icyo umucamanza yavuze k’ugomba guhabwa inyandiko mpamo z’ubutaka. Ubujurire nta shingiro bufite. Amagarama aherereye ku bajuriye. Amategeko yashingiweho: Itegeko nº 21/2012 ryo kuwa 14/06/2012 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, ingingo ya 180 n’iya 360. Nta manza zifashishijwe.

Page 2

Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA [1] Ngabonziza Bosco na Mugabo Semahore Jules bareze Ikigo gishinzwe umutungo kamere mu Rwanda (RNRA) mu Rukiko Rukuru, basaba ko ikibanza nº 11528 cyandikwa kuri Ngabonziza agahabwa n’impapuro zacyo, naho ikibanza nº 11508 kikandikwa kuri Mugabo Semahore Jules agahabwa n’impapuro zacyo, urwo rukiko, mu rubanza RAD 0084/12/HC/KIG, rutegeka ko bandikwaho ibyo bibanza. [2] Miravumba Olivier yatambamiye urwo rubanza mu Rukiko Rukuru, ikirego gihabwa nº RAD 0092/13/KIG, ariko mu gihe urubanza rutaracibwa mu mizi atanga ikirego kihutirwa nº RAD 0094/13/HC/KIG kigamije guhagarika irangiza ry’urubanza RAD 0084/12/HC/KIG, urukiko rusanga icyo kirego gifite ishingiro, rutegeka ko irangizwa ryarwo rihagarara kubera ko Miravumba nawe afite ibyangombwa by’icyo kibanza yahawe n’inzego zibifitiye ububasha, kandi ko harimo n’inyubako ze, kumuvanamo bikaba byamuteza igihombo. [3] Ngabonziza Bosco na Mugabo Semahore Jules bajuririye icyo cyemezo mu Rukiko rw’Ikirenga bavuga ko umucamnza yabangamiye icibwa ry’urubanza mu mizi, ko atagaragaje igihombo kidasubirwaho Miravumba yagira urubanza rubaye rurangijwe, ko nta bwihutire buhari ko kandi nta nyungu afite mu rubanza yatambamiye no mu kirego cyihutirwa. [4] Iburanisha ry’urubanza ryabaye mu ruhame tariki ya 31/12/2013, Ngabonziza Bosco na Mugabo Semahore Jules baburanirwa na Me Karamira Jacques, Ikigo gishinzwe umutungo kamere mu Rwanda (RNRA) gihagarariwe na Me Rubango Epimaque, intumwa ya Leta, naho Miravumba Olivier aburanirwa na Me Buzayire Angèle. II. IKIBAZO KIRI MU RUBANZA N’ISESENGURA

RYACYO Kumenya niba irangizwa ry’urubanza RAD 0084/12/HC/KIG rikwiye kuba rihagaze mu gihe urubaza RAD 0092/13/KIG rurutambamira rutaracibwa. [5] Me Karamira Jacques uburanira Ngabonziza Bosco na Mugabo Semahore Jules avuga ko urukiko rwemeje ko irangizwa ry’urubanza RAD 0084/12/HC/KIG rihagarara kubera ko ruramutse rushyizwe mu bikorwa byatera Miravumba igihombo kidasubirwaho, nyamara ntirwagaraza icyo gihombo, cyane cyane ko ikiburanwa ari ugushyira mu bikorwa ibyemezo by’inkiko, mu gihe Miravumba ariwe ufite ibyangombwa by’ubutaka budafite ikintu cyubatseho kandi butari ubwe. [6] Me Karamira Jacques avuga kandi ko mu gufata icyemezo, umucamanza yabangamiye urubanza mu mizi anyuranije n’ibiteganywa mu ngingo ya 320 CPCCSA kubera ko mu rubanza RAD 0084/12/HC/KIG, Ikigo gishinzwe umutungo kamere mu Rwanda cyategetswe guha abo aburanira impapuro mpamo z’ubutaka, icyo Miravumba asaba mu kirego cyihutirwa kikaba gihura neza n’icyo asaba mu kirego cy’iremezo, ni ukuvuga kuburizwamo kw’itangwa ry’izo mpapuro zagombaga guhabwa Ngabonziza na Mugabo. [7] Me Karamira Jacques avuga na none ko nta bwihutirwe buhari kuko ntacyatuma Miravumba atategereza igihe urubanza rwe ruzaburanishirizwa kuko ibyo asaba byo

Page 3

kuburizamo itangwa ry’impapuro mpamo z’ubutaka ashobora kuzabihabwa mu mizi y’urubanza. Yongeraho ko nta n’inyungu afite mu rubanza yatambamiye kimwe no muri iki kirego kihutirwa kuko ikibanza yita ko ari icye gifite nº 3554 avuga ko yaguze na Nyiraneza Félicité, mu gihe Ngabonziza we afite ikibanza nº 11528 yahawe n’Umujyi wa Kigali naho Mugabo afite ikibanza nº 11508 nawe yahawe n’Umujyi wa Kigali, akaba rero nta nyungu afite yo kubangamira ibibanza bibiri icyarimwe cyane cyane ko Mugabo ntaho ahuriye n’ikibanza nº 3554 Miravumba yita icye. [8] Me Buzayire Angèle uburanira Miravumba Olivier avuga ko umucamanza yagaragaje neza mu ngingo ya 11 y’urubanza rujuririrwa aho yahereye ku bwiregure bwa Miravumba ko ubwihutirwe bugaragazwa n’uko Ngabonziza na Mugabo bahawe kashe mpuruza ku rubanza RAD 0084/12/HC/KIG rwategetse Ikigo Gishinzwe Umutungo Kamere kubaha inyandiko mpamo z’ubutaka ku buryo baramutse banditsweho ibyo bibanza byatera Miravumba igihombo kidasubirwaho. [9] Avuga na none ko yagaragaje icyo gihombo ashingiye kw’ibaruwa yo kuwa 02/02/2012 Umunyamabanga Nshingwabikorwa w’Umurenge wa Kimironko yandikiye Miravumba n’iyo kuwa 05/03/2012 Umuyobozi w’Akarere ka Gasabo igaragaza ko hari ibikorwa by’ubwubatsi Miravumba yashyize muri ibyo bibanza, cyane cyane ko nawe agaragaza ko afite ibyangombwa yahawe n’inzego zibifitiye ububasha. [10] Ku bijyanye n’uko umucamanza

yabangamiye icibwa ry’urubanza mu mizi, Me BUZAYIRE avuga ko nta shingiro bifite kuko umucamanza yemeje ko irangizwa ry’urubanza RAD 0084/12/HC/KIG ryaba rihagaze kugeza igihe urubanza RAD 0092/13/HC/KIG ruzacibwa mu mizi yarwo, ubu rukaba rwaranahawe itariki y’inama ntegurarubanza yo kuwa 21/11/2013. Asanga na none mu kirego cy’iremezo Miravumba yararegeye gutambamira urubanza RAD 0084/12/HC/KIG, bitandukanye n’ibyo yaregeye mu kirego kihutirwa ahagarika irangizwa ryarwo. [11] Ku bijyanye n’inyungu Miravumba afite muri izi manza, zombi, Me Buzayire avuga ko urubanza rwatambamiwe ari urwa Ngabonziza, Mugabo n’Ikigo Gishinzwe Umutungo Kamere, akaba asanga ikibazo cy’ibibanza kizasuzumwa igihe cy’iburanisha ry’urubanza mu mizi. [12] Me Rubango Epimaque avuga ko nta kihutirwa kugirango urubanza RAD 0084/12/HC/KIG rurangizwe kuko igihe urubanza rurutambamira ruzacibwa aribwo Ikigo gishinzwe umutungo kamere mu Rwanda (RNRA) kizamenya uwo impapuro mpamo z’ubutakaka zigomba guhereraho.

UKO URUKIKO RUBIBONA [13] Ingingo ya 180 igika cya 4 y’Itegeko nº 21/2012 ryo kuwa 14/06/2012 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, iteganya ko “gutambamira urubanza rwaciwe ntibihagarika irangizwa ryarwo, keretse iyo rihagaritswe n’urukiko rwaregewe, bisabwe n’umuburanyi”, naho ingingo ya 320 igika cya mbere yaryo ikavuga ko “umucamanza uburanisha ibirego byihutirwa afata icyemezo ku bibazo byose byihutirwa, ariko mu buryo butabangamiye urubanza rw’iremezo mu mizi yarwo”.

Page 4

[14] Izi ngingo zumvikanisha ko kugirango irangizwa ry’urubanza rwatambamiwe rihagarare, umuburanyi agomba kubisaba urukiko rwaregewe, bivuze ko agomba no kugaragaza impamvu abisaba, umucamanza akazisuzuma akabona gufata icyemezo cy’agateganyo, ariko kitabangamiye icibwa ry’urubanza mu mizi. [15] Urukiko rurasanga mu rubanza ku kirego cyihutirwa rwajuririwe, umucamanza yaragaragaje ko byihutirwa guhagarika irangiza ry’urubanza RAD 0084/12/HC/KIG kubera ko rwamaze guterwaho kashe mpuruza ngo rurangizwe, ategeka ko irangizwa ryarwo ryaba rihagaze mu gihe urubanza RAD 0092/HC/13/KIG Miravumba yatanzemo ikirego kirutambamira ruburanisha mu mizi kubera ko nawe avuga ko afite ibyangombwa by’ubutaka bugiye gutangirwa impapuro mpamo n’Ikigo gishinzwe umutungo kamere mu Rwanda (RNRA). [16] Urukiko rurasanga rero icyo cyemezo kitabangamiye icibwa ry’urubanza mu mizi kuko ntacyo umucamanza yavuze ku byerekeranye n’ugomba guhambwa inyandiko mpamo z’ubutaka hagati ya Ngabonziza, Mugabo na Miravumba. [17] Ku byerekeranye n’igihombo Miravumba yaterwa no kurangiza urubanza RAD 0084/12/HC/KIG, urukiko rurasanga atari cyo cy’ibanze cyashingirwaho mu gutegeka ko irangizarubanza rihagarara, ahubwo, nk’uko urukiko rubanza rwabyemeje, byaba byiza rihagaritswe kugira ngo hamenyekane koko ugomba guhabwa ibyangombwa by’ibibanza bivugwa, ibyo bikaba bizaburanwa igihe cy’iburanisha ry’urubanza mu

mizi. [18] Hashingiwe rero kubimaze kuvugwa, urukiko rurasanga ubujurire bwatanzwe na Ngabonziza na Mugabo nta shingiro bufite. III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [19] Rwemeje ko ubujurire bwa Ngabonziza Bosco na Mugabo Semahore Jules ku rubanza RADA 0094/13/HC/KIG rugamije guhagarika irangizwa ry’urubanza RADA 0084/12/HC/KIG nta shingiro bufite. [20] Rutegetse Ngabonziza Bosco na Mugabo Semahore Jules gufatanya kwishyura amafaranga 14.200 y’amagarama y’urubanza, batayatanga ayo mafaranga agakurwa mu byabo ku ngufu za Leta.

Source wording is retained. Consult the source document for its original formatting and pagination.

Authorities

Authorities used by the court

Cases, legislation, regulations, and constitutional provisions identified in the available record.

Law nº 21/2012 of 14/06/2012 on civil, commercial, labor and administrative procedure, Articles 180 and 320

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Case-aware research

Ask AI about this case

The judgment and available research above are public. New questions open in a separate private conversation grounded in this case.

About this LexChat collection

This page organizes the available case record for research. Verify quotations, current status, and subsequent treatment against the source document. Corrections can be reported to hello@esheria.ai.

Legal information, not legal advice. Research summaries do not replace the judgment.