RUSAGARA v. MUKAKIGERI
- Citation
- RCOMAA 0033/14/CS
- Status
- Commercial
- Jurisdiction
- Rwanda
- Court
- Supreme Court
- Decision
- 7 November 2014
- Posture
- Commercial Appeal / Supreme Court Appellate Review
- Case number
- RCOMAA 0033/14/CS
More details
- Court
- Supreme Court
- Decision
- 7 November 2014
- Posture
- Commercial Appeal / Supreme Court Appellate Review
- Case number
- RCOMAA 0033/14/CS
On this page
Professional case brief
Research organized from the available case record
01
Holding and result
The loan in question was intended for the purchase of equipment to enhance the assets and operations of a company, making it a commercial transaction. Therefore, the Commercial Courts had jurisdiction. Since the lower courts acted within their jurisdiction, the Supreme Court could not entertain the appeal on jurisdictional grounds.
Court disposition
Appeal dismissed for lack of jurisdiction.
Orders
- The appeal by RUSAGARA Gad is not admitted.
- The decision of the Commercial High Court (RCOMA 0293/14/HCC of 27/06/2014) is upheld.
- RUSAGARA Gad is ordered to pay court costs of 100,000 Frw.
02
Material facts
Parties
RUSAGARA Gad
Appellant Counsel: Me Hakizimana JohnMUKAKIGERI Zahara
Respondent Counsel: Me Ndutiye YussufAmounts and remedies
- Principal Loan Amount Awarded at First Instance: Frw 18,700,000
- Interest Awarded at First Instance: Frw 5,753,400
- Damages for Distress Awarded at First Instance: Frw 200,000
- Legal Fees Awarded at First Instance: Frw 500,000
- Total Awarded at Appeal: Frw 23,088,500
- Monthly Penalty for Late Payment at Appeal: Frw 230,885
- Court Costs Ordered by Supreme Court: Frw 100,000
03
Procedural history
Posture
Commercial Appeal / Supreme Court Appellate Review
04
Questions and positions
Legal issues
- 01
Whether the Commercial Courts had jurisdiction over a loan dispute between individuals who are shareholders in a company
- 02
Whether the Supreme Court had jurisdiction to hear the appeal based on alleged lack of jurisdiction by lower courts
Party arguments
- Applicant
- RUSAGARA Gad argued that the Commercial Courts lacked jurisdiction because the loan was a personal debt not related to commercial activity, and that the dispute should have been heard by the ordinary civil court.
- Respondent
- MUKAKIGERI Zahara argued that the loan was for the purpose of purchasing equipment for a company, making it a commercial matter within the jurisdiction of the Commercial Courts.
05
Court’s reasoning
Legal principles
- 01
Organic Law No 06/2012/OL of 14/09/2012, Article 2(1)
Jurisdiction of Commercial Courts is determined by the nature of the dispute, specifically whether it arises from commercial contracts or activities.
- 02
Organic Law No 03/2012/OL of 13/06/2012, Article 28(2)(2°)
The Supreme Court has appellate jurisdiction only where lower courts have acted without jurisdiction.
- 03
DIMITRI HOUTCIEFF, Droit commercial, p.52, n°107; p.62, n°139
Acts relating to the creation, operation, or dissolution of a company are considered commercial acts, even if performed by non-merchants.
06
Ratio, limits and disposition
Ratio decidendi
The loan in question was intended for the purchase of equipment to enhance the assets and operations of a company, making it a commercial transaction. Therefore, the Commercial Courts had jurisdiction. Since the lower courts acted within their jurisdiction, the Supreme Court could not entertain the appeal on jurisdictional grounds.
Obiter and limits
- Even if one party is not a merchant, a transaction aimed at increasing company assets is commercial in nature.
- The existence of a TIN and business registration supports the commercial character of the parties' activities.
Court disposition
Appeal dismissed for lack of jurisdiction.
- The appeal by RUSAGARA Gad is not admitted.
- The decision of the Commercial High Court (RCOMA 0293/14/HCC of 27/06/2014) is upheld.
- RUSAGARA Gad is ordered to pay court costs of 100,000 Frw.
Source and reliance status
Supreme Court · 7 November 2014
This page organises the available record for research. Confirm quotations, current status, and subsequent treatment against the official source before relying on the case.
Judgment reading view
Judgment text
The complete available source text.
Supreme Court
Commercial· 7 November 2014
RUSAGARA v. MUKAKIGERI
- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2014-11-07 - Case/document no.: RCOMAA 0033/14/CS - Collection: Supreme Court
Text
Page 1
RUSAGARA v. MUKAKIGERI [Rwanda URUKIKO RW’IKIRENGA – RCOMAA 0033/14/CS (Mukanyundo, P.J., Rugabirwa na Hitiyaremye, J.) 7 Ugushyingo 2014] Amategeko agenga ububasha bw’Inkiko z’Ubucuruzi – Amasezerano y’ubucuruzi cyangwa agamije igikorwa cy’ubucuruzi – Impaka zivutse ku masezerano cyagwa kubikorwa by’ubucuruzi hagati y’abantu ku giti cyabo – Iyo amasezerano yabaye hagati y’ababuranyi agamije igikorwa cy’ubucuruzi nko kongera inyungu n’umutungo by’uruganda cyangwa sisoyeti biba bihagije kwemeza ko ayo masezerano ari ay’ubucuruzi kuko ububasha bwazo bushingira ku miterere y’ikiregerwa – Itegeko ngenga no 06/2012/OL ryo kuwa 14/09/2012 rigena imiterere n’ububasha by’inkiko z’ubucuruzi, ingingo ya 2 agace ka 1. Amategeko agenga ububasha bw’Urukiko rw’Ikirenga – Imanza zaciwe n’inkiko z’ubucuruzi – Iyakinwa ryazo mu Rukiko rw’Ikirega hashingiwe kw’iburabubasha bw’inkiko z’ubucuruzi zaziciye – Iyo bijuririwe mu Rukiko rw’Ikirenga hashingiwe ko inkiko z’ubucuruzi zaruciye nta bubasha zari zifite kandi ataribyo, icyo kirego nticyakirwa – Itegeko ngenga no 03/2012/OL ryo kuwa 13/06/2012 rigena imiterere, imikorere n’ububasha by’Urukiko rw’Ikirenga, ingingo ya 28, igika cya 2, agace ka 2. Incamake y’Ikibazo: Mukakigeri Zahara yareze Rusagara Gad mu Rukiko rw’Ubucuruzi rwa Nyarugenge ibirego bijyanye no kumwishyura umwenda amubereyemo, inyungu zayo, indishyi z’akababaro, amafaranga
y’ikurikirana rubanza n’igihembo cy’Avoka n’imigabane yari afite muri sosiyeti MAWESA FACTORY. Urukiko rw’Ubucuruzi rwa Nyarugenge rwemeje ko ikirego cya Mukakigeri Zahara kidafite ishingiro ku byerekeye imigabane ya sosoyeti MAWESA FACTORY rutegeka Rusagara Gad kumwishyura 25.153.400 frs agizwe n’umwenda amubereyemo, inyungu zawo, indishyi z’akababaro, amafaranga y’ikurikirana rubanza n’igihembo cya Avoka. Rusagara Gad yajuririye Urukiko rw’ubucuruzi rwemeza ko ubujurire bwe bufite ishingiro kuri bimwe maze rumutegeka kwishyura Mukakigeri Zahara 23.088.500frs bitewe n’ibara ry’inyungu ryahindutse, ikurwaho ry’indishyi z’akababaro n’indishyi z’ubukererwe zahise zimanuka. Rusagara Gad yarongeye ajuririra Urukiko rw’Ikirenga avuga ko Inkiko z’Ubucuruzi zaburanishije ikirego cyatanzwe na Mukakigeri Zahara nta bubasha zari zifite. Asaba ko Urukiko rw’Ikirenga rwakohereza urubanza ruburanwa mu Rukiko rwisumbuye rwa Nyarugenge. Mukakigeri Zahara we yavuze ko Inkiko z’ubucuruzi arizo zifite ububasha bwo kuburanisha urwo rubanza hashingiwe ku mitererey’ikiburanwa. Incamake y’icyemezo: 1. Mu bibazo by’ubucuruzi, ububasha bw’Inkiko bwo guca urubanza bushingiye ku kiburanwa bugaragazwa n’imiterere y’ Ikiregerwa. Ibikorwa birebana n’imikorere ya sosiyeti cyangwa kuyiteza imbere ni igikorwa cy’ubucuruzi. Inkiko z’ubucuruzi zifite ububasha bwo kuburanisha impaka zivutse ku masezerano cyangwa kubikorwa by’ubucuruzi hagati y’abantu cyangwa ibigo by’ubucuruzi. Impaka zishingiye ku mafaranga RUSAGARA
Page 2
Gad yagurijwe na Mukakigeri Zahara ziri mu bubasha bw’Inkiko z’ubucuruzi kuko yari ayo kugura imashini iyungurura amamesa no kugura inkono yo kuyateka.
2. Urukiko rw’ikirenga rufite ububasha bwo kuburanisha mu rwego rw’ubujurire imanza zaciwe ku rwego rwa kabiri n’Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi, iyo izo manza zaciye zitabifitiye ububasha. Mugihe amasezerano ababuranyi bashingiraho,Urukiko rw’Ikirenga rusanze ari ay’ubucuruzi, ikirego cyatanzwe mu Rukiko rw’Ikirenga gishingiye ku iburabubasha ry’Inkiko z’Ubucururzi, nticyakirwa. Ubujurire bwa Rusagara Gad bukaba butakiriwe kuko butari mu bubasha bw’Urukiko rw’Ikirenga. Ubujirire ntibwakiriwe. Urubanza ntiruhinduwe. Amagarama aherereye ku uwajuriye. Amategeko yashingiweho: Itegeko ngenga no 06/2012/OL ryo kuwa 14/09/2012 rigena imiterere n’ububasha by’inkiko z’ubucuruzi, ingingo ya 2 agace ka 1. Itegeko ngenga no 03/2012/OL ryo kuwa 13/06/2012 rigena imiterere, imikorere n’ububasha by’Urukiko rw’Ikirenga, ingingo ya 28, igika cya 2, agace ka 2. Nta manza zifashishijwe. Urubanza I. IMITERERE Y’IKIBAZO [1] Uru rubanza rwatangiriye mu Rukiko rw’Ubucuruzi rwa Nyarugenge MUKAKIGERI Zahara aregamo RUSAGARA Gad ibi byavuzwe haruguru. Uru Rukiko rwaciye urubanza rwemeza ko ikirego cya MUKAKIGERI Zahara kidafite ishingiro ku byerekeye imigabane ya sosiyete MAWESA FACTORY, rutegeka RUSAGARA Gad kumwishyura 25.153.400 agizwe na 18.700.000 Frw y’umwenda amubereyemo, 5.753.400 Frw y’inyungu zayo, 200.000 Frw y’indishyi z’akababaro, 500.000 Frw y’ikurikiranarubanza n’igihembo cy’avoka,
kwishyura 1% ya 24.153.400 Frw buri kwezi ku bukererwe kuva urubanza rutakijuririwe no kumusubiza amafaranga ibihumbi bitanu (5000 Frw) yatanzeho ingwate y’amagarama arega. [2] RUSAGARA Gad ntiyishimiye iki cyemezo maze akijurira mu Rukiko Rukuru rw’Ubucuruzi, uru Rukiko ruca urubanza RCOMA 0293/14/HCC kuwa 27/06/2014 rwemeza ko ubujurire bwa RUSAGARA Gad bufite ishingiro kuri bimwe , ko ubujurire bwuririye ku bundi bwa MUKAKIGERI Zahara nta shingiro bufite, rwemeza ko uru rubanza rutarangizwa by’agateganyo.
Page 3
[3] Rwemeje ko imikirize y’urubanza RCOM 0240/14/TC/Nyge ihindutse ku byerekeye inyungu zigomba kuba 3.888.500 Frw aho kuba 5.753.400 Frw, indishyi z’akababaro za 200.000 Frw zikuweho n’indishyi z’ubukererwe zigomba kuba Frw 230.885 Frw buri kwezi. [4] Rwategetse RUSAGARA Gad kwishyura MUKAKIGERI Zahara umwenda ’amafaranga 18.700.000, inyungu zawo zingana na 3.888.500 Frw indishyi z’ikurikiranarubanza n’igihembo cya avoka zingaana na 500.000 Frw yose hamwe akaba 23.088.500 Frw no kwishyura indishyi z’ubukererwe zingana na 230.885 Frw buri kwezi mu gihe azaba atubahirije imikiriize y’urubanza. Rwategetse MUKAKIGERI Zahara kwishyura RUSAGARA Gad, ibihumbi birindwi magana atanu ( 7.500 Frw ) yatanzeho ingwate y’amagarama ajurira. [5] RUSAGARA Gad yajuririye imikirize y’urubanza mu Rukiko rw’Ikirenga avuga ko impamvu y’ubujurire afite ari imwe rukumbi irebana n’uko Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi ndetse n’Urukiko rw’Ubucuruzi zaburanishije ikirego cyatanzwe na MUKAKIGERI Zahara kandi zitabifitiye ububasha, ibyo akaba abishingira ku biteganywa n’ingingo ya 28, igika cya kabiri, agace ka 2º, y’Itegeko Ngenga nº 03/2012OL ryo kuwa 13/06/2012 ryerekeye imitunganyirize, imikorere n’ububasha bw’Urukiko rw’Ikirenga. [6] Asaba Urukiko rw’Ikirenga ko rwategeka ko uru rubanza rwoherezwa mu Rukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge akaba arirwo ruruburanisha ku rwego rwa mbere. Me Ndutiye Yussuf mu
myanzuro yo kwiregura yatanze mu izina rya MUKAKIGERI Zahara yerekana ko Inkiko z’ubucuruzi arizo zari zifite ububasha bwo kuburanisha uru rubanza ashingiye ku miterere y’ikiburanwa. [7] Iburanisha ry’urubanza ryabereye mu ruhame kuwa 07/10/2014, RUSAGARA Gad yunganiwe na Me Hakizimana John naho MUKAKIGERI Zahara yunganiwe na Me Ndutiye Yussuf. II. IKIBAZO KIRI MU RUBAZA N’ISESENGURA RYACYO Kumenya niba urubanza rwajuririwe rwaraciwe n’Urukiko rutabifitiye ububasha [8] Me Hakizimana John uburanira RUSAGARA Gad avuga ko impamvu yatumye ajurira ari uko Urukiko rw’Ubucuruzi ndetse n’Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi zaburanishije ikirego cyatanzwe na MUKAKIGERI Zahara kandi zitabifitiye ububasha, ibyo akaba abishingira ku biteganywa n’ingingo ya 28, igika cya kabiri, agace ka 2º, y’Itegeko Ngenga nº 03/2012OL ryo kuwa 13/06/2012 ryerekeye imitunganyirize, imikorere n’ububasha bw’Urukiko rw’Ikirenga. [9] Asobanura ko Urukiko rw’Ubucuruzi rwa Nyarugenge rumaze kubona ko amafaranga aburanwa atari imigabane MUKAKIGERI yashyize muri Sosiyete MAWESA FACTORY Ltd ngo kuko iyo migabane itaregwa RUSAGARA Gad, ko ahubwo yaregwa Sosiyete MAWESA FACTORY Ltd akitaba mu izina ryayo, akavuga ko rwagombaga kwiyambura ububasha maze rukohereza urubanza mu Rukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge ruburanisha imanza z’imbonezamubano, kubera ko amafaranga 18.700.000 yemejwe nk’umwenda usanzwe ataburanwa mu Nkiko z’Ubucuruzi.
Page 4
[10] Akomeza asobanura ko ingingo ya 2 y’Itegeko nº 06/2012 OL ryo kuwa 14/09/2012 rigena imiterere, imikorere n’ububasha by’Inkiko z’Ubucuruzi, cyane cyane mu gace kayo ka mbere ivuga ko „ muri iri tegeko ibibazo by’ubucuruzi bivuga imanza z’ubucuruzi, iz’imari, iz’imisoro n’amahoro n’ibindi bibazo bifitanye isano byerekeye impaka zivutse ku masezerano cyangwa ku bikorwa by’ubucuruzi hagati y’abantu cyangwa ibigo by’ubucuruzi, ko rero iyo arebye ibibazo by’ubucuruzi bivugwa muri iyo ngingo, asanga ntaho ibijyanye n’imyenda abantu bagirana ku giti cyabo itajyanye cyangwa idafitanye isano n’ubucuruzi bw’abayagiranye iyo atari abacuruzi. Avuga ko amafaranga RUSAGARA yahawe atari ayo gukoresha mu bucuruzi bwe kandi ko na MUKAKIGERI wayamuhaye atari umucuruzi, bityo impaka zavutse ku masezerano bagiranye zikaba zitagomba gukemurwa n’Inkiko z’Ubucuruzi. [11] Me Ndutuye Yussuf wunganira MUKAKIGERI Zahara avuga ko RUSAGARA GAD yashingiye ububasha bw’Urukiko rw’Ikirenga bwo kuburanisha ubujurire bwe ku ngingo ya 28, igika cya kabiri, agace ka 2°, y’Itegeko Ngenga N° 03/2012/0L ryo kuwa 13/06/2012 ryerekeye imitunganyirize, imikorere n’ububasha by’Urukiko rw’Ikirenga, ivuga ko « Urukiko rw’Ikirenga rufite kandi ububasha bwo kuburanisha mu rwego rw’ubujurire imanza zaciwe ku rwego rwa kabiri n’Urukiko Rukuru, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi cyangwa Urukiko Rukuru rwa Gisirikare, iyo izo
manza : 2° zashingiye ku itegeko ritariho cyangwa ingingo z’amategeko zitakiriho cyangwa zaciwe n’Urukiko rutabifitiye ububasha”. [12] Akomeza avuga ko RUSAGARA Gad mu bujurire bwe bigaragara ko atasobanukiwe neza imikirize y’urubanza RCOM 0240/10/TC/Nyge kuko MUKAKIGELI Zahara arega bwa mbere, yareze RUSAGARA Gad ibirego byinshi harimo kumusubiza amafaranga yashyize muri sosiyete MAWESA FACTORY Ltd bafatanyije no kumwishyura amafaranga 18.700.000 yamugurije. Urukiko rw’Ubucuruzi rwa Nyarugenge rwemeje ko mu birego byarezwe RUSAGARA Gad kimwe kizaregwa MAWESA FACTORY Ltd ukwacyo, rufata icyemezo cyo gukomeza kuburanisha ibindi harimo icyo MUKAKIGERI Zahara yishyuza RUSAGARA Gad ku giti cye amafaranga yamugurije angana na 18.700.000 Frw, n’ibindi birebana n’indishyi zinyuranye yasabaga. [13] Asobanura ko kuba Urukiko rw’Ubucuruzi rwa Nyarugenge ndetse n’Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi zose zaremeje ko zifite ububasha muri rusange ari uko ububasha bw’izo Nkiko bugaragarira buri wese kuko ingingo ya 12 y’Itegeko Ngenga n° 06/2012/OL ryo ku wa 14/09/2012 rigena imiterere, imikorere n’ububasha by’Inkiko z’Ubucuruzi iteganya ko “Inkiko z’Ubucuruzi ziburanisha mu rwego rwa mbere imanza zose z’ubucuruzi, iz’imari, iz’imisoro n’ibindi bibazo bifitanye isano , nkuko bisobanurwa mu ngingo ya 2 y’iri Tegeko Ngenga” ivuga ko muri iri Tegeko Ngenga, ibibazo by’ubucuruzi “ bivuga imanza
z’ubucuruzi, iz’imari, iz’imisoro n’amahoro n’ibindi bibazo bifitanye isano byerekeye : Impaka zivutse ku masezerano cyangwa ku bikorwa by’ubucuruzi hagati y’abantu cyangwa ibigo by’ubucuruzi”. [14] Me Ndutiye Yussuf avuga ko hashingiwe ku ngingo imaze kuvugwa haruguru, asanga ku birebana n’uru rubanza impaka zirimo zaravutse hagati y’abantu ku giti cyabo kuko nkuko RUSAGARA Gad abyivugira amafaranga MUKAKIGERI Zahara yamugurije yayakoresheje muri “enrichissement de la Société”, bityo akaba yari agamije ubucuruzi. Yongeraho ko mu gace ka 8° k’iriya ngingo, havugwamo ko Inkiko z’Ubucuruzi ziburanisha n’impaka zose zishobora kuvuka hagati y’abantu bagize cyangwa bashinzwe sosiyete zanditse n’ibindi bigo by’ubucuruzi ari bo….c) abafite imigabane.
Page 5
[15] Avuga ko kuba RUSAGARA Gad na MUKAKIGERI Zahara bari abanyamigabane muri MAWESA FACTORY Ltd ariko RUSAGARA Gad mu myiregurire ye imbere y’Inkiko zose akaba yaragiye avuga ko umwenda wa 18.700.000 Frw ari inguzanyo yahawe MAWESA FACTORY Ltd naho MUKAKIGERI Zahara akavuga ko uyu mwenda yawumuhaye ku giti cye ariko ashaka kugura imashini z’uruganda, asanga Inkiko z’Ubucuruzi arizo zifite ububasha bwo gukemura iki kibazo kiri hagati y’abanyamigabane, bityo rero ubujurire bwa kabiri bwa RUSAGARA Gad bukaba butagomba kwakirwa. Mu gusoza, MUKAKIGERI Zahara yabwiye uru Rukiko ko yakoranaga ubucuruzi na RUSAGARA Gad ajya kurangura amasabune ku ruganda rwe, ko bombi bari abacuruzi nubwo RUSAGARA Gad abihakana, ko ariko we icyo gihe yari afite TIN yahawe na RRA uretse ko ubu yabaye ahagaritse ibyo gucuruza.
UKO URUKIKO RUBIBONA [16] Ingingo ya 28, igika cya kabiri, agace ka 2º, y’Itegeko Ngenga nº 03/2012/OL ryo kuwa 13/06/2012 rigena imiterere, imikorere n’ububasha by’Urukiko rw’Ikirenga, RUSAGARA yashingiyeho ububasha bw’Urukiko rw’Ikirenga bwo kuburanisha ubujurire bwe mu rwego rwa kabiri, iteganya ko «Urukiko rw’Ikirenga rufite kandi ububasha bwo kuburanisha mu rwego rw’ubujurire imanza zaciwe ku rwego rwa kabiri n’Urukiko Rukuru, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi cyangwa Urukiko Rukuru rwa Gisirikare, iyo izo manza zaciwe n’Urukiko rutabifitiye ububasha». [17] Ku birebana n’ububasha bw’inkiko z’ubucuruzi , ingingo ya 2, agace ka 1º, y’Itegeko Ngenga nº 06/2012/OL ryo kuwa 14/9/2012 rigena imiterere, imikorere n’ububasha by’Inkiko z’Ubucuruzi, iteganya ko izo Nkiko zifite ububasha bwo kuburanisha impaka zivutse ku masezerano cyangwa ku bikorwa by’ubucuruzi hagati y’abantu cyangwa ibigo by’ubucuruzi, naho ingingo ya 14, igateganya ko „ mu bibazo by’ubucuruzi, ububasha bw’inkiko bwo guca urubanza bushingiye ku kiburanwa bugaragazwa n’imiterere y’ikiregerwa. [18] Ku kibazo cyo kumenya niba RUSAGARA Gad na MUKAKIGERI Zahara bari abacuruzi igihe bagiranaga amasezerano y’iguriza yo kuwa 25/09/2012, MUKAKIGERI Zahara yagejeje ku Rukiko ikimenyetso kigizwe n’inyandiko yitwa „ Imenyeshwa ryo kwiyandikisha“ ( Notice d’Enregistrement) cyatanzwe na Rwanda Revenue Authority kuwa 01/06/2006,
akaba afite TIN 101374055, bityo akaba nta gushidikanya ku mwuga w’ubucuruzi avuga yakoraga igihe amasezerano yakorwaga. MUKAKIGERI yatanze nanone ikindi kimenyetso kigizwe n’inyandiko yatanzwe na Rwanda Development Board (RDB) yerekana ko RUSAGARA ariwe munyamigabane rukumbi wa Sosiyete MASAKA SOAP FACTORY Ltd ikora amasabune no kuyacuruza. [19] Urukiko rusanga igihe MUKAKIGERI Zahara na RUSAGARA Gad bagiranaga amasezerano y’iguriza, nibura MUKAKIGERI yari umucuruzi naho RUSAGARA ari umunyamigabane rukumbi muri Sosiyete MASAKA SOAP FACTORY Ltd avuga ko yari abereye umuyobozi mukuru anayihagarariye mu rwego rw’amategeko, byumvikane ko ari nawe wayicungaga umunsi ku wundi. [20] Ku kibazo cyo kumenya niba ariya masezerano y’iguriza yabaye hagati ya RUSAGARA Gad na MUKAKIGERI Zahara yakwitwa cyangwa atakwitwa amasezerano
Page 6
y’ubucuruzi cyangwa se niba yari agamije igikorwa cy’ubucuruzi, n’ubwo umunyamigabane wa Sosiyete aba atagomba kuba ari umucuruzi byanze bikunze, Urukiko rusanga igikorwa RUSAGARA Gad nk’umuyobozi mukuru wa Sosiyete MASAKA SOAP FACTORY Ltd yashakiraga ariya mafaranga kigamije inyungu zo kongera umutungo w’uruganda rwe kugira ngo rurusheho gukora neza, iyi ngingo ubwayo ikaba ihagije mu kwerekana ko amasezerano yabaye hagati y’ababuranyi bombi ari ay’ubucuruzi bitewe n’icyari kigamijwe cyasobanuwemo, hakiyongeraho ko n’umwe mu bayagiranye ariwe MUKAKIGERI Zahara yari umucuruzi n’ubwo yabwiye uru Rukiko ko ubu yabaye abihagaritse. [21] Na none mu rwego rwo kumenya kamere y’igikorwa cyari kigamijwe mu masezerano aburanwa, umuhanga mu mategeko yerekeranye n’ubucuruzi, DIMITRI HOUTCIEFF mu gitabo cye "Droit commercial", asobanura ko ibikorwa birebana no gushinga Sosiyete y‘ubucuruzi, imikorere yayo ndetse n’ibijyanye no kuyisesa, ari ibikorwa by’ubucuruzi1 kabone n’ubwo byaba byakozwe n’abatari abacuruzi, ko kandi igikorwa cyose ( acte juridique) gifitanye isano na "Fonds de commerce" ari igikorwa cy’ubucuruzi. [22] Hashingiwe ku byasobanuwe byose haruguru, Urukiko rusanga kuba amafaranga RUSAGARA yagurijwe na MUKAKIGERI yari ayo kugura imashini iyungurura amamesa ndetse no kugura inkono yo kuyateka, byumvikana ko kiriya gikorwa yakoze cyari kigamije guteza imbere uruganda rwe
arugurira ibikoresho ( imashini ni kimwe mu bigize "Fonds de commerce" y’uruganda), ko rero impaka zishingiye ku masezerano y’igurizwa ry’amafaranga yo kugura ibikoresho by’uruganda zigomba kwitwa iz’ubucuruzi nk’uko biteganywa n’ingingo ya 2, agace ka 1º, y’Itegeko Ngenga nº 06/2012/OL ryo kuwa 14/9/2012 ryavuzwe haruguru, zikaburanishwa n’Inkiko z’ubucuruzi hakurikijwe ibiteganywa n’ingingo ya 12 y‘iri tegeko, bityo ubujurire bwa RUSAGARA Gad bukaba butagomba kwakirwa kuko butari mu bubasha bw’Urukiko rw‘Ikirenga. III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [23] Rwemeje kutakira ubujurire bwatanzwe na Rusagara Gad kuko butari mu bubasha bw’Urukiko rw’Ikirenga; [24] Rwemeje ko ikirego MUKAKIGERI Zahara yashyikirije Inkiko arega RUSAGARA Gad kiri mu bubasha bw’Inkiko z’ubucuruzi; [25] Rwemeje ko urubanza nº RCOMA 0293/14/HCC rwaciwe n’Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi kuwa 27/06/2014 rudahindutse; [26] Rutegetse RUSAGARA Gad kwishyura amagarama y’urubanza angana na 100.000 Frw. 1 DIMITRI HOUTCIEFF, Droit commercial, Actes de commerce, commerçants, Fonds de commerce, Instruments de paiement et de crédit : "Les actes relatifs à la création, au fonctionnement ou à la dissolution de la société, sont en principe considérés comme des actes de commerce, même si les personnes physiques participant à ces actes ne sont pas des commerçants", page 52, nº 107. L’auteur renchérit en disant “qu’il faut considérer que tout acte juridique portant sur un fonds de commerce est un acte de commerce”, page 62, nº 139 .
Case-aware research
Ask AI about this case
The judgment and available research above are public. New questions open in a separate private conversation grounded in this case.