NSENGIYUNSENGIYUMVA v. KIBIRIRA CHILDREN CENTERMVA v. Kibirira Children Center
The court found that NSENGIYUMVA was dismissed without proper notification or stated reasons before the expiry of his fixed-term contract, constituting unlawful dismissal. The claim was not time-barred as the limitation period was suspended by timely referral to the labour inspector. The appellant was entitled to...
Source-derived case information.
- Citation
- RSOCA0026/13/HC
- Parties
- Appellant: NSENGIYUMVA Emmanuel; Respondent: Kibirira Children Center
- Court
- High Court
- Jurisdiction
- Rwanda
- Judgment Date
- 18 July 2014
- Case Number
- RSOCA0026/13/HC
- Procedural Posture
- Labour Appeal / High Court Appellate Judgment
- Outcome
- Appeal allowed in part; lower court decision reversed in relevant parts.
- Legal Topics
- Unlawful Dismissal, Employment Contract, Compensation for Unfair Termination, Limitation Period in Labour Disputes
- Source Language
- rw
Source-derived case record
Summary, issues, holding and outcome
More case intelligence is available
Unlock the full research layer for this judgment.
Parties
NSENGIYUMVA Emmanuel
Appellant
Kibirira Children Center
Respondent
Procedural Posture
Labour Appeal / High Court Appellate Judgment
Legal Issues
- 1 Whether NSENGIYUMVA Emmanuel was unlawfully dismissed from employment
- 2 Whether the claim was time-barred under the applicable limitation period
- 3 Whether the appellant is entitled to compensation for unlawful dismissal
Ratio Decidendi
The court found that NSENGIYUMVA was dismissed without proper notification or stated reasons before the expiry of his fixed-term contract, constituting unlawful dismissal. The claim was not time-barred as the limitation period was suspended by timely referral to the labour inspector. The appellant was entitled to compensation equivalent to the salary for the remaining contract period plus legal costs.
Court Disposition
Appeal allowed in part; lower court decision reversed in relevant parts.
Orders
- Kibirira Children Center to pay NSENGIYUMVA Emmanuel total compensation of 1,400,000 Rwandan francs for unlawful dismissal and legal costs.
- Kibirira Children Center to pay court costs of 14,600 Rwandan francs.
Full Case Text
Judgment text and source record
15 paragraphs
# NSENGIYUNSENGIYUMVA v. KIBIRIRA CHILDREN CENTERMVA v. Kibirira Children Center
- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2014-07-18 - Case/document no.: RSOCA0026/13/HC - Collection: High Court
## Text
## Page 1
NSENGIYUMVA v. KIBIRIRA CHILDREN CENTER [Rwanda URUKIKO RUKURU – RSOCA0026/13/HC (Kayisire, P.J.) 18 Nyakanga 2014] Amategeko agenga umurimo – Kwirukanwa bidakurikije itegeko – Iyo umukoresha atigeze amenyesha umukozi mu buryo bugaragara ko amwirukanye nta namugaragarize icyo amwirukaniye icyo gihe bifatwa nk’aho yirukanywe ku kazi, mu buryo budakurikije amategeko. Amategeko agenga imiburanishirije y’imanza z’umurimo – Ubuzime bw’ikirego – kituruka ku kutumvikana ku kazi. Incamake y’ikibazo: Nsengiyumva yakoranye amasezerano ya kazi ku burinzi n’ikigo cya Kibirira Children Center mugihe cy’imyaka itanu ariko igihe cy’imyaka itanu kitararangira yaze kwirukanwa n’umukoresha we avuga ko yibye amadirishya y’icyo kigo. Nyuma yukwitabaza Umugenzuzi w’umurimo, Nsengiyumva yareze Kabira Children Center m’Urukiko Rwisumbuye rwa Rubavu avuga ko yirukanywe mu buryo bunyuranyize n’amategeko. Urwo rukiko rwemeza ko ikirego cye nta shingiro gifite. Yajuriye mu Rukiko Rukuru avuga ko urukiko rwa mbere rwemeje ko yakoze ikosa rikomeye kuko yibye amadirishya kandi atigeze akurikiranwa ku cyaha cy’ubujura ngo agihanirwe, asaba n’indishyi zitandukanye. Urubanza rwaburanishijwe Kibirira Children Center idahari, kuko yahamagajwe ahatazwi, ntiyaboneka. Incamake y’icyemezo: 1. Iyo umukoresha atigeze amenyesha umukozi mu buryo bugaragara ko amwirukanye nta namugaragarize icyo amwirukaniye icyo gihe bifatwa nk’aho yirukanywe ku kazi, mu buryo budakurikije amategeko 2. Igihe cy’ubuzime kireka gukomeza kubarwa iyo habayeho gusaba guhuza impande zombi bisabwe intumwa y’abakozi, umugenzuzi w’umurimo cyangwa kuregera urukiko igihe cy’ubuzime bw’ikirego kituruka ku kutumvikana ku birebana n’amasezerano y’akazi kireka gukomeza kubarwa Ubujurire bufite ishingiro kuri bimwe; Imikirize y’urubanza rwa juririwe ihindutse; Amagarama y’urubanza aherereye ku regwa. . Amategeko yashingiweho: Itegeko No13/2009 ryo ku wa 27/05/2009, rigenga umurimo mu Rwanda., ingingo ya 142. Nta manza z’ifashishijwe.
## Page 2
Urubanza
I. IMITERERE Y’URUBANZA [1] 1.NSENGIYUMVA Emmanuel yajuririye urubanza R.Soc 0001/13/TGI/RBV rwaciwe ku wa 20/06/2013 n’Urukiko Rwisumbuye rwa Rubavu, aho NSENGIYUMVA yaregaga Kibirira Children Center, kuba yarirukanywe ku kazi mu buryo budakurikije amategeko. Urukiko rwemeje ko ikirego cya NSENGIYUMVA nta shingiro gifite, ajuririra muri uru Rukiko.Urubanza rwaburanishijwe Kibirira Children Center idahari, kuko yahamagajwe ahatazwi, ntiyaboneka. [2] 2.Ikibazo kigomba gusuzumwa ni ukureba niba ubujurire bwa NSENGIYUMVA Emmanuel, bufite ishingiro. IKIBAZO KIRI MU RUBANZA ♦ Ku byerekeye kureba niba ubujurire bwa NSENGIYUMVA Emmanuel, bufite ishingiro. [3] Mu rwego rwa mbere, NSENGIYUMVA yaregaga Kibirira Children Center, kuba yarirukanywe ku kazi mu buryo budakurikije amategeko. Mu mikirize y’urubanza R.Soc 0001/13/TGI/RBV, Urukiko rwemeje ko ikirego cye nta shingiro gifite, ko atirukanywe mu kazi mu buryo budakurikije amategeko, Urukiko rukaba rwaragaragaje ko NSENGIYUMVA yakoze ikosa rikomeye, ryo kuba yaribye idirishya ry’ishuri rya Kibirira Children Center, yakoreraga. Mu bujurire, Me NDEREYIMANA Sylvestre wunganira NSENGIYUMVA yavuze ko inyandiko yo ku wa 25/02/2013 yasuzumanwa ubushishozi, Urukiko rukemeza ko nta gaciro ifite, kuko NSENGIYUMVA atigeze akurikiranwa ku cyaha cy’ubujura ngo agihanirwe, avuga kandi ko ku wa 07/05/2012, ariho NSENGIYUMVA yagaragaje ibikoresho yabikaga naho inyandiko ivuga ko yibye amadirishya, ikorwa ku wa 25/02/2013, hashize umwaka yirukanywe, bayifashisha bavuga ko ariyo yatumye yirukanwa, ko rero ari ikimenyetso cyashatswe nyuma, ikaba yateshwa agaciro. NSENGIYUMVA yavuze ko yirukanywe ku wa 07/05/2012 bahita bamujyana kuri police, ko atigeze yemera ko yibye amadirishya, asaba ko inyandiko yo ku wa 25/02/2013 yateshwa agaciro, Urukiko rukemeza ko yirukanywe mu buryo budakurikije amategeko. *Ku byerekeye kureba niba NSENGIYUMVA Emmanuel yarirukanywe ku kazi mu buryo budakurikije amategeko. [4] Mu mikirize y’urubanza rwajuririwe, mu gika cya 8, Urukiko rwagaragaje ko NSENGIYUMVA yakoze amakosa akomeye, ayakorera ikigo cya Kibirira Children Center yakoreraga, ko bitari ngombwa ko amenyeshwa ko yirukanywe. Urukiko rwagaragaje kandi muri icyo gika ko Kibirira Children Center atariyo yamwirukanye kuko nyuma yo kubona yibye yahisemo guta akazi. Mu bujurire, Urukiko rusanga hariho ukwivuguruza mu byemejwe n’Urukiko mu rwego rwa mbere ko NSENGIYUMVA yakoze amakosa akomeye, ku rundi ruhande rukavuga ko Kibirira Children Center yakoreraga atariyo yamwirukanye, bikaba bitumvikana uko ikosa rikomeye ryashingiweho mu kwemeza ko NSENGIYUMVA yirukanywe mu buryo bukurikije
## Page 3
amategeko, mu gihe umukoresha we atamwirukanye, nk’uko Urukiko rwabigaragaje mu gika cya 8, mu mikirize y’urubanza rwajuririwe. [5] NSENGIYUMVA Emmanuel, aburana agaragaza ko yirukanywe mu buryo budakurikije amategeko, ku wa 07/05/2012. Mu inyandiko y’iburanisha ry’uru rubanza, mu rwego rwa mbere, ku wa 24/05/2013, ku rupapuro rwa kane, NSENGIYUMVA yabajijwe uko yirukanywe, avuga ko bavuze ko yibye, bigeze kuri police, baramufungura babonye ko arengana, ko bashatse iyo mpamvu kugirango bamwirukane. Ku rupapuro rwa kabiri, mu inyandiko y’iburanisha ry’uru rubanza, mu rwego rwa mbere KAMPAYANA Martin, wari uhagarariye Kibirira Children Center yagaragaje ko NSENGIYUMVA atirukanywe, ko nyuma yo gufungurwa atashatse kugaruka ku kazi, ko yihutiye kujya mu bugenzuzi bw’umurimo. Na none, ku rupapuro rwa kane, KAMPAYANA Martin yagaragaje ko NSENGIYUMVA ariwe ubwe wataye akazi, ibyo yabivuze no ku rupapuro rwa gatandatu, aho yavuze ko NSENGIYUMVA ariwe wiyirukanye, anabivuga no ku rupapuro rwa karindwi, aho yavuze ko atari Kibirira ko NSENGIYUMVA yagize ikimwaro uko yari yibye.
[6] Urukiko rusanga ibyo KAMPAYANA Martin, wari uhagarariye Kibirira Children Center, yavuze mu iburanisha ry’uru rubanza mu rwego rwa mbere, nk’uko byasobanuwe haruguru, bigaragaza ko Kibirira Children Center itigeze yirukana NSENGIYUMVA, ko ariwe wataye akazi, nyamara ibyo bikaba bitagomba guhabwa agaciro, kuko mu bujurire, Urukiko rusanga ahubwo NSENGIYUMVA yarirukanywe mu buryo budakurikije amategeko, kuko avuga ko yirukanywe ku wa 07/05/2012, bavuga ko yibye, nk’uko yabisobanuye mu rwego rwa mbere. Iby’uko NSENGIYUMVA yirukanywe, Urukiko rusanga bishimangirwa n’ibyo KAMPAYANA Martin, wari uhagarariye Kibirira Children Center, yavuze mu iburanisha ry’uru rubanza mu rwego rwa mbere, ku wa 24/05/2013, ku rupapuro rwa kane, akaba yaravuze ko nyuma y’uko NSENGIYUMVA yemeye ko hari idirishya yakuye ku nyubako, ku mpamvu z’umutekano, abarimu bavuze ko batakwongera kumurindisha (gukora izamu), ko yahise agenda ku mugenzuzi w’umurimo atababwiye. Urukiko rusanga kuba baravuze ko NSENGIYUMVA batakwongera kumurindisha (gukora izamu) kandi akazi ke kari ak’ubuzamu, bigomba gufatwa nk’aho yirukanywe ku kazi, mu buryo budakurikije amategeko, kuko atigeze amenyeshwa mu buryo bugaragara ko yirukanywe ndetse ntiyanagaragarizwa icyo yirukaniwe, cyane ko yari afitanye na Kibirira Children Center, amasezerano y’akazi y’igihe kizwi, cy’imyaka itanu. [7] Na none, iby’uko NSENGIYUMVA yirukanywe ku kazi mu buryo budakurikije amategeko, Urukiko rusanga bishimangirwa kandi n’inyandiko yo ku wa 25/02/2013, aho ubuyobozi bw’umugudugu wa Rusumo, NSENGIYUMVA agaruriye amadirishya atatu, abayobozi bikigo (Kibirira Children Center) bwafashe icyemezo cyo kumwirukana, bunashyiraho undi muzamu, ko ibyo byabaye ku wa 07/05/2012. Hashingiwe ku byasobanuwe haruguru, Urukiko rusanga NSENGIYUMVA yarirukanywe ku kazi, akirukanwa mu buryo budakurikije amategeko, kuko atigeze amenyeshwa icyo yirukaniwe, akaba yarirukanywe ku wa 07/05/2012, nk’uko ubwe abivuga, bikaba bigaragazwa na none n’inyandiko y’ubuyobozi bw’umudugudu wa Rusomo yo ku wa 25/02/2013 yavuzwe haruguru ndetse bikaba binagaragazwa na none n’inyandiko igaragaza umutungo NSENGIYUMVA yasize avuye mu kazi ku wa 07/05/2012, iyo nyandiko bikaba bigaragara ko yashyizweho cachet ya Kibirira Children Center, naho iby’uko ariwe wataye akazi, nk’uko byavuzwe mu rwego rwa mbere na KAMPAYANA
## Page 4
Martin, wari uhagarariye Kibirira Children Center, nta shingiro byahabwa nk’uko byasobanuwe haruguru, kuko batigeze bagaragaza ko basabye NSENGIYUMVA kugaruka ku kazi, kugirango bigaragare koko ko yataye akazi, bityo kuba NSENGIYUMVA yarabonaga ko yarirukanywe, akaba aribyo byatumye ageza ikibazo cye, ku mugenzuzi w’umurimo. *Ku byerekeye kureba niba NSENGIYUMVA Emmanuel akwiye kugenerwa indishyi asaba z’uko yirukanywe ku kazi mu buryo budakurikije amategeko. [8] Me NDEREYIMANA Sylvestre wunganira NSENGIYUMVA yavuze ko mu rwego rwa mbere, NSENGIYUMVA yasabye amafaranga y’ubwiteganyirize, Urukiko ruvuga ko habayeho ubuzime, akaba atabona icyo rwashingiyeho, asaba ko NSENGIYUMVA yahabwa indishyi z’amafaranga 1.075.000frw, kuko yahembwaga amafaranga 25.000frw, akazi atararangira, amafaranga 25.000frw afaranga 150.000frw yo gusiragira mu manza n’amafaranga 150.000frw y’igihembo cya avoka. [9] Mu mikirize y’urubanza rwajuririwe, mu gika cya 9, Urukiko rwagaragaje ko ku byerekeye imisanzu y’ubwiteganyirize, NSENGIYUMVA atagomba kubikurikirana, kuko habayeho ubuzime, Urukiko rukaba rwarashingiye ku ngingo ya 142 y’Itegeko n◦ 13/2009 ryo ku wa 27/05/2009, rigenga umurimo mu Rwanda. Mu bujurire, Urukiko rusanga iyo ngingo itagomba kumvikana uko byafashwe n’Urukiko mu rwego rwa mbere, kuko mu gika cyayo cya mbere iteganya ko uburenganzira ku birego byose bituruka ku kutumvikana ku birebana n’amasezerano y’akazi yasinywe hagati y’impande zombi hakurikijwe iryo tegeko, ko bigira ubuzime nyuma y’imyaka ibiri uhereye igihe ukutumvikana byatangiriye, naho igika cya kabiri cy’iyo ngingo kikaba giteganya ko icyo gihe cy’ubuzime kireka gukomeza kubarwa iyo habayeho gusaba guhuza impande zombi bisabwe intumwa y’abakozi, umugenzuzi w’umurimo cyangwa ikirego gishyikirijwe urukiko, bityo hashingiwe ku biteganywa n’iyo ngingo, Urukiko rusanga nta buzime bwabayeho, ku kirego cya NSENGIYUMVA, kuko yirukanywe ku kazi ku wa 07/05/2012, nk’uko byasobanuwe haruguru, ashyikiriza ikirego cye ku mugenzuzi w’umurimo, mu karere ka Ngororero, ku wa 06/07/2012, nk’uko bigaragazwa n’inyandiko mvugo yo ku wa 26/09/2012, y’ukutumvikana hagati ya NSENGIYUMVA na Kibirira Children Center, bityo NSENGIYUMVA akaba yari afite uburenganzira bwo gukurikirana ibijyanye n’imisanzu uwari umukoresha we (Kibirira Children Center), yagombaga kumutangira mu isanduku y’ubwiteganyirize, agasaba ko bikorwa mu gihe byaba bitarakozwe. [10] Me NDEREYIMANA Sylvestre wunganira wunganira NSENGIYUMVA yasabye NSENGIYUMVA indishyi z’amafaranga 1.075.000frw, kuko yahembwaga amafaranga 25.000frw, yirukanwa amasezerano y’akazi atararangira. Urukiko rusanga NSENGIYUMVA yari afitanye n’umukoresha we Kibirira Children Center, amasezerano y’akazi y’igihe kizwi, kuko yagombaga kumara igihe cy’imyaka 5, akaba yarasinywe ku wa 12/01/2011, NSENGIYUMVA yirukanwa ku kazi ku wa 07/05/2012, nk’uko byasobanuwe haruguru. Na none, Urukiko rusanga NSENGIYUMVA yarahembwaga umushahara w’amafaranga 25.000frw ku kwezi, nk’uko bigaragazwa na attestation de salaire, yo ku wa 12/01/2011. Ingingo ya 28 y’Itegeko n◦ 13/2009 ryo ku wa 27/05/2009, ryavuzwe haruguru, iteganya ko mu gihe habayeho kwirukanwa bidashingiye ku mpamvu ziteganywa n’amategeko, mbere y’uko amasezerano y’akazi y’igihe kizwi arangira, bituma uruhande rusheshe amasezerano rutanga indishyi zingana n’umushahara w’igihe cy’amasezerano cyari gisigaye, bityo Kibirira Children Center ikaba igomba
## Page 5
guha NSENGIYUMVA indishyi z’uko yasheshe amasezerano y’akazi, mu buryo budakurikije amategeko, ikaba igomba kumuha indishyi zibazwe mu buryo bukurikira : 25.000frw (umushahara yahembwaga ku kwezi) x 44 (amezi yari asigaye ku masezerano y’akazi y’imyaka 5, kuko yirukanywe amaze gukora amezi 16, bityo akaba agomba guhabwa indishyi z’amafaranga 1.100.000frw. [11] . Me NDEREYIMANA Sylvestre wunganira NSENGIYUMVA yasabye ko Kibirira Children Center yaha NSENGIYUMVA amafaranga 25.000frw y’integuza, asaba n’amafaranga 150.000frw yo gusiragira mu manza n’amafaranga 150.000frw y’igihembo cya avoka. Ku byerekeye integuza, Urukiko rusanga NSENGIYUMVA adakwiriye kuyigenerwa kuko yari amasezerano y’igihe kizwi, naho ku ikurikiranarubanza n’igihembo cya avoka, Urukiko rusanga akwiye kuyahabwa uko yayasabye kuko ari mu rugero, bityo Kibirira Children Center ikaba igomba guha NSENGIYUMVA amafaranga 300.000frw akiyongera ku mafaranga 1.100.000frw yasobanuwe haruguru, yose hamwe akaba amafaranga 1.400.000frw. III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [12] Rwemeje ko ubujurire bwa NSENGIYUMVA Emmanuel, bufite ishingiro kuri bimwe. [13] Rwemeje koNSENGIYUMVA Emmanuel yirukanywe ku kazi mu buryo budakurikije amategeko. [14] 14.Rutegetse Kibirira Children Center guha NSENGIYUMVA Emmanuel indishyi zose hamwe z’amafaranga 1.400.000frw. [15] Rwemeje ko imikirize y’urubanza R.Soc 0001/13/TGI/RBV rwaciwe ku wa 20/06/2013 n’Urukiko Rwisumbuye rwa Rubavu, ihindutse. [16] Rutegetse Kibirira Children Center gutanga amagarama y’urubanza angana na 14.600frw