UBUSHINJACYAHA v. NYIRANDIMUBANZI N’UNDI
The Court held that Nyirandimubanzi had already received the minimum sentence permitted by law for aggravated drug trafficking, and no further reduction was legally possible. For Hakizimana, the evidence, including co-accused testimony and physical seizure of drugs, supported conviction for trafficking, not mere...
Source-derived case information.
- Citation
- RPAA00224/2024/CA
- Parties
- Prosecution: Ubushinjacyaha; Appellant: Nyirandimubanzi Florida; Appellant: Hakizimana Joseph
- Court
- Court of Appeal
- Jurisdiction
- Rwanda
- Judgment Date
- 30 May 2025
- Case Number
- RPAA00224/2024/CA
- Procedural Posture
- Criminal Appeal / Court of Appeal Final Judgment
- Outcome
- Appeal partially allowed; sentence modified only as to Nyirandimubanzi's fine.
- Legal Topics
- Drug Offences, Sentencing, Appeal Procedure, Mitigating Circumstances
- Source Language
- rw
Source-derived case record
Summary, issues, holding and outcome
More case intelligence is available
Unlock the full research layer for this judgment.
Parties
Ubushinjacyaha
Prosecution
Nyirandimubanzi Florida
Appellant
Hakizimana Joseph
Appellant
Procedural Posture
Criminal Appeal / Court of Appeal Final Judgment
Legal Issues
- 1 Whether further sentence reduction for Nyirandimubanzi is warranted on appeal
- 2 Whether Hakizimana should be convicted of possession/use instead of trafficking
- 3 Appropriate application of mitigating circumstances in sentencing for drug trafficking
Ratio Decidendi
The Court held that Nyirandimubanzi had already received the minimum sentence permitted by law for aggravated drug trafficking, and no further reduction was legally possible. For Hakizimana, the evidence, including co-accused testimony and physical seizure of drugs, supported conviction for trafficking, not mere possession. The only modification was reduction of Nyirandimubanzi's fine due to her cooperation and the small quantity involved.
Court Disposition
Appeal partially allowed; sentence modified only as to Nyirandimubanzi's fine.
Orders
- Conviction of both appellants for aggravated drug trafficking affirmed.
- Nyirandimubanzi sentenced to 15 years imprisonment and a fine of 5,000,000 RWF.
Full Case Text
Judgment text and source record
19 paragraphs
# UBUSHINJACYAHA v. NYIRANDIMUBANZI N’UNDI
- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2025-05-30 - Case/document no.: RPAA00224/2024/CA - Collection: Court of Appeal
## Text
## Page 1
UBUSHINJACYAHA v. NYIRANDIMUBANZI N’UNDI [Rwanda URUKIKO RW’UBUJURIRE – RPAA00224/2024/CA (Kaliwabo, P.J.) 30 Gicurasi 2025] Amategeko agenga imanza nshinjabyaha – Itangwa ry’ibihano – Igabanyagihano – Uregwa ntiyongera kugabanyirizwa ibihano, iyo mu bujurire Urukiko rusanga yarabigabanyirijwe bihagije, harebwe uburemere bw’icyaha n’uburyo icyaha cyakozwemo, kandi ntacyo runenga urubanza rwajuririwe. Amategeko agenga imanza nshinjabyaha – Ibikorwa byerekeranye n’ibiyobyabwenge – Icyaha cyo gucuruza ibiyobyabwenge – Umuntu ntagirwa umucuruzi no kuba hari abaguzi babonetse aho acururiza, ahubwo igihe cyose afite ibicuruzwa kandi yiteguye kubiha umuntu wese umugana ashaka ibyo agurisha, aba ari umucuruzi. Incamake y’ikibazo: Nyirandimubanzi yafatanywe udupfunyika tubiri tw’urumogi basanze iwe mu rugo, avuga ko acuruza urumogi ahabwa na Hakizimana umuhemba bitewe n’urwo yacuruje. Inzego z’umutekano zasatse mu rugo kwa Hakizimana zimusangana udupfunyika cumi na dutatu tw’urumogi, maze bombi bashyikirizwa Ubushinjacyaha, bubarega mu Rukiko Rwisumbuye rwa Karongi bubakurikiranyeho icyaha cyo gucuruza urumogi, aho bwasabye ko bahamwa n’icyaha buri umwe agahanishwa igifungo cya burundu. Hakizimana yaburanye ahakana icyaha cyo gucuruza urumogi, akavuga ko urumogi yafatanywe ari urwa Nyirandimubanzi kandi ko rwari urwo kunywa no guha amatungo ye. Agifatwa Nyirandimubanzi yemeye ko acuruza urumogi ariko mu Rukiko aburana ahakana icyo cyaha avuga ko urumogi yafatanywe ari urwa Hakizimana. Urukiko Rwisumbuye rwabahamije icyaha cyo gucuruza ibiyobyabwenge, maze ruhanisha Hakizimana igihano cy’igifungo cya burundu, naho Nyirandimubanzi rumuhanisha igihano cy’igifungo cy’imyaka makumyabiri n’itanu n’ihazabu ya 20.500.000Frw, runategeka ko urumogi rwafatiriwe rutwikwa. Iki cyemezo Abaregwa bakijuririye mu Rukiko Rukuru, urugereko rwa Rusizi, Nyirandimubanzi avuga ko kuba yaraburanye yemera icyaha urukiko ntirwabihaye agaciro, rumuhanisha ibihano biremereye, bityo akaba asaba ko yagabanirizwa, mu gihe Hakizimana akomeza kuburana ahakana icyaha ashinjwa, agasaba ko yahindurirwa inyito y’icyaha agahanirwa gufatanwa ibiyobyabwenge. Urukiko Rukuru rwaciye urubanza rwemeza ko Abaregwa bahamwa n’icyaha cyo gucuruza ibiyobyabwenge bwo mu bwoko bw’urumogi, maze mu kubahana rubagabanyiriza ibihano rushingiye ku mpamvu nyoroshyacyaha, rubahanisha igifungo cy’imyaka cumi n’itanu n’ihazabu ya miliyoni icumi buri umwe. Abaregwa bombi bongeye kujurira muri uru Rukiko rw’Ubujurire, Nyirandimubanzi asaba kongera kugabanyirizwa igihano kugera ku gifungo cy’imyaka itanu (5 ans) no kuvanirwaho ihazabu, ngo kuko kuva yafatwa yemeye ko yafatanwe udupfunyika 2 tw’urumogi, asobanura icyo yarukozaga naho yarukuye bigaragaza ukwicuza kwe no gushaka kuva mu byaha. Hakizimana we yajurirye asaba ko yahanirwa icyaha cyo gufatanwa urumogi mu kigwi cyo kurucuruza, kuko nta bimenyetso byagaragajwe ko arucuruza. Muri ubu bujurire, Ubushinjacyaha buvuga ko ubujurire bw’Abaregwa nta shingiro bukwiye guhabwa, kuko nko kuri Nyirandimubanzi yagabanyirijwe ibihano ku buryo buhagije, ndetse ahabwa igihano gito giteganyirizwa icyaha yahamijwe; mu gihe kuri Hakizimana kuva yaburana yasabye guhindurirwa inyito y’icyaha, birasuzumwa ariko inkiko zisanga nta shingiro ifite, ko imiburanire yaburanishije mu nkiko zibanza akaba ariyo agaruye mu bujurire bwa kabiri aterekana ikosa ryakozwe mu rubanza ajuririra. Buvuga kandi ko mu gihe mugenzi we yafatwaga yavuze ko urumogi ariwe urumuha kandi
## Page 2
koko bagiye kumusaka bamusangana udupfunyika 13 tw’urumogi, iki kikaba ari ikimenyetso kiyongera ku bindi bimushinja icyaha cyo kugurisha ibiyobyabwenge. Incamake y’icyemezo: 1. Uregwa ntiyongera kugabanyirizwa ibihano, iyo mu bujurire Urukiko rusanga yarabigabanyirijwe bihagije, harebwe uburemere bw’icyaha n’uburyo icyaha cyakozwemo, kandi ntacyo runenga urubanza rwajuririwe. 2. Umuntu ntagirwa umucuruzi no kuba hari abaguzi babonetse aho acururiza, ahubwo igihe cyose afite ibicuruzwa kandi yiteguye kubiha umuntu wese umugana ashaka ibyo agurisha, aba ari umucuruzi Ubujurire bufite ishingiro kuri bimwe. Imikirize y’urubanza rujuririrwa ihindutse gusa ku gihano cy’ihazabu. Amategeko yashingiweho: Itegeko Nº 062/2024 ryo ku wa 20/06/2024 rigenga ibimenyetso, ingingo ya 54. Itegeko Nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura ingingo ya 60 y’itegeko nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, ingingo ya 2. Itegeko Nº 69/2019 ryo ku wa 08/11/2019 rihindura ingingo ya 263 y’itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, ingingo ya 11. Imanza zifashishijwe: RPAA0118/11/CS, Ubushinjacyaha na Ngurinzira, rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 13/11/2015. RPA0129/10/CS, Ubushinjacyaha na Mpitabakana rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 07/03/2014. RPAA00436/2020/CA, ubushinjacyaha na Ahimpereye Ndeze François, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/06/2022. RPA00060/2021/CA, Ubushinjacyaha na Nsabimana Callixte alias Sankara na bagenzi be, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 04/04/2022. Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA [1] Kuwa 21/01/2021, ku makuru inzego z’ibanze na Dasso bari bafite ko Nyirandimubanzi Florida acuruza ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi, bagiye iwe mu rugo mu mudugudu wa Kabuga, Akagari ka Marangara, Umurenge wa Mubuga, Akarere ka Karongi, Intara y’Iburengerazuba, bamusagana urumogi udupfunyika 2 yarabitse mu nzu. Nyuma yo gufatwa yavuze ko urumogi afatanywe yagiye aruhabwa na Hakizimana Joseph agacuruza akamuhembera urwo yacuruje, inzego z’umutekano zamufashe zahise zijya gusaka kwa Hakizimana Joseph afatanwa udupfunyika 13 tw’urumogi. [2] Iperereza rirangiye, Ubushinjacyaha bwareze Nyirandimubanzi Florida na Hakizimana Joseph mu Rukiko Rwisumbuye rwa Karongi bubakurikiranyeho icyaha cyo gucuruza urumogi, busaba ko bahanishwa igifungo cya burundu nk’uko biteganywa n’ingingo ya 11 y’itegeko Nº 69/2019 ryo ku wa 08/11/2019 rihindura ingingo ya 263 y’itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange.
## Page 3
[3] Hakizimana Joseph yaburanye ahakana icyaha cyo gucuruza urumogi yemera ko urumogi yafatanywe yaruhawe na Nyirandimubanzi Florida kandi ko rwari urwo kunywa akazajya aruha n’amatungo ye, naho Nyirandimubanzi Florida ageze mu Rukiko aburana yemera ko yafatanywe urumogi yari yahawe na Hakizimana Joseph amutumye kurumuhera undi muntu, ahakana icyaha cyo gucuruza yari yemeye agifatwa. [4] Mu rubanza RP00061/2021/TGI/KNG rwaciwe ku wa 30/05/2022, Urukiko Rwisumbuye rwa karongi, rushingiye ku kuba Nyirandimubanzi Florida yaremeye icyaha agifatwa cyo gucuruza ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi kandi agashinja Hakizimana Joseph ko bafatanyaga muri ubwo bucuruzi ari nabyo byashingiweho afatwa, rushingiye ku mvugo z’abatangabuhamya bamushinja no ku nyandikomvugo y’ifatira yashyizeho umukono yemeza ko urumogi afatanwe ari urwe, rushingiye kandi ku kuba Hakizimana Joseph yemera gusa ko yafatanywe urumogi no ku mvugo za Nyirandimubanzi Florida baregwa hamwe umushinja ndetse no kuri raporo y’inzego z’ibanze zibashinja icyo cyaha, rwemeje ko bahamwa n’icyaha cyo gucuruza ibiyobyabwenge by`urumogi, ruhanisha Hakizimana Joseph igifungo cya burundu, naho Nyirandimubanzi Florida ahanishwa igihano cy’igifungo cy’imyaka makumyabiri n’itanu (25) n`ihazabu ya 20.500.000Frw, runategeka ko urumogi rwafatiriwe rutwikwa. [5] Nyirandimubanzi Florida yajuririye Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Rusizi avuga ko imbere y’Urukiko Rwisumbuye rwa Karongi yaburanye yemera icyaha ashinjwa nyamara urukiko rukabirengaho rumuhanisha igihano kiremereye, asaba ko yagabanyirizwa ibihano. Hakizimana Joseph avuga ko yahamijwe icyaha atakoze ko yemera ko yafatanwe urumogi rwo kunywa yari yarahawe na Nyirandimubanzi Florida anasaba ko Urukiko rwahindura inyito y’icyaha rukamuhanira icyo gufatanwa no gukoresha urumogi kandi akagabanyirizwa ibihano no kubisubikirwa. [6] Ubushinjacyaha bwasubije buvuga ko impamvu z’ubujurire zatanzwe na Hakizimana Joseph na Nyirandimubanzi Florida nta shingiro zifite kuko Hakizimana Joseph atabasha kuvuguruza imvugo z’umutangabuhamya Nyirandimubanzi Florida umushinja ko bafatanyaga gucuruza urumogi kandi koko bajya kumusaka bakarumusangana, bityo ko nta kosa ryakozwe mu kumuhamya icyaha cyo kugurisha ibiyobyabwenge. Buvuga ko Nyirandimubanzi Florida usaba kugabanyirizwa igihano nabyo nta shingiro byahabwa kuko asaba ibyo yarangije guhabwa, ka yahanishijwe igifungo cy’imyaka 25 mu mwanya w’igifungo cya burundu giteganyirizwa icyaha yakoze. [7] Mu rubanza RPA00245/2022/HC/RSZ rwaciwe kuwa 27/03/2024, Urukiko Rukuru rumaze gusesengura byimbitse impamvu z’ubujurire z’abaregwa, rwasanze rwemeranya n’isesengura ryakozwe n’urukiko Rwisumbuye kubirebana n’inyito y’icyaha cyahamye Hakizimana Joseph cyo gucuruza urumogi, rwemeza ko inyito yo gucuruza urumogi idahindutse kandi icyo cyaha akaba ari nacyo agomba gukomeza guhanirwa. Urukiko rwasanze n’ubwo urukiko Rwisumbuye rwa Karongi rutagabanyirije ibihano Nyirandimubanzi Florida ntirujye munsi y’igihano gito cyateganyijwe ku cyaha yahamijwe, ariko na none rwari rwabonye ko rugendeye kumiburanire ye, ndetse n’imyifatire ye n’uburyo yakozemo icyaha, yari akwiye kugabanyirizwa biruseho. [8] Urukiko Rukuru Urugereko rwa Rusizi rwemeje ko Hakizimana Joseph na Nyirandimubanzi Florida bahamwa n’icyaha cyo gucuruza ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi, akaba ari ubwa mbere bakoze icyaha gihanwa n’amategeko, byongeye bakaba baraburanye bemera nubwo batemeranwa n’inyito yemejwe n’urukiko, kandi hanarebwe n’ingano y’urumogi buri wese yagiye afatanwa, byongeye hagashingirwa ku biteganywa n’ingingo ya 2 y’Itegeko Nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura ingingo ya 60 y’itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, rubahanisha gifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ingana na 10.000.000Frw. [9] Nyirandimubanzi Florida na Hakizimana Joseph bajuririye Urukiko rw’Ubujurire kuri No RPAA00224/2024/CA ruburanishwa mu ruhame kuwa 15/5/2025, Hakizimana Joseph yunganiwe na
## Page 4
Me Habumugisha Théogene, Nyirandimubanzi Florida yunganiwe na Me Munyankindi Jean Pierre afatanije na Me Uwamahoro Marie Grȃce naho Ubushinjacyaha buhagarariwe na Butera Oscar, Umushinjacyaha ku rwego rw’Igihugu. [10] Nyirandimubanzi Florida yajuririye urukiko rw’ubujurire agamije gutakambira Urukiko kugira ngo rwongere rumugabanyirize igihano kugera ku gifungo cy’imyaka itanu (5ans) no kuvanirwaho ihazabu kuko aribwo bwa mbere yari akurikiranwe n’inkiko kandi akaba yarishoye mu cyaha kubera ubukene ashaka icyatunga abana babiri batagira se. [11] Ubwunganizi bwa Nyirandimubanzi buvuga ko kuva yafatwa yemeye ko yafatanwe udupfunyika 2 tw’urumogi, asobanura icyo yarukozaga naho yarukuye bigaragaza ukwicuza kwe no gushaka kuva mu byaha, busaba ko yakwongera kugabanyirizwa bihagije. [12] Hakizimana Joseph yunganiwe na Me Habumugisha Théogene, yajuririye Urukiko rw’Ubujurire avuga ko agamije gutakambira Urukiko kugira ngo rumurenganure rumuhanire icyaha cyo gufatanwa no kunywa urumogi mu kigwi cyo kurucuruza kuko nta bimenyetso byagaragajwe ko arucuruza. [13] Ubushinjacyaha bwasubije buvuga ko ubujurire bwa Nyirandimubanzi nta shingiro bufite kuko yagabanyirijwe ibihano ku buryo buhagije, ndetse ahabwa igihano gito giteganyirizwa icyaha yahamijwe, ko asaba ibyo yarangije guhabwa. [14] Ku birebana na Hakizimana, ubushinjacyaha buvuga ko ubujurire bwe nta shingiro bwahabwa kuko kuva yaburana yasabye guhindurirwa inyito y’icyaha iyo ngingo irasuzumwa inkiko zisanga nta shingiro ifite kuko hari ibimenyetso bimushinja gucuruza ibiyobyabwenge, imiburanire yaburanishije mu nkiko zibanza akaba ariyo agaruye mu bujurire bwa kabiri aterekana ikosa ryakozwe mu rubanza ajuririra. [15] Urukiko ruhereye kuri izo mpaka, rurasuzuma ubusabe bwa Nyirandimubanzi Florida bwo kwongera kugabanyirizwa igihano, runasuzume niba Urukiko Rukuru rwarakoze ikosa ryo guhamya Hakizimana icyaha cyo kugurisha ibiyobyabwnege mu mwanya wo kumuhamya icyo kubifatanwa no kubinywa. II. ISESENGURA RY’IBIBAZO BIGIZE URUBANZA A. Ku birebana n’ubujurire bwa Nyirandimubanzi Kumenya niba Urukiko Rukuru rwarakoze ikosa ryo guhanisha Nyirandimubanzi ibihano birebire no kumenya niba yabigabanyirizwa [16] Nyirandimubanzi Florida yajuririye Urukiko rw’Ubujurire agamije gutakambira Urukiko kugira ngo rwongere rumugabanyirize igihano kugera ku myaka itanu (5 ans) kuko aribwo bwa mbere yari akurikiranwe n’inkiko kandi akaba yarakoze icyaha kubera ubukene ashaka icyatunga abana babiri batagira se. Asaba kugabanyirizwa bihagije kugira ngo asange abo bana batagira kirengera dore ko harimo n’umwe ubana n’ubumuga bwo kutabona, asaba no gusonerwa ihazabu yaciwe kuko ntaho yayikura. Ubwunganizi bwe buvuga ko, hejuru y’impamvu Nyirandimubanzi agaragaje, Urukiko rwagabanya ibihano rushingiye ku ngano ntoya cyane y’urumogi (udupfunyika 2) yafatanwe, ko n’icyaha yakoze nta ngaruka cyateje kuko urumogi yafatanwe rwafatiriwe rutaragira uwo rwangiriza. [17] Ubushinjacyaha bwasubije buvuga ko ubujurire bwa Nyirandimubanzi nta shingiro bufite kuko yagabanyirijwe ibihano ku buryo buhagije, ndetse ahabwa igihano gito giteganyirizwa icyaha yahamijwe nk’uko biteganya n’ingingo ya 2 y’Itegeko Nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura
## Page 5
ingingo ya 60 y’itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange. UKO URUKIKO RUBIBONA [18] Impaka muri uru rubanza zishingiye ku kumenya niba Nyirandimubanzi ashobora kugabanyirizwa igihano kugeza ku gifungo cy’imyaka 5 no kuvanirwaho ihazabu nk’uko abisaba. [19] Urukiko rw’Ikirenga mu rubanza RPA0129/10/CS rwaciye ku wa 07/03/2014 haburana Ubushinjacyaha na Mpitabakana, rwatanze umurongo uvuga ko uregwa atakwongera kugabanyirizwa ibihano, iyo mu bujurire Urukiko rusanga yarabigabanyirijwe bihagije, harebwe uburemere bw’icyaha n’uburyo icyaha cyakozwemo, kandi ntacyo runenga urubanza rwajuririwe. Naho Urukiko rw’Ubujurire mu rubanza RPAA00060/2021/CA rwaciye ku wa 04/04/2022 rwemeza ko umucamanza wo mu bujurire agomba kuzirikana ko yemerewe guhindura igihano cyatanzwe n’Umucamanza wo mu Rukiko rubanza, igihe amaze kugaragaza amakosa yakozwe n’umucamanza wo muri urwo Rukiko mu gutanga icyo gihano1. [20] Icyaha cyo kugurisha ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi, Nyirandimubanzi Florida yahamijwe kandi nawe yemera, gihanishwa igifungo cya burundu, hashingiwe ku biteganywa mu ngingo ya 11 y’Itegeko N° 69/2019 ryo kuwa 08/11/2019 rihindura Itegeko N° 68/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange iteganya ko umuntu uhamwe n’icyaha cyo gutunda cyangwa gucuruza ibiyobyabwenge bihambaye, ahanishwa igifungo cya burundu n’ihazabu itari munsi y’amafaranga 20.000.000 ariko itarenze amafaranga 30.000.000. [21] Ingingo ya 2 y’Itegeko Nº 059/2023 ryo ku wa 4/12/2023 rihindura Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/8/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange iteganya ko iyo umucamanza yemeje impamvu nyoroshyacyaha, ashobora kugabanya igihano ku buryo bukurikira: …(a) igifungo cya burundu gishobora kugabanywa ariko ntikijye munsi y’igihano cy’igifungo cy’imyaka 15; naho mu gace ka (d) ikavuga ko ihazabu ishobora kugabanywa kugeza kuri ¼ cy’igihano cy’ihazabu ntoya yateganyirijwe icyaha cyakozwe. [22] Mu rubanza RPA00245/2022/HC/RSZ rwaciwe n’Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Rusizi ku wa 27/03/2024 ,Urukiko rwasanze Nyirandimubanzi akwiye kugabanyirizwa igihano bihagije kubera ko aburana yemera icyaha kandi ari n’ubwa mbere akurikiranwe n’inkiko, kandi hanarebwe n’ingano y’urumogi yafatanwe, byongeye hagashingirwa ku biteganywa n’ingingo ya 2 y’itegeko Nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura ingingo ya 60 y’Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, rumuhanisha igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ingana na 10.000.000Frw mu kigwi cy’igifungo cy’imyaka makumyabiri n’itanu (25) n`ihazabu ya 20.500.000Frw yari yahanishijwe n’urukiko Rwisumbuye. [23] Urukiko rurasanga ubusabe bwa Nyirandimubanzi bwo guhanishwa igifungo cy’imyaka 5 bunyuranyije n’ibiteganywa mu ngingo ya 2 (a) y’Itegeko Nº 059/2023 ryo ku wa 4/12/2023 rihindura Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/8/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, iteganya ko mu gihe hari impamvu nyoroshyacyaha, uwahamwe n’icyaha giteganyirizwa igifungo cya burundu ashobora kugabanyirizwa igihano ariko ntikijye munsi y’igihano cy’igifungo cy’imyaka 15. Rurasanga ibi bireba na Nyirandimubanzi uhamwa n’icyaha cyo kugurisha ibiyobyabwenge bihambaye giteganyirizwa igifungo cya burundu n’ihazabu itari munsi y’amafaranga 20.000.000 ariko itarenga amafaranga 30.000.000 nk’uko biteganywa n’ingingo 11 y’Itegeko N° 69/2019 ryo kuwa 08/11/2019 rihindura Itegeko N° 68/2018 ryo ku wa 30/08/2028 ryavuzwe.
1Reba igika cya 252 cy’urubanza RPA00060/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 04/04/2022 haburana Ubushinjacyaha na Nsabimana Callixte alias Sankara na bagenzi be.
## Page 6
[24] Ku birebana n’igihano cy’ihazabu, Urukiko rurasanga, hakurikijwe imiburanire ya Nyirandimubanzi wemeye icyaha agifatwa kandi akaba yarafatanywe ingano ntoya cyane y’ibiyobyabwenge (udupfunyika 2 tw’urumogi), rushingiye no ku biteganywa n’ingingo ya 2 agace ka ( d), y’Itegeko Nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, rurasanga uyu yagabanyirizwa agahanishwa ihazabu y’amafaranga miliyoni eshanu (5.000.000Frw) mu mwannya w’ihazabu ya 10.000.000Frw yahanishijwe mu rubanza rujuririrwa. B. Ku birebana n’ubujurire bwa Hakizimana Kumenya niba Urukiko rwarakoze ikosa ryo kumuhamya icyaha cyo kugurisha ibiyobyabwenge mu mwanya w’icyo kurufatanwa no kurunywa [25] Hakizimana Joseph yunganiwe na Me Habumugisha Théogene, yajuririye Urukiko rw’Ubujurire avuga ko agamije gutakambira Urukiko kugira ngo rumurenganure rumuhanire icyaha cyo gufatanwa no kunywa urumogi mu kigwi cyo kurucuruza kuko nta bimenyetso byagaragajwe ko arucuruza. [26] Ubushinjacyaha buvuga ko ubujurire bwe nta shingiro bwahabwa kuko kuva yaburana yasabye guhindurirwa inyito y’icyaha iyo ngingo irasuzumwa inkiko zisanga nta shingiro ifite kuko hari ibimenyetso bimushinja gucuruza ibiyobyabwenge, imiburanire yaburanishije mu nkiko zibanza akaba ariyo agaruye mu bujurire bwa kabiri aterekana ikosa ryakozwe mu rubanza ajuririra. Buvuga ko mu gihe Nyirandimubanzi yafatwaga yavuze ko urumogi aruhabwa na Hakizimana kandi koko bagiye kumusaka bamusangana udupfunyika 13 tw’urumogi, iki kikaba ari ikimenyetso kiyongera ku bindi bimushinja icyaha cyo kugurisha ibiyobyabwenge. UKO URUKIKO RUBIBONA [27] Ingingo ya 53 y’Itegeko Nº 062/2024 ryo ku wa 20/06/2024 rigenga ibimenyetso igira iti: urwego rufite ububasha rusuzuma ukwemerwa cyangwa ukutemerwa n’agaciro by’ikimenyetso gishingiye ku buhamya. Ntirwita ku mubare w’abatangabuhamya, ahubwo rwita cyane ku bumenyi bw’ibyabaye no ku budakemwa bw’ubuhamya batanga. [28] Mu rubanza RPAA0118/11/CS rwaciwe ku wa 13/11/2015 haburana Ubushinjacyaha na Ngurinzira, Urukiko rw’Ikirenga rwemeje ko urukiko arirwo rusuzuma ireme ry'ubuhamya rushingiye ku bumenyi bw'ababutanga n'uburyo basobanura ibyo biboneye cyangwa bumvise, rukabigereranya n'ibindi bimenyetso. [29] Ikibazo cyo kumenya niba bigombera kugaragaza umuguzi cyangwa ikiguzi cy’ibiyobyabwenge nk’ikimenyetso gishinja uregwa kugurisha ibiyobyabwnege, Urukiko rw’Ubujurire rwabitanzeho umurongo mu rubanza RPAA00436/2020/CA, rwaciwe ku wa 28/06/2022, haburana ubushinjacyaha na Ahimpereye Ndeze François (igika cya 24), aho urukiko rwagize ruti : urukiko rurasanga umuntu atagirwa umucuruzi no kuba hari abaguzi babonetse aho acururiza, ahubwo igihe cyose afite ibicuruzwa kandi yiteguye kubiha umuntu wese umugana ashaka ibyo agurisha, aba ari umucuruzi. [30] Nyirandimubanzi Florida abazwa mu Bugenzacyaha yemeye ko yafatanwe udupfunyika 2 tw’urumogi asobanura ko yaruhawe n’uwitwa Hakizimana Joseph ngo arucuruze bajye bagabana inyungu, ko yafashwe ku nshuro ya gatatu amuhaye urumogi ngo acuruze kuko ku nshuro ya mbere yamuhaye udupfunyika 10, kamwe akamuhereye amafranga 300, ajya kurugurisha ku giciro cy’amafaranga 500 ku gapfunyika 1, akaba twose hamwe yaratugurishije ku mafaranga 5000. Akomeza avuga ko aya mafaranga yayashyiriye Hakizimana akamuhemba amafaranga 1000.
## Page 7
Nyirandimubanzi Florida yakomeje avuga ko ku nshuro ya kabiri nabwo yamuhaye udupfunyika 10 nanone atugurisha ku mafaranga 5000, amuhemba 1500Frw. Akomeza avuga ko ku nshuro ya gatatu nabwo yamuhaye udupfunyika 10 ariko aza kumenya ko abantu bamenye ko acuruza urumogi ahamagara Hakizimana amusaba kuza gutwara imari ye kugira ngo batazayimufatana, amusaba kumusigira udupfunyika 3 aribwo yafashwe amaze kugurisha 1 kuri 500, afatanwa udupfunyika 2 yari asigaranye2. [31] Umutangabuhamya witwa Uwimana Jeannette (umuvandimwe wa Nyirandimubanzi Florida) abazwa mu Bugenzacyaha yasobanuye ko Nyirandimubanzi yabwiye nyina ko hari umuntu wamuhaye akazi ko gucuruza urumogi aramwamagana aranga ararucuruza kugeza afashwe3. Ubuyobozi bw’inzego z’ibanze buvuga ko Hakizimana yarasanzwe azwiho gucuruza urumogi ndetse akaba yarabifungiwe, akaba yaranafatanwe n’udupfunyika 13 yari agamije kugurisha4. [32] Urukiko rurasanga ubuhamya bwa Nyirandimubanzi Florida busobanura ku buryo bwimbitse imikorere y’icyaha n’imikoranire ye na Hakizimana Joseph, ibi bikaba bihuza n’uko amakuru yatanze kuri Hakizimana yatumye afatanwa udupfunyika 13 tw’urumogi, aribyo Urukiko Rukuru rwahereyeho rumuhamya icyaha cyo kugurisha ibiyobyabwenge, n’uru Rukiko rukaba ariko rubibona. [33] Urukiko rurasanga Hakizimana Joseph agomba kugumishwa ku bihano yahawe kubera ko igifungo cy’imyaka 15 yahanishijwe aricyo gitoya ntarengwa giteganywa n’ingingo ya 2 agace ka (a), y’Itegeko Nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange; naho ku birebana n’ihazabu ya 10.000.000Frw yahanishijwe mu rubanza rujuririrwa ikaba igumyeho bishingiye ku miburanire yahisemo yo guhakana icyaha nyamara gifitiwe ibimenyetso bifatika. III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [34] Rwemeje ko imikirize y’urubanza RPA00245/2022/HC/RSZ, rwaciwe n’Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Rusizi ku wa 27/03/2024, ihindutse ku bijyanye gusa n’igihano cy’ihazabu Nyirandimubanzi Florida yaciwe. [35] Rwemeje ko Nyirandimubanzi Florida na hakizimana joseph bahamwa n’icyaha cyo kugurisha ibiyobyabwenge bihambaye byo mu bwuko bw’urumogi. [36] Rwemeje ko Nyirandimubanzi Florida ahanishwa igifungo cy’imyaka cumi n’itanu (15ans) no gutanga ihazabu y’amafaranga miliyoni eshanu (5.000.000Frw). [37] Rwemeje ko Hakizimana Joseph ahanishwa igifungo cy’imyaka cumi n’itanu (15ans) no gutanga ihazabu y’amafaranga miliyoni icumi (10.000.000Frw). [38] Rutegetse ko Nyirandimubanzi Florida na Hakizimana Joseph basonerwa amagarama y'urubanza kuko baburanye bafunzwe.
2Reba inyandikomvugo y’ibazwa rya Nyirandimubanzi imbere y’Ubugenzacyaha yo kuwa 21/1/2021, cote ya 7-9. 3Reba imyandikomvugo y’ibazwa ya Uwimana Jeannette mu Bugenzacyaha yo kuwa 23/1/2021, cote ya 12-13. 4Reba raporo y’Ubuyobozi bw’inzego z’ibanze yo kuwa 21/01/2021.