UBUSHINJACYAHA v TUYISHIMIRE
The Court of Appeal found that the High Court erred by not addressing the main ground of appeal but held that the conviction was supported by sufficient testimonial and physical evidence. The court concluded that the prosecution's evidence, particularly the testimony of the arresting soldier and the seizure of...
Source-derived case information.
- Citation
- RPAA 00481/2024/CA
- Parties
- Prosecution: Ubushinjacyaha; Defendant: Tuyishimire Alice
- Court
- Court of Appeal
- Jurisdiction
- Rwanda
- Judgment Date
- 3 January 2025
- Case Number
- RPAA 00481/2024/CA
- Procedural Posture
- Criminal Appeal / Final Appellate Judgment (court of Appeal)
- Outcome
- Appeal dismissed; conviction and sentence affirmed.
- Legal Topics
- Drug Offences, Appeal Procedure, Evidentiary Standards
- Source Language
- rw
Source-derived case record
Summary, issues, holding and outcome
More case intelligence is available
Unlock the full research layer for this judgment.
Parties
Ubushinjacyaha
Prosecution
Tuyishimire Alice
Defendant
Procedural Posture
Criminal Appeal / Final Appellate Judgment (court of Appeal)
Legal Issues
- 1 Whether the High Court erred by not considering the main ground of appeal regarding wrongful conviction for drug trafficking
- 2 Whether there was sufficient evidence to convict Tuyishimire Alice of drug trafficking
Ratio Decidendi
The Court of Appeal found that the High Court erred by not addressing the main ground of appeal but held that the conviction was supported by sufficient testimonial and physical evidence. The court concluded that the prosecution's evidence, particularly the testimony of the arresting soldier and the seizure of marijuana, was credible and sufficient to uphold the conviction for drug trafficking. The defendant's explanations were unsubstantiated and did not rebut the prosecution's case.
Court Disposition
Appeal dismissed; conviction and sentence affirmed.
Orders
- The appeal by Tuyishimire Alice is dismissed as unfounded.
- The conviction for drug trafficking is upheld.
Full Case Text
Judgment text and source record
19 paragraphs
# UBUSHINJACYAHA v TUYISHIMIRE
- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2025-01-03 - Case/document no.: RPAA 00481/2024/CA - Collection: Court of Appeal
## Text
## Page 1
UBUSHINJACYAHA v TUYISHIMIRE [Rwanda URUKIKO RW’UBUJURIRE - RPAA 00481/2024/CA (Umugwaneza, P.J.) 30 Mutarama 2025] Amategeko agenga imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha – Gusuzuma ikibazo cyaregewe - Umucamanza aca urubanza ku cyasabwe cyose kandi kuri icyo cyonyine. Incamake y’ikibazo: Tuyishime yaketsweho gucuruza urumogi, maze ubwo abasirikare bari ku irondo baza kumufata aruhekeyeho umwana, baranarubara basanga ari udupfunyika 30. Ubushinjacyaha bumurega mu Rukiko Rwisumbuye rwa Gasabo icyaha cyo gukora ibikorwa byerekeranye n’ibiyobyabwenge cyangwa urusobe rw’imiti ikoreshwa nka byo. Uregwa yaburanye ahakana icyaha avuga ko urwo rumogi rutari urwe ki ahubwo hari undi muntu wari urufite abonye abasirikare aruta hasi imbere y’inzu ye ariruka abo basirikare aba ari we bafata. Urukiko rushingiye k’ubuhamya bw’abamufashe ndetse no kumvugo ye y’uko yafatanywe urumogi, rwasanze ahamwa n’icyaha cyo gukora ibikorwa byerekeranye n’ibiyobyabwenge cyangwa urusobe rw’imiti ikoreshwa nka byo, rumuhanisha igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya 21.000.000 Frw. Uregwa ntiyishimiye icyo cyemezo akijuririra mu Rukiko Rukuru avuga yahamijwe icyaha atakoze. Urwo rukiko rwasuzumye ikibazo cyo kumenya niba Tuyishime yagabanyirizwa igihano maze rusanga ubujurire nta shingiro bufite ariko akwiye kugabanyirizwa igihano ahanishwa igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ya 5.500.000 Frw. Tuyishime yajuririye icyo cyemezo mu Rukiko rw’Ubujurire avuga ko Urukiko Rukuru rwasuzumye icyo atajuririye maze hasuzumwa ikibazo cyo kumenya niba yarahamijwe icyaha atakoze aho avuga ko urukiko rutigeze rusuzuma ikibazo cyo kumenya niba yarahamijwe icyaha cyo gukora ibikorwa byerekeranye n’ibiyobyabwenge cyangwa urusobe rw’imiti ikoreshwa nka byo kandi ataragikoze. Ubuishinjacyaha bwo busobanura ko nubwo urukiko rwabanje rutasuzumye icyo uregwa yari yajuririye ariko ibyo bidakuraho ko yakoze icyaha ashinjwa nkuko bigaragazwa n’ubuhamya bwabamufashe bityo akaba yahamwa n’icyaha cyo gukora ibikorwa byerekeranye n’ibiyobyabwenge cyangwa urusobe rw’imiti ikoreshwa nka byo ndetse n’ibihano yahanishijwe n’Urukiko Rukuru bikaba byagumaho. Uru rukiko rwasanze ubujure bwa Tuyishimire nta shingiro bufite rwemeza ko akomeza guhamwa n’icyaha cyo gucuruza ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi. Incamake y’icyemezo: Umucamanza aca urubanza ku cyasabwe cyose kandi kuri icyo cyonyine. Ubujurire nta shingiro bufite. Amategeko yashingiweho: Itegeko N° 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha nk’uko ryahinduwe kugeza ubu, ingingo ya 108, 264;
## Page 2
Itegeko N° 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi nk’uko ryahinduwe kugeza ubu, ingingo ya 10; Itegeko N° 69/2019 ryo ku wa 08/11/2019 rihindura Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, ingingo ya 11. Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA [1] Mu Rukiko Rwisumbuye rwa Gasabo, Ubushinjacyaha bwareze Tuyishimire Alice icyaha cyo gukora ibikorwa byerekeranye n’ibiyobyabwenge cyangwa urusobe rw’imiti ikoreshwa nkabyo, buvuga ko ku itariki ya 16/09/2019 yafashwe n’abasirikare bari mu kazi ko gucunga umutekano bari bahawe amakuru ko arimo gucuruza urumogi, afatanwa udupfunyika mirongo itatu (30 boules) tw’urumogi yaruhekeyeho umwana. [2] Tuyishimire Alice yaburanye ahakana icyaha aregwa, akavuga ko urumogi bavuga ko yafatanywe atari urwe, ko ari umuntu warimo kurucuruza abonye abasirikare aruta ku irembo ry’iwe ariruka, abo basirikare baba ariwe bafata bamubwira ko natavuga izina ry’uwo muntu ubacitse ariwe bajyana kuri polisi, ababwira ko atamuzi, banga kumwumva birangira ariwe bajyanye kuri polisi. [3] Mu rubanza N° RP 01348/2019/TGI/GSBO rwaciwe ku wa 12/06/2020, Urukiko Rwisumbuye rwa Gasabo rwasanze hari ubuhamya bw’umwe mu basirikare wafashe Tuyishimire Alice witwa Barushywanubusa umushinja ko urumogi yari yaruhekeyeho umwana bamutegetse kumwururutsa ruhita rugwa hasi barubaze basanga urumogi n’udupfunyika mirongo itatu (30 boules), amubajije aho yarukuye amubwira ko hari umugore ajya kuruguraho nawe akajya kurucuruza; rushingiye kuri ubwo buhamya rwemeje ko Tuyishimire Alice ahamwa n’icyaha cyo gukora ibikorwa byerekeranye n’ibiyobyabwenge cyangwa urusobe rw’imiti ikoreshwa nkabyo, rumuhanisha igifungo cy’imyaka makumyabiri n’itanu (25) n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda miliyoni makumyabiri n’imwe (21.000.000 Frw), rumugabanyirije igihano kuko rwasanze ari ubwa mbere yari akoze icyaha bizwi n’inzego z’ubutabera. [4] Tuyishimire Alice yajuririye Urukiko Rukuru, asaba kurenganurwa kuko yahamijwe icyaha cyo gukora ibikorwa byerekeranye n’ibiyobyabwenge cyangwa urusobe rw’imiti ikoreshwa nkabyo kandi ntacyo yakoze. Ubushinjacyaha bwavuze ko ubwo bujurire nta shingiro bufite kuko Tuyishimire Alice yahamijwe icyaha hashingiwe ku bimenyetso bidashikanywaho bikimuhamya, birimo kuba nawe ubwe yiyemerera ko urumogi rwafatiwe iwe ndetse n’ubuhamya bw’umusirikare wamufashe wemeza ko bahawe amakuru ko acuruza urumogi, ko aruhekeraho umwana hanyuma hagira uza arushaka akururutsa umwana akarumuha, nibwo bagiye iwe murugo bamusaba kururutsa umwana, amwururukije urumogi rungana n’udupfunyika mirongo itatu (30) ruhita rusandara hasi. [5] Mu rubanza N° RPA 00745/2020/HC/KIG rwaciwe ku wa 10/05/2024, Urukiko Rukuru rwasanze ubujurire bwa Tuyishimire Alice nta shingiro bufite, rusanga ariko yagabanyirizwa igihano kuko ari ubwa mbere yari akurikiranyweho icyaha mu buryo buzwi, rumuhanisha igifungo
## Page 3
cy’imyaka cumi n’itanu (15) n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda miliyoni eshanu n’ibihumbi magana atanu (5.500.000 Frw). [6] Tuyishimire Alice yajuririye Urukiko rw’Ubujurire, urubanza ruhabwa N° RPAA 00481/2024/CA, ruburanishwa mu ruhame ku wa 16/01/2025, Tuyishimire Alice yuganiwe na Me Umugwaneza Diane, Ubushinjacyaha buhagarariwe na Butera Oscar, Umushinjacyaha ku rwego rw’igihugu. [7] Tuyishimire Alice n’umwunganira bavuga ko Urukiko Rukuru rutasuzumye impamvu y’ubujurire yatanzwe na Tuyishimire Alice, kubera ko yajuriye asaba kurenganurwa kuko yahamijwe icyaha cyo gukora ibikorwa byerekeranye n’ibiyobyabwenge cyangwa urusobe rw’imiti ikoreshwa nkabyo kandi ntacyo yakoze, iyo ngingo Urukiko ntirwayisuzuma, ahubwo rusesengura ibijyane no kugabanyirizwa ibihano, basaba ko iryo kosa ryakosorwa hagasuzumwa niba Tuyishimire Alice yarahamijwe icyaha atakoze, maze Urukiko rw’Ubujurire rukabona ko nta bimenyetso bidashikanywaho bikimuhamya bihari akagirwa umwere. [8] Uhagarariye Ubushinjacyaha avuga ko n’ubwo bigaragara ko Urukiko Rukuru rutasuzumye ibyo Tuyishimire Alice yasabaga ko yarenganurwa kuko nta cyaha yakoze, ubujurire bwe bwa kabiri nta shingiro bufite kuko ashinjwa n’umusirikare wamufashe witwa Barushywanubusa, wemeza ko bamufatanye urumogi rungana n’udupfunyika mirongo itatu (30 boules) arimo kurucuruza. [9] Hakurikijwe impaka ziri muri uru rubanza, hagiye gusuzumwa ikibazo cyo kumenya niba Tuyishimire Alice yarahamijwe icyaha cyo gukora ibikorwa byerekeranye n’ibiyobyabwenge cyangwa urusobe rw’imiti ikoreshwa nkabyo nta bimenyetso bikimuhamya bishingiweho. II. ISESENGURA RY’IKIBAZO KIGIZE URUBANZA Ibyerekeye kumenya niba Tuyishimire Alice yarahamijwe icyaha cyo gukora ibikorwa byerekeranye n’ibiyobyabwenge cyangwa urusobe rw’imiti ikoreshwa nkabyo nta bimenyetso bikimuhamya bishingiweho [10] Tuyishimire Alice avuga ko yahamijwe icyaha cyo gucuruza ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi ahanishwa igifungo cy’imyaka cumi n’itanu (15) kandi nta cyo yakoze. Asobanura ko urumogi rungana n’udupfunyika mirongo itatu na tubiri (32 boules) rwafatiwe ku muryango w’iwe, atariwe warucuruzaga, ko ari urw’umuntu wirukankanwaga n’abasirikari ageze iwe kuko ari kunzira urumogi aruta aho aracika, ko ibyo yabisobanuriye Urukiko Rukuru ariko rurabyirengagiza. Avuga kandi ko yasabye abamufashe ko bamunyuza ku Buyobozi bw’Umudugudu kugira ngo babaze imyitwarire ye ariko baranga, asaba kurenganurwa akagirwa umwere akarekurwa agasanga bana be. [11] Me Umugwaneza Diane umwunganira, avuga ko mu Rukiko Rukuru Tuyishimire Alice yajuriye asaba kurenganurwa kuko yahamijwe icyaha cyo gukora ibikorwa byerekeranye n’ibiyobyabwenge cyangwa urusobe rw’imikoreshwa ikoreshwa nkabyo kandi ntacyo yakoze, ko mu gika cya 7 – 9 by’urubanza rujuririrwa, Urukiko Rukuru rwasobanuye neza ubujurire bwe ndetse runagaragaza icyo Ubushinjacyaha bubuvugaho, ariko ingingo y’ubujurire yatanze ntiyasuzumwa ahubwo Urukiko rusesengura ingingo ijyanye no kumenya niba yagabanyirizwa
## Page 4
ibihano, asaba Urukiko rw’Ubujurire kongera gusuzuma niba koko Tuyishimire Alice yarakoze icyaha ashinjwa hashingiwe ku bisobanuro yatanze by’uko urumogi rwatawe iwe n’umuntu wari ucitse abari bagiye kumufata kuko atuye ku nzira, cyane cyane ko nta kimenyetso kidashikanywaho Ubushinjacyaha bwatanze kigaragaza ko yari asanzwe acuruza urumogi nko kuba hagaragazwa raporo y’inzego z’ibanze ibyemeza cyangwa ubuhamya bw’umuntu wemeza ko yamugurishije urumogi. [12] Me Umugwaneza Diane akomeza avuga ko, kuvuga ko Tuyishimire Alice yavanaga umwana mu mugongo agatanga urumogi akongera akaruhekeraho umwana, nta shingiro bifite kuko ari amagambo gusa adafitiwe ibimenyetso. Ko Tuyishimire Alice yahamijwe icyaha hashingiwe ku kugenekereza kandi bibujijwe mu manza nshinjabyaha nk’uko biteganywa n’ingingo ya 4 y’Itegeko N° 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange1, asaba ko yarenganurwa akagira umwere. [13] Uhagarariye Ubushinjacyaha avuga ko n’ubwo bigaragara ko Urukiko Rukuru rutasuzumye ibyo Tuyishimire Alice yasabaga ko yarenganurwa kuko nta cyaha yakoze, n’ubundi ubujurire bwe bwa kabiri nta shingiro bufite kuko ashinjwa n’umusirikare wamufashe witwa Barushywanubusa, wemeza ko bari bahawe amakuru y’uko arimo gucuruza urumogi yari yahekeyeho umwana hagira uza arushaka akajishura umwana yarangiza akamuha urwo ashaka akongera akaruhekeraho umwana, ko bagiye kumufata bamusanga iwe murugo muri “salon”, bamusabye gukura umwana mu mugongo urumogi ruhita rusandara hasi basanga rungana n’udupfunyika mirongo itatu (30 boules), hakaba hari n’inyandiko y’ifatira ry’urwo rumogi yafatanywe, ibyo bimenyetso bikaba bigaragaza ko Tuyishimre Alice yakoze icyaha akurikiranyweho. [14] Ku bivugwa na Tuyishimire Alice ko urumogi rwatawe iwe n’umuntu wacitse abasirikare bari bagiye kumufata, uhagarariye Ubushinjacyaha avuga ko nta shingiro bifite, ko ari uburyo bwo gushaka guhunga icyaha yakoze kuko nta bimenyetso abitangira, cyane cyane ko atabasha kugaragaza uburyo urwo rumogi rwageze mu ngobyi yari ahetsemo umwana we. [15] Ku bijyanye no kuvuga ko nta raporo y’inzego z’ibanze yakozwe, uhagarariye Ubushinjacyaha avuga ko atari ihame ko buri gihe iyo hari uketsweho icyaha Ubuyobozi bukora raporo, ko amakuru y’uko Tuyishimire Alice arimo gucuruza urumogi yamenywe n’inzego za gisirikare, zibikurikirana mu ibanga zitabanje kumenyesha izego z’ibanze, ziramufata, ko Urukiko ruramutse rubishatse rwahamagaza uwo musirikare wamufashe agatanga ubuhamya mu Rukiko. Busoza imiburanire yabwo busaba kwemeza ko Tuyishimire Alice akomeza guhamwa n’icyaha yahamijwe no kugihanirwa. Uko Urukiko rubibona [16] Impaka ziri muri uru rubanza, zishingiye ku kumenya niba Urukiko Rukuru rwarakoze ikosa nti rwasuzuma ingingo nyamukuru y’ubujurire bwa Tuyishimire Alice ijyanye no kuba yarahamijwe icyaha cyo gukora ibikorwa byerekeranye n’ibiyobyabwenge cyangwa urusobe
1 Ivuga ko “amategeko ahana agomba gufatwa uko ateye, ntashobora gukoreshwa ku buryo butandukira. inkiko zibujijwe guca imanza ku buryo bugenekereje”.
## Page 5
rw’imiti ikoreshwa nkabyo kandi ntacyo yakoze no kumenya niba nta bimenyetso bihari bimuhamya icyo cyaha. [17] Ingingo ya 264 y’Itegeko N° 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha nk’uko ryahinduwe kugeza ubu, ivuga ko “Ku bindi bidateganyijwe muri iri tegeko bijyanye n’imiburanishirize, hakurikizwa itegeko rigenga imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, keretse mu gihe amahame ateganywa n’iryo tegeko adashobora gukoreshwa mu miburanishirize y’imanza nshinjabyaha”. [18] Ingingo ya 10 y’Itegeko N° 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi nk’uko ryahinduwe kugeza ubu, ivuga ko “Umucamanza aca urubanza ku cyasabwe cyose kandi kuri icyo cyonyine”. [19] Kopi y’urubanza rujuririrwa, mu gika cya 7 n’icya 10, igaragaza ko Tuyishimire Alice yajuririye Urukiko Rukuru asaba kurenganurwa kuko nta cyaha yakoze, mu gika cya 8 n’icya 11, ubushinjacyaha nabwo bwasubije kuri ubwo bujurire, buvuga ko nta shingiro bufite kuko abasirikare bahawe amakuru ko Tuyishimire Alice acuruza urumogi aruhekeyeho umwana hagira uza arushaka akururutsa umwana akarugurisha maze akongera agaheka umwana, abo basirikare bamusanze iwe bamusaba kururutsa umwana, aramwururutsa urumogi runga n’udupfunyika mirongo itatu (30 boules) rusandara muri “salon”. [20] Kopi y’urubanza rujuririrwa igaragaza ko, Urukiko Rukuru rumaze kugaragaza ingingo y’ubujurire ya Tuyishimire Alice yo gusaba kugirwa umwere kuko yahamijwe icyaha atakoze n’icyo Ubushinjacyaha buyivugaho ko nta shingiro ifite, rwahise rugaragaza ko ikibazo kigomba gusuzumwa mu rubanza ari icyo “kumenya niba uregwa yagabayirizwa igihano yahawe mu rubanza rujuririrwa”, ari nacyo kibazo cyasesenguwe cyonyine, naho ingingo yari yatumye Tuyishimire Alice ajurira y’uko yahamije icyaha atakoze, ntiyasuzumwa. [21] Urukiko rw’Ubujurire rushingiye ku ngingo ya 10 y’Itegeko N° 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryavuzwe haruguru, rurasanga Urukiko Rukuru rwarakoze ikosa ryo kudasuzuma impamvu yatumye Tuyishimire Alice ajurira, ariyo yo kuba yarahamijwe icyaha cyo gukora ibikorwa byerekarenye n’ibiyobyabwenge cyangwa urusobe rw’imiti ikoreshwa nkabyo kandi ntacyo yakoze, bityo iryo kosa rika rikwiye gukosorwa. Ni muri urwo rwego mu bika bikurikira by’uru rubanza hagiye gusuzumwa niba Tuyishimire Alice yarahamijwe icyaha cyo gukora ibikorwa byerekaranye n’ibiyobyabwenge cyangwa urusobe rw’imiti ikoreshwa nkanyo mu buryo bunyuranyije n’amategeko nta bimenyetso bikimuhamya bishingiweho. [22] Ingingo ya 108 y’Itegeko N° 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha nk’uko ryahinduwe kugeza ubu ivuga ko “Ibimenyetso bishobora gushingira ku mpamvu zose z’ibyabaye n’ibyemejwe n’amategeko, ababuranyi bapfa kuba barabigiyeho impaka. Urukiko ruhamya ku buryo butavuguruzwa ko ibimenyetso byose bishinja cyangwa bishinjura ari byo kandi bishobora kwemerwa”. [23] Ingingo ya 53 y’Itegeko N° 062/2024 y’Itegeko ryo ku wa 20/06/2024 rigenga ibimenyetso, ivuga ko “Urwego rufite ububasha rusuzuma ukwemerwa cyangwa ukutemerwa n’agaciro by’ikimenyetso gishingiye ku buhamya. Ntirwita ku mubare w’abatangabuhamya, ahubwo rwita cyane ku bumenyi bw’ibyabaye no ku budakemwa bw’ubuhamya batanga”.
## Page 6
[24] Nk’uko kopi y’urubanza N° RP 01348/2019/TGI/GSBO ibigaragaza, cyane cyane mu gika cya 9 n’icya 12, mu Rukiko Rwisumbuye rwa Gasabo, Tuyishimire Alice yahamijwe icyaha cyo gukora ibikorwa byerekeranye n’ibiyobyabwenge cyangwa urusobe rw’imiti ikoreshwa nkabyo, hashingiwe ku buhamya bw’umusirikare wamufashe witwa Barushywanubusa umushinja ko acuruza urumogi. [25] Dosiye igaragaza ubuhamya bwa Barushwanubusa Jean Bosco, wemeza ko bari mukazi ko gucunga umutekano bahawe amakuro ko Tuyishimire Alice acuruza urumogi, ko aruhekeraho umwana hagira umuntu uje arushaka akururutsa umwana akamuha urwo ashaka akongera akaruhekeraho umunwana, akomeza avuga ko bagiye kumushaka bamusanga iwe mu rugo bamusaba kururutsa umwana, amwururukije urumogi rusandara hasi, barebye basanga runga n’udupfunyika mirongo itatu (30), bamubajije impamvu acuruza urumogi, bababwira ko aba ari gushaka imibereho kuko umugabo we afunze, bamubajije aho arukura, ababwira ko aruhabwa n’umugore bigeze guturana, ariko ko atazi amazina ye n’aho yimukiye ko bahurira mu nzira, bamusabye kumuhamagara ngo amuhe urundi rumogi, ababwira ko telefone ye itariho. [26] Urukiko rw’Ubujurire, rushingiye ku ngingo ya 108 y’Itegeko N° 0027/2019 no ku ngingo ya 53 y’Itegeko N° 062/2024, rurasanga nk’uko n’Urukiko Rwisumbuye rwa Gasabo rwabibonye, ubuhamya bwa Barushwaubusa Jean Bosco, buhagije kugira ngo hemezwe ko Tuyishimire Alice ahamwa n’icyaha cyo gukora ibikorwa byerekeranye n’ibiyobyabwenge cyangwa urusobe rw’imiti ikoreshwa nkabyo, kigizwe no gucuruza ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi, giteganywa kandi kigahanishwa ingingo ya 112, igika cya 3, agace ka 1° y’Itegeko N° 69/2019 ryo ku wa 08/11/2019 rihindura Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange. [27] Ibijyanye n’imiburanire ya Tuyishimire Alice y’uko urumogi bavuga ko yafatanywe atari urwe, ko ari umuntu warutaye iwe acitse abasirikari bari bagiye kumufata, Urukiko rw’Ubujurire rurasanga nta shingiro ifite kuko uretse kuba abiviga mu magambo gusa atagaragaza ibimenyetso byemeza ko ari ukuri nk’uko biteganywa n’ingingo ya 43, agace ka (1), y’Itegeko N° 062/2024 ryavuzwe haruguru, bivuguruza ubuhamya bwa Barushwanubusa bumuhamya icyaha nk’uko biteganywa n’ingingo ya 107, igika cya 3 y’Itegeko N° 027/2019 ryavuzwe haruguru4. [28] Ku bijyanye n’uko nta raporo y’inzego z’ibanze igaragagaza ko Tuyishimire Alice yari asanzwe acuru urumogi ndetse ko nta n’umutangabuhamya wemeza ko yarumugurishije, Urukiko rw’Ubujuririre rusanga nta shingiro bifite kuko raporo y’inzego z’ibanze ataricyo kimenyetso kamara, ahubwo ari ikimenyetso nk’ibindi byose, n’iyo yari kuba yarakozwe yari gusuzumirwa hamwe n’ibindi bimenyetso, kuba itarakozwe rero ntibyatuma ibindi bimenyetso biteshwa agaciro cyangwa ngo biteshwe agaciro n’uko nta muntu wemeza ko yamugurishije urumogi.
2 Ivuga ko “Umuntu wese ukora, uhinga, uhindura, utunda, ubika, uha undi, ugurisha mu gihuguibiyobyabwenge cyangwa urusobe rw’imiti ikoreshwa nka byo mu buryo bunyuranije n’amategeko, aba akoze icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko ahanishwa: 1 º igifungo cya burundu n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda arenze miliyoni makumyabiri (20.000.000 FRW) ariko atarenze miliyoni mirongo itatu (30.000.000 FRW) ku byerekeye ibiyobyabwenge bihambaye”. 3 Ivuga ko “Urega cyangwa utanze ikibazo agaragaza ikimenyetso cy’ibyo aregera cyangwa asaba. Uwiregura agaragaza ikimenyetso gishyigikira ukwiregura kwe….”. 4 Ivuga ko “Icyakora, iyo icyaha cyabonewe ibimenyetso bikigaragaza, ugikurikiranyweho cyangwa umwunganira ashobora kwerekana impamvu zose yireguza, zerekana ko ikirego kitakwemerwa, zihamya ko icyo aregwa atari icyaha cyangwa se ko ari umwere n’izindi mpamvu zose zivuguruza izimuhamya icyo cyaha”.
## Page 7
[29] Kubera impamvu zose zimaze gusobanurwa mu bika bibanziriza iki, Urukiko rw’Ubujurire rurasanga ubujure bwa Tuyishimire Alice nta shingiro bufite akaba akomeza guhamwa n’icyaha cyo gucuruza ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi. III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [30] Rwemeje ko ubujurire bwatanzwe na Tuyishimire Alice nta shingiro bufite; [31] Rwemeje ko Tuyishimire Alice ahamwa n’icyaha cyo gucuruza ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi; [32] Rwemeje ko nta gihindutse ku gihano Tuyishimire Alice yahanishijwe mu rubanza N° RPA 00745/2020/HC/KIG, rwaciwe n’Urukiko Rukuru ku wa 10/05/2024; [33] Rutegetse ko amagarama y’urubanza aherereye ku Isanduku ya Leta kuko Tuyishimire Alice yajuriye afunze akaba asonewe kuyatanga.