NIRAMIRE NKUSI vs HABUMUREMYI N’ABANDI
The Court found that both lower courts decided against Niramire Nkusi on the same essential ground: he could not be registered as owner of the disputed land because it had been sold at auction and he had not annulled the auction. Therefore, the second appeal was inadmissible under Article 52(3) of Law No. 30/2018.
Source-derived case information.
- Citation
- RCAA00021/2024/CA
- Parties
- Appellant: Niramire Nkusi; Respondent: Habumuremyi Pierre Damien; Respondent: Musabyimana Petronille; Respondent: Uwase Carine
- Court
- Court of Appeal
- Jurisdiction
- Rwanda
- Judgment Date
- 14 February 2025
- Case Number
- RCAA00021/2024/CA
- Procedural Posture
- Civil Appeal / Court of Appeal Ruling on Admissibility of Second Appeal
- Outcome
- Second appeal dismissed as inadmissible for lack of jurisdiction.
- Legal Topics
- Admissibility of Second Appeal, Res Judicata, Land Registration, Auction Sales
- Source Language
- rw
Source-derived case record
Summary, issues, holding and outcome
More case intelligence is available
Unlock the full research layer for this judgment.
Parties
Niramire Nkusi
Appellant
Habumuremyi Pierre Damien
Respondent
Musabyimana Petronille
Respondent
Uwase Carine
Respondent
Procedural Posture
Civil Appeal / Court of Appeal Ruling on Admissibility of Second Appeal
Legal Issues
- 1 Whether the second appeal by Niramire Nkusi is admissible given prior defeats on the same grounds in lower courts
- 2 Whether Niramire Nkusi and Mbabazi Espérance can be registered as owners of land UPI: 1/03/08/05/1606
Ratio Decidendi
The Court found that both lower courts decided against Niramire Nkusi on the same essential ground: he could not be registered as owner of the disputed land because it had been sold at auction and he had not annulled the auction. Therefore, the second appeal was inadmissible under Article 52(3) of Law No. 30/2018.
Court Disposition
Second appeal dismissed as inadmissible for lack of jurisdiction.
Orders
- Niramire Nkusi to pay Uwase Carine 300,000 Frw as litigation costs and 500,000 Frw as attorney fees.
- Niramire Nkusi's appeal bond to be applied as per the work done in the case.
Full Case Text
Judgment text and source record
18 paragraphs
# NIRAMIRE NKUSI vs HABUMUREMYI N’ABANDI
- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2025-02-14 - Case/document no.: RCAA00021/2024/CA - Collection: Court of Appeal
## Text
## Page 1
NIRAMIRE NKUSI vs HABUMUREMYI N’ABANDI. [Rwanda URUKIKO RW’UBUJURIRE – RCAA00021/2024/CA (Munyangeri., P.J.) 14 Gashyantare 2025] Amategeko yerekeye ububasha bw’Inkiko – Ubujurire bwa kabiri – gutsindwa mu Nkiko za banje kubera impamvu zimwe – Mu gusuzuma niba umuburanyi yaratsinzwe mu nkiko zombi zabanje hashingiwe ku mpamvu zimwe, harebwa icyaburanwaga n’impamvu zashingiweho na buri Rukiko kugira ngo rugere ku cyemezo rwafashe, hitawe ku kureba niba ingingo zaburanywe mbere ari zo zagarutsweho mu bujurire kandi ko inkiko zombi zazisubije mu buryo bumwe. Incamake y’ibibazo: Uru rubanza rwatangiye Niramire Nkusi arega mu Rukiko Rwisumbuye rwa Gasabo Habumuremyi arusaba gutegeka ko umutungo yaguze uherereye mu Murenge wa Masaka Akarere ka Kicukiro, umwandikwaho we na Mbabazi. Urubanza rwaburanishijwe Habumuremyi, uwagobotse ku bushake n’uwagobokeshejwe, nta n’umwe witabye urukiko, iburanisha rikorwa badahari. Urukiko mu rubanza RC00085/2021/TGI/GSBO rushingiye ku ngingo ya 3 n’iya 4 z’Itegeko N˚15/2004 ryo ku wa 12/06/2004 ryerekeye ibimenyetso mu manza, rwemeje ko, ikirego cya Niramire Nkusi, nta shingiro gifite. Niramire Nkusi yajuririye urwo rubanza mu Rukiko Rukuru, arusaba gusuzuma niba ubutaka bufite UPI: 1/03/08/05/1606 bwamwandikwaho we na Mbabazi, no guhabwa amafaranga y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka. Uwase yireguye avuga ko ubujurire bwa Niramire Nkusi nta shingiro bufite. Yasabye guhabwa amafaranga y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka. Habumuremyi na Musabyimana ntibitabye urukiko, urubanza ruburanishwa badahari. Urukiko mu rubanza RCA00362/2022/HC/KIG ushingiye ku ngingo ya 4 y’itegeko N˚15/2004 ryo ku wa 12/06/2004 ryerekeye ibimenyetso mu manza n’itangwa ryabyo, ku ngingo ya 260 n’iya 111 z’itegeko N˚22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, rwemeje ko, ubujurire bwa Niramire Nkusi, nta shingiro bufite; ko nta hererekanyamutungo ku butaka buburanwa Niramire Nkusi akorewe; Niramire Nkusi yajuririye urwo rubanza mu Rukiko rw’Ubujurire, Abahagarariye Uwase batanze inzitizi y’iburabubasha bw’uru Rukiko, ishingiye ku kuba Niramire Nkusi yaratsinzwe mu nkiko zabanje hashingiwe ku mpamvu zimwe. Niramire Nkusi yireguye kuri iyi nzitizi avuga ko atatsinzwe mu nkiko zabanje hashingiwe ku mpamvu zimwe. Urukiko mu rubanza RCAA00021/2024/CA rwemeje ko ubujurire bwa Niramire Nkusi nta shingiro bufite kuko yatsinzwe mu nkiko zabanje hashingiwe ku mpamvu zimwe. Incamake y’icyemezo: Mu gusuzuma niba umuburanyi yaratsinzwe mu nkiko zombi zabanje hashingiwe ku mpamvu zimwe, harebwa icyaburanwaga n’impamvu zashingiweho na buri Rukiko kugira ngo rugere ku cyemezo rwafashe, hitawe ku kureba niba ingingo zaburanywe mbere ari zo zagarutsweho mu bujurire kandi ko inkiko zombi zazisubije mu buryo bumwe. Amategeko yashingiweho: Itegeko N˚ 30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’inkiko Ingingo ya 52, igika cya 3 Itegeko N˚ 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, Ingingo ya 111
## Page 2
Imanza zifashishijwe: Urubanza RS/INJUST/RCOM 00003/2020/SC, haburana Sanlam Assurances Générales Plc na University of Rwanda (UR)rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 27/11/2020, igika cya 23. Urubanza rubanziriza urundi mu rubanza RCOMAA00005/2023/CA, haburana Heaven Construction and Supply Ltd na Niletrac Rwanda Ltd rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/05/2024, igika cya 18. Urubanza. I. IMITERERE Y’URUBANZA. [1] Niramire Nkusi avuga ko Ku wa 17/10/2011 hakozwe amasezerano y’ubugure bw’ubutaka hagati ye na Habumuremyi Pierre Damien, bombi bayasinyaho hamwe n’abatangabuhamya banyuranye, binakorerwa imbere ya Noteri w’ubutaka mu Murenge wa Masaka. Avuga ko bwahise bwishyurwa amafaranga angana na miliyoni cumi n’esheshatu n’ibihumbi magana inani (16,800,000Frw), bamwizeza ko bazahita bamukorera ihinduranyamutungo (mutation), ko ariko abagurishije bamaze gufata amafaranga bahita bigendera, bitewe n’inshingano Habumuremyi Pierre Damien yari afite, kuboneka ngo amukorere ihinduranyamutungo biragorana cyane, kugeza ubwo byageze agafungwa atarimukoreye. [2] Ibyo byatumye Niramire Nkusi atanga ikirego mu Rukiko Rwisumbuye rwa Gasabo, arusaba gutegeka ko umutungo yaguze umwandikwaho na Mbabazi Espérance. Yavuze ko umutungo yaguze na Habumuremyi Pierre Damien utakagombye gufatirwa harangizwa urubanza yaburanye na Musoni kandi afite indi mitungo myinshi. [3] Habumuremyi Pierre Damien, uwagobotse ku bushake n’uwagobokeshejwe mu rubanza, nta n’umwe witabye urukiko, iburanisha rikorwa badahari. [4] Mu rubanza RC00085/2021/TGI/GSBO rwaciwe n’Urukiko Rwisumbuye rwa Gasabo ku wa 27/07/2022, urwo Rukiko rushingiye ku ngingo ya 3 n’iya 4 z’itegeko N˚15/2004 ryo ku wa 12/06/2004 ryerekeye ibimenyetso mu manza, rwemeje ko : Ikirego cya Niramire Nkusi, nta shingiro gifite ; Amagarama Niramire Nkusi yatanze arega, ahwana n’ibyakozwe mu rubanza [5] Niramire Nkusi yajuririye urwo rubanza mu Rukiko Rukuru, arusaba gusuzuma niba ubutaka bufite UPI: 1/03/08/05/1606 bwamwandikwaho na Mbabazi Espérance, no guhabwa amafaranga y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka. [6] Uwase Carine yireguye avuga ko ubujurire bwa Niramire Nkusi nta shingiro bukwiye guhabwa. Yasabye guhabwa amafaranga y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka. Habumuremyi Pierre Damien na Musabyimana Petronille ntibitabye urukiko, urubanza ruburanishwa badahari. [7] Mu rubanza RCA00362/2022/HC/KIG rwaciwe n’Urukiko Rukuru ku wa 19/04/2024, urwo Rukiko rushingiye ku ngingo ya 4 y’itegeko N˚15/2004 ryo ku wa 12/06/2004 ryerekeye ibimenyetso mu manza n’itangwa ryabyo, ku ngingo ya 260 n’iya 111 z’itegeko N˚22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, rwemeje ko : Ubujurire bwa Niramire Nkusi, nta shingiro bufite; Urubanza RC00085/2021/TGI/GSBO rwaciwe n’Urukiko Rwisumbuye rwa Gasabo ku wa 27/07/2022 rugumyeho ;
## Page 3
Nta hererekanyamutungo ku butaka UPI : 1/03/08/02/05/1606 Niramire Nkusi akorewe ; Nta ndishyi zigomba gutangwa muri urwo rubanza ; Ingwate y’amagarama ahwanye n’ibyakozwe mu rubanza [8] Ku wa 18/05/2024, Niramire Nkusi yajuririye urwo rubanza mu Rukiko rw’Ubujurire, ubujurire bwe bwandikwa kuri RCAA00021/2024/CA., maze nyuma y’imihango ntegurarubanza yose, hemezwa ko ruzaburanishwa ku wa 08/01/2025, uwo munsi ntirwaburanishwa kubera izindi gahunda z’Urukiko, iburanisha rishyirwa ku wa 05/02/2025. [9] Uwo munsi ababuranyi bose baritabye, Niramire Nkusi yunganiwe na Me Ruramira Bizimana Zébédée, Habumuremyi Pierre Damien na Musabyimana Petronille bahagarariwe na Me Ilimubuhanga Jean de Dieu, Uwase Carine ahagarariwe na Me Habineza Gasore Gilbert afatanyije na Me Ndizihiwe Jean Fidēle. [10] Abahagarariye Uwase Carine batanze inzitizi y’iburabubasha bw’uru Rukiko, ishingiye ku kuba Niramire Nkusi yaratsinzwe mu nkiko zabanje hashingiwe ku mpamvu zimwe. [11] Niramire Nkusi n’umwunganira bireguye kuri iyi nzitizi bavuga ko atatsinzwe mu nkiko zabanje hashingiwe ku mpamvu zimwe. Urukiko rwemeje ko hagiye kubanza kuburanishwa impaka kuri iyo nzitizi rwasanga nta kibazo cy’iburabubasha gihari, rukabona kujya mu mizi y’urubanza rutakomeza mu mizi, hagasuzumwa n’ikibazo cy’amafaranga y’ibyagiye ku rubanza yasabwe. II. ISESENGURA RY’IBIBAZO BIGIZE URUBANZA Kumenya niba NIRAMIRE Nkusi yaratsinzwe mu nkiko zabanje hashingiwe ku mpamvu zimwe [12] Abahagarariye Uwase Carine, bashingiye ku ngingo ya 52, igika cya 3 y’itegeko N˚ 30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’inkiko, basaba uru Rukiko kutakira ubujurire bwa kabiri bwatanzwe na Niramire Nkusi, kubera ko yatsinzwe mu nkiko zombi zabanjehashingiwe ku mpamvu zimwe, aho zose zasanze adakwiye kwandikwaho ubutaka bufite UPI : 1/03/08/05/1606, zishingiye ku kuba bwaragurishijwe muri cyamurana ariko akaba atagaragaza ibimenyetso by’uko iyo cyamunara yaba yarateshejwe agaciro. [13] Basobanura ko mu rubanza RC00085/2021/TGI/GSBO rwaciwe n’Urukiko Rwisumbuye rwa Gasabo, Niramire Nkusi yari yarusabye gutegeka ko ikibanza gifite UPI: 1/03/08/05/1606 giherereye mu Mudugudu wa Kabeza, Akagari ka Mbabe, Umurenge wa Masaka, Akarere ka Kicukiro cyandikwa kuri Niramire Nkusi na Mbabazi Espérance, rusuzuma ikibazo cyo kumenya niba uwo mutungo wamwandikwaho, mu gika cya 7 cy’urubanza, rushingiye ku ngingo ya 3 n’iya 4 z’itegeko N˚ 15/2004 ryo ku wa 12/06/2004 ryerekeye ibimenyetso mu manza n’itangwa ryabyo, rusobanura ko nta ho rwahera rutegeka ko Niramire Nkusi yandikwaho ubwo butaka, mu gihe bigaragara ko bufite ibibazo byo kuba waragurishijwe muri cyamunara, akaba atagaragaza ibimenyetso by’uko byakemutse. [14] Bakomeza bavuga ko mu rubanza RCA00362/2022/HC/KIG rujuririrwa, Urukiko Rukuru narwo rwasuzumye ikibazo cyo kumenya niba ubutaka bufite UPI: 1/03/08/05/1606 bwakwandikwa kuri Niramire Nkusi na Mbabazi Espérance, mu gika cya 13 kugeza ku cya 15, rushingiye ku ngingo ya 4 y’itegeko ryerekeye ibimenyetso n’itangwa ryabyo, no ku ngingo ya 260 y’itegeko N˚22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, rusanga Niramire Nkusi ataragombaga kwihutira gusaba ihererekanyamutungo, ko ahubwo yagombaga kubanza gusaba ko hakurwaho cyamunara Uwase Carine yegukaniyemo umutungo uburanwa, kuko utakibarizwa kuri Habumuremyi Pierre Damien.
## Page 4
[15] Uhagarariye Habumuremyi Pierre Damien na Musabyimana Petronille yavuze ko nta cyo avuga kuri iyi nzitizi kuko asanga itareba abo ahagarariye. [16] Niramire Nkusi n’umwunganira bireguye kuri iyi nzitizi bavuga ko mu rubanza RCOMAA0051/14/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 04/12/2015, haburana Ikigo cy’Imisoro n’Amahoro na SECAM Ltd, no mu rubanza RCOMAA0038/16/CS-RCOMAA0033/2016/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 21/04/2017 haburana Bank of Kigali Ltd na Mulisa Kana Martin, mu rubanza RCOMAA0048/16/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 19/05/2017, haburana RRA na SODAR Ltd, no mu rubanza RS/INJUST/RCOM 00002/2022/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 25/09/2022 haburana Road Investment Pavement Company Ltd na Mailco Ltd, Urukiko rw’Ikirenga rwasobanuye ko impamvu urukiko rwashingiyeho igomba gutandukanwa n’icyemezo cyarwo, ko ahubwo ari ibisobanuro buri Rukiko rwashingiyeho mu gufata icyemezo cyarwo, rugendeye ku byabaye no ku byo amategeko abiteganyaho, ko impamvu ari zo zishingirwaho mu kugaragariza no gusobanurira ababuranyi icyatumye Urukiko rufata icyemezo, akaba ari nazo ziherwaho ababuranyi basuzuma niba imiburanire yabo yarasesenguwe n’urukiko bitewe n’uko buri cyemezo cy’Urukiko kigomba kuba cyasobanuriwe impamvu. [17] Basobanura ko mu gika cya 7 cy’urubanza RC00085/2021/TGI/GSBO, Urukiko Rwisumbuye rwa Gasabo rwashingiye ku mpamvu y’uko uwo mutungo ufite ibibazo byo kuba waragurishijwe mu cyamunara, no kuba Niramire Nkusi atararugaragarije ibimenyetso byerekana ko ibibazo biri kuri uwo mutungo byakemutse mbere yo gusaba kuwandikwaho, no ku ngingo ya 3 n’iya 4 z’itegeko Nº 15/2004 ryo ku wa 12/06/2004 ryerekeye ibimenyetso mu manza n’itangwa ryabyo. [18] Bakomeza bavuga ko mu rubanza RCA00362/2022/HC/KIG, impamvu Urukiko Rukuru rwashingiyeho ziboneka mu gika cya 13 n’icya 14 by’urwo rubanza, aho rushingiye ku ngingo ya 260 y’itegeko ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, rwavuze ko Niramire Nkusi atashoboye gusaba gukuraho cyamunara kandi ko iyi mpamvu Urukiko rubanza rutayishingiyeho. Bavuga kandi ko Urukiko Rukuru rwashingiye na none ku nyandiko yo ku wa 15/10/2021 yakozwe n’Umuhesha w’Inkiko witwa Twizerimana Oreste, yemeza ko umutungo uburanwa ufite UPI: 1/03/08/05/1606 wegukanywe na Uwase Carine, no kuri e-mail yo ku wa 10/01/2022 système ya IECMS yandikiye Niramire Nkusi, imumenyesha ko Urukiko rw'Ibanze rwa Kicukiro rutakiriye ikirego cye yaregagamo umuhesha w'inkiko, izi mpamvu nazo Urukiko Rwisumbuye rwa Gasabo rukaba rutarazishingiyeho. [19] Basoza bavuga ko kuba Urukiko Rwisumbuye rwa Gasabo rwarafashe icyemezo rushingiye ku mpamvu imwe, naho Urukiko Rukuru rugashingira ku mpamvu eshatu, basanga Niramire Nkusi ataratsinzwe mu nkiko zibanza, hashingiwe ku mpamvu zimwe, bityo ko ubujurire bwe buri mu bubasha bw’uru Rukiko. Uko Urukiko rubibona [20] Impaka kuri iyi ngingo zishingiye ku kumenya niba Niramire Nkusi yaratsinzwe mu nkiko zombi zabanje hashingiwe ku mpamvu zimwe, ku buryo ubujurire bwa kabiri yatanze bwaba butari mu bubasha bw’Urukiko rw’Ubujurire. [21] Ingingo ya 52, igika cya 3 y’itegeko N˚ 30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’inkiko iteganya ibikurikira : “Icyakora kandi ubujurire bwa kabiri ntibushobora kwakirwa ku manza z’ababuranye bemera ibyo baregwa cyangwa ku muburanyi watsinzwe mu nkiko zombi hashingiwe ku mpamvu zimwe.”
## Page 5
[22] Ikibazo cyerekeranye no gutsindwa mu nkiko zombi zabanje hashingiwe ku mpamvu zimwe cyafashweho umurongo mu manza zinyuranye zaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga1 ndetse n’uru Rukiko2, aho zagaragaje ko mu gusuzuma niba umuburanyi yaratsinzwe mu nkiko zombi zabanje hashingiwe ku mpamvu zimwe, harebwa icyaburanwaga n’impamvu zashingiweho na buri Rukiko kugira ngo rugere ku cyemezo rwafashe, hitawe ku kureba niba ingingo zaburanywe mbere ari zo zagarutsweho mu bujurire kandi ko inkiko zombi zazisubije mu buryo bumwe. [23] Mu rubanza RC 00085/2021/TGI/GSBO, Urukiko Rwisumbuye rwa Gasabo rwasuzumye ikibazo cyo kumenya niba umutungo ubaruye kuri UPI : 1/03/08/05/1606 wakwandikwa kuri Niramire Nkusi. [24] Mu rubanza RCA00362/2022/HC/KIG, Urukiko Rukuru rwasuzumye ikibazo cyo kumenya niba ubutaka bufite UPI : 1/03/08/05/1606 bwakwandikwa kuri Niramire Nkusi na Mbabazi Espérance. Urukiko rw’Ubujurire rurasanga ikibazo cy’ingenzi cyasuzumwe n’Urukiko Rwisumbuye rwa Gasabo n’Urukiko Rukuru ari icyo kumenya niba ubutaka bufite UPI : 1/03/08/05/1606 bwakwandikwa kuri Niramire Nkusi na Mbabazi Espérance, bityo iyi ngingo akaba ari yo igomba gukorerwaho igereranya hagamijwe kureba niba inkiko zombi zabanje zarashingiye ku mpamvu zimwe zemeza ko Niramire Nkusi ayitsindiwe. [25] Mu rubanza RC00085/2021/TGI/GSBO, Urukiko Rwisumbuye rwa Gasabo rwasuzumye ikibazo cyo kumenya niba umutungo ubaruye kuri UPI : 1/03/08/05/1606 wakwandikwa kuri Niramire Nkusi. Mu gika cya 7 cy’urwo rubanza, urwo Rukiko rushingiye ku ngingo ya 3 n’iya 4 z’itegeko N˚ 15/2004 ryo ku wa 12/06/2004 ryerekeye ibimenyetso mu manza n’itangwa ryabyo, rwasobanuye ko kuba umutungo ubaruye kuri UPI : 1/03/08/05/1606 Niramire Nkusi asaba kwandikwaho ufite ibibazo byo kuba waragurishijwe mu cyamunara kandi akaba atarugaragariza ko ibyo bibazo byakemutse mbere yo gusaba ko umwandikwaho, ntaho rwashingira rwemeza ko umwandikwaho. [26] Mu rubanza RCA00362/2022/HC/KIG, Urukiko Rukuru narwo rwasuzumye icyo kibazo cyo kumenya niba ubutaka bufite UPI : 1/03/08/05/1606 bwakwandikwa kuri Niramire Nkusi na Mbabazi Espérance. Mu gika cya 15 cy’urubanza, Urukiko Rukuru rushingiye ku ngingo ya 4 y’itegeko N˚15/2004 yo ku wa 12/06/2004 ryerekeye ibimenyetso mu manza n’itangwa ryabyo, ku ngingo ya 260 y’itegeko n˚ 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, inyandiko y’umuhesha w’inkiko yo ku wa 15/10/2021 yemeza ko umutungo uburanwa wegukanwe na Uwase Carine, no kuri email ya system ya IECMS yo ku wa 10/01/2022 yamenyesheje Niramire Nkusi ko ikirego yatanze mu Rukiko rw’Ibanze rwa Kicukiro arega umuhesha w’inkiko kitakiriwe, rwasobanuye ko Niramire Nkusi atari kwirukira gusaba ko habaho ihererekanyamutungo, ko ahubwo yagombye kubanza gusaba ko hakurwaho cyamunara Uwase Carine yatsinze akegukana umutungo uburanwa. [27] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga ikibazo kimwe rukumbi inkiko zombi zahuriyeho, kirebana no kumenya niba umutungo ufite UPI: 1/03/08/05/1606 wakwandikwa kuri Niramire Nkusi n’umugore we Mbabazi Espérance, nk’uko byagaragajwe mu bika biri hejuru, inkiko zombi zanzuye ko uwo mutungo utagomba kubandikwaho bitewe n’impamvu imwe y’uko warangije kugurishwa mu cyamunara kandi akaba atarasabye ko iyo cyamunara ikurwaho, uwo mutungo ugasubizwa mu maboko ya Habumuremyi Pierre Damien ashaka ko amukorera ihererekanyamutungo. Iyi ngingo rero Niramire Nkusi akaba yarayitsindiwe mu nkiko zombi kuko we yaburanaga asaba ko Habumuremyi Pierre Damien amukorera ihererekanyamutungo kandi umutungo abisabira utakimwanditseho.
1 Urubanza n˚ RS/INJUST/RCOM 00003/2020/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 27/11/2020, hagati ya Sanlam Assurances Générales Plc na University of Rwanda (UR), igika cya 23. 2 Urubanza rubanziriza urundi mu rubanza RCOMAA 00005/2023/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/05/2024, haburana Heaven Construction and Supply Ltd na Niletrac Rwanda Ltd, igika cya 18.
## Page 6
[28] Ku bijyanye no kuba Niramire Nkusi n’umwunganira bavuga ko kuba Urukiko Rwisumbuye rwa Gasabo rwarashingiye ku mpamvu imwe naho Urukiko Rukuru rugashingira ku mpamvu eshatu, byumvikanisha ko atatsinzwe mu nkiko zabanje hashingiwe ku mpamvu zimwe, uru Rukiko rurasanga nta shingiro bifite, kuko mu gusuzuma niba umuburanyi yaratsinzwe mu nkiko zabanje hashingiwe ku mpamvu zimwe, hatarebwa umubare w’amategeko cyangwa umubare w’ibimenyetso buri rukiko rwashingiyeho, ahubwo harebwa niba nyuma yo kugaragaza ibyo buri rukiko rwashingiyeho, imitekerereze yarwo kuri ayo mategeko cyangwa kuri ibyo bimenyetso bifitanye isano n’ikibazo gisuzumwa, n’umwanzuro wafashwe, inkiko zombi zibihurizaho. [29] Hashingiwe ku biteganywa n’itegeko rigena ububasha bw’inkiko ndetse n’ibikubiye mu manza zatanze umurongo ku gutsindwa k’umuburanyi mu nkiko zombi zabanje hashingiwe ku mpamvu zimwe, uru Rukiko rurasanga Niramire Nkusi yaratsinzwe mu nkiko zombi zabanje hashingiwe ku mpamvu zimwe. Bityo, ubujurire bwa kabiri Niramire Nkusi yatanze, bukaba butari mu bubasha bw’Urukiko rw’Ubujurire. Ibyerekeye amafaranga y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka [30] Niramire Nkusi n’umwunganira basaba uru Rukiko gutegeka Habumuremyi Pierre Damien, Musabyimana Petronille na Uwase Carine kumuha amafaranga miliyoni imwe (1,000,000Frw) y’ikurikiranarubanza, amafaranga miliyoni eshatu (3,000,000Frw) y’igihembo cya Avoka ku nzego zose n’amafaranga ibihumbi ijana na cumi (110,000Frw) y’ingwate y’amagarama. Ku mafaranga Uwase Carine asaba, avuga ko adakwiye kuyahabwa kuko uwo ahagarariye yiyambaje inkiko agamije gusubizwa uburenganzira ku mutungo yaguze muri cyamunara kandi utari ukiri uwa Habumuremyi Pierre Damien. [31] Uhagarariye Habumuremyi Pierre Damien na Musabyimana Petronille avuga ko abo ahagarariye nta mafaranga bakwiye guha Niramire Nkusi. [32] Abahagarariye Uwase Carine bavuga ko Niramire Nkusi adakwiye guhabwa amafaranga asaba, kubera ko ari we wishoye mu manza. Basaba ahubwo uru Rukiko gutegeka kumutegeka guha uwo bahagarariye amafaranga ibihumbi magana atanu (500,000Frw) y’ikurikiranarubanza, n’amafaranga miliyoni imwe (1,000,000Frw) y’igihembo cya Avoka kuri uru rwego. Uko Urukiko rubibona [33] Ingingo ya 111 y’itegeko N˚ 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi iteganya ibikurikira : ” Ikirego cy’amafaranga y’ikurikiranarubanza ni ikirego gishamikiye ku kirego cy’iremezo kigamije kwishyuza ibyakoreshejwe mu rubanza. Ikirego cy’amafaranga y’ikurikiranarubanza kiburanishwa rimwe n’ikirego cy’iremezo. Gishobora kandi kwakirwa kikaburanishwa n’iyo ikirego cy’iremezo cyaba kitakiriwe”. [34] Kuba ubujurire bwa Niramire Nkusi butakiriwe, uru Rukiko rurasanga agomba guha Uwase Carine amafaranga y’ibyo yakoresheje mu rubanza kubera ko yashatse Abavoka bo kumuhagararira no kurukurikirana, akaba agomba kugenwa mu bushishozi bwarwo kubera ko ayo asaba ari menshi hakurikijwe no kuba urubanza rugarukiye ku nzitizi. Bityo, Niramire Nkusi akaba agomba guha Uwase Carine amafaranga ibihumbi magana atatu (300,000Frw) y’ikurikiranarubanza n’amafaranga ibihumbi magana atanu (500,000Frw) y’igihembo cya Avoka kuri uru rwego. III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [35] Rwemeje ko inzitizi yatanzwe na Uwase Carine, ifite ishingiro.
## Page 7
[36] Rwemeje ko ubujurire bwa kabiri Niramire Nkusi yatanze butakiriwe, kubera ko butari mu bubasha bw’Urukiko rw’Ubujurire. [37] Rutegetse Niramire Nkusi guha Uwase Carine amafaranga ibihumbi magana atatu (300,000Frw) y’ikurikiranarubanza n’amafaranga ibihumbi magana atanu (500,000Frw) y’igihembo cya Avoka kuri uru rwego. [38] Ruvuze ko amafaranga y’ingwate y’amagarama Niramire Nkusi yatanze ajurira, ahwanye n’ibyakozwe mu rubanza.