SOTRAPROMETAL Ltd v. BANQUE RWANDAISE DE DEVELOPPEMENT (BRD Ltd)
The Court of Appeal found that SOTRAPROMETAL Ltd was defeated in both lower courts on the same grounds—namely, that the debt in question had already been adjudicated in a prior case and could not be relitigated. Therefore, under Article 52 of Law No 30/2018, the second appeal was inadmissible. The court also found...
Source-derived case information.
- Citation
- RCOMAA 00076/2022/CA
- Parties
- Applicant: SOTRAPROMETAL Ltd; Respondent: BANQUE RWANDAISE DE DEVELOPPEMENT (BRD Ltd)
- Court
- Court of Appeal
- Jurisdiction
- Rwanda
- Judgment Date
- 30 March 2023
- Case Number
- RCOMAA 00076/2022/CA
- Procedural Posture
- Commercial Appeal / Court of Appeal Final Judgment
- Outcome
- Appeal dismissed as inadmissible for lack of jurisdiction.
- Legal Topics
- Jurisdiction of Appellate Courts, Res Judicata, Admissibility of Appeals, Loan Agreements, Costs and Attorney Fees
- Source Language
- rw
Source-derived case record
Summary, issues, holding and outcome
More case intelligence is available
Unlock the full research layer for this judgment.
Parties
SOTRAPROMETAL Ltd
Applicant
BANQUE RWANDAISE DE DEVELOPPEMENT (BRD Ltd)
Respondent
Procedural Posture
Commercial Appeal / Court of Appeal Final Judgment
Legal Issues
- 1 Whether SOTRAPROMETAL Ltd was defeated in both lower courts on the same grounds, thus barring a second appeal under Article 52 of Law No 30/2018; Whether the claim should have been admitted for hearing on the merits; Whether BRD is entitled to costs and attorney fees.
Ratio Decidendi
The Court of Appeal found that SOTRAPROMETAL Ltd was defeated in both lower courts on the same grounds—namely, that the debt in question had already been adjudicated in a prior case and could not be relitigated. Therefore, under Article 52 of Law No 30/2018, the second appeal was inadmissible. The court also found BRD entitled to partial costs and attorney fees.
Court Disposition
Appeal dismissed as inadmissible for lack of jurisdiction.
Orders
- SOTRAPROMETAL Ltd to pay BRD 500,000 Frw as attorney fees and 200,000 Frw as costs at this level, in addition to 1,700,000 Frw previously ordered, totaling 2,400,000 Frw.
- Court fees assessed as per actual costs incurred.
Full Case Text
Judgment text and source record
29 paragraphs
# SOTRAPROMETAL Ltd v. BANQUE RWANDAISE DE DEVELOPPEMENT (BRD Ltd)
- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2023-03-30 - Case/document no.: RCOMAA 00076/2022/CA - Collection: Court of Appeal
## Text
## Page 1
SOTRAPROMETAL Ltd v. BANQUE RWANDAISE DE DEVELOPPEMENT (BRD Ltd) [Rwanda URUKIKO RW UBUJURIRE – RCOMAA 00076/2022/CA (Ngagi, P.J.,) 20 Werurwe 2023] Amategeko agenga ububasha bw’ inkiko – Ububasha bw Urukiko – Gutsindwa ku mpamvu zimwe – Mu gusuzuma niba umuburanyi yaratsinzwe mu nkiko zombi zabanje hashingiwe ku mpamvu zimwe, harebwa icyaburanwaga n’imitekerereze ya buri rukiko (raisonnement juridique) mu kugaragaza impamvu zashingiweho, kugira ngo rugere ku cyemezo rwafashe, hitawe ku kureba niba ingingo zaburanywe mbere ari zo zagarutsweho mu bujurire kandi ko inkiko zombi zazishubijeho mu buryo bumwe. Ibi kandi byumvikanisha ko impamvu zimwe zisuzumirwa mu mbago z’ibyajuririwe hashingiwe ku ihame risanzwe mu micire y’imanza rivuga ko umucamanza wo mu rwego rwa mbere yita ku igenzura ry’ibimenyetso n’amategeko ugereranyije n’ikiburanwa, naho umucamanza wo mu rwego rw’ubujurire akibanda cyane cyane ku kugenzura niba amategeko ku rwego rwa mbere yarubahirijwe uko bikwiye hakurikijwe ibisobanuro n’ibimenyetso byari byatanzwe muri urwo rubanza, byaba ngombwa agakosora aho bikenewe – Itegeko Nº 30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’inkiko, ingingo ya 52. Incamake y ikibazo: Sosiyete SOTRAPROMETAL Ltd yareze BRD mu Rukiko rw’Ubucuruzi, isaba Urukiko kwemeza umwenda yari ifitiye BRD, kwica amasezerano y’inguzanyo n’ingwate, BRD yatanze inzitizi yo kutakira ikirego. Urukiko rwemeje ko ikirego cyayo kitakiriwe, ruyitegeka guha BRD indishyi z’ibyagiye ku rubanza. SOTRAPROMETAL Ltd ntiyishimiye imikirize y’urubanza irujuririra mu Rukiko Rukuru rw’Ubucuruzi ivuga ko Urukiko rubanza rwasobanuye nabi ibiteganywa n’ingingo ya 14 y'Itegeko nº 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi maze rwanga kwakira ikirego cyayo, irusaba gusuzuma niba Urukiko rw'Ubucuruzi rutaragombaga kwakira ikirego cyayo kikaburanishwa mu mizi. Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwemeje ko ubujurire bwa SOTRAPROMETAL Ltd nta shingiro bufite, bityo ko nta gihindutse ku mikirize y’urubanza rwaciwe n’Urukiko rw’ Ubucuruzi. SOTRAPROMETAL Ltd ntiyishimiye imikirize y’urubanza, iyijuririra mu Rukiko rw’Ubujurire ivuga ko Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwashingiye icyemezo cyarwo ku byemejwe n’Urukiko rw’Ubucuruzi kandi binyuranije n’itegeko, bityo ko ikirego cyayo cyagombaga kwakirwa. B.R.D Plc nayo yatanze inzitizi yo kutakira ubujurire bwa SOTRAPROMETAL Ltd kuko nta ndishyi zagenwe mu rubanza rujuririrwa zingana na 75.000.000 Frw, n’iyo kuba yaratsinzwe ku mpamvu zimwe mu nkiko zombi. SOTRAPROMETAL Ltd yiregura kuri izo nzitizi ivuga ko amasezerano yagiranye na B.R.D Plc agaragaza agaciro k’amafaranga kangana na 158.000.892Frw, ko rero ikiburanwa kirenze
## Page 2
75.000.000 Frw, ko kandi itatsinzwe mu nkiko zombi hashingiwe ku mpamvu zimwe kuko urubanza rutigeze ruburanishwa mu mizi. Uhagarariye B.R.D Plc avuga ko ubujurire bwa SOTRAPROMETAL Ltd butari mu bubasha bw’Urukiko rw’Ubujurire kubera ko yatsinzwe mu nkiko zombi hashingiwe ku mpamvu zimwe. SOTRAPROMETAL Ltd ivuga ko inzitizi itangwa na B.R.D Plc nta shingiro ifite kuko itatsinzwe mu nkiko zombi hashingiwe ku mpamvu zimwe, kubera ko urubanza rujuririrwa rutigeze ruburanishwa mu mizi kuko BRD yahise itanga inzitizi yo kutakira ikirego aba ari yo ifatwaho icyemezo. Incamake y’icyemezo: Mu gusuzuma niba umuburanyi yaratsinzwe mu nkiko zombi zabanje hashingiwe ku mpamvu zimwe, harebwa icyaburanwaga n’imitekerereze ya buri rukiko (raisonnement juridique) mu kugaragaza impamvu zashingiweho, kugira ngo rugere ku cyemezo rwafashe, hitawe ku kureba niba ingingo zaburanywe mbere ari zo zagarutsweho mu bujurire kandi ko inkiko zombi zazishubijeho mu buryo bumwe. Ibi kandi byumvikanisha ko impamvu zimwe zisuzumirwa mu mbago z’ibyajuririwe hashingiwe ku ihame risanzwe mu micire y’imanza rivuga ko umucamanza wo mu rwego rwa mbere yita ku igenzura ry’ibimenyetso n’amategeko ugereranyije n’ikiburanwa, naho umucamanza wo mu rwego rw’ubujurire akibanda cyane cyane ku kugenzura niba amategeko ku rwego rwa mbere yarubahirijwe uko bikwiye hakurikijwe ibisobanuro n’ibimenyetso byari byatanzwe muri urwo rubanza, byaba ngombwa agakosora aho bikenewe. Inzitizi ifite ishingiro. Amagarama y urubanza ahwanye n ibyarukozwemo. Amategeko yashingiweho: Itegeko Nº 30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’inkiko, ingingo ya 52. Imanza zifashishijwe: Urubanza RCOMAA 0048/16/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga kuwa 19/05/2017, haburana RRA na SODAR Ltd; Urubanza RS/INJUST/RCOM 00003/2020/SC rwaciwe ku wa 27/11/2020, haburana SANLAM AG Plc na UR;
Urubanza RS/INJUST/RCOM 00002/2020/SC hagati ya Road Solution Pavement Products na MAILCO Ltd, rwaciwe ku wa 25/09/2020, igika cya 24; Urubanza RCOMAA 0038/16/CS-RCOMAA 0033/2016/CS hagati ya Bank of Kigali Ltd na MULISA KANA Martin rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 21/04/2017, igika cya 2; Urubanza RCOMAA 00010/2018/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 15/03/2019, haburana KOPERATIVE DUKUNDUMURIMO (KOADU) na KING CONSTRUCTION AND SERVICE COMPANY (KICOSECA).
## Page 3
Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA
[1] Uru rubanza rwatangiriye mu Rukiko rw’Ubucuruzi, SOTRAPROMETAL Ltd irega BRD isaba Urukiko kwemeza umwenda yari ifitiye BRD mbere y’itariki ya 24/05/2016, akabarwa hakuwemo ayishyuwe mbere y’iyo tariki, kwica amasezerano y’inguzanyo n’ingwate. [2] Muri urwo rubanza BRD yatanze inzitizi yo kutakira ikirego cyatanzwe na SOTRAPROMETAL Ltd kuko icyaregerwaga cyaburanwe mu rubanza RCOMA 00044/2020/HCC rwaciwe ku wa 12/02/2021, rwabaye itegeko, aho SOTRAPROMETAL Ltd yasabaga kugaragarizwa umwenda nyakuri ugomba kwishyurwa BPR, ko kandi uwo mwenda ari nawo SOTRAPROMETAL Ltd yari ibereyemo BRD hanyuma ukimurirwa muri BPR, ko rero uwo mwenda wafashweho icyemezo cyabaye ndakuka. [3] Mu rubanza RCOM 00542/2021/TC rwaciwe n’Urukiko rw’Ubucuruzi ku wa 16/12/2021, Urukiko rwemeje ko ikirego cya SOTRAPROMETAL Ltd kitakiriwe, ruyitegeka guha BRD indishyi z’ibyagiye ku rubanza zingana na 700.000 Frw. [4] SOTRAPROMETAL Ltd ntiyishimiye imikirize y’urubanza irujuririra mu Rukiko Rukuru rw’Ubucuruzi ivuga ko Urukiko rubanza rwasobanuye nabi ibiteganywa n’ingingo ya 14 y'Itegeko nº 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi maze rwanga kwakira ikirego cyayo, irusaba gusuzuma niba Urukiko rw'Ubucuruzi rutaragombaga kwakira ikirego cyayo kikaburanishwa mu mizi. [5] Mu rubanza RCOMA 00010/2022/HCC rwaciwe n’Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi, Urukiko rwemeje ko ubujurire bwa SOTRAPROMETAL Ltd nta shingiro bufite, ko nta gihindutse ku mikirize y’urubanza RCOM 00542/2021/TC, rutegeka SOTRAPROMETAL Ltd kwishyura BRD 1.000.000 Frw y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka mu bujurire. [6] SOTRAPROMETAL Ltd ntiyishimiye imikirize y’urubanza, iyijuririra mu Rukiko rw’Ubujurire ivuga ko Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwashingiye icyemezo cyarwo ku byemejwe n’Urukiko rw’Ubucuruzi kandi binyuranije n’ibiteganywa n’ingingo ya 14 y'Itegeko nº 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryavuzwe haruguru. Avuga kandi ko urwo Rukiko rwirengagije ibiteganywa n’ingingo ya 6 y’Itegeko rimaze kuvugwa haruguru, aho rwavuze ko ibyo SOTRAPROMETAL Ltd iregera yagombye kuba yarabiregeye mu rubanza RCOMA 0044/2020/HCC bigasuzumirwa hamwe kandi atari byo, kuko urega ari we ugena ikiburanwa mu myanzuro ye, ko ibiburanwa mu rubanza rujuririrwa bitandukanye n’ibyaburanwe mu rubanza Nº RCOMA 0044/2020/HCC, ko rero ikirego cyayo cyagombaga kwakirwa. [7] Mu kwiregura B.R.D Plc yatanze inzitizi yo kutakira ubujurire bwa SOTRAPROMETAL Ltd kuko nta ndishyi zagenwe mu rubanza rujuririrwa zingana na 75.000.000 Frw, n’iyo kuba
## Page 4
yaratsinzwe ku mpamvu zimwe mu nkiko zombi. Ku bijyanye n’ubujurire bwa SOTRAPROMETAL Ltd ivuga ko nta shingiro bufite, isaba guhabwa amafaranga y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka nubwo ubujurire butakwakirwa. SOTRAPROMETAL Ltd yiregura kuri izo nzitizi ivuga ko amasezerano yagiranye na B.R.D Plc agaragaza agaciro k’amafaranga kangana na 158.000.892 Frw, ko rero ikiburanwa kirenze 75.000.000 Frw, ko kandi itatsinzwe mu nkiko zombi hashingiwe ku mpamvu zimwe kuko urubanza rutigeze ruburanishwa mu mizi. [8] Iburanisha mu ruhame ryabaye ku wa 06/03/2023, SOTRAPROMETAL Ltd ihagarariwe na Kalisa Lucien yunganiwe na Me Kamali Nyampatse Valence, DEVELOPMENT BANK OF RWANDA (B.R.D) Plc ihagarariwe na Me Bimenyimana Eric; hasuzumwa inzitizi z’iburabubasha bw’Urukiko rw’Ubujurire zatanzwe na B.R.D Plc, harimo ishingiye ku gaciro k’ikiburanwa n’iyo kuba SOTRAPROMETAL Ltd yaratsinzwe mu nkiko zabanje hashingiwe ku mpamvu zimwe. [9] Mu gusuzuma inzitizi z’iburabubasha bw’uru Rukiko zatanzwe na B.R.D Plc, Urukiko rurasanga hagomba kubanza gusuzumwa inzitizi ijyanye no kumenya niba SOTRAPROMETAL Ltd yaratsinzwe mu nkiko zombi zabanje hashingiwe ku mpamvu zimwe, byagaragara ko itatsinzwe ku mpamvu zimwe hakabona gusuzumwa inzitizi ijyanye n’agaciro k’ikiburanwa, kuko nubwo agaciro k’ikiburanwa kaba kari mu bubasha bw’uru Rukiko, ariko SOTRAPROMETAL Ltd ikaba yaratsinzwe hashingiwe ku mpamvu zimwe mu nkiko zombi, ntabwo ubujurire bwayo bwakwakirwa kuko buba butari mu basha bw’uru Rukiko.
II. IBIBAZO BIGIZE URUBANZA N’ISESENGURA RYABYO 1.Kumenya niba SOTRAPROMETAL Ltd yaratsinzwe mu nkiko zombi zabanje hashingiwe ku mpamvu zimwe [10] Uhagarariye B.R.D Plc ashingiye ku ngingo ya 52, igika cya 3, y’Itegeko Nº 30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’inkiko iteganya ko ubujurire bwa kabiri budashobora kwakirwa ku muburanyi watsinzwe mu nkiko zombi hashingiwe ku mpamvu zimwe avuga ko ubujurire bwa SOTRAPROMETAL Ltd butari mu bubasha bw’Urukiko rw’Ubujurire kubera ko yatsinzwe mu nkiko zombi hashingiwe ku mpamvu zimwe. Asobanura ko inkiko zombi zibanza mu kwemeza ko ikirego cyayo kitakirwa zose zashingiye ku kuba icyo yaregeraga cyari cyaramaze gufatwaho icyemezo mu rubanza RCOMA 00044/2020/HCC rwamaze kuba itegeko, ku buryo kitagombaga kongera kuburanishwaho, ko kandi inkiko zombi zanahurije ku kuba uburyo bwashobokaga ari uko SOTRAPROMETAL Ltd yari gutanga ikirego isaba gusubirishamo urwo rubanza ingingo nshya aho gutanga ikirego gishya. [11] Uhagarariye SOTRAPROMETAL Ltd n’umwunganira bavuga ko inzitizi itangwa na B.R.D Plc nta shingiro ifite kuko itatsinzwe mu nkiko zombi hashingiwe ku mpamvu zimwe, kubera ko urubanza rujuririrwa rutigeze ruburanishwa mu mizi kuko BRD yahise itanga inzitizi yo kutakira ikirego aba ari yo ifatwaho icyemezo. Basobanura ko Urukiko rw’Ubucuruzi n’Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi zafashe icyemezo kimwe ku bijyanye n’iyakirwa ry’ikirego ariko impamvu zashingiweho n’izo nkiko atari zimwe ndetse hakaba nta n’impamvu zijyanye
## Page 5
n’ikiburanwa zigeze zizusumwa n’izo nkiko zombi. Bavuga kandi ko kugeza ubu ikiburanwa kitaragibwaho impaka ngo harebwe niba impamvu zashingiweho hafatwa icyemezo kuri cyo ari zimwe, cyane ko ababuranyi atari bamwe n’ikiburanwa atari kimwe. Bityo ko ubujurire bwayo bukwiye kwakirwa kuko itatsinzwe mu nkiko zombi zabanje hashingiwe ku mpamvu zimwe.
UKO URUKIKO RUBIBONA [12] Impaka kuri iyi ngingo zishingiye ku kumenya niba inkiko zombi zabanje zarashingiye ku mpamvu zimwe mu kwemeza ko ikirego cya SOTRAPROMETAL Ltd kitagomba kwakirwa, byaramuka bigaragaye ko ari zimwe ubujurire bwayo ntibwakirwe kuko buba butari mu bubasha bw’uru Rukiko. [13] Ingingo ya 52, igika cya 3, y’Itegeko Nº 30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’inkiko, iteganya ibikurikira: “Icyakora kandi ubujurire bwa kabiri ntibushobora kwakirwa ku manza z’ababuranye bemera ibyo baregwa, cyangwa ku muburanyi watsinzwe mu nkiko zombi hashingiwe ku mpamvu zimwe”. Mu manza zitandukanye, zirimo urubanza RS/INJUST/RCOM 00002/2020/SC, RS/INJUST/RCOM 00003/2020/SC na RCOMAA 0048/16/CS Urukiko rw’Ikirenga n’uru Rukiko zasobanuye ingingo ya 52, igika cya 3, y’Itegeko Nº 30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’inkiko, iteganya ko ubujurire bwa kabiri budashobora kwakirwa ku muburanyi watsinzwe mu nkiko zombi hashingiwe ku mpamvu zimwe, aho zasobanuye ko mu gusuzuma niba umuburanyi yaratsinzwe mu nkiko zombi zabanje hashingiwe ku mpamvu zimwe, harebwa icyaburanwaga n’imitekerereze ya buri rukiko (raisonnement juridique) mu kugaragaza impamvu zashingiweho, kugira ngo rugere ku cyemezo rwafashe, hitawe ku kureba niba ingingo zaburanywe mbere ari zo zagarutsweho mu bujurire kandi ko inkiko zombi zazishubijeho mu buryo bumwe1. Ibi kandi byumvikanisha ko impamvu zimwe zisuzumirwa mu mbago z’ibyajuririwe hashingiwe ku ihame risanzwe mu micire y’imanza rivuga ko umucamanza wo mu rwego rwa mbere yita ku igenzura ry’ibimenyetso n’amategeko ugereranyije n’ikiburanwa, naho umucamanza wo mu rwego rw’ubujurire akibanda cyane cyane ku kugenzura niba amategeko ku rwego rwa mbere yarubahirijwe uko bikwiye hakurikijwe ibisobanuro n’ibimenyetso byari byatanzwe muri urwo rubanza, byaba ngombwa agakosora aho bikenewe12.
[14] Na none mu rubanza RCOMAA 0048/16/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga kuwa 19/05/2017, haburana RRA na SODAR Ltd3, urwo Rukiko rwasobanuye ko mu gusuzuma ko 1 Reba urubanza RS/INJUST/RCOM 00003/2020/SC rwaciwe ku wa 27/11/2020, haburana SANLAM AG Plc na UR.
2 Reba urubanza RS/INJUST/RCOM 00002/2020/SC hagati ya Road Solution Pavement Products na MAILCO Ltd, rwaciwe ku wa 25/09/2020, igika cya 24, Urubanza RCOMAA 0038/16/CS-RCOMAA 0033/2016/CS hagati ya Bank of Kigali Ltd na MULISA KANA Martin rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 21/04/2017, igika cya 21. Reba kandi igika cya 12 cy’urubanza rubanziriza urundi mu rubanza RCOMAA 00010/2018/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 15/03/2019, haburana KOPERATIVE DUKUNDUMURIMO (KOADU) na KING CONSTRUCTION AND SERVICE COMPANY (KICOSECA). 3 Reba igika cya 18 cy’urwo rubanza.
## Page 6
impamvu zashingiweho umuburanyi atsindwa mu nkiko zombi ari zimwe, hatarebwa niba ibimenyetso ababuranyi batanze ku rwego rwa mbere ari byo byatanzwe no mu rwego rw’ubujurire, cyangwa ko zakoresheje amagambo amwe, ahubwo harebwa niba inkiko zombi zarashubije ku buryo bumwe ingingo zirebana n’ikiburanwa. [15] Dosiye y’urubanza igaragaza ko mu rubanza RCOM 00542/2021/TC rwaciwe n’Urukiko rw’Ubucuruzi ku wa 16/12/2021, Urukiko rwasuzumye ibibazo bikurikira: kumenya niba ikirego cyatanzwe na SOTRAPROMETAL Ltd cyakwakirwa kikaburanishwa mu mizi, ikirebana no kugaragarizwa umwenda SOTRAPROMETAL Ltd yari ibereyemo B.R.D Plc mbere ya 24/05/2016 no kwemeza amafaranga yishyuwe mbere 24/05/2016 umwenda ukiri muri B.R.D Plc n’icyo kumenya niba SOTRAPROMETAL Ltd yahatirwa kwishyura 1.000.000 Frw y'Igihembo cya Avoka kubera gushora uregwa mu rubanza. [16] Mu rubanza RCOMA 00010/2022/HCC rwaciwe n’Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi ku wa 13/05/2022, urwo Rukiko rwasuzumye ibibazo bikurikira: Ikijyanye no gusuzuma niba hari amakosa Urukiko rw'Ubucuruzi rwakoze rwanga kwakira ikirego cya SOTRAPROMETAL Ltd n’ikirebana no gusuzuma niba indishyi zisabwa na B.R.D Plc zifite ishingiro. [17] Mu rwego rwo kumenya niba SOTRAPROMETAL Ltd yaratsinzwe mu nkiko zombi hashingiwe ku mpamvu zimwe, haritabwa ku kibazo cy‘ingenzi inkiko zombi zasuzumye kijyanye no kumenya niba ikirego cya SOTRAPROMETAL Ltd cyakwakirwa kikaburanishwa mu mizi, kuko ikijyanye n’amafaranga yibyagiye ku rubanza ari ingaruka akaba atari ngombwa ko kijya mu igereranya. [18] Ku kibazo kijyanye no kumenya niba ikirego cya SOTRAPROMETAL Ltd kigomba kwakirwa, Urukiko rw’Ubucuruzi mu rubanza RCOM 00542/2021/TC kuva mu gika cya 6 kugeza mu gika cya 14, rushingiye ku ngingo ya 14 y’Itegeko No 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi iteganya ko Urubanza rwaciwe ku rwego rwa nyuma rudashobora kongera kuburanishwa bundi bushya ku mpamvu zimwe no kukiburanwa kimwe hagati y’ababuranyi bamwe baburana ikirego kimwe, rwasanze ipfundo ry’uru rubanza (élément principal) ari umwenda SOTRAPROMETAL Ltd yahawe na BRD, uwo mwenda ukimurirwa muri B.P.R Plc, hanyuma SOTRAPROMETAL Ltd ikabimenyeshwa ndetse kuva icyo gihe igahita itangira gukorana na BPR ku birebana n’iyo nguzanyo, ko niba hari ibimenyetso bishya yabonye cyangwa ibisobanuro yifuzaga gutanga ku birebana n’umubare w’amafaranga yishyuye ko yagombaga kuba yarabiregeye hamwe ubwo yaregaga BPR, ko rero ibimenyetso SOTRAPROMETAL Ltd ishingiraho irega B.R.D Plc, yagombaga kubyifashisha ikongera gutanga ikirego mu Rukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwaciye urubanza rw’uwo mwenda ku rwego rwa nyuma. [19] Urwo Rukiko rwasobanuye kandi ko nubwo urega avuga ko mbere haregwaga BPR, ubu hakaba haregwa BRD, rusanga umwenda waburanweho ari umwenda umwe, ushingiye ku masezerano amwe no kubaburanyi bamwe uretse kuba waravuye muri BRD ukimurirwa muri BPR yasimbuye B.R.D Plc muri izo nshingano, ko mu gihe Urukiko rw’Ubucuruzi rwafata icyemezo kinyuranye n’icyemezo cyafashwe n’Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi mu rubanza RCOMA 00044/2020/HCC rwaciwe ku wa 12/02/2021, haba habayeho kuvuguruzanya kw’ibyemezo by’inkiko aho kuzuzanya. Mu gika cya 15 kugeza mu gika cya 18, rusanga mu
## Page 7
gihe urega yifuzaga ko hagira igihinduka ku mwenda wemejwe ku rwego rwa nyuma ntayindi nzira yakoreshwa, uretse iyo gusubirishamo urubanza ingingo nshya hashingiwe ku bimenyetso SOTRAPROMETAL Ltd yifashishije itanga iki kirego, maze rwemeza ko ikirego cyayo kitakiriwe. [20] Iki kibazo cyo kumenya niba ikirego cya SOTRAPROMETAL Ltd cyaragombaga kwakirwa, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwagisuzumye kuva mu gika cya 14 kugeza ku cya 23 cy’urubanza rujuririrwa RCOMA 00010/2022/HCC rusanga ibyo uhagarariye SOTRAPROMETAL Ltd avuga ko atazi uburyo umwenda yafashe muri BRD wimuriwe muri BPR ko ntacyo byamumarira kuko ubwe yemera ko BPR yamumenyesheje iby’uko umwenda we wimuriwe muri BPR iva muri BRD, ko kuba kandi yarahawe integuza na BRD ku wa 24/05/2016 ntacyo byahindura ku miterere y’ikibazo kuko iyo nteguza yayihawe ishami rya BPR rikiri muri BRD ishami rya commercial ko kandi ko inguzanyo yari afite muri BRD Commercial Bank n’ibijyanye nayo byose harimo amasezerano y’inguzanyo, n'ingwate yari yaratanze, konti hamwe n’izindi serivisi yahabwaga byimuriwe muri Banque Populaire du Rwanda Ltd, ko kubikubiye mu masezerano byose ntacyahindutse.
[21] Mu gika cya 17 kugeza ku cya 19, Urwo Rukiko rwasanze ibyo SOTRAPROMETAL Ltd iregera ko hari amafaranga yishyuye muri BRD atarigeze agaragazwa muri BPR igihe umwenda wimurwaga, bitagomba kongera gusuzumwa rushingiye kubyo Urukiko rw’Ubucuruzi rwashingiyeho mu gika cya 6 kugeza ku cya 14, rusobanura ko ibikubiye muri ibyo bika byumvikanisha ko icyo urega yakabaye yarakoze ari ugusubirishamo urubanza ingingo nshya niba koko hari ibimenyetso yabonye byemeza ko hari amafaranga yishyuye atarakuwe ku mwenda aho kongera gutanga ikindi kirego. Mu bika bya 20-23 rusanga kuba Urukiko rw’Ubucuruzi rwaragaragaje ko ukutakira ikirego cya SOTRAPROMETAL Ltd ari uko rusanga ibyo irikuregera byaramaze kuburanishwa mu rubanza rwamaze kuba itegeko, ko kandi nta kindi kirego cyakongera kuburanishwa ku byemejwe muri urwo rubanza, ko rusanga nta makosa rwakoze kuko rwubahirije ibiteganywa n’ingingo ya 14 y’Itegeko No 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryavuzwe haruguru, iteganya ko Urubanza rwaciwe ku rwego rwa nyuma rudashobora kongera kuburanishwa bundi bushya ku mpamvu zimwe no kukiburanwa kimwe hagati y’ababuranyi bamwe baburana ikirego kimwe, maze rwemeza ko rusanga nta makosa urukiko rw’ubucuruzi rwakoze mu kutakira ikirego cya SOTRAPROMETAL Ltd. [22] Urukiko rurasanga kuri iki kibazo cy’ingenzi cyasuzumwe n’inkiko zombi, icyingenzi izo nkiko zombi zashingiyeho mu kutakira ikirego cya SOTRAPROMETAL Ltd ni uko umwenda SOTRAPROMETAL Ltd yaregeye muri uru rubanza yari ifitiye BRD ari wo wimuriwe muri BPR, ikabimenyeshwa igatangira no kwishyura BPR, ko kandi uwo mwenda waburanwe mu rubanza RCOMA 00044/2020/HCC rwabaye itegeko, ko niba hari ibimenyetso SOTRAPROMETAL Ltd yabonye byemeza ko hari amafaranga yishyuye atarakuwe kuri uwo mwenda icyo yakabaye yarakoze ari ugusubirishamo urubanza RCOMA 00044/2020/HCC ingingo nshya. Hashingiwe ku bisobanuro bimaze gutangwa no ku ngingo z’amategeko zavuzwe haruguru, Urukiko rw’Ubujurire rurasanga SOTRAPROMETAL Ltd yaratsinzwe mu nkiko zombi zabanje hashingiwe ku mpamvu zimwe, bityo ubujurire bwayo bukaba butagomba kwakirwa ngo busuzumwe kuko butari mu bubasha bw’uru Rukiko. Rurasanga kandi atari ngombwa gusuzuma inzitizi y’iburabubasha bw’uru Rukiko ishingiye ku gaciro k’ikiburanwa
## Page 8
mu gihe byamaze kugaragara ko SOTRAPROMETAL Ltd yatsinzwe mu nkiko zombi hashingiwe ku mpamvu zimwe.
2. Gusuzuma niba BRD yahabwa amafaranga y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya avoka. [23] Uhagarariye BRD avuga ko SOTRAPROMETAL Ltd yategekwa kuyishyura 1.000.000 Frw y’igihembo cya Avoka na 200.000 Frw y’ikurikiranarubanza, kabone n'iyo ubujurire bwayo butakwakirwa kubera inzizitizi zatanzwe. [24] Uhagarariye SOTRAPROMETAL Ltd n’umwunganira bavuga ko amafaranga y’igihembo cya Avoka n’ikurikiranarubanza BRD isaba itayahabwa kuko ari yo nyirabayazana w’urubanza aho yanze kugaragaza irengero ry’amafaranga yayishyuye kuko mbere yo kugurisha BPR Plc umwenda yari yarayihaye yagombaga kubanza kuyakuramo ariko ntibikore. UKO URUKIKO RUBIBONA [25] Ingingo ya 111 y’Itegeko N°22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi iteganya ibikurikira: “Ikirego cy’amafaranga y’ikurikiranarubanza ni ikirego gishamikira ku kirego cy’iremezo kigamije kwishyuza ibyakoreshejwe mu rubanza. Ikirego cy’amafaranga y’ikurikiranarubanza kiburanishirizwa rimwe n’ikirego cy’iremezo. Gishobora kandi kwakirwa kikanaburanishwa n’iyo ikirego cy’iremezo cyaba kitakiriwe”. [26] Urukiko rurasanga amafaranga y’igihembo cya Avoka n’ikurikiranarubanza BRD isaba afite ishingiro, kuko hari ibyo yatakaje ikurikirana inaburana uru rubanza, ariko kuba urubanza rugarukiye ku nzitizi, mu bushishozi bwarwo ruyigeneye 500.000 Frw y’igihembo cya Avoka na 200.000 Frw y’ikurikiranarubanza, agomba gutangwa na SOTRAPROMETAL Ltd yiyongera kuri 1.700.000 Frw yategetswe mu manza zabanjye, yose hamwe akaba 2.400.000 Frw. III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [27] Rwemeje ko inzitizi y’iburabubasha bw’uru Rukiko yatanzwe na BANQUE RWANDAISE DE DEVELOPPEMENT (BRD) ifite ishingiro. [28] Rwemeje ko ubujurire bwa SOTRAPROMETAL Ltd butakiriwe kuko butari mu bubasha bw’Urukiko rw’Ubujurire. [29] Rutegetse SOTRAPROMETAL Ltd kwishyura BANQUE RWANDAISE DE DEVELOPPEMENT (BRD) 500.000Frw y’igihembo cya Avoka na 200.000Frw y’ikurikiranarubanza, kuri uru rwego, yiyongera kuri 1.700.000Frw yategetswe mu manza zabanjye, yose hamwe akaba 2.400.000Frw.
## Page 9
[30] Ruvuze ko amagarama yatanzwe ahwanye n’ibyakozwe mu rubanza.