UBUSHINJACYAHA vs MAZINA N’ABANDI
Sentences for KALINDA Faustin, NTIYIBAGIWE Didier alias Rukara, and BAZATSINDA Janvier alias Mayor are mitigated due to first-time offense and partial admission, but not for late admission; MAZINA Déogratias alias Gasongo acquitted due to insufficient evidence of participation in assault causing death; evidentiary...
Source-derived case information.
- Citation
- RPAA 00434/2023/CA - CMB RPAA 00353/2023/CA - CMB RPAA 00366/2023/CA - CMB 00435/2023/CA
- Parties
- Prosecution: Ubushinjacyaha; Defendant: NSABIMANA Jean; Defendant: BAZATSINDA Janvier alias Mayor; Defendant: BUHIGIRO Daniel alias Nyinya; Defendant: NTIYIBAGIWE Didier alias Rukara; Defendant: KALINDA Faustin; Defendant: MAZINA Déogratias alias Gasongo
- Court
- Court of Appeal
- Jurisdiction
- Rwanda
- Judgment Date
- 25 July 2024
- Case Number
- RPAA 00434/2023/CA - CMB RPAA 00353/2023/CA - CMB RPAA 00366/2023/CA - CMB 00435/2023/CA
- Procedural Posture
- Criminal Appeal / Court of Appeal Final Judgment
- Outcome
- partially allowed
- Legal Topics
- Homicide, Aggravated Assault, Mitigation of Sentence, Failure to Rescue, Evidentiary Standards, Appeal Procedure
- Source Language
- rw
Source-derived case record
Summary, issues, holding and outcome
More case intelligence is available
Unlock the full research layer for this judgment.
Parties
Ubushinjacyaha
Prosecution
NSABIMANA Jean
Defendant
BAZATSINDA Janvier alias Mayor
Defendant
BUHIGIRO Daniel alias Nyinya
Defendant
NTIYIBAGIWE Didier alias Rukara
Defendant
KALINDA Faustin
Defendant
MAZINA Déogratias alias Gasongo
Defendant
Procedural Posture
Criminal Appeal / Court of Appeal Final Judgment
Legal Issues
- 1 Whether defendants should have sentences mitigated for admitting guilt and seeking forgiveness
- 2 Whether MAZINA Déogratias alias Gasongo should be convicted of aggravated assault causing death or only failure to rescue
- 3 Whether BAZATSINDA Janvier alias Mayor should be acquitted or convicted
Ratio Decidendi
Sentences for KALINDA Faustin, NTIYIBAGIWE Didier alias Rukara, and BAZATSINDA Janvier alias Mayor are mitigated due to first-time offense and partial admission, but not for late admission; MAZINA Déogratias alias Gasongo acquitted due to insufficient evidence of participation in assault causing death; evidentiary standards require proof beyond reasonable doubt.
Court Disposition
partially allowed
Orders
- Sentences for KALINDA Faustin, NTIYIBAGIWE Didier alias Rukara, and BAZATSINDA Janvier alias Mayor reduced to 12 and 10 years imprisonment with fines.
- MAZINA Déogratias alias Gasongo acquitted and ordered released immediately.
Full Case Text
Judgment text and source record
31 paragraphs
# UBUSHINJACYAHA vs MAZINA N’ABANDI
- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2024-07-25 - Case/document no.: RPAA 00434/2023/CA - CMB RPAA 00353/2023/CA - CMB RPAA 00366/2023/CA - CMB 00435/2023/CA - Collection: Court of Appeal
## Text
## Page 1
UBUSHINJACYAHA vs MAZINA N’ABANDI [Rwanda URUKIKO RW’UBUJURIRE – RPAA 00434/2023/CA - CMB RPAA 00353/2023/CA - CMB RPAA 00366/2023/CA - CMB 00435/2023/CA (Rugabirwa, P.J.) 25 Nyakanga 2024] Amategeko yerekeye imiburanishirize y’imanza nshinjabyaha – Kwemera icyaha – Ukwemera icyaha gushobora kugirira ushinjwa akamaro ni ugukozwe nibura igihe iburanisha ku rwego rwa mbere ritarapfundikirwa. Amategeko yerekeye imiburanishirize y’imanza nshinjabyaha – Kugabanyirizwa igihano bwa kabiri – Nta cyabuza Urukiko rwajuririwe kongera kugabanya igihano mu gihe rusanga igihano cyatanzwe n’Urukiko rubanza kitaragabanyijwe mu buryo buhagije ubirebeye hamwe n’uburemere bw’icyaha cyakozwe. Incamake y’ikibazo: Ubushinjacyaha bwareze mu Rukiko Rwisumbuye rwa Gasabo NSABIMANA Jean, BAZATSINDA Janvier alias Mayor, BUHIGIRO Daniel alias Nyinya, NTIYIBAGIWE Didier alias Rukara, KALINDA Faustin na MAZINA Déogratias alias Gasongo, bubakurikiranyeho icyaha cyo gukubita no gukomeretsa ku bushake byateye urupfu bafashe uwitwa MANIRAFASHA MATABARO bakamuzirika amaboko inyuma baranamukubita bamuta mu gisambu asigaje akuka gake abura imbaraga zo kuhikura arara aho bukeye bwaho basanga yapfuye. NSABIMANA Jean na KALINDA Faustin baburanye bemera ko bakubise nyakwigendera inkoni, ariko ko batamukomerekeje, bagasaba imbabazi, naho BAZATSINDA Janvier alias Mayor, BUHIGIRO Daniel alias Nyinya, NTIYIBAGIWE Didier alias Rukara na MAZINA Déogratias alias Gasongo baburanye bahakana icyaha baregwa. Urwo Rukiko rwemeje ko NSABIMANA Jean, BAZATSINDA Janvier alias Mayor, NTIYIBAGIWE Didier alias Rukara, KALINDA Faustin na MAZINA Déogratias alias Gasongo bahamwa n’icyaha cyo gukubita no gukomeretsa byateye urupfu, rubahanisha igifungo cy’imyaka cumi n’itanu (15 ans) n’ihazabu ya miliyoni eshanu (5.000.000 Frw), rwemeza ko BUHIGIRO Daniel alias Nyinya ahamwa n’icyaha cyo kwirengagiza gutabara umuntu uri mu kaga, rumuhanisha iigifungo cy’umwaka umwe (1) n’ihazabu y’ibihumbi magana atatu (300.000 Frw). Mu bujurire Urukiko Rukuru rwaciye urubanza, rwemeza ko urubanza rwajuririwe rudahindutse mu ngingo zarwo zose. Abaregwa bajuriye bwa kabiri Urukiko rw’Ubujurire, KALINDA Faustin na NTIYIBAGIWE Didier alias Rukara n’ababunganira basaba ko bagabanyirizwa ibihano kubera ko bemera icyaha, MAZINA Déogratias alias Gasongo n’umwunganizi we bavuga akwiye guhanirwa kudatabara uri mu kaga, aho kuba icyaha cyo gukubita no gukomeretsa byateye urupfu, naho BAZATSINDA Janvier alias Mayor n’umwunganira bavuga ko akwiye kugirwa umwere kubera ko atakoze icyaha. Incamake y’icyemezo: Ukwemera icyaha gushobora kugirira ushinjwa akamaro ari ugukozwe nibura igihe iburanisha ku rwego rwa mbere ritarapfundikirwa. KALINDA Faustin akaba atagabanyirizwa igihano hashingiwe ku mpamvu nyoroshyacyaha ijyanye n’uko imbere y’uru Rukiko yemeye icyaha cyo gukubita no gukomeretsa ku bushake byateye urupfu, kuko atigeze yemera icyo cyaha ku rwego rwa mbere ngo anagisabire imbabazi, ahubwo yabeshye ko yakubise nyakwigendera inkoni imwe ku kibuno agamije guhunga ingaruka z’icyaha yakoze. Ubushinjacyaha na NAHAYO Ignace, nta cyabuza Urukiko rwajuririwe kongera kugabanya igihano mu gihe rusanga igihano cyatanzwe n’Urukiko rubanza kitaragabanyijwe mu buryo buhagije ubirebeye hamwe n’uburemere bw’icyaha cyakozwe. KALINDA Faustin akwiye kugabanyirizwa ibihano kubera ko ari ubwa mbere akoze icyaha ku buryo buzwi, ariko na none harebwe uruhare rukomeye yagize mu rupfu rwa nyakwigendera, mu bushishozi bw’Urukiko akwiye guhanishwa igifungo cy’imyaka cumi n’ibiri (12) n’ihazabu ya miliyoni eshatu n’ibihumbi magana atanu (3.500.000 Frw), aho kuba igifungo cy’imyaka cumi n’itanu (15 ans) n’ihazabu ya miliyoni eshanu (5.000.000 Frw) yahawe mbere.
## Page 2
Amategeko yakoreshejwe: Itegeko nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura Itegeko nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, ingingo ya 2 n’iya 11. Imanza zifashishijwe: RPA 0084/10/CS, Ubushinjacyaha vs GATERA rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 09/05/2014. RPAA 00048/2020/CA, Ubushinjacyaha vs BIMENYIMANA Jean Paul rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/05/2022. Ubujurire bufite ishingiro ku birebana n’igabanyagihano. Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA [1] Ubushinjacyaha bukurikiranyeho NSABIMANA Jean, BAZATSINDA Janvier alias Mayor, BUHIGIRO Daniel alias Nyinya, NTIYIBAGIWE Didier alias Rukara, KALINDA Faustin na MAZINA Déogratias alias Gasongo, icyaha cyo gukubita no gukomeretsa ku bushake byateye urupfu kubera ko ku wa 17/01/2021 bafashe uwitwa MANIRAFASHA MATABARO bamukekaho kwiba imyenda, urugi, inkweto, inyundo urukero n'amasuka bya BUHIGIRO Daniel alias Nyinya, bamuzirikira amaboko inyuma baranamukubita bamuta mu gisambu asigaje akuka gake abura imbaraga zo kuhikura arara aho bukeye bwaho ku wa 18/01/2021 basanga yapfuye. NSABIMANA Jean na KALINDA Faustin baburanye bemera ko bakubise nyakwigendera inkoni, ariko ko batamukomerekeje, bagasaba imbabazi, naho BAZATSINDA Janvier alias Mayor, BUHIGIRO Daniel alias Nyinya, NTIYIBAGIWE Didier alias Rukara na MAZINA Déogratias alias Gasongo baburanye bahakana icyaha baregwa. [2] Urukiko Rwisumbuye rwa Gasabo rwaregewe, rushingiye ku bimenyetso birimo ukwemera icyaha no gusaba imbabazi kwa NSABIMANA Jean na KALINDA Faustin, raporo y’Inzego z’Ibanze igaragaza ko abaregwa bagize uruhare mu ikubitwa rya nyakwigendera MANIRAFAHA MATABARO bikamuviramo urupfu, inyandikomvugo y’ibyabonywe (pv de constat) igaragaza ko umurambo wa nyakwigendera wasanzwe mu gihuru ku gasozi, imvugo z’abatangabuhamya barimo uwitwa NYIRANSABIMANA Dative na raporo ya muganga igaragaza ko nyakwigendera MANIRAFASHA MATABARO yazize ibikomere, rwemeje ko NSABIMANA Jean, BAZATSINDA Janvier alias Mayor, NTIYIBAGIWE Didier alias Rukara, KALINDA Faustin na MAZINA Déogratias alias Gasongo bahamwa n’icyaha cyo gukubita no gukomeretsa byateye urupfu, rubahanisha igifungo cy’imyaka cumi n’itanu (15 ans) n’ihazabu ya miliyoni eshanu (5.000.000 Frw), rwemeza ko BUHIGIRO Daniel alias Nyinya ahamwa n’icyaha cyo kwirengagiza gutabara umuntu uri mu kaga, rumuhanisha iigifungo cy’umwaka umwe (1) n’ihazabu y’ibihumbi magana atatu (300.000 Frw). [3] NSABIMANA Jean, BAZATSINDA Janvier alias Mayor, NTIYIBAGIWE Didier alias Rukara, KALINDA Faustin na MAZINA Déogratias alias Gasongo bajuririye urwo rubanza mu Rukiko Rukuru maze Ubushinjacyaha busaba ko ubujurire bwa NSABIMANA Jean butakirwa kuko bwakererewe. BAZATSINDA Janvier alias Mayor asaba kugirwa umwere kubera ko atakubise MANIRAFASHA MATABARO kuko yari afite ibisebe mu kiganza, KALINDA Faustin asaba guhanishwa igihano gito nyuma yo gusuzuma, niba inkoni imwe yakubise nyakwigendera ku kibuno ariyo yamwishe, MAZINA Déogratias avuga ko yarezwe kudatabara umuntu uri mu kaga, nyamara ahamwa n’icyaha cyo gukubita no gukomeretsa byeteye urupfu, naho NTIYIBAGIWE Didier alias Rukara avuga ko yahanishijwe igifungo cy’imyaka cumi n’itanu (15) kandi icyaha aregwa yaragikoreshejwe n’Inzego z’Ibanze za Leta, kuko we icyo yakoze ari ugufata nyakwigendera wirukankanwaga na MAZINA Déogratias alias Gasongo, akamumushyikiriza, ariko ko atigeze amukubita.
## Page 3
[4] Urukiko Rukuru rwaciye urubanza no RPA 00401/2020/HC/KIG ku wa 29/06/2023, rwemeza ko ubujurire bwa NSABIMANA Jean butagomba kwakirwa kuko yajuriye akererewe1, ko ubujurire bwa BAZATSINDA Janvier alias Mayor, NTIYIBAGIWE Didier alias Rukara, KALINDA Faustin n‘ubwa MAZINA Déogratias alias Gasongo nta shingiro bufite, ko urubanza rwajuririwe rudahindutse mu ngingo zarwo zose, ko igifungo cy’imyaka cumi n’itanu (15 ans) n’ihazabu ya miliyoni eshanu (5.000.000Frw) bahanishijwe bigumyeho. [5] BAZATSINDA Janvier alias Mayor, KALINDA Faustin, MAZINA Déogratias alias Gasongo na NTIYIBAGIWE Didier alias Rukara bajuririye na none urwo rubanza mu Rukiko rw’Ubujurire, ubujurire bwabo buhabwa nº RPAA 00434/2023/CA -CMB RPAA 00353/2023/CA-CMB RPAA 00366/2023/CA- CMB 00435/2023/CA, ruburanishwa mu ruhame ku wa 18/11/2024, KALINDA Faustin yunganiwe na Me NSENGIYUMVA François afatanyije na Me MANIRAFASHA Jean Paul, MAZINA Déogratias alias Gasongo yunganiwe na Me BUGIRANDE MUSERUKA John na NTIYIBAGIWE Didier alias Rukara yunganiwe na Me RUGANZA Bin SEBA, BAZATSINDA Janvier alias Mayor yunganiwe na Me NIYONSENGA Vincent, naho Ubushinjacyaha buhagarariwe na RUDATINYA Gaspard, Umushinjacyaha ku rwego rw’Igihugu. [6] Mu myanzuro no mu miburanire, KALINDA Faustin na NTIYIBAGIWE Didier alias Rukara n’ababunganira basaba ko bagabanyirizwa ibihano kubera ko bemera icyaha, MAZINA Déogratias alias Gasongo n’umwunganizi we bavuga akwiye guhanirwa kudatabara uri mu kaga, aho kuba icyaha cyo gukubita no gukomeretsa byateye urupfu, naho BAZATSINDA Janvier alias Mayor n’umwunganira bavuga ko akwiye kugirwa umwere kubera ko atakoze icyaha. [7] Uhagarariye Ubushinjacyaha avuga ko abaregwa bakwiye kugabanyirizwa ibihano hashingiwe ku ngingo ya 11 agace ka 6 y’Itegeko Nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura Itegeko № 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, iteganya ibihano byoroheje. [8] Urukiko ruhereye kuri izo mpaka, rurasanga ibibazo bikwiye gusuzumwa muri uru rubanza ari ibyo kumenya niba KALINDA Faustin na NTIYIBAGIWE Didier alias Rukara bagabanyirizwa ibihano kubera ko bemera icyaha bakanagisabira imbabazi, kumenya niba Urukiko Rukuru rwarakoze ikosa ryo guhamya MAZINA Déogratias alias Gasongo icyaha aregwa, aho kumuhamya icyaha cyo kudatabara uri mu kaga, no kumenya niba BAZATSINDA Janvier bita Mayor agomba kugirwa umwere. II. ISESENGURA RY’IBIBAZO BIGIZE URUBANZA 1. Kumenya niba KALINDA Faustin yagabanyirizwa ibihano kubera ko yemera icyaha akanagisabira imbabazi. [9] KALINDA Faustin n’umwunganira bavuga ko akwiye kugabanyirizwa ibihano kubera ko yemera icyaha cyo gukubita no gukomeretsa byateye urupfu akanagisabira imbabazi. Asobanura ko nk’umuyobozi wari ushinzwe umutekano, MAZINA Déogratias na BAZATSINDA Janvier bamuzaniye uwitwa MANIRAFASHA MATABARO bavuga ko yibye ibintu bya BUHIGIRO Daniel, amukubita inkoni, ndetse ko yanakomeje gukubitwa n’abaturage ubwo bakomezaga kumusangana ibintu byabo yabibye. [10] Bavuga kandi ko yemeye icyaha anagisabira imbabazi, ndetse ko n`Umushinjacyaha yari yemeye ko agabanyirizwa ibihano, nyamara Urukiko rukora ikosa ryo kutamugabanyiriza ibihano ruvuga ko atemeye icyaha runakora irindi kosa ryo gushingira ku murongo wo muri 2016 wavanweho wavugaga ko uwagabanyirijwe ibihano atakongera kubigabanyirizwa mu bujurire, rwirengagiza ko hari umurongo mushya
1 Mu cyemezo cyarwo Urukiko Rukuru rwemeje ko ubujurire bwa NSABIMANA Jean butagomba kwakirwa kuko bwakererewe, ahandi rwemeza ko nta shingiro bufite.
## Page 4
wo muri 2022 uvuga ko iyo Urukiko rwemeye impamvu nyoroshyacyaha, rushobora kongera kugabanyiriza uregwa igihano kugeza munsi y`igihano gito gishoboka. [11] Basaba ko KALINDA Faustin yagabanyirizwa ibihano agahanishwa igihano kiri munsi y’imyaka 5, agahanishwa igifungo cy’imyaka itatu n’amezi icumi (10) kubera ko ari ubwa mbere akoze icyaha kuko yari asanzwe yitwara neza, ko kandi yakoze icyaha by’impanuka kuko ntacyo yapfaga na nyakwigendera kubera ko atari amuzi, ndetse akanasubikirwa ibihano ku gihe gisigaye mu gihe ahanishijwe igifungo y’imyaka 5. [12] NTIYIBAGIWE Didier abajijwe uruhare rwa KALINDA Faustin avuga ko nyakwigendera yakubiswe na KALINDA Faustin, RWAGAJU n’abandi. [13] Uhagarariye Ubushinjacyaha avuga ko hashingiwe ku ngingo ya 11, agace ka (6) y’Itegeko nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura Itegeko nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, KALINDA Faustin nk’umuyobozi wari ushinzwe umutekano mu gace atuyemo harimo n’umutekano wa nyakwigendera akwiye guhanishwa igifungo cy’imyaka 10 kubera ko yemera icyaha akanagisabira imbabazi, no kubera iyo mpamvu nkomezacyaha y’uko yari umuyobozi watumye abaturage bihanira bakica MANIRAFASHA MATABARO, kandi yaragombaga kumushyikiriza Inzego zibishinzwe, dore ko yanabwiye abaturage ko nta mujura uzongera gushyikirizwa Ubugenzacyaha (RIB). Avuga kandi ko KALINDA Faustin atasubikirwa ibihano kubera ko atahanishwa igifungo kiri munsi y’imyaka 10, kuko umurongo wafashwe mu rubanza (jurisprudence) utaruta itegeko, ndetse ko atasubikirwa ibihano mu gihe ahanishijwe igifungo kirenga imyaka 5 nk’uko biteganywa n’ingingo ya 3 y’iryo Tegeko. UKO URUKIKO RUBIBONA [14] Ingingo ya 11, agace ka (6) y’Itegeko nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura Itegeko nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, iteganya ko “ingingo ya 121 y’Itegeko nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange ihinduwe ku buryo bukurikira: Iyo gukubita cyangwa gukomeretsa byateye urupfu, igihano kiba igifungo kitari munsi y’imyaka 10 ariko kitarenze imyaka 20 n’ihazabu itarimunsi ya 3.000.000 Frw ariko itarenze 5.000.000 Frw.” [15] Naho ingingo ya 2, igika cya mbere, y’Itegeko nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rimaze kuvugwa haruguru, igateganya ko iyo umucamanza yemeje impamvu nyoroshyacyaha, ashobora kugabanya igihano ku buryo bukurikira: (b) “igifungo kimara igihe kizwi kiva ku mezi 6 kuzamura gishobora kugabanywa, ariko ntikijye munsi ya kimwe cya kabiri cy’igihano gito giteganyirijwe icyaha cyakozwe”; (d) igihano cy’ihazabu gishobora kugabanywa kugeza kuri kimwe cya kane cy’igihano cy’ihazabu gito giteganyirijwe icyaha cyakozwe”. [16] Mu rubanza nº RPAA 00048/2020/CA rwaciwe n’uru Rukiko ku wa 26/05/2022, mu gika cyarwo cya 24, haburana Ubushinjacyaha na BIMENYIMANA Jean Paul, hatanzwe umurongo uvuga ko ukwemera icyaha gushobora kugirira ushinjwa akamaro ari ugukozwe nibura igihe iburanisha ku rwego rwa mbere ritarapfundikirwa2.
2 Ingingo ya 59, agace ka mbere 1˚ n’aka 3˚, y’Itegeko n˚ 68/2018 ryo ku wa 30/8/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange; Mu gace kayo ka mbere (1˚), iyo ngingo iteganya ko: « Umucamanza ashobora kugabanya ibihano nk’iyo ushinjwa, mbere yo gukurikiranwa, yemeye icyaha akagisabira imbabazi uwo yakoreye icyaha n’umuryango nyarwanda mu buryo budashidikanywaho, akicuza kandi akishyura ibyo yangije nk’uko bari babimutegerejeho’’. Agace kayo ka gatatu (3˚) gateganya ko: “Umucamanza ashobora kugabanya ibihano nk’iyo ushinjwa, mu ntangiriro z’iburanisha ku rwego rwa mbere, ushinjwa yireze akemera icyaha mu buryo budashidikanywaho ».
## Page 5
[17] Nk’uko bigaragarira mu gika cya 8 cy’urubanza rwaciwe ku rwego rwa mbere, ndetse no mu gika cya 14 cy’urubanza rujuririrwa, KALINDA Faustin, yaburanye ahakana icyaha aregwa, ariko akemera gusa ko yakubise nyakwigendera MANIRAFASHA MATABARO inkoni imwe ku kibuno, agasaba kugabanyirizwa igihano, maze mu bika bya 17, 30 na 32 by’urubanza rujuririrwa, Urukiko Rukuru rusanga KALINDA Faustin yarakoze icyaha cyo gukubita no gukomeretsa ku bushake byateye urupfu, kuko atavuguruje ibimenyetso byashingiweho ku rwego rwa mbere ahamwa n’icyo cyaha, birimo kuba nk’uwari ushinzwe umutekano, ariwe wabaye intandaro y’urupfu rwa nyakwigendera MANIRAFASHA MATABARO kubera ko ariwe wafashe iya mbere mu kumukubita nk’uko abishinjwa na bagenzi be barimo BAZATSINDA Janvier alias Mayor na NTIYIBAGIWE Didier alias Rukara, rwemeza ko atakongera kugabanyirizwa ibihano kuko yabigabanyirijwe ku rwego rwa mbere nk’uko byatanzweho n’umurongo n’Urukiko rw’Ikirenga mu rubanza RPA 0249/13/CS rwaciwe ku wa 25/11/2016, haburana Ubushinjacyaha na NTEZIRYAYO Emmanuel, aho rwemeje ko «ntawasaba kongera kugabanyirizwa igihano mu gihe mu Rukiko rubanza yagabanyirijwe bihagije ndetse agahabwa igihano gikwiranye n’icyaha yakoze», bityo ko igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw yahanishijwe bigumyeho. [18] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga KALINDA Faustin atagabanyirizwa igihano hashingiwe ku mpamvu nyoroshyacyaha ijyanye n’uko imbere y’uru Rukiko yemeye icyaha cyo gukubita no gukomeretsa ku bushake byateye urupfu, kuko nk’uko byatanzweho umurongo mu rubanza nº RPAA 00048/2020/CA rw’Ubushinjacyaha na BIMENYIMANA Jean Paul rwavuzwe haruguru, atigeze yemera icyo cyaha ku rwego rwa mbere ngo anagisabire imbabazi, ko ahubwo yabeshye ko yakubise nyakwigendera MANIRAFASHA MATABARO inkoni imwe ku kibuno agamije guhunga ingaruka z’icyaha yakoze, kuko ashinjwa na bagenzi be barimo BAZATSINDA Janvier alias Mayor, NTIYIBAGIWE Didier alias Rukara, MAZINA Déogratiana na BUHIGIRO Daniel alias Nyinya, ndetse n’abatangabuhamya barimo NYIRANSABIMANA Dativa na MUKARUTESI Anastasie ko ariwe nk’uwari ushinzwe umutekano mu Mudugudu, uretse ko yahagarikiye igikorwa cyo gukubita no gukomeretsa MANIRAFASHA MATABARO, yafashe iya mbere mu kumukubita inkoni aho bamumushyikirije, kuko yavugaga ko agomba kumwihanira aho kumushyikiriza Ubuyobozi bw’Akagari ngo kuko abajura bose yabwoherereje bahise bagaruka bakomeza kubiba, ndetse ko yanakomeje kumukubitira mu nzu yari acumbitsemo afatanyije na bamwe muri bagenzi be na RWAGAJU, bamuziritse, banamupfutse akanwa kugira ngo abaturage batumva ko ari gutaka, ndetse ko yamurindishije NTIYIBAGIWE Didier alias Rukara na MAZINA Déogratiana mu gisambu kugira ngo ntihagire umuha amazi, agipfiramo. [19] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga nk’uko byatanzweho umurongo mu rubanza Nº RPAA 00406/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/10/2021, haburana Ubushinjacyaha na NAHAYO Ignace, nta cyabuza Urukiko rwajuririwe kongera kugabanya igihano mu gihe rusanga igihano cyatanzwe n’Urukiko rubanza kitaragabanyijwe mu buryo buhagije ubirebeye hamwe n’uburemere bw’icyaha cyakozwe, bivuze ko umurongo washingiweho n’Urukiko Rukuru wavuzwe haruguru, aho rwemeje ko KALINDA Faustin atakongera kugabanyirizwa ibihano kuko yabigabanyirijwe ku rwego rwa mbere, utashingirwaho muri uru rubanza, kuko uretse no kuba waravanweho n’umurongo mushya wavuzwe haruguru, ingingo ya 11, agace ka (6) y’Itegeko nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura Itegeko nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, yateganyirije icyaha cyo gukubita cyangwa gukomeretsa byateye urupfu, ibihano byoroheje by’igifungo kiri hagati y’imyaka 10 na 20 n’ihazabu iri hagati ya 3.000.000 Frw na 5.000.000 Frw, ubigereranyije n’ibihano biremereye by’igifungo kiri hagati y’imyaka 15 na 20 n’ihazabu iri hagati ya 5.000.000 Frw na 7.000.000 Frw) byateganywaga n’ingingo ya 121, igika cya 5, y’Itegeko nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange. [20] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga KALINDA Faustin akwiye kugabanyirizwa ibihano kubera ko ari ubwa mbere akoze icyaha ku buryo buzwi, ariko na none harebwe uruhare rukomeye yagize mu rupfu rwa nyakwigendera MANIRAFASHA MATABARO, rurimo kuba nk’umuyobozi wari ushinzwe umutekano mu Mudugudu nyakwigendera yari atuyemo, ariwe wabaye intandaro y’urupfu rwe, kubera ko ariwe wafashe iya mbere mu kumukubita afatanyije na bamwe muri bagenzi be na RWAGAJU, baryamishije nyakwigendera, bamuziritse banamupfutse akanwa, kuba kandi yaramurindishije NTIYIBAGIWE Didier
## Page 6
alias Rukara na MAZINA Déogratiana mu gisambu kugira ngo batamuha amazi kugeza ubwo agipfiriyemo, mu bushishozi bwarwo, rusanga KALINDA Faustin akwiye guhanishwa igifungo cy’imyaka cumi n’ibiri (12) n’ihazabu ya miliyoni eshatu n’ibihumbi magana atanu (3.500.000 Frw), aho kuba igifungo cy’imyaka cumi n’itanu (15 ans) n’ihazabu ya miliyoni eshanu (5.000.000 Frw) yahawe mbere. 2. Kumenya niba NTIYIBAGIWE Didier alias Rukara yagabanyirizwa ibihano kubera ko yemera icyaha akanagisabira imbabazi. [21] NTIYIBAGIWE Didier alias Rukara bavuga ko akwiye kugabanyirizwa ibihano kubera ko yemera icyaha cyo gukubita no gukomeretsa byateye urupfu ku buryo budashidikaywaho anagisabira imbabazi. Asobanura ko yahuye na MAZINA na BAZATSINDA bashoreye nyakwigendera MANIRAFASHA MATABARO bamujyanye kwa KALINDA bavuga ko yibye, uyu atangira kumukubita amubaza aho yashyize ibintu yibye, ko bakomeje kumushorera, bahuye na RWAGAJU wakubise nyakwigendera urushyi rwo mu maso kubera ko bamufatanye isakoshi yari yibye umugore we, ndetse ko nyakwigendera yabanguye inyundo ashaka kuyikubita KALINDA mu mutwe, NTIYIBAGIWE Didier ayibonye ahita ayifata kugira ngo atayicisha KALINDA, bitura hasi, bakomeza kugundagurana barwanira iyo nyundo maze ahita amukubita urushyi, noneho RWAGAJU ahita amuboha bamujyana kuri RIB, naho we aritahira. [22] Bavuga kandi ko NTIYIBAGIWE Didier yemereye icyaha mu Rukiko Rukuru anasaba kugabanyiirizwa ibihano nk’uko byanavugwaga n’Ubushinjacyaha, aho mu mwanzuro wabwo bwasabaga ko yahanishwa igifungo cy’imyaka 5 n’ihazabu ya 750.000 Frw, ariko ko urwo Rukiko rwemeje ko atemeye icyaha ntirwamugabanyiriza ibihano. Basaba ko yagabanyirizwa ibihano ndetse bigasubikwa kugira ngo ajye kurera abana be kuko umugore we yahise abata yigira iwabo akimara gufungwa. [23] Bongeyeho ko Urukiko Rukuru rutitaye ku myitwarire ya MANIRAFASHA MATABARO kubera ko yizize yari yarigize igihazi (ruharwa) nk’uko bigaragazwa na raporo y’Ubuyobozi bw’Inzego z’Ibanze, basaba ko iyo raporo yashingirwaho akagabanyirizwa ibihano, kuko yemeye icyaha anagisabira imbabazi, kuba ari ubwa mbere akurikiranywe mu Nkiko kuko yari asanzwe yitwara neza. [24] KALINDA Faustin avuga ko NTIYIBAGIWE Didier yashinze ivi mu mugongo wa nyakwigendera arahaguruka, naho MAZINA akavuga ko yabonye NTIYIBAGIWE akubita nyakwigendera urushyi anamwaka inyundo yari agiye gukubita KALINDA Faustin. [25] Uhagarariye Ubushinjacyaha avuga ko NTIYIBAGIWE Didier akwiye guhanishwa igifungo cy’imyaka 10 kubera ko atemera icyaha aregwa ku buryo budashidikanywaho, kuko avuga ko yakubise nyakwigendera urushyi ashaka gutabara KALINDA Faustin wari ugiye gukubitwa inyundo mu mutwe na nyakwigendera, kandi nta kigaragaza ko nyakwigendera yari ayifite, ko ahubwo yiyorohereza kugira ngo agabanyirizwe ibihano, kuko KALINDA Faustin anamushinja kuba yarakubise nyakwigendera ivi mu mugongo nk’uko byanemejwe n’Urukiko Rukuru kugira ngo amuce intege yikubite hasi no kugira ngo babone uko bakomeza kumuhondagura, cyane cyane ko DATIVA na NSABIMANA bemeje ko NTIYIBAGIWE Didier ari mubakubise nyakwigendera bikamuviramo urupfu afatanyije na KALINDA Faustin. UKO URUKIKO RUBIBONA [26] Nk’uko byatanzweho umurongo mu rubanza nº RPAA 00048/2020/CA rwaciwe n’uru Rukiko ku wa 26/05/2022, mu gika cyarwo cya 24, haburana Ubushinjacyaha na BIMENYIMANA Jean Paul rwavuzwe haruguru, ukwemera icyaha gushobora kugirira ushinjwa akamaro ari ugukozwe nibura igihe iburanisha ku rwego rwa mbere ritarapfundikirwa. [27] Nk’uko bigaragarira mu gika cya 15 cy’urubanza rwaciwe ku rwego rwa mbere, ndetse no mu gika cya 25 cy’urubanza rujuririrwa, NTIYIBAGIWE Didier yahakanye icyaha, akavuga ko atigeze akubita
## Page 7
nyakwigendera MANIRAFASHA MATABARO, ko ahubwo yagikoreshejwe n’Inzego za Leta zari zamumutumye igihe yirukankanwaga na MAZINA Déogratias akamubashyikiriza atamukubise, maze mu bika bya 30 na 32 by’urubanza rujuririrwa, rusanga NTIYIBAGIWE Didier yarakoze icyaha cyo gukubita no gukomeretsa ku bushake byateye urupfu, kuko atavuguruje ibimenyetso byatanzwe n’Ubushinjacyaha ku rwego rwa mbere byashingiweho ahamwa n’icyo cyaha, birimo kuba NTIYIBAGIWE Didier na MAZINA Deogratias barapfutse umunwa wa MANIRAFASHA MATABARO kugira ngo adatabaza ubwo yakubitwaga na KALINDA Faustin n’undi mugabo watorotse atazi (nkuko bigaragara mu gace ka 7 k’urubanza rujuririrwa), kuba kandi ashinjwa na KALINDA Faustin ko yashinze ivi mu mugongo wa nyakwigendera akamuhagurukiraho igihe bashakaga kumushyiraho imigozi y’ikintu kimeze nk’umufuka (agace ka 9 k’urubanza rujuririrwa), no kuba anashinjwa na BAZATSINDA Janvier wemeje ko yafatanyije na KALINDA Faustin n’abandi bakubitiye MANIRAFASHA Matabaro ku ruganda ruri muri karitsiye (agace ka 12 k’urubanza rujuririrwa), bityo ko igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw yahanishijwe bigumyeho. [28] Imbere y’uru Rukiko, NTIYIBAGIWE Didier yemera ko yakubise nyakwigendera MANIRAFASHA MATABARO urushyi rumwe, nyamara BUHIGIRO Daniel alias Nyinya amushinja kuba yaranamuziritse umugozi anazanira RWAGAJU icyo bamutamitse mu kanwa kugira ngo adakomeza gutaka, ndetse ko yari mu bamurindiye mu gisambu yapfiriyemo. Hari kandi umutangabuhamya witwa NYIRANSABIMANA Dativa ushinja NTIYIBAGIWE Didier kuba yari hejuru ya nyakwigendera ubwo bamupfukaga umunwa bakoresheje umwenda w’umupira, anamupfuka no ku ijosi akanamunigisha ivi ubwo RWAGAJU yamunyukanyukaga mu mbavu no mu gatuza. Na none umutangabuhamya witwa MUKARUTESI Anastasie nawe amushinja kuba ari mu bakubise nyakwigendera afatanyije na bagenzi be barimo KALINDA Faustin na BUHIGIRO Daniel nk’uko byanemejwe na KALINDA Faustin na BAZATSINDA Janvier basobanuye ko NTIYIBAGIWE Didier na RWAGAJU bari mu bakubitiye bikomeye nyakwigendera mu nzu. [29] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga NTIYIBAGIWE Didier atagabanyirizwa igihano hashingiwe ku mpamvu nyoroshyacyaha ijyanye n’uko yemereye icyaha cyo gukubita no gukomeretsa ku bushake byateye urupfu imbere y’uru Rukiko, kubera ko atigeze acyemera ku buryo budashidikanywaho guhera ku rwego rwa mbere ngo anagisabire imbabazi ngo anacyicuze nk’uko byasobanuwe byatanzweho umurongo mu rubanza nº RPAA 00048/2020/CA rwaciwe ku wa 26/05/2022 rw’Ubushinjacyaha na BIMENYIMANA Jean Paul rwavuzwe haruguru, bigaragara ahubwo ko yagize uruhare rukomeye mu rupfu rwa nyakwigendera nk’uko byasobanuwe haruguru. [30] Urukiko rurasanga kandi ibivugwa na NTIYIBAGIWE Didier by’uko akwiye kugabanyirizwa igihano kugira ngo ajye kurera abana be nta shingiro bifite, kuko atakwitwaza ingaruka z’icyaha yakoze ngo asabe kugabanyirizwa igihano nk’uko byemejwe mu rubanza n° RPA 0129/2010/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 07/03/2014, haburana Ubushinjacyaha na MPITABAKANA, aho rwasobanuye ko MPITABAKANA atasaba kugabanyirizwa igihano kugira ngo ajye kurera abana be kandi ariwe wabagize imfubyi. [31] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga ariko, kuba ari ubwa mbere NTIYIBAGIWE Didier akoze icyaha ku buryo buzwi, bikwiye kumubera impamvu nyoroshyacyaha ituma agabanyirizwa igihano, agahanishwa igifungo cy’imyaka cumi (10) n’ihazabu ya miliyoni eshatu (3.000.000 Frw), aho kuba igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw yari yahawe mbere. 3.Kumenya niba Urukiko Rukuru rutaragombaga guhamya MAZINA Déogratias alias Gasongo icyaha cyo gukubita no gukomeretsa ku bushake byateye urupfu, ko ahubwo yahamwa n’icyaha cyo kudatabara uri mu kaga akagabanyirizwa ibihano. [32] MAZINA Déogratias alias Gasongo n’umwunganira bavuga ko yakurikiranweho icyaha cyo kudatabariza uri mu kaga, ariko ko Urukiko Rukuru rwakoze ikosa ryo kumuhamya icyaha cyo gukubita
## Page 8
no gukomeretsa byateye urupfu. Asobanura ko nk’inkeragutabara yasanze BUHIGIRO Daniel ku muyobozi w’umutekano KALINDA Faustin amubajije icyo yaje kuhakora muri icyo gitondo, undi amusubiza ko yaje kurega MANIRAFASHA MATABARO waraye amwibye ibikoresho byo mu nzu, ajyana na BAZATSINDA Janvier kumufata, bamukura aho yari yihishe bamujyana kwa KALINDA Faustin aho yakubitiwe na KALINDA Faustin, NSABIMANA Jean na NTIYIBAGIWE Didier, ariko ko atamutabarije ku zindi Nzego zibifite ububasha, kuko yari azi ko yamugejeje ahari umutekano. [33] Basaba ko MAZINA Déogratias yagabanyirizwa ibihano agahanishwa igihano gito kubera ko yemeye icyaha cyo kudatabariza uri mu kaga akanagisabira imbabazi, kuba ari ubwa mbere agikoze kuko yari asanzwe yitwara neza, ndetse kikanasubikwa kugira ngo ajye kurera abana be kuko umugore we yabataye akimara gufungwa. [34] Uhagarariye Ubushinjacyaha avuga ko MAZINA Déogratias alias Gasongo atakoze icyaha cyo kudatabara uri mu kaga nk’uko abivuga, ko ahubwo yakoze icyaha cyo gukubita no gukomeretsa byateye urupfu, kuko nubwo MAZINA Déogratias ari mu bavanye MANIRAFASHA MATABARO aho yari acumbitse bakamushorera bamugeza kwa KALINDA Faustin akirirwa akubitwa kugeza apfuye, uruhare rwe rutangana n’urwa bagenzi be bakubise nyakwigendera kugeza apfuye, kubera ko umutangabuhamya witwa NYIRANSABIMANA Dative yavuze ko MAZINA Déogratias yabwiye abakubitaga MANIRAFASHA MATABARO ngo bamujyane ku Kagari kwisobanura, nyamara baranga bakomeza kumukubita, ndetse ko yongeye kubabwira ngo bazabazwa ibyo bakoze ahita yambara ajya ku kazi. [35] Avuga ko hashingiwe ku ngingo ya 11 y’Itegeko Nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura Itegeko nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, ndetse n’ingingo ya 2 y’Itegeko Nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura Itegeko nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 ryavuzwe haruguru, MAZINA Déogratias yahanishwa igifungo cy’imyaka 5 n’ihazabu ya 750.000 Frw. UKO URUKIKO RUBIBONA [36] Nk’uko byemejwe mu manza nyinshi zaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga zirimo urubanza nº RPA 0084/10/CS rwaciwe ku wa 09/05/2014 haburana Ubushinjacyaha na GATERA, ugushidikanya kurengera ushinjwa akagirwa umwere ku cyaha akurikiranweho3. [37] Ingingo ya 53 y’Itegeko n° 062/2024 ryo ku wa 20/06/2024 ryavuzwe iteganya ko Urukiko mu gusengura ubuhamya rufite ububasha bwo kwemera cyangwa kutemera ikimenyetso gishingiye ku buhamya, rwita cyane ku bumenyi bw’ibyabaye no ku budakemwa bw’ubuhamya. [38] Nk’uko bigaragarira mu gika cya 6 cy’urubanza rwaciwe ku rwego rwa mbere, ndetse no mu gika cya 18 cy’urubanza rujuririrwa, MAZINA Déogratias yaburanye ahakana icyaha cyo gukubita no gukomeretsa byeteye urupfu, ko ahubwo yarezwe icyaha cyo kudatabariza uri mu kaga, ariko mu bika bya 30 na 32 by’urubanza rujuririrwa, Urukiko Rukuru rusanga MAZINA Déogratias yarakoze icyaha cyo gukubita no gukomeretsa byeteye urupfu, kubera ko atavuguruje ibimenyetso byatanzwe n’Ubushinjacyaha ku rwego rwa mbere byashingiweho ahamwa n’icyo cyaha, birimo kuba abaregwa bashinjanya ubwabo bagaragaza ko buri wese yakubise nyakwigendera, kandi ko bashinjwa n’abatangabuhamya barimo NYIRANSABIMANA Dativa na MUKARUTESI Anastasie bemeje ko bababonye bakubita nyakwigendera inkoni na raporo ya muganga igaragaza ko yazize ibikomere, bityo ko igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw yahanishijwe bigumyeho.
3 Uwo murongo watanzwe kandi mu rubanza nº RPAA 00064/2018/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 13/09/2019 haburana Ubushinjacyaha na NSANZUMUHIRE Jean Baptiste (igika cya 24), ndetse no urubanza nº RPAA 00007/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/07/2022.
## Page 9
[39] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga ibivugwa na MAZINA Déogratias Alias Gasongo by’uko atarezwe icyaha cyo gukubita no gukomeretsa byateye urupfu, ko ahubwo yarezwe icyaha cyo kudatabariza uri mu kaga nta shingiro bifite, kuko inyandiko itanga ikirego mu Rukiko Rwisumbuye rwa Gasabo ifite nomero 00295/IPRL GASA/2021/FM/JN yakozwe n’Ubushinjacyaha ku wa 20.01.2022, igaragaza ko MAZINA Déogratias yarezwe icyaha cyo gukubita no gukomeretsa byateye urupfu bumusabira igifungo cy’imyaka 20 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw. [40] Ku kibazo cyo kumenya niba MAZINA Déogratias yarakoze icyaha cyo gukubita no gukomeretsa byateye urupfu, inyandiko-mvugo ziri muri dosiye zigaragaza ko mu Bugenzacyaha, uwitwa BUHIGIRO Daniel alias Nyinya yavuze ko MAZINA Déogratias atakubise nyakwigendera MANIRAFASHA MATABARO. Hari kandi NTIYIBAGIWE Didier, ndetse na NYIRANSABIMANA Dative basobanuye ko MAZINA Déogratias yabwiraga abakubitaga MANIRAFASHA MATABARO ko bamujyana ku Kagari cyangwa ko bamumuha akamujyanayo kugira ngo yisobanure, nyamara ko banze bagakomeza kumukubita, anababwira ko bazabazwa ibyo bakoze ahita yambara ajya ku kazi. N’ubwo KALINDA Faustin yavuze mu Bugenzacyaha ko MAZINA Déogratias ari mu bakubise MANIRAFASHA MATABARO, ariko yageze mu Rukiko Rwisumbuye ntiyamushinja kuko yasobanuye ko nyakwigendera yakubiswe na RWAGAJU, naho NTIYIBAGIWE Didier amushingaho ivi ashaka kumushyiraho imigozi. [41] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga imvugo yonyine KALINDA Faustin yavugiye mu Bugenzacyaha y’uko MAZINA Déogratias ari mu bakubise nyakwigendera MANIRAFASHA MATABARO itafatwa nk’ikimenyetso kigaragaza ku buryo budashidikanywaho ko MAZINA Déogratias yagize uruhare mu gukubita no gukomeretsa nyakwigendera bikamuviramo gupfa, kuko itunganiwe n’ibindi bimenyetso, no kuba inavuguruzwa n’imvugo za bagenzi be bari aho icyaha cyabereye barimo BUHIGIRO Daniel alias Nyinya na NTIYIBAGIWE Didier na NYIRANSABIMANA Dative bose bemeje ko MAZINA Déogratias atigeze akubita MANIRAFASHA MATABARO, ko ahubwo yasabaga abamukubitaga ko bamujyana ku Kagari cyangwa ko bamumuha akamujyanayo kugira ngo yisobanure, ndetse ko na nyuma y’aho bamukubitiye akanegekara, yababwiye ko bazabazwa ibyo bakoze. [42] Hashingiwe ku murongo watanzwe n’Urukiko rw’Ikirenga mu rubanza nº RPA 0084/10/CS rwaciwe ku wa 09/05/2014 rwavuzwe haruguru, Urukiko rusanga MAZINA Déogratias akwiye kugirwa umwere ku cyaha cyo gukubita no gukomeretsa byateye urupfu yari akurikiranweho4 ku bwo gushidikanya ku bijyanye n’ibimenyetso byatanzwe muri uru rubanza, kuko nta bimenyetso bigaragaza ku buryo budashidikanywaho ko yagize uruhare mu rupfu rwa nyakwigendera MANIRAFASHA MATABARO. [43] Urukiko rw’Ubujurire rusanga ibivugwa na MAZINA Déogratias by’uko yahamwa n’icyaha cyo kudatabariza uri mu kaga nta shingiro bifite, kuko uretse no kuba atarigeze akiregwa nk’uko byasobanuwe haruguru, atanakimenyeshejwe ngo anacyiregureho kuva mu Nzego z’iperereza kugera muri uru Rukiko nk’uko biteganywa n’ingingo ya 29 y’Itegeko Nshinga rya Repubulika y’u Rwanda, iteganya ko kumenyeshwa imiterere n’impamvu z’icyaha akurikiranyweho, kwiregura no kunganirwa ari bumwe mu burenganzira ku butabera buboneye, umuntu wese afite, bigaragara ko Abayobozi barimo Umuyobozi wari ushinzwe umutekano mu Mudugudu witwa KALINDA Faustin, MAZINA Déogratias nk’inkeragutabara yagombaga gutabarizaho MANIRAFASHA MATABARO ko arimo akubitwa, ari mu bamukubitaga nk’uko byasobanuwe haruguru. 4. Kumenya niba BAZATSINDA Janvier bita Mayor agomba kugirwa umwere. [44] BAZATSINDA Janvier n’umwunganira bavuga ko Urukiko Rukuru rwamuhamije icyaha cyo gukubita no gukomeretsa ku bushake byateye urupfu kandi atarigeze akubita nyakwigendera MANIRAFASHA MATABARO, ko ahubwo nk’umuyobozi w’isibo nyakwigendera yabarizwagamo,
4 Uwo murongo watanzwe kandi mu rubanza nº RPAA 00064/2018/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 13/09/2019 haburana Ubushinjacyaha na NSANZUMUHIRE Jean Baptiste (igika cya 24), ndetse no urubanza nº RPAA 00007/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/07/2022.
## Page 10
KALINDA Faustin wari ushinzwe umutekano yamumutumye kugira ngo aze gusubiza abaturage ibintu byabo yabibye, ko yagiye akamufata akamumugezaho atamukubise nk’uko yari yabitegetswe na KALINDA Faustin, maze atangira gukubitwa na bagenzi be. [45] Bavuga kandi ko ubuhamya bwa NYIRANSABIMANA Dative wavuze ko yabonye BAZATSINDA Janvier akubita MANIRAFASHA MATABARO imigeri butahabwa agaciro, kuko atashoboraga kuyimutera bitewe n’uko yari afite igisebe mu kiganza, ko ahubwo uru Rukiko rukwiye gushingira ku buhamya bw’abatangabuhamya bamushinjura barimo MUKARUTESI Assumpta, SIBOMANA Charles, HARERIMANA Valens na HAKIZIMANA (batangiye bwa mbere muri uru Rukiko) rukamugira umwere, kubera ko bemeje ko nta ruhare BAZATSINDA Janvier yagize mu ikorwa ry’icyaha aregwa, kuko nta mutangabuhamya wemeje ko nyakwigendera yagejejwe kwa KALINDA Faustin yakubiswe, uretse ko byemejwe na KALINDA Faustin wenyine agamije kumwihimuraho, cyane cyane ko BUHIGIRO Daniel wari wibwe atigeze amukubita, ko ahubwo yashoreye nyakwigendera ari kumwe na BAZATSINDA Janvier bamujyana kwa KALINDA Faustin wari ushinzwe umutekano, ariko ko BUHIGIRO Daniel atigeze avuga ko bamugejejeyo yakubiswe, ariko ko mu gihe BAZATSINDA Janvier atabaye umwere, yahamwa n’icyaha cyo kudatabariza uri mu kaga, agahanishwa umwaka umwe (1) cyangwa amezi atanu (5) harebwe uruhare rwe nk’uko na BUHIGIRO Daniel yagihaniwe. [46] KALINDA Faustin, NTIYIBAGIWE Didier na MAZINA Déogratias babajijwe uruhare rwa BAZATSINDA Janvier bavuga ko atigeze akubita nyakwigendera MANIRAFASHA MATABARO. [47] Uhagarariye Ubushinjacyaha avuga ko BAZATSINDA Janvier atahamwa n’icyaha cyo kudatabariza uri mu kaga nk’uko abivuga, ko ahubwo akwiye guhamwa n’icyaha cyo gukubita no gukomeretsa ku bushake byateye urupfu, kubera ko KALINDA Faustin avuga ko bamumugejejeho yakubiswe, nawe afatiraho, bigaragara ko BAZATSINDA Janvier nawe yari mu baje bakubita nyakwigendera nk’uko byanemejwe na Dative, ndetse na se NSABIMANA Jean, aho yavuze ngo umuhungu we yari mu bamumanukanye bamutamitse ikintu ari kumwe n’abandi bagabo, n’abagore ndetse n’abana kuko basaga n’abatashye ubukwe. [48] Avuga kandi ko BAZATSINDA Janvier ataganyirizwa ibihano kubera ko atemera icyaha yakoze ari kumwe n’igikundi cy’abandi bantu baregwa hamwe nk’uko byemejwe mu manza za jenoside yakorewe Abatutsi zaciwe n’uru Rukiko, aho n’uwakomye akaruru ashyirwa mu bafatanyacyaha. UKO URUKIKO RUBIBONA [49] Ingingo ya 53 y’Itegeko n° 062/2024 ryo ku wa 20/06/2024 ryavuzwe iteganya ko Urukiko mu gusesengura ubuhamya rufite ububasha bwo kwemera cyangwa kutemera ikimenyetso gishingiye ku buhamya, rwita cyane ku bumenyi bw’ibyabaye no ku budakemwa bw’ubuhamya. [50] Nk’uko bigaragarira mu gika cya 12 cy’urubanza rwaciwe ku rwego rwa mbere, ndetse no mu gika cya 11 cy’urubanza rujuririrwa, BAZATSINDA Janvier bita Mayor yaburanye ahakana icyaha cyo gukubita no gukomeretsa byeteye urupfu akavuga ko akwiye kugirwa umwere kubera ko atigeze akubita nyakwigendera MANIRAFASHA MATABARO kuko yari arwaye igisebe mu kiganza, ariko mu bika bya 30 na 32 by’urubanza rujuririrwa, Urukiko Rukuru rusanga BAZATSINDA Janvier bita Mayor yarakoze icyaha cyo gukubita no gukomeretsa byeteye urupfu, kubera ko atavuguruje ibimenyetso byatanzwe n’Ubushinjacyaha ku rwego rwa mbere byashingiweho ahamwa n’icyo cyaha birimo kuba abaregwa bashinjanya ubwabo bagaragaza ko buri wese yakubise nyakwigendera, kandi ko bashinjwa n’abatangabuhamya barimo NYIRANSABIMANA Dativa na MUKARUTESI Anastasie bemeje ko bababonye bakubita nyakwigendera inkoni na raporo ya muganga igaragaza ko yazize ibikomere, bityo ko igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw yahanishijwe bigumyeho.
## Page 11
[51] Inyandikomvugo ziri muri dosiye zigaragaza ko mu Bugenzacyaha, KALINDA Faustin yasobanuye ko mu bakubise MANIRAFASHA MATABARO harimo NSABIMANA Jean, BAZATISNDA Janvier bita Mayor, Didier ariwe NTIYIBAGIWE na NTABA, ndetse ko ari BAZATSINDA Janvier wanamubwiye ko byakomeye kuko MANIRAFASHA MATABARO yapfuye. [52] Hari kandi NTIYIBAGIWE Didier wasobanuye mu Bugenzacyaha ko MANIRAFASHA MATABARO yakubiswe na KALINDA Faustin afatanyije na BUHIGIRO Bita NYINYA, NSABIMANA Jean n’umuhungu we w’umutwarasibo witwa BAZATISNDA Janvier, ndetse na RWAGAJU. [53] Hari na none NSABIMANA Jean, se wa BAZATISNDA Janvier yasobanuye mu Bugenzacyaha ko umuhungu we BAZATISNDA Janvier yamubwiye ko bagejeje MANIRAFASHA MATABARO mu nzu bamutamika ikintu mu kanwa batangira kumuhondagura banamusiga mu gisambu. [54] Na none umutangabuhamya witwa NYIRANSABIMANA Datiwe nawe yasobanuye ko MANIRAFASHA MATABARO yakubiswe inkoni n’imigeri na KALINDA Faustin na BAZATSINDA Janvier. [55] Hashingiwe ku ngingo ya 53 y’Itegeko n° 062/2024 ryo ku wa 20/06/2024 ryavuzwe haruguru, Urukiko rw’Ubujurire rurasanga imvugo za KALINDA Faustin, NTIYIBAGIWE Didier n’iza NSABIMANA Jean, ndetse n’ubuhamya bwatanzwe na NYIRANSABIMANA Datiwe, ari bimenyetso bihagije bigaragaza ku buryo budashidikanywaho ko BAZATISNDA Janvier yagize uruhare mu iyicwa rya MANIRAFASHA MATABARO kubera ko yafatanyije na bagenzi be barimo KALINDA Faustin na NTIYIBAGIWE Didier gukubita no gukomeretsa MANIRAFASHA MATABARO bikamuviramo gupfa, bityo BAZATISNDA Janvier akaba agomba guhamwa n’icyaha cyo gukubita no gukomeretsa byeteye urupfu nk’uko byemejwe n’Urukiko Rukuru. [56] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga ariko, kuba ari ubwa mbere BAZATISNDA Janvier akoze icyaha ku buryo buzwi, bikwiye kumubera impamvu nyoroshyacyaha ituma agabanyirizwa igihano, agahanishwa igifungo cy’imyaka cumi (10) n’ihazabu ya miliyoni eshatu (3.000.000 Frw), aho kuba igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw yari yahawe mbere. III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [57] Rwemeje ko ubujurire bwa KALINDA Faustin, NTIYIBAGIWE Didier alias Rukara na BAZATSINDA Janvier alias Mayor bufite ishingiro ku birebana n’igabanyagihano. [58] Ruvuze ko imikirize y’urubanza nº RPA 00401/2020/HC/KIG rwaciwe n’Urukiko Rukuru, ku wa 29/06/2023, ihindutse gusa ku birebana n’ibihano KALINDA Faustin, NTIYIBAGIWE Didier alias Rukara na BAZATSINDA Janvier alias Mayor bahanishijwe, ko ihindutse mu ngingo zarwo zose ku birebana na MAZINA Déogratias alias Gasongo kuko agizwe umwere. [59] Ruhanishije KALINDA Faustin igifungo cy’imyaka cumi n’ibiri (12) n’ihazabu ya miliyoni eshatu n’ibihumbi magana atanu (3.500.000 Frw). [60] Ruhanishije NTIYIBAGIWE Didier na BAZATSINDA Janvier alias Mayor igifungo cy’imyaka cumi (10) n’ihazabu ya miliyoni eshatu (3.000.000 Frw) kuri buri wese. [61] Rwemeje ko MAZINA Déogratias alias Gasongo agizwe umwere ku cyaha cyo gukubita no gukomeretsa byeteye urupfu yari akurikiranyweho muri uru rubanza. [62] Rutegetse ko MAZINA Déogratias alias Gasongo ahita afungurwa urubanza rukimara gusomwa.
## Page 12
[63] Rutegetse ko amagarama y’uru rubanza aherera ku Isanduku ya Leta.