NTAGANIRA v GASHUMBA N’ABANDI
The court held that Ntaganira Cyrille had already received the full attorney fee awarded by the courts (2,000,000 Frw) for representing the respondents, and that he did not present or assert any contingency fee agreement during the original proceedings. The alleged contingency fee agreement was found to be contrary...
Source-derived case information.
- Citation
- RS/INJUST/RC00008/2022/CA
- Parties
- Applicant: Ntaganira Cyrille; Respondent: Gashumba Emile na bagenzi be
- Court
- Court of Appeal
- Jurisdiction
- Rwanda
- Judgment Date
- 29 January 2024
- Case Number
- RS/INJUST/RC00008/2022/CA
- Procedural Posture
- Civil Appeal / Final Appellate Judgment
- Outcome
- claim dismissed
- Legal Topics
- Attorney Fees, Contingency Fee Agreements, Enforcement of Legal Service Contracts, Professional Ethics
- Source Language
- rw
Source-derived case record
Summary, issues, holding and outcome
More case intelligence is available
Unlock the full research layer for this judgment.
Parties
Ntaganira Cyrille
Applicant
Gashumba Emile na bagenzi be
Respondent
Procedural Posture
Civil Appeal / Final Appellate Judgment
Legal Issues
- 1 Whether Ntaganira Cyrille is entitled to additional attorney fees based on a contingency agreement after having received court-awarded fees
- 2 Whether the contingency fee agreement is valid under Rwandan law
- 3 Whether the applicant is entitled to damages for alleged injustice
Ratio Decidendi
The court held that Ntaganira Cyrille had already received the full attorney fee awarded by the courts (2,000,000 Frw) for representing the respondents, and that he did not present or assert any contingency fee agreement during the original proceedings. The alleged contingency fee agreement was found to be contrary to Article 62(2) of Law No 83/2013, which prohibits attorney fees based on the outcome of a case. Therefore, the claim for additional fees and damages was dismissed as unfounded and unlawful.
Court Disposition
claim dismissed
Orders
- Ntaganira Cyrille's application for review on grounds of injustice is dismissed as unfounded.
- Ntaganira Cyrille is ordered to pay the respondents a total of 500,000 Frw in attorney fees and 200,000 Frw in costs.
Full Case Text
Judgment text and source record
21 paragraphs
# NTAGANIRA v GASHUMBA N’ABANDI
- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2024-01-29 - Case/document no.: RS/INJUST/RC00008/2022/CA - Collection: Court of Appeal
## Text
## Page 1
NTAGANIRA v GASHUMBA N’ABANDI [Rwanda URUKIKO RW’UBUJURIRE – RS/INJUST/RC00008/2022/CA (Munyangeri, P.J; Ngagi na Kamere, J.) 29 Mutarama 2024] Itegeko rishyiraho Urugaga rw’Abavoka – Igihembo cya Avoka – Igihembo cya Avoka gishyirwaho hashingiwe ku buryo urubanza ruzakizwa – Avoka ukoze amasezerano ateganya ko azahembwa ijanisha runaka ry’indishyi umuburanyi azatsindira, ayo masezerano aba akozwe mu buryo bunyuranyije n’Amategeko kuko aba ashingiye ku buryo urubanza ruzakizwa. Incamake y’ikibazo: Uru rubanza rukomoka ku rubanza RCAA0007/15/CS, rwaciwe n’urukiko rw’Ikirenga Kuwa 13/11/2015, rwemeza ko hagumaho indishyi zitandukanye zemejwe n’Inkiko zabanje, zemeje ko Nzabonimana aha Gashumba na bagenzi be bari bahagarariwe na Me Ntaganira. Iki kirego cy’indishyi kikaba cyari cyatanzwe gishingiye ku rubanza rw’inshinjabyaha rwari rwaraciwe na Cour d’Assises de Bruxelles Capitale rwahamije Nzabonimana icyaha cy’ubwicanyi yakoze muri Jenoside yakorewe Abatutsi mu mwaka wa 1994. Nyuma yurwo rubanza, Ntaganira yatanze ikirego mu Rukiko Rwisumbuye rwa Ngoma asaba Gashumba na bagenzi be kumwishyura igihembo cya Avoka kingana n’amafaranga 22.255.108Frw, nk’uko babyemeranyijweho mu masezerano ko buri wese azamwishyura amafaranga angana na 6% kuri bamwe na 8% ku bandi y’ayo buri wese azatsindira muri urwo rubanza. Ntaganira avuga ko abo arega batsindiye indishyi basabaga mu rubanza yabahagarariyemo kandi Urukiko rutegeka ko bishyurwa 2.000.000Frw y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka, ariko ko ngo ayo mafaranga bagenewe n’Urukiko adakuraho amasezerano bagiranye yo kumwishyura ku ijanisha (pourcentage) ry’ayo bazatsindiye. Uhagarariye abaregwa yireguye avuga ko urega nta yandi mafaranga y’igihembo cya avoka cyangwa izindi ndishyi akwiye kwishyurwa n’abo arega kuko yazigenewe n’Urukiko mu rubanza yabahagarariyemo. Urukiko mu rubanza RC00042/2019/TGI/NGOMA rwemeje ko ikirego cya Ntaganira nta shingiro gifite, ko yagenewe kandi yishyuwe igihembo cy’umwunganizi mu rubanza RCAA0007/15/CS akaba adakwiye kukigenerwa ku nshuro ya kabiri. Ntaganira yajuririye Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Rwamagana, anenga ko Urukiko Rwisumbuye rwirengagije amasezerano yagiranye n’abaregwa aho bemeranyijwe ko bazamwishyura igihembo cya Avoka hashingiwe ku ijanisha rya buri wese ku ndishyi azaba yagenewe. Abaregwa mu bujurire bavuze ko Urukiko Rwisumbuye rutasesenguye ikibazo nabi kuko igihembo cya Avoka cyategetswe n’Urukiko mu rubanza Ntaganira yabahagarariyemo yayakiriye. Urukiko mu rubanza RCA00072/2019/HC/RWG, rwemeje ko, ubujurire bwatanzwe na Ntaganira nta shingiro bufite;
## Page 2
Ntaganira yasabye ko urubanza RCA00072/2019/HC/RWG, rusubirwamo ku mpamvu z’akarengane, Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga mu cyemezo N0 107/CJ/2022, yemeza ko urwo rubanza rusubirishwamo ku mpamvu z’akarengane, arwohereza mu Rukiko rw’Ubujurire. Urukiko mu rubanza RS/INJUST/RC00008/2022/CA, rwemeje ko ikirego cyo gusubirishamo ku mpamvu z’akarengane urubanza RCA00072/2019/HC/RWG nta shingiro gifite. Incamake y’icyemezo: 1. Umu Avoka utagaragaje mu gihe cy’urubanza mu nkiko zose amasezerano y’igihembo yagiranye n’abakiriya be, kugeza urubanza rubaye Itegeko, ahubwo akakira igihembo yagenewe n’Urukiko, ntiyahindukira ngo aregere ko ayo amasezerano yubahirizwa. 2. Igihembo cya Avoka gishyirwaho hashingiwe ku buryo urubanza ruzagenda kirabujijwe. Bityo, Avoka ukoze amasezerano y’igihembo cye, ateganya ko azahembwa ijanisha runaka ry’indishyi umuburanyi azatsindira, aba akozwe mu buryo bunyuranye n’Amategeko. Ikirego cyo gusubirishamo urubanza ku mpamvu z’akarengane nta shingiro gifite. Amategeko yashingiweho: Itegeko No 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi Ingingo ya 12, igika cya 1, Ingingo 111 Itegeko Nº 83/2013 ryo ku wa 11/09/2013 rishyiraho Urugaga rw’Abavoka mu Rwanda, rikanagena imitunganyirize n’imikorere byarwo, Ingingo ya 62, igika cya 2, Imanza zifashishijwe: RADAA 00011/2022/CA, Nzabarimana Abdallahamana v Umujyi wa Kigali. rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 12/06/2023. Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA [1] Ku wa 13/11/2015, Urukiko rw’Ikirenga rwaciye urubanza RCAA0007/15/CS, rwemeza ko nta gihindutse ku mikirize y’urubanza RCA0055/14/HC/RWG rwaciwe n’Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Rwamagana, ku wa 19/12/2014, hagumaho indishyi Urukiko Rwisumbuye rwa Ngoma rwategetse Nzabonimana Etienne guha Gashumba Emile na bagenzi be bavuzwe haruguru bari bahagarariwe na Me Ntaganira Cyrille. Iki kirego cy’indishyi kikaba cyari cyatanzwe gishingiye ku rubanza rw’inshinjabyaha rwari rwaraciwe na Cour d’Assises de Bruxelles Capitale rwahamije Nzabonimana Etienne icyaha cy’ubwicanyi yakoze muri Jenoside yakorewe Abatutsi mu mwaka wa 1994.
## Page 3
[2] Nyuma y’uko urubanza RCAA0007/15/CS ruciwe, Ntaganira Cyrille yatanze ikirego mu Rukiko Rwisumbuye rwa Ngoma asaba Gashumba Emile na bagenzi be kumwishyura igihembo cya Avoka kingana n’amafaranga miriyoni makumyabiri n’ebyiri n’ibihumbi magana abiri mirongo itanu na bitanu n’ijana n’umunani (22.255.108Frw), gikomoka ku kuba yarababuraniye muri urwo rubanza nk’uko babyemeranyijweho mu masezerano ko buri wese azamwishyura amafaranga angana na 6% kuri bamwe na 8% ku bandi y’ayo buri wese azatsindira muri urwo rubanza. Asobanura ko muri urwo rubanza batsindiye indishyi basabaga ndetse Urukiko rutegeka ko bishyurwa amafaranga miriyoni ebyiri (2.000.000Frw) y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka, ariko ko ayo mafaranga bagenewe adakuraho amasezerano bagiranye yo kumwishyura ku ijanisha (pourcentage) ry’ayo bazatsindira. [3] Uhagarariye abaregwa yireguye avuga ko urega nta yandi mafaranga y’igihembo cy’umwunganizi cyangwa izindi ndishyi akwiye kwishyurwa n’abo arega kuko yazigenewe mu rubanza yabahagarariyemo. [4] Mu rubanza RC00042/2019/TGI/NGOMA rwaciwe n’Urukiko Rwisumbuye rwa Ngoma ku wa 07/08/2019, Urukiko rwemeje ko ikirego cya Ntaganira Cyrille nta shingiro gifite, ko yagenewe kandi yishyuwe igihembo cy’umwunganizi mu rubanza RCAA0007/15/CS akaba adakwiye kukigenerwa ku nshuro ya kabiri, kandi ko nta kindi gihembo cy’umwunganizi Ntaganira Cyrille ahabwa ku rubanza RCAA0007/15/CS. Rutegeka Ntaganira Cyrille kwishyura abo arega amafaranga ibihumbi magana atanu (500,000Frw) y’igihembo bishyuye umwunganizi. [5] Ntaganira Cyrille yajuririye Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Rwamagana, anenga ko Urukiko Rwisumbuye rwa Ngoma rwirengagije amasezerano yagiranye n’abaregwa aho bemeranyijwe ko bazamwishyura igihembo cya Avoka hashingiwe ku ijanisha rya buri wese ku ndishyi azaba yagenewe, ko kandi n’ubwo yagenewe n’Urukiko rw’Ikirenga igihembo cya Avoka kingana na 2.000.000Frw; bidakuraho ayo masezerano, asaba ko rwasuzuma niba icyo Urukiko Rwisumbuye rwa Ngoma rwashingiyeho mu kwemeza ko hari urubanza rwabaye itegeko bihuye n’icyo amategeko ateganya kuko basanga rwarasesenguye nabi icyo kibazo. [6] Abaregwa bavugaga ko Urukiko rutasesenguye ikibazo nabi kuko urubanza rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga rukemeza ko hagumaho ibyemejwe n’Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Rwamagana, mu rubanza RCA0055/14/HC/RWG, Urukiko Rukuru rukaba narwo rwari rwemeje ko ibyemejwe mu Rukiko Rwisumbuye rwa Ngoma bidahindutse, ko n’amafaranga y’igihembo cya Avoka n’ikurikiranarubanza ari miriyoni ebyiri (2.000.000Frw), Ntaganira Cyrille akaba yarayakiriye aho izo manza zibereye itegeko, ariko akaba akomeje kuregera igihembo cya Avoka kandi yaragihawe, ko bitumvikana aho ahera avuga ko bitandukanye. [7] Mu rubanza RCA00072/2019/HC/RWG rwaciwe n’Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Rwamagana, ku wa 04/05/2020, urwo Rukiko rwemeje ko : Ubujurire bwatanzwe na Ntaganira Cyrille nta shingiro bufite ; Igihembo cya Avoka kingana n’amafaranga miliyoni ebyiri (2.000.000Frw) Me Ntaganira Cyrille yahawe n’Urukiko rw’Ikirenga ari yo mafaranga yagenewe n’inkiko ku mpamvu
## Page 4
z’abo yaburaniye ; Urubanza RC00042/2019/TGI/NGOMA rwaciwe n’Urukiko Rwisumbuye rwa Ngoma ku wa 13/3/2018, ruhindutse kuri bimwe, Rutegeka Ntaganira Cyrille guha Mutegwantebe Consolée na bagenzi be amafaranga ibihumbi magana arindwi na mirongo itanu (750.000Frw) y’umunyamategeko wababuraniye. [8] Ntaganira Cyrille yasabye ko urubanza RCA00072/2019/HC/RWG, rusubirwamo ku mpamvu z’akarengane, Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga mu cyemezo N0 107/CJ/2022, yemeza ko urwo rubanza rusubirishwamo ku mpamvu z’akarengane, arwohereza mu Rukiko rw’Ubujurire kugira ngo abe ari rwo ruruburanisha, ikirego cyandikwa kuri RS/INJUST/RC 00008/2022/CA. Urubanza rwaburanishijwe ku wa 10/01/2024, Ntaganira Cyrille ahagarariwe na Me Nyiraneza Marie Grace, naho abaregwa bose bahagarariwe na Me Gashirabake Pascal Aboubacar. [9] Mu myanzuro no mu miburanire ya Ntaganira Cyrille avuga ko yarenganyijwe n’urubanza RCA00074/2019/HC/RWG kuko rwemeje ko urubanza RCAA0007/15/CS rwabaye itegeko kandi rutigeze ruba itegeko kuri we kuko atigeze aba umuburanyi muri urwo rubanza, kuko yaburaniraga abaregeraga indishyi nka Avoka wabo; kuba rwaremeje ko nta gihembo cya Avoka kigomba kongera gutangwa rukirengagiza amasezerano y’ubwunganizi yagiranye n’abaregwa yo kubunganira mu rubanza baregagamo Nzabonimana Etienne, agasaba kwishyurwa icyo gihembo bumvikanye hakuwemo miliyoni ebyiri (2,000,000Frw) yakiriye, akanahabwa indishyi z’akababaro n’amafaranga y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka. [10] Uhagarariye abaregwa yiregura avuga ko nta karengane kari mu rubanza Ntaganira Cyrille yasubirishijemo kuko mu rubanza RCAA0007/15/CS yagenewe igihembo cya Avoka akacyakira, akaba atakongera gusaba igihembo kandi yaragihawe. Avuga kandi ko amasezerano ashingiraho asaba icyo gihembo yakozwe mu buryo bunyuranyije n’amategeko, akaba atagomba guhabwa agaciro, kandi ko nta ndishyi yahabwa kuko nta gikorwa kimwangiriza bamukoreye kandi akaba adafite ukuri kw’ibyo aregera, agasoza asaba amafaranga y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka. [11] Muri uru rubanza, Urukiko rurasanga ibibazo bigize impaka ari ibijyanye no kumenya niba : Ntaganira Cyrille yarishyuwe igihembo cya Avoka yaregeye mu rubanza RCA00074/2019/HC/RWG asubirishamo ku mpamvu z’akarengane indishyi z’akababaro Ntaganira Cyrille asaba zifite ishingiro ; Amafaranga y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka asabwa muri uru rubaza afite ishingiro. II. ISESENGURA RY’IBIBAZO BIGIZE URUBANZA 1.Kumenya niba Ntaganira Cyrille akwiye kwishyurwa igihembo cya Avoka yaregeye mu rubanza RCA00074/2019/HC/RWG asubirishamo ku mpamvu z’akarengane. [12] Uhagarariye Ntaganira Cyrille avuga ko urubanza RCA00074/2019/HC/RWG rwarenganyije Ntaganira Cyrille kuko rwemeje ko urubanza RCAA0007/15/CS rwabaye itegeko
## Page 5
kuri we kandi rutarigeze ruba itegeko kuri we kuko atigeze arubamo umuburanyi, ahubwo yaburaniraga abaregeraga indishyi nka Avoka wabo, ko kandi icyaburanwaga muri urwo rubanza atari igihembo cya Avoka kitahawe Me Ntaganira Cyrille, ko rero impamvu z'izi manza zombi atari zimwe kuko ubu haregerwa amasezerano y'ubwunganizi yakozwe hagati ya Me Ntaganira Cyrille n'abaregwa naho mu rubanza RCAA0007/15/CS haburanwagamo ikirego cy'indishyi zikomoka ku byaha, kandi amasezerano y’ubwunganizi akaba atarigeze agirwaho impaka muri urwo rubanza ngo habe hakwemezwa ko rwabaye itegeko ku bijyanye n’igihembo cya Avoka asaba nk’uko impande zombi zacumvikanyeho mu masezerano zagiranye, ko n'ikiburanwa muri izo manza atari kimwe, ko rero Urukiko rwasesenguye nabi amategeko mu kwemeza ko urwo rubanza rwabaye itegeko kuri we cyane ko igihembo cya Avoka kidatangwa n’Urukiko ahubwo gitangwa n’umukiriya. [13] Avuga kandi ko mu rubanza RCAA0007/15/CS impande zombi zagiranye amasezerano y’igihembo cy’ubwunganizi zumvikana ku ijanisha buri wese agomba kwishyura, ariko ko abaregwa batubahirije ayo masezerano ariyo mpamvu asaba Urukiko kubategeka kwishyura miriyoni makumyabiri n’ebyiri n’ibihumbi magana abiri na mirongo itanu na bitanu n’amafaranga ijana n’umunani (22.255.108Frw), ariko hagakurwamo amafaranga miriyoni ebyiri yishyuwe Ntaganira Cyrille bakamwishyura asigaye hashingiwe ku biteganywa n’ingingo 64 y’Itegeko N° 45/2011 ryo ku wa 25/11/2011 rigenga amasezerano iteganya ko amasezerano akozwe mu buryo bukurikije amategeko aba itegeko ku bayagiranye. [14] Avuga kandi ko kuba yarakiriye amafaranga miliyoni (2,000,000Frw) bidakuraho ko agomba kwishyurwa igihembo impande zombi zumvikanye mu masezerano zagiranye, ko ahubwo ayo yishyuwe agomba kugurwa muyo bumvikanye muri ayo masezerano. Avuga na none ko ayo masezerano atanyuranyije n’amategeko nk’uko uhagarariye abaregwa ashaka kubyumvikanisha kuko yakozwe byamaze kugaragara ko haribyo abaregera indishyi bagenewe, akaba rero agomba kubahizwa. [15] Uhagarariye abaregwa avuga ko nta karengane kari mu rubanza RCA00074/2019/HC/RWG, Ntaganira Cyrille yasubirishijemo kuko mu rubanza RCAA0007/15/CS yagenewe igihembo cya Avoka akacyakira, akaba atakongera gusaba igihembo kandi yaragihawe, kandi ko ibyo avuga ko Urukiko rwamufashe nk’umuburanyi mu rubanza RCAA0007/15/CS atari ukuri kuko ari we wifashe atyo aho yemeye kwakira igihembo cyagenewe Avoka akakitwarira kandi mu busanzwe gihabwa umuburanyi watsinze urubanza, ko kuba rero Urukiko rwaragennye igihembo cya Avoka muri urwo rubanza, hanyuma Me Ntaganira Cyrille akacyakira, adakwiye kongera gusubira inyuma ngo aregere igihembo cya Avoka muri urwo rubanza kandi yaragiwe akacyakira, bityo ko ibyo ari byo bashingiraho bavuga ko urwo rubanza rwabaye itegeko kuri we. [16] Avuga kandi ko mu Rukiko Rwisumbuye rwa Ngoma mu rubanza RC 0114/12/TGI/NGOMA rwajuririwe kugeza mu Rukiko rw’Ikirenga mu rubanza RCAA0007/15/CS, inkiko zageneye abaregeraga indishyi, ari nabo Me Ntaganira Cyrille yari ahagarariye igihembo cya Avoka kingana na miriyoni ebyiri (2.000.000Frw), ndetse mu gihe urubanza rwarangizwaga, hafatirwa amafaranga yavuye mu mitungo ya Nzabonimana Etienne watsindiwe indishyi muri izo manza, Me Ntaganira Cyrille yashyikirijwe sheki yanditse ku mazina ye ya miliyoni ebyiri (2.000.000Frw) y’igihembo cye arayakira; ko kandi mu gihe izo manza zatangiraga, nta masezerano y’igihembo cya Avoka bigeze bagirana, ahubwo ko ayo masezerano yayakoresheje abaturage mu
## Page 6
buryo budakurikije amategeko kuko anyuranyije n’ibiteganwa n’ingingo ya 62 y’Itegeko No 83/2013 ryo ku wa 11/09/2013 rishyiraho Urugaga rw’Abavoka mu Rwanda rikanagena imitunganirize n’imikorere, ivuga ko bibujijwe gushyiraho ibihembo bishingiye kuburyo urubanza ruzakizwa. [17] Avuga na none ko kuba yarihereranye abaturage umwe umwe akamusinyisha ababwira ko nibatemera azahagarikisha indishyi za buri wese, ayo masezerano yakozwe mu buryo budakurije amategeko, akaba atagomba kubahirizwa hashingiwe ku ngingo ya 64 y’Itegeko rigenga amasezerano kuko iyi ngingo irengera amasezerano yakozwe mu bukurikije amategeko, bityo ko kuba atarahawe agaciro mu manza zabanje, nta karengane karimo, cyane ko igihembo cya Avoka asaba amaze imyaka 10 agihawe. UKO URUKIKO RUBIBONA [18] Impaka ziri muri uru rubanza zishingiye ku kumenya niba igihembo cya Avoka Ntaganira Cyrille yaregeye mu rubanza RCA00074/2019/HC/RWG asubirishamo ku mpamvu z’akarengane, yaba yaracyishyuwe harangizwa urubanza RCAA0007/15/CS ku buryo atagombaga kongera kukiregera. [19] Ingingo ya 12, igika cya 1, y’Itegeko No 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi iteganya ibikurikira : “Urega agomba kugaragaza ibimenyetso by’ibyo aregera. Iyo abibuze, uwarezwe aratsinda.” [20] Nk’uko byagiye bisobanurwa mu manza zitandukanye, iyi ngingo yumvikanisha ko umuburanyi utanze ikirego mu Rukiko aba afite inshingano ikomeye yo kugaragaza ibimenyetso bihamya nta shiti ko ibyo aregera ari ukuri, iyo atabashije kubigaragaza, ikirego cye nta shingiro gihabwa. Mu yandi magambo, uwatangije urubanza agomba kuba afite ibimenyetso bidashidikanywaho bihamya neza ko ibyo avuga ari ukuri1. [21] Ingingo ya 111 y’Itegeko N°22/2018 ryavuzwe haruguru iteganya ibikurikira: “Ikirego cy’amafaranga y’ikurikiranarubanza ni ikirego gishamikira ku kirego cy’iremezo kigamije kwishyuza ibyakoreshejwe mu rubanza. Ikirego cy’amafaranga y’ikurikiranarubanza kiburanishirizwa rimwe n’ikirego cy’iremezo. Gishobora kandi kwakirwa kikanaburanishwa n’iyo ikirego cy’iremezo cyaba kitakiriwe”. [22] Ku birebana n’uru rubanza dosiye igaragaza ko urubanza RCAA0007/15/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 13/11/2015, rukomoka ku bujurire bw’urubanza RCA0055/14/HC/RWG narwo rukomoka ku bujurire bw’urubanza RC0114/12/TGI/NGOMA, aho Gashumba Emile na bagenzi be bahagarariwe na Me Ntaganira Cyrille baregagamo Nzabonimana Etienne indishyi zikomoka ku byaha by’ubwicanyi yakoze muri Jenoside yakorewe Abatutsi mu mwaka wa 1994. Muri izo manza inkiko zageneye Gashumba Emile na bagenzi be indishyi zitandukanye, bagenerwa n’amafaranga miliyoni ebyeiri (2,000,000Frw) y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka. Igaragaza kandi ko nyuma y’uko izo manza ziciwe Ntaganira Cyrille 1 Reba urubanza RADAA 00011/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 12/06/2023, hagati ya NZABARIMANA Abdallahaman n’Umujyi wa Kigali.
## Page 7
yatanze ikirego mu Rukiko Rwisumbuye rwa Ngoma asaba gutegeka abaregwa kumwishyura igihembo cya Avoka cy’uko yababuraniye mu rubanza rwarangiriye mu Rukiko rw’Ikirenga rufite RCAA0007/15/CS kingana n’amafaranga miriyoni makumyabiri n’ebyiri n’ibihumbi magana abiri na mirongo itanu na bitanu n’ijana n’umunani (22.255.108Frw). [23] Dosiye igaragaramo inyandiko yo ku wa 24/01/2017, igaragaza ko Ntaganira Cyrille yishyuwe amafaranga miliyoni ebyiri (2,000,000Frw) mu rwego rwo kurangiza urubanza RCAA0007/15/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 13/11/2015. [24] Imikirize y’urubanza RCA00074/2019/HC/RWG rusubirishwamo ku mpamvu z’akarengane, igaragaza ko Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Rwamagana, rwasanze kuva mu Rukiko Rwisumbuye rwa Ngoma kugeza mu Rukiko rw’Ikirenga nta nahamwe Me Ntaganira Cyrille yigeze agaragaza amasezerano y’abantu yaburaniye ku birebana n’igihembo cya Avoka, ko ijanisha avuga ryo guhabwa 6% kuri bamwe na 8% ku bandi bitigeze bigibwaho impaka, ko kandi nyuma yo kugenerwa 2.000.000Frw atigeze agaragaza ko hari ikibazo afitanye n’abo aburanira ku birebana n’igihembo cya Avoka yagera mu Rukiko rw’Ikirenga agahabwa 2.000.000Frw nk’amafaranga y’igihembo cya Avoka akayasinyira akayatwara. Urukiko rurasanga kongera gusaba igihembo cya Avoka avuga ko hari amasezerano yagiranye n’abo yaburaniye nta shingiro bifite, kuko imanza yababuraniye ari zo zatumye Urukiko rw’Ikirenga rwarafashe icyemezo cya nyuma rumuha igihembo cya Avoka kingana na miliyoni ebyiri (2.000.000Frw) kubera akazi yakoze abategurira imyanzuro akanababuranira byumvikana ko amafaranga yagenewe mu Rukiko rw’Ikirenga ari yo y’igihembo cy’umunyamategeko, maze rwemeza ko ubujurire bwe nta shingiro bufite. [25] Urukiko rurasanga kuba Ntaganira Cyrille yarahawe amafaranga miliyoni ebyiri (2.000.000Frw) y’igihembo cya Avoka akayakira kandi Gashumba Emile na bagenzi be yari ahagarariye mu rubanza RCAA0007/15/CS bakaba batarigeze bayasaba kandi aribo bayagenewe, ndetse bakaba batarayamwishyuje, kandi nawe ubwo yayakiraga akaba atari igeze avuga ko hari andi asigaye ashingiye ku masezerano yagiranye n'abo yaburaniye, byumvikanisha ko ikibazo cy’igihembo cya Avoka cyari kirangiriye aho ku buryo Ntaganira Cyrille atari kongera kukigarura. [26] Urukiko rurasanga nk’uko ingingo ya 111 y’Itegeko No 22/2018 yibukijwe haruguru ibiteganya, ikirego cy’amafaranga y’ikurikiranarubanza kiba kigamije kwishyuza amafaranga y’ibyagiye ku rubanza, bivuze ko ayo mafaranga aba yishyuwe mbere. Kuba rero Me Ntaganira Cyrille wari uhagarariye Gashumba Emile na bagenzi be mu rubanza RCAA0007/15/CS yarakiriye amafaranga y’igihembo cya Avoka bagenewe muri urwo rubanza, bivuze ko igihembo cy’imirimo yakoze yo kubahagararira muri urwo rubanza yacyishyuwe. [27] Ku byo uhagarariye Ntaganira Cyrille avuga kuba uyu yarakiriye amafaranga miliyoni (2,000,000Frw) bidakuraho ko agomba kwishyurwa igihembo impande zombi zumvikanye mu masezerano zagiranye, ko ahubwo ayo yishyuwe agomba kuvanwa muyo bumvikanye muri ayo masezerano, Urukiko rurasanga nta shingiro bifite kuko nk’uko byasobanuwe haruguru kuba yarayakiriye bivuze ko yemeye ko igihembo cy’imirimo yakoze yo guhagararira Gashumba Emile na bagenzi be mu rubanza RCAA0007/15/CS gihwanye na miliyoni ebyiri (2,000,000Frw) yishyuwe, ibyo bikaba binashimangirwa nuko nta kimenyetso na kimwe yerekana cyerekana ko
## Page 8
nyuma yo kuyakira hari ikindi yumvikanye n’abaregwa kijyanye n’uko hari andi mafaranga bazamwishyura. [28] Urukiko rurasanga ibyo Ntaganira Cyrille avuga ko yarenganyijwe n’uko Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Rwamagana, rwemeje ko urubanza RCAA0007/15/CS rwabaye itegeko kuri we kandi atari byo, nta shingiro bifite kuko nk’uko byagaragajwe haruguru, icyo urwo Rukiko rwasobanuye ni uko nyuma yo kugenerwa amafaranga miriyoni ebyiri ( 2.000.000Frw) atigeze agaragaza ko hari ikibazo afitanye n’abo aburanira kubirebana n’igihembo cya Avoka yagera mu Rukiko rw’ikirenga agahabwa 2.000.000Frw nk’amafaranga y’igihembo cya Avoka akayasinyira akayatwara, rusanga kongera gusaba ikindi gihembo ku rubanza rumwe avuga ko hari amasezerano yagiranye n’abo yaburaniye nta shingiro bifite. Bityo aravugisha urubanza icyo rutavuze kuko ibyo Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Rwamagana, rwasobanuye nuko igihembo cya Avoka aregera yagihawe akacyakira. [29] Ku byerekeranye n’amasezerano y’ubwunganizi Ntaganira Cyrille ashingiraho yishyuza igihembo cya Avoka gihwanye na miliyoni makumyabiri n’ebyiri n’ibihumbi magana abiri mirongo itanu na bitanu n’amafaranga ijana n’umunani (22.255.108Frw), ikigaragara muri ayo masezerano ni uko abo yaburaniye nk’uko bibukijwe haruguru bumvikanye ko bamwe bazamwishyura atandatu ku ijana (6%), abandi umunani ku ijana (8%) by’amafaranga y’indishyi bagenerwa n’Urukiko mu icibwa ry’urubanza. Urukiko rurasanga ayo masezerano anyuranyije n’ingingo ya 62, igika cya 2, y’Itegeko Nº 83/2013 ryo ku wa 11/09/2013 rishyiraho Urugaga rw’Abavoka mu Rwanda, rikanagena imitunganyirize n’imikorere byarwo iteganya ko bibujijwe gushyiraho ibihembo ushingiye ku buryo urubanza ruzakizwa kuko Umwavoka ashinzwe gukoresha ubushishozi bwe; kuba rero Ntaganira Cyrille yarumvikanye n’abo yaburaniye ko bazamwishyura ku ijanisha ry’indishyi zagenwa n’Urukiko byumvikanisha ko igihembo cye cyagombaga gushingira ku buryo urubanza ruzakizwa, bityo ayo masezerano nta gomba gushingirwaho muri uru rubanza. [30] Hashingiwe ku ngingo z’amategeko zagaragajwe haruguru no ku bisobanuro bimaze gutangwa, Urukiko rurasanga nta karengane kari mu rubanza RCA00072/2019/HC/RWG rwaciwe n’Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Rwamagana, ku wa 04/05/2020, bityo indishyi z’akababaro asaba ntabwo zigomba guzumwa kuko ntaho zishingiye. 2.Kumenya niba amafaranga y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka asabwa muri uru rubaza afite ishingiro. [31] Uhagarariye Ntaganira Cyrille avuga ko asaba Urukiko gutegaka abaregwa gusubiza Ntaganira Cyrille amafaranga y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka angana na miliyoni eshatu n’ibihumbi magana atanu (3.500.000Frw) kuko kutubahiriza amasezerano kwatumye ashyiraho Avoka ndetse atakaza n’amafaranga atandukanye yo gukurikirana uru rubanza. Avuga kandi ko amafaranga y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka asabwa n’abaregwa nta shingiro afite, kuko izi manza zatewe nuko batubahirije amasezerano. [32] Uhagarariye abaregwa avuga ko amafaranga y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka Me Ntaganira Cyrille asaba nta shingiro afite, kuko ari we wagiye arega kandi hose agatsindwa kuko atabashije kugaragaza ukuri kw'ibyo aregera, ko rero ariwe nyirabayazana w'igihombo yagize.
## Page 9
[33] Avuga kandi ko asaba Urukiko gutegeka Ntaganira Cyrille kwishyura abaregwa igihembo cya Avoka kingana n’amafaranga miliyoni cumi n’umunani (18.000.000Frw) n'ay’ikurikirana rubanza angana na miliyoni ebyiri (2.000.000 Frw), yose hamwe akaba miriyoni makumyabiri (20.000.000Frw). UKO URUKIKO RUBIBONA [34] Ingingo ya 111 y’Itegeko N°22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi iteganya ibikurikira : “Ikirego cy’amafaranga y’ikurikiranarubanza ni ikirego gishamikira ku kirego cy’iremezo kigamije kwishyuza ibyakoreshejwe mu rubanza. Ikirego cy’amafaranga y’ikurikiranarubanza kiburanishirizwa rimwe n’ikirego cy’iremezo. Gishobora kandi kwakirwa kikanaburanishwa n’iyo ikirego cy’iremezo cyaba kitakiriwe”. [35] Urukiko rurasanga amafaranga y’igihembo cya Avoka n’ikurikiranarubanza abaregwa bose basaba afite ishingiro, kuko hari ibyo katakaje bakurikirana kandi baburana uru rubanza, ariko ayo basaba ni menshi harebwe ibyarukozwemo kandi nta bimenyetso bayatangira, bityo mu bushishozi bwarwo rubageneye bose hamwe amafaranga ibihumbi magana atanu (500.000Frw) y’igihembo cya Avoka n’ibihumbi magana abiri (200,000Frw) y’ikurikiranarubanza kuri uru rwego; naho ayo Ntaganira Cyrille asaba akaba ntayo akwiye guhabwa kuko nta karengane yatewe n’urubanza RCA00072/2019/HC/RWG rwaciwe n’Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Rwamagana ku wa 04/05/2020. III.ICYEMEZO CY’URUKIKO [36] Rwemeje ko ikirego cyatanzwe na Ntaganira Cyrille cyo gusubirishamo ku mpamvu z’akarengane urubanza RCA00072/2019/HC/RWG rwaciwe n’Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Rwamagana, ku wa 04/05/2020, nta shingiro gifite. [37] Rutegetse Ntaganira Cyrille kwishyura abaregwa muri uru rubanza, bose hamwe amafaranga ibihumbi magana atanu (500.000Frw) y’igihembo cya Avoka n’ibihumbi magana abiri (200,000Frw) y’ikurikiranarubanza kuri uru rwego.