UBUSHINJACYAHA vs NKIZAMACUMU
The Court of Appeal held that since Nkizamacumu Dominique had already received a substantial sentence reduction at the High Court due to his confession and remorse, and given his status as a recidivist, no further reduction was warranted. The sentence imposed by the High Court was proportionate to the gravity of the...
Source-derived case information.
- Citation
- RPAA 00227/2023/CA
- Parties
- Prosecution: Ubushinjacyaha; Defendant: Nkizamacumu Dominique
- Court
- Court of Appeal
- Jurisdiction
- Rwanda
- Judgment Date
- 19 December 2024
- Case Number
- RPAA 00227/2023/CA
- Procedural Posture
- Criminal Appeal / Court of Appeal Judgment
- Outcome
- Appeal dismissed; High Court judgment affirmed.
- Legal Topics
- Drug Trafficking, Recidivism, Sentencing, Appeal Procedure
- Source Language
- rw
Source-derived case record
Summary, issues, holding and outcome
More case intelligence is available
Unlock the full research layer for this judgment.
Parties
Ubushinjacyaha
Prosecution
Nkizamacumu Dominique
Defendant
Procedural Posture
Criminal Appeal / Court of Appeal Judgment
Legal Issues
- 1 Whether the sentence imposed on Nkizamacumu Dominique could be further reduced on appeal after already being reduced at the High Court level.
Ratio Decidendi
The Court of Appeal held that since Nkizamacumu Dominique had already received a substantial sentence reduction at the High Court due to his confession and remorse, and given his status as a recidivist, no further reduction was warranted. The sentence imposed by the High Court was proportionate to the gravity of the offense and consistent with legal requirements. The appeal was dismissed and the High Court's judgment affirmed.
Court Disposition
Appeal dismissed; High Court judgment affirmed.
Orders
- The appeal of Nkizamacumu Dominique is dismissed as unfounded.
- The judgment of the High Court, Rusizi Chamber, case RPA 00314/2020/HC/RSZ of 17/03/2023, remains unchanged in all respects.
Full Case Text
Judgment text and source record
19 paragraphs
# UBUSHINJACYAHA vs NKIZAMACUMU
- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2024-12-19 - Case/document no.: RPAA 00227/2023/CA - Collection: Court of Appeal
## Text
## Page 1
UBUSHINJACYAHA vs NKIZAMACUMU [Rwanda URUKIKO RW’UBUJURIRE – RPAA 00227/2023/CA (Tugireyezu P.J.) 19 Ukuboza 2024] Amategeko yerekeye imanza nshinjabyaha – Kugabanya igihano – Mu gihe uregwa yagabanyirijwe igihano bihagije ku rwego rwa mbere ntiyakongera kugabanyirizwa igihano ku rwego rw’ubujurire. Amategeko yerekeye imanza nshinjabyaha – Imirongo mu manza – Umurongo wari uriho ntushobora gukurikizwa mu gihe itegeko wari ushingiyeho ryavuyeho cyangwa ryahinduwe, icyo gihe hashingirwa ku ngingo y’itegeko rishya. Incamake y’ikibazo: Uru rubanza rwatangiriye mu Rukiko Rwisumbuye rwa Rusizi, Ubushinjacyaha bukurikiranye uregwa ku cyaha cyo gucuruza ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi, nyuma yuko afashwe afite urumogi rupima ibiro bibiri (2 kgs) ari kurugurisha umukobwa utarabashije kumenyekana kuko yahise yiruka. Ubushinjacyaha bumusabira ibihano buvuga kandi kandi ko atagabanyirizwa ibihano kuko ari isubiracyaha kubera ko yigeze guhanishwa igihano cy’igifungo cy’imyaka 12 ku cyaha cya jenoside yakorewe Abatutsi. Urwo Rukiko rwaciye urubanza rwemeza ko uregwa ahamwa n’icyaha cyo gucuruza ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi, rumuhanisha igifungo cya burundu n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda miliyoni mirongo itatu (30.000.000 Frw). Uregwa ntiyishimiye imikirize y’urubanza, ajuririra mu Rukiko Rukuru, Urugereko rwa Rusizi avuga ko impamvu yajuriye ari uko bamufatanye boule 2 ariko mu rwego rwo kuremereza igihano bamwandikira ibiro bibiri. Urwo Rukiko narwo rwaciye urubanza rusanga uregwa akwiye kugabanyirizwa ibihano hashingiwe ku kuba yaremeye icyaha akanagisabira imbabazi kuva agifatwa, rumuhanisha igifungo cy’imyaka makumyabiri (20) n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda miliyoni cumi n’eshanu (15.000.000 FRW). Uregwa yarongeye arajurira noneho mu Rukiko rw’Ubujurire, avuga ko yemera ko yafatanywe urumogi, udupfunyika tubiri (2 boules) ko kandi rwari urwo guha amatungo; akaba atarishimiye ibihano yahawe n’Urukko Rukuru, Urugereko rwa Rusizi, ariko bigeze mu gihe cy’iburanisha, avuga ko yiyemeje kuvugisha ukuri, asobanura ko yemera ko yafatanywe ibiro bibiri yari agiye gucuruza, asaba ko yakongera kugabanyirizwa igihano kuko yemera icyaha akanagisabira imbabazi kandi akaba arwaye diabete n’umutima. Ubushinjacyaha bwo buburana buvuga ko impamvu y’ubujurire yo gusaba kongera kugabanyirizwa nta shingiro ifite kuko ari isubiracyaha akaba yaragombaga guhanishwa igihano kiri hejuru ariko Urukiko Rukuru rwamugabanyirije, ko rero ibihano yahawe bihuye n’icyaha yakoze akaba atakongera kugabanyirizwa. Naho ku byerekeye uburwayi avuga, Ubushinjacyaha buvuga ko atabigaragariza ibimenyetso. Incamake y’icyemezo: 1. Mu gihe uregwa yagabanyirijwe igihano bihagije ku rwego rwa mbere ntiyakongera kugabanyirizwa igihano ku rwego rw’ubujurire 2. Umurongo wari uriho ntushobora gukurikizwa mu gihe itegeko wari ushingiyeho ryavuyeho cyangwa ryahinduwe, icyo gihe hashingirwa ku ngingo y’itegeko rishya. Amategeko yakoreshejwe: Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange nk’uko ryahinduwe kugeza ubu, Ingingo ya 52, igika cya 3. Imanza zifashishijwe:
## Page 2
Ubushinjacyaha vs. Havugimana Innocent, RPAA 0085/09/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 17/06/2011. Ubushinjacyaha vs. Rusesabagina Paul n’abandi, RPA 00060/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 04/04/2022. Ubushinjacyaha vs. Bimenyimana, RPAA 00048/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/05/2022. Ubushinjacyaha vs. Sibomana Ali, RPAA 00782/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023.
Ubujurire nta shingiro bufite. Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA [1] Ku wa 12/08/2020, Nkizamacumu Dominique ari mu Mudugudu wa Mahoro, Akagali ka Ryankana, Umurenge wa Bugarama, Akarere ka Rusizi ho mu Ntara y'Uburengerazuba, yafashwe afite urumogi rupima ibiro bibiri (2 kgs) ari kurugurisha umukobwa utarabashije kumenyekana kuko yahise yiruka, maze atangira gukurikiranwa. [2] Iperereza rirangiye, Ubushinjacyaha bwatanze ikirego mu Rukiko Rwisumbuye rwa Rusizi bukurikiranyeho Nkizamacumu Dominique icyaha cyo gucuruza ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi, busaba ko kimuhama agahanishwa igifungo cya burundu n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda 30.000.000Frws, ko kandi atagabanyirizwa ibihano kuko ari isubiracyaha kubera ko yigeze guhanishwa igihano cy’igifungo cy’imyaka 12 ku cyaha cya jenoside yakorewe Abatutsi. [3] Nkizamacumu Dominique yaburanye yemera icyaha akanagisabira imbabazi, agasobanura ko kwishora mu bucuruzi bw’ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi yabitewe n’ubukene, asaba ko yagabanyirizwa ibihano bikanasubikwa kubera ko afite ikibazo cy’uburwayi bw’umutima na diyabete. [4] Mu rubanza No RP 00279/2020/TGI/RSZ rwaciwe ku wa 07/09/2020, Urukiko Rwisumbuye rwa Rusizi rwasanze hari ibimenyetso byemeza ko uregwa yakoze icyaha birimo: - Imvugo y’uregwa mu Bugenzacyaha no mu rukiko yemera icyaha; - Raporo y'inzego z'ibanze ihamya ko Nkizamacumu Dominique yari asanzwe ashakishwa kuko zari zifite amakuru y'uko acuruza urumogi; - Inyandiko mvugo y'ifatira yashyizeho umukono yemera ko afatanwe ibiro bibiri by'urumogi na 8.500 Frw; - Ifoto igaragaza urumogi rwafashwe ruri mu gafuka. Urukiko rushingiye kuri ibyo bimenyetso, rwemeje ko Nkizamacumu Dominique ahamwa n’icyaha cyo gucuruza ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi, rumuhanisha igifungo cya burundu n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda miliyoni mirongo itatu (30.000.000 Frw), ndetse rutegeka ko urumogi Nkizamacumu Dominique yafatanwe rutwikwa kuva uru rubanza rukimara kuba ndakuka, naho amafaranga 8.500 Frw Nkizamacumu Dominique yafashwe amaze kwakira ayakuye mu kugurisha urumogi yo agashyirwa mu isanduku ya Leta. Urwo rukiko rwasanze n’ubwo uregwa yaburanye yemera icyaha akanagisabira imbabazi akaba abishingiraho asaba kugabanyirizwa ibihano no kubisubikirwa, nta shingiro
## Page 3
byahabwa kuko ari mu isubiracyaha kuko yari yarahamijwe icyaha cya jenoside agahanishwa igifungo cy’imyaka 12 kandi icyaha cya jenoside kikaba kiri mu cyiciro cy’ibyaha by’ubugome. [5] Nkizamacumu Dominique ntiyishimiye imikirize y’urubanza, ajuririra mu Rukiko Rukuru, Urugereko rwa Rusizi avuga ko impamvu yajuriye ari uko bamufatanye boule 2 ariko mu rwego rwo kuremereza igihano bamwandikira ibiro bibiri kuko n'umutangabuhamya witwa Nkubana Zephanie yemeza ko urwaguzwe ari urwa 600 Frw yahawe, kandi ko ibiro bibiri bitagura 600 Frw. Asobanura kandi ko mu rubanza rujuririrwa bemeje ko ukwemera icyaha kwe kwemewe ariko banga kumugabanyiriza igihano bavuga ko ari insubiracyaha kandi harebwe ingingo ya 52 y’itegeko riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange ntaho biteganijwe ko iyo umuntu yemeye icyaha atagabanyirizwa ibihano, ko bipfa kuba gusa umucamanza yemeje ko ukwemera kwe kwakiriwe. [6] Uhagarariye Ubushinjacyaha yaburanye avuga ko ukwemera icyaha kwa NKIZAMACUMU Dominique kutahabwa agaciro muri PV de saisie yo ku wa 16/08/2020 yasinyiye ko yafatanywe ibiro 2 by'urumogi, ubu akaba abihakana hakaba harebwa ibyemejwe mu rubanza No RPA 0040/14/CS rwa KWERI Alexandre, aho umucamanza yagaragaje ko umucamanza adategetswe kugabanyiriza ushinjwa ibihano, na cyane ko Nkizamacumu Dominique yakoze insubiracyaha kuko yari yarahaniwe icyaha cya Jenocide. [7] Mu rubanza No RPA 00314/2020/HC/RSZ rwaciwe ku wa 17/03/2023, Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Rusizi rwasanze yakongera kugabanyirizwa hashingiwe kukuba yaremeye icyaha akanagisabira imbabazzi kuva agifatwa, rumuhanisha igifungo cy’imyaka makumyabiri (20) n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda miliyoni cumi n’eshanu (15.000.000 FRW). [8] Nkizamacumu Dominique yajuririye imikirize y’urwo rubanza mu Rukiko rw’Ubujurire, urubanza ruhabwa nº RPAA 00227/2023/CA, iburanishwa rishyirwa ku wa 03/12/2024 ariko uwo munsi ntirwaburanishwa rwimurirwa ku wa 09/12/2024, Nkizamacumu Dominique yitabye yunganiwe na Me Nyandwi Francois naho Ubushinjacyaha buhagarariwe na Ntawangundi Béatrice, Umushinjacyaha ku rwego rw’Igihugu. [9] Mu mwanzuro w’ubujurire Nkizamacumu Dominique n’umwunganira bari bavuze ko yajuriye avuga ko yemera ko yafatanwe urumogi, udupfunyika tubiri (2 boules) ko kandi rwari urwo guha amatungo; akaba atarishimiye ibihano yahawe n’Urukko Rukuru, Urugereko rwa Rusizi. Ariko mu gihe cy’iburanisha, Nkizamacumu Dominique n’umwunganira bavuga ko yiyemeje kuvugisha ukuri, basobanura ko yemera ko yafatanwe ibiro bibiri yari agiye gucuruza, basaba ko yakongera kugabanyirizwa igihano kuko yemera icyaha akanagisabira imbabazi kandi akaba arwaye diabete n’umutima. [10] Uhagarariye Ubushinjacyaha avuga ko impamvu y’ubujurire ya Nkizamacumu Dominique n’umwunganizi yo gusaba kongera kugabanyirizwa nta shingiro ifite kuko ari insubiracyaha akaba yaragombaga guhanishwa igihano kiri hejuru ariko Urukiko Rukuru rwamugabanyirije, ko rero ibihano yahawe bihujwe n’icyaha yakoze akaba atakongera kugabanyirizwa ko kuba arwaye batabigaragariza ibimenyetso. [11] Urukiko ruhereye kuri izo mpaka, rurasanga ikibazo gikwiye gusuzumwa muri uru rubanza ari icyo kumenya niba igihano Nkizamacumu Dominique yahanishijwe cyakongera kugabanywa. . II. ISESENGURA RY’IKIBAZO KIGIZE URUBANZA Kumenya niba igihano Nkizamacumu Dominique yahanishijwe cyakongera kugabanywa.
## Page 4
[12] Nkizamacumu Dominique n’umwunganira bavuga ko yiyemeje kuvugisha ukuri, basobanura ko yemera ko yafatanwe ibiro bibiri yari agiye gucuruza, basaba ko yakongera kugabanyirizwa igihano kuko yemera icyaha akanagisabira imbabazi kandi akaba arwaye diabete n’umutima. Bagasaba ko mu kumugabanyiriza ibihano hashingirwa ku itegeko rishya n’imirongo yatanzwe n’uru rukiko mu rubanza No RPAA 00540/2021/CA rwaciwe ku wa 24/02/2022 aho rwagaragaje ko kwemera icyaha bibera uregwa impamvu nyoroshyacya ndetse n’urubanza No RPAA 00224/22/CA aho umucamanza yamanutse hasi ndetse agera ku gihano cy’imyaka 3 n’amezi. [13] Uhagarariye Ubushinjacyaha avuga ko impamvu y’ubujurire ya Nkizamacumu Dominique n’umwunganizi yo gusaba kongera kugabanyirizwa nta shingiro ifite kuko ari insubiracyaha akaba yaragombaga guhanishwa igihano kiri hejuru ariko Urukiko Rukuru rwamugabanyirije, ko rero ibihano yahawe bihuye n’icyaha yakoze akaba atakongera kugabanyirizwa, anasobanura ko kuba arwaye batabigaragariza ibimenyetso. UKO URUKIKO RUBIBONA [14] Hakurikijwe ibivugwa n’ababuranyi, Urukiko rurasanga impaka muri uru rubanza zishingiye ku kumenya niba Nkizamacumu Dominique atakongera kugabanyirizwa igihano kuko yagabanyirijwe bihagije. [15] Ingingo ya 52, igika cya 3, y’Itegeko nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange nk’uko ryahinduwe kugeza ubu iteganya ko “Umuntu wese ugaragaweho isubiracyaha ahanishwa igihano ntarengwa cyateganyijwe n’itegeko kandi icyo gihano gishobora kongerwa kugeza ku nshuro ebyiri zacyo”. [16] Ikibazo cyo kumenya niba uregwa atakongera kugabanyirizwa kuko yagabanyirijwe bihagije cyafashweho umurongo n’Urukiko rw’Ikirenga1, mu rubanza no RPAA 0085/09/CS rwaciwe ku wa 17/06/2011, haburana UbushInjacyaha na Havugimana Innocent, igika cya 6, ndetse n’uru Rukiko2. Kur icyo kibazo, Urukiko rw’Ikirenga n’Urukiko rw’Ubujurire, zasobanuye ko abaregwa badakwiye kongera kugabanyirizwa igihano mu gihe bagabanyirijwe igihano bihagije ku rwego rwa mbere. [17] Dosiye igaragaza ko Nkizamacumu Dominique yari yarahamijwe icyaha cya jenoside ahanishwa n’inkiko Gacaca igihano cy’imyaka 12. Igaragaza kandi ko nyuma y’uko arangije icyo gihano yari yarakatiwe n’inkiko Gacaca, yafatanwe ibiro bibiri by’urumogi maze kuva agifatwa kugeza aburana mu Rukiko Rwisumbuye yemera icyaha cyo gucuruza urumogi ndetse yemera n’ingano y’ibiro bibiri by’urumogi yafatanwe, ageze mu Rukiko Rukuru avuga ko impamvu yajuriye ari uko bamufatanye boule 2 ariko mu rwego rwo kuremereza igihano bamwandikira ibiro bibiri, ko utu boule tubiri yafatanwe twari utwo guha amatungo. [18] Nk’uko bigaragara mu gika cya 28 cy’urubanza no RPA 00314/2020/HC/RSZ rwaciwe ku wa 17/03/2023 rujuririrwa, Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Rusizi, rushingiye kuba Nkizamacumu Dominique yaremeye icyaha mu nzego z’iperereza (mu Bugenzacyaha) ndetse no mu Rukiko Rwisumbuye, n’ubwo aburana yivuguruza ariko abisabira imbabazi ko yafatanywe urumogi, byamubera impamvu nyoroshyacyaha ituma agabanyirizwa igihano. Bityo, igihano cy’igifungo cya burundu n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda miliyoni mirongo itatu (30.000.000 FRW) yari yarahanishijwe rurakigabanya rugisimbuza igifungo cy’imyaka makumyabiri (20) n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda miliyoni cumi n’eshanu (15.000.000 Frw).
1 Reba urubanza no RPAA 0085/09/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 17/06/2011, haburana Ubushunjacyaha na Havugimana Innocent, igika cya 6 2 Reba urubanza N° RPA 00060/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire haburana Ubushinjacyaha na Rusesabagina Paul na bagenzi be, urupapuro rwa 91, igika cya 264
## Page 5
[19] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga Nkizamacumu Dominique nk’uko nawe abyiyemerera, icyaha kigomba kumuhama ari icyo gucuruza ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi hashingiwe ku kuba yarafatanwe ibiro bibiri by’urumogi. Rusanga ubusanzwe icyo cyaha gihanishwa igifungo cya burundu n’ihazabu irenze miliyoni makumyabiri (20.000.000FRW) ariko atarenze miliyoni mirongo itatu (30.000.000 FRW) ariko Nkizamacumu Dominique we Urukiko rwaramugabanyirije rumuhanisha igifungo cy’imyaka 20 n’ihazabu ya 15.000.000 Frw hashingiwe ku kuba yaremeye icyaha akanagisabira imbabazi. [20] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga n’ubwo Nkizamacumu Dominique yemeye icyaha akanagisabira imbabazi ari nabyo byahereweho agabanyirizwa igihano ariko yari akoze isubiracyaha kuko yari yarahamijwe n’inkiko Gacaca icyaha cya jenoside yakorewe Abatutsi ndetse ahanishwa igihano cy’igifungo cy’imyaka 12, ibyo iyo bihujwe n’ibiteganywa n’ingingo ya 52, igika cya 3, y’Itegeko nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange nk’uko ryahinduwe kugeza ubu yavuzwe haruguru byumvikana ko Nkizamacumu Dominique wagaragaweho isubiracyaha yagombaga guhanishwa igihano ntarengwa (maximum) cyateganyijwe n’itegeko cyangwa kikongerwa kugeza ku nshuro ebyiri zacyo, bishatse kuvuga ko Nkizamacumu Dominique yashoboraga guhanishwa igifungo cya burundu n’ihazabu ya 30.000.000 Frw kuko aricyo gihano ntarenga giteganyirizwa icyaha yahamijwe. [21] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga Nkizamacumu Dominique yaragabanyirijwe igihano Urukiko Rukuru rumuvana ku gihano cy’igifungo cya burundu n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda miliyoni mirongo itatu (30.000.000 FRW) yari yarahanishijwe mbere n’Urukiko Rwisumbuye rwa Rusizi rurakigabanya rugeza ku gifungo cy’imyaka makumyabiri (20) n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda miliyoni cumi n’eshanu (15.000.000 Frw) kubera ko yaburanye yemera icyaha; rusanga kandi icyo gihano yahawe n’Urukiko Rukuru gikwiriye ugereranije n’uburemere bw’icyaha yahamijwe cyo gucuruza ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi, aho yafatanwe ibiro bibiri by’urumogi ari kurucuruza, bivuze ko icyo gihano gihuye n’uburemere bw’icyaha yakoze akaba aricyo agomba gukomeza guhanishwa kugira ngo yumve uburemere bw’icyaha cyo gucuruza urumogi kandi n’abandi babyigireho babashe gutinyakwijandika mu gucuruza ibiyobyabwenge kuko bifite ingaruka mbi ku muryango nyarwanda. [22] Ku birebana n’imvugo z’Ubushinjacyaha ko Nkizamacumu Dominique wakoze isubiracyaha atakongera kugabanyirizwa, Uru Rukiko rurasanga nta shingiro bifite kuko nk’uko byafashweho umurongo mu rubanza Nº RPAA 00782/2021/CA3 rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na Sibomana Ali, hashingiwe kubiteganywa n’ingingo ya 49 y’Itegeko n°68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, igika cya kabiri4, nta kibuza umucamanza kuba yagabanyiriza uregwa igihano mu gihe asanga biri mu nyungu z’Ubutabera kuko icyo aricyo cyose cyabuza umucamanza guca urubanza mu bwisanzure cyaba kinyuranyije n’ihame ry’ubwigenge bw’ubucamanza. Ko rero kugabanya igihano ku muntu wakoze isubiracyaha, nta gushidikanya, ibyo bitangwa n’urukiko hashingiwe ku bihano biteganywa n’amategeko hitawe ku buryo iryo subiracyaha ryakozwemo, kandi bigakorwa hagendewe ku bushishozi bw’urukiko. [23] Ku birebana n’imvugo za Nkizamacumu Dominique n’umwunganira ko mu kumugabanyirizwa igihano hashingrwa ku imirongo yatanzwe n’uru rukiko mu rubanza No RPAA 00540/2021/CA rwaciwe ku wa 24/02/2022 aho rwagaragaje ko kwemera icyaha bibera uregwa impamvu nyoroshyacya ndetse n’urubanza No RPAA 00224/22/CA aho umucamanza yamanutse hasi ndetse agera ku gihano cy’imyaka 3 n’amezi maze nawe urukiko rukamuhanisha igihano kiri munsi y’igito giteganywa n’itegeko, uru Rukiko rurasanga ibyo bavuga nta shingiro bifite kuko iyo mirongo bitsitsaho yagiyeho hashingiwe ku Itegeko ryo muri 2018 ryavuyeho/ryahinduwe ryemerera umucamanza kugabanya kugera munsi y’igihano gito giteganywa n’Itegeko kandi nyamara mu gihe uru rubanza rwari rwacibwaga mu Rukiko Rukuru hari
3 Reba igika cya 21 n’icya 22 cyarwo 4 Ivuga ko iyo hari impurirane z’impamvu zashingirwaho, “umucamanza agomba kwita ku rutonde rukurikira mu kugena igihano: 1º impamvu nkomezacyaha; 2º impamvu nyoroshyacyaha.”
## Page 6
hariho Itegeko nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura itegeko nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange ribuza umucamanza kugabanya igihano ngo kive kuri burundu kijye munsi y’igihano cy’imyaka 15, bityo rero iyo mirongo yari yarafashwe n’Inkiko yemereraga umucamanza kugabanya kugera munsi y’igihano gito giteganywa n’Itegeko ikaba itashingirwaho ahubwo hagomba kurebwa ibiteganywa n’itegeko nk’uko byemejwe mu rubanza nº RPAA 00048/2020/CA rwaciwe ku wa 26/05/2022. Muri urwo rubanza, Urukiko rw’Ubujurire rwagaragaje ko umurongo wari uriho udashobora gukurikizwa mu gihe unyuranyije n’itegeko rishya5. [24] Ibirebana n’ibivugwa na Nkizamacumu Dominique n’umwunganira ko akwiye kugabanyirizwa igihano hashingiwe ku itegeko rishya ndetse no kuba arwaye diabete n’umutima, Urukiko rw’Ubujurire rurasanga iyi mpamvu itakwirirwa isuzumwa kukoigamije gusaba kugabanya igihano nyamara rukaba rwasanze igihano yahawe kidashobora kongera kugabanywa kuko yagabanyirijwe bihagije kandi nk’uko byasobanuwe haruguru Urukiko rw’Ikirenga n’uru Rukiko zatanze imirongo ko urukiko rwajuririwe rudashobora kongera kugabanyiriza uregwa igihano mu gihe rusanga yaragabanyirijwe igihano ku buryo buhagije ku rwego rwa mbere. [25] Hashingiwe ku byasobanuwe haruguru, Urukiko rw’Ubujurire rurasanga igihano cy’igifungo cy’imyaka makumyabiri (20) n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda miliyoni cumi n’eshanu (15.000.000 Frw) Nkizamacumu Dominique yahanishijwe n’Urukiko Rukuru, rudashobora kukijya munsi kuko yagabanyirijwe ku buryo buhagije ugereranyije n’uburemere bw’icyaha cyo gucuruza ibiyobyabwenge bwo mu bwoko bw’urumogi, bityo akaba atakongera kugabayirizwa. III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [26] Rwemeje ko ubujurire bwa Nkizamacumu Dominique nta shingiro; [27] Rwemeje ko imikirize y’urubanza RPA 00314/2020/HC/RSZ rwaciwe n’Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Rusizi ku wa 17/03/2023 idahindutse mu ngingo zarwo zose; [28] Rwemeje ko igihano cy’igifungo cy’imyaka makumyabiri (20) n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda miliyoni cumi n’eshanu (15.000.000 Frw) Nkizamacumu Dominique yahanishijwe mbere kigumyeho; [29] Ruvuze ko Nkizamacumu Dominique asonewe amagarama y'urubanza kuko aburana afunze.
5 Reba igika cyarwo cya 26 cy’urubanza RPAA 00048/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/05/2022 haburana Ubushinjacyaha na Bimenyimana