UBUSHINJACYAHA v. TUYIZERE
The court found that the evidence, including the appellant's own admissions and the quantity of drugs, supported the conviction for trafficking, not mere possession. The statutory minimum sentence under the current law is binding, and prior legal provisions allowing further reduction no longer apply. The appeal...
Source-derived case information.
- Citation
- RPAA 00935/2024/CA
- Parties
- Prosecution: Ubushinjacyaha; Appellant: Tuyizere Fidèle
- Court
- Court of Appeal
- Jurisdiction
- Rwanda
- Judgment Date
- 30 October 2025
- Case Number
- RPAA 00935/2024/CA
- Procedural Posture
- Criminal Appeal / Final Appellate Judgment
- Outcome
- appeal dismissed
- Legal Topics
- Drug Offences, Sentencing, Appeal Procedure
- Source Language
- rw
Source-derived case record
Summary, issues, holding and outcome
More case intelligence is available
Unlock the full research layer for this judgment.
Parties
Ubushinjacyaha
Prosecution
Tuyizere Fidèle
Appellant
Procedural Posture
Criminal Appeal / Final Appellate Judgment
Legal Issues
- 1 Whether the offence description for Tuyizere Fidèle should be changed from drug trafficking to possession
- 2 Whether the sentence imposed on Tuyizere Fidèle can be further reduced below the statutory minimum
Ratio Decidendi
The court found that the evidence, including the appellant's own admissions and the quantity of drugs, supported the conviction for trafficking, not mere possession. The statutory minimum sentence under the current law is binding, and prior legal provisions allowing further reduction no longer apply. The appeal lacked merit and the prior judgment stands.
Court Disposition
appeal dismissed
Orders
- The judgment of the High Court (RPA 00730/2022/HC/KIG) is upheld.
- The sentence of 15 years imprisonment and a fine of 5,000,000 Frw remains.
Full Case Text
Judgment text and source record
18 paragraphs
# UBUSHINJACYAHA v. TUYIZERE
- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2025-10-30 - Case/document no.: RPAA 00935/2024/CA - Collection: Court of Appeal
## Text
## Page 1
UBUSHINJACYAHA v. TUYIZERE [Rwanda URUKIKO RW’UBUJURIRE – RPAA 00935/2024/CA (Rukundakuvuga, P.J.) 30 Ukwakira 2025] Amategeko agenga iminza z’inshinjabyaha – Gufatanwa, gukora, guhinga, guhindura, gutunda, kubika ibiyobyabwenge – Amagambo arebana no gufatanwa avugwa mu gika cya mbere cy’ingingo ya 263 y’Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange yahinduwe n’ingingo ya 11 y’Itegeko Nº 69/2019 ryo ku wa 08/11/2019 , no gukora, guhinga, guhindura, gutunda, kubika avugwa mu gika cya 3 cy’iyo ngingo , agomba kumvikana hakurikijwe ingano y’ibiyobyabwenge n’ikigiye gukoreshwa ibiyobyabwenge uregwa yafatanwe, yakoze, yahinze, yahinduye, yatunze, yabitse, maze byagaragara ko kuri buri gikorwa muri ibyo ikigamijwe ari ukubikoresha ku giti cye, uregwa agahabwa ibihano bito bivugwa mu gika cya kabiri cy’iyo ngingo; ariko byagaragara ko ingano y’ibiyobyabwenge yafatanwe ari nini bikaba byashingirwaho hemezwa ko atari ibyo gukoresha ku giti cye, ahubwo ikigamijwe ari ugucuruza cyangwa gukwirakwiza ibiyobyabwenge, uregwa agahabwa igihano kiremereye kivugwa mu gika cya gatatu cy’iyo ngingo yavuzwe. Amategeko agenga imanza z’inshinjabyaha – Igabanya ry’igihano rishingiye ku mirongo ishingiye ku itegeko ryavuyeho – Igabanya ry’ibihano rishingiye ku mirongo yose yariho mbere yuko itegeko risohoka, ntirizongera kubaho kuko ibyo iyo mirongo yavugaga byasimbuwe n’ibikubiye mu itegeko rishya. Incamake y’ikibazo: Tuyizere Fidele na Rukundwa Eric bakurikiranyweho n’Ubushinjacyaha ibyaha bitandukanye akurikiranyweho icyaha cyo kugurisha ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi, naho Rukundwa akurikiranyweho icyo kubinywa, ibyo bikaba byarabaye nyuma yuko bafatanywe ibiyobabyabwenge byo mu bwoko bw’Urumogi, Tuyizere afanywe udupfunyika 401 naho Rukundwa afatanywe agapfunyika 1. Nyuma y’iperereza bubaregera Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge. Urwo Rukiko rwaciye urubanza rwemeza ko Tuyizere ahamwa n’icyaha cyo gucuruza ibiyobyabwenge, rumuhanisha igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya miliyoni makumyabiri n’imwe (21.000.000 Frw), naho kuri Rukundwa, rwemeza ko ahamwa n’icyaha cyo kurunywa, rumuhanisha igifungo cy’imyaka 2. Tuyizere yajuririye mu Rukiko Rukuru avuga ko yaburanye yemera icyaha agisabira imbabazi ariko ahabwa ibihano birebire kandi ataragoye inzego z’ubutabera, asaba ko byagabanywa akanasubikirwa. Urukiko Rukruu rwaciye urubanza, rumuhanisha igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ya 5.000.000frw, ariko rusanga icyo gihano kidashobora gusubikwa kuko kirenze igifungo cy’imyaka itanu. Tuyizere yajuririye mu Rukiko rw’Ubujurire asaba kongera kumugabanyiriza igihano kikajya munsi y’igito giteganywa n’itegeko hashingiwe ku manza zaciwe, ko ndetse n’inyito y’icyaha ikwiye guhinduka agahanirwa icyaha cyo gufatanwa ibiyobyabwenge.
## Page 2
Ku rundi ruhande ubushinjacyaha buvuga ko ubujurire bw’uregwa nta shingiro bufite kuko atasaba guhindurirwa inyito mu gihe yemeye igikorwa yashinjwaga cyo kuba yarafatanywe udupfunyika magana ane na kamwe (401), tw’urumogi, yemera ko arucururiza uwitwa Bonne akaba ndetse yari agiye kurugurisha uwitwa Rukundwa Eric. Buvuga kandi ko ku bijyanye no gusaba kugabanyirizwa igihano na byo nta shingiro bifite kuko asaba ko yahanishwa igihano kiri munsi y’igito giteganywa n’itegeko ashingiye ku mirongo yafashwe mbere y’uko itegeko rishya rihana risohoka kandi yirengagije ko hari indi mirongo yafashwe ishingiye ku itegeko rishya ikaba yarakuyeho iyari ishingiye ku itegeko ritagikoreshwa. Incamake y’icyemezo: 1. Amagambo arebana no gufatanwa avugwa mu gika cya mbere cy’ingingo ya 263 y’Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange yahinduwe n’ingingo ya 11 y’Itegeko Nº 69/2019 ryo ku wa 08/11/2019 , no gukora, guhinga, guhindura, gutunda, kubika avugwa mu gika cya 3 cy’iyo ngingo , agomba kumvikana hakurikijwe ingano y’ibiyobyabwenge n’ikigiye gukoreshwa ibiyobyabwenge uregwa yafatanwe, yakoze, yahinze, yahinduye, yatunze, yabitse, maze byagaragara ko kuri buri gikorwa muri ibyo ikigamijwe ari ukubikoresha ku giti cye, uregwa agahabwa ibihano bito bivugwa mu gika cya kabiri cy’iyo ngingo; ariko byagaragara ko ingano y’ibiyobyabwenge yafatanwe ari nini bikaba byashingirwaho hemezwa ko atari ibyo gukoresha ku giti cye, ahubwo ikigamijwe ari ugucuruza cyangwa gukwirakwiza ibiyobyabwenge, uregwa agahabwa igihano kiremereye kivugwa mu gika cya gatatu cy’iyo ngingo yavuzwe. 2. Igabanya ry’ibihano rishingiye ku mirongo yose yariho mbere yuko itegeko risohoka, ntirizongera kubaho kuko ibyo iyo mirongo yavugaga byasimbuwe n’ibikubiye mu itegeko rishya. Ubujurire nta shingiro bufite. Nta mategeko yashingiweho Imanza zifashishijwe: RPAA 00206/2024/CA; Ubushinjacyaha vs Umurisa Josiane Bita Mama Sano rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/10/2025; RPAA 00273/2025/CA; Ubushinjacyaha vs Uwizeyimana Fulgence rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/10/2025; RPAA 01372/2024/CA, Ubushinjacyaha vs Bagenzi Jean Marie Vianney rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 19/09/2025. Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA [1] Tariki ya 01.12.2020, abapolisi bari mu gashami gashinzwe kurwanya ibiyobyabwenge bafashijwe na Ntaganzwa Kamegeli wabahaye amakuru ko Tuyizere Fidèle na Rukundwa Eric bacuruza urumogi, bafatanye Tuyizere Fidèle udupfunyika 401 tw'urumogi abemerera ko arucuruza, bafatana na Rukundwa Eric agapfunyika kamwe ariko we ahakana kurucuruza yemera ko arunywa gusa. Nyuma y’iperereza, Ubushinjacyaha bwabaregeye Urukiko Rwisumbuye rwa
## Page 3
Nyarugenge rukurikiranyeho Tuyizere Fidèle icyaha cyo kugurisha ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi, naho Rukundwa Eric rumukurikiranaho icyo kubinywa. [2] Mu rubanza RP 01733/2020/TGI/NYGE rwaciwe ku wa 30/03/2022 Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge rwemeje ko Tuyizere Fidèle ahamwa n’icyaha cyo kugurisha ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi hashingiwe ku kuba yaremeye ko hari uwo yari aje kurugurishiriza, no ku buhamya bwa Ntaganzwa wemeje ko yamushutse ko amufitiye umukiriya, akaruzana iwe akaba ariho afatirwa. Rukundwa Eric we yahamijwe icyaha cyo kurunywa, ahanishwa igifungo cy’imyaka ibiri (2), naho Tuyizere Fidèle ahanishwa igifungo cy’imyaka makumyabiri n’itanu (25) n’ihazabu ya miliyoni makumyabiri n’imwe (21.000.000 Frw); rwategetse kandi ko urumogi rungana n’udupfunyika magana ane na kamwe (401) rwafatiriwe, rutwikwa. [3] Tuyizere Fidèle ntiyanyuzwe n’imikirize y’urwo rubanza maze ajuririra Urukiko Rukuru, avuga ko yaburanye yemera icyaha agisabira imbabazi ariko ahabwa ibihano birebire kandi ataragoye inzego z’ubutabera, asaba ko byagabanywa akanasubikirwa. [4] Mu rubanza RPA 00730/2022/HC/KIG, rwaciwe kuwa 16/08/2024, Urukiko Rukuru rushingiye ku kitegeko rishya rihana, rwamugabanyirije igihano rumuhanisha igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ya 5.000.000frw, ariko rusanga icyo gihano kidashobora gusubikwa kuko kirenze igifungo cy’imyaka itanu. [5] Tuyizere Fidèle ntiyanyuzwe n’icyemezo cy’Urukiko Rukuru yongera kujuririra Urukiko rw’Ubujurire, urubanza rwe ruhabwa RPAA 00935/2024/CA, iburanisha mu ruhame rishyirwa ku wa 09/Ukwakira/2025. Uwo munsi ugeze, Tuyizere Fidèle yitabye yunganiwe na Me Habanimfura Michel, naho Ubushinjacyaha buhagarariwe na Ninahazwa Roselyne, Umushinjacyaha ku rwego rw’Igihugu. [6] Mu bujurire bwe, Tuyizere Fidèle asaba Urukiko rw’Ubujurire kongera kumugabanyiriza igihano kikajya munsi y’igito giteganywa n’itegeko hashingiwe ku manza zaciwe. Me Habanimfura Michel umwunganira nawe ashimangira ko uwo yunganira yagombye kugabanyirizwa igihano, ko ndetse n’inyito y’icyaha ikwiye guhinduka agahanirwa icyaha cyo gufatanwa ibiyobyabwenge. Yongeraho kandi ko iyi mpamvu yo guhindurirwa inyito itafatwa nk’iyakererewe kuko ari ikibazo cy’amategeko Urukiko rwakwibwiriza, bityo ikaba yuzuza imyanzuro y’uwo yunganira. [7] Uhagarariye Ubushinjacyaha avuga ko ubujurire bwe nta shingiro bufite kuko atasaba guhindurirwa inyito mu gihe yemeye igikorwa yashinjwaga cyo kuba yarafatanywe udupfunyika magana ane na kamwe (401), tw’urumogi, yemera ko arucururiza uwitwa Bonne akaba ndetse yari agiye kurugurisha uwitwa Rukundwa Eric. Avuga ko ku bijyanye no gusaba kugabanyirizwa igihano na byo nta shingiro bifite kuko asaba ko yahanishwa igihano kiri munsi y’igito giteganywa n’itegeko ashingiye ku mirongo yafashwe mbere y’uko itegeko rishya rihana risohoka kandi yirengagije ko hari indi mirongo yafashwe ishingiye ku itegeko rishya ikaba yarakuyeho iyari ishingiye ku itegeko ritagikoreshwa. [8] Muri uru rubanza harasuzumwa ibibazo bikurikira: a. kumenya niba Tuyizere Fidèle ashobora guhindurirwa inyito y’icyaha; b. Kumenya niba ashobora kugabanyirizwa igihano
## Page 4
II. ISESENGURA RY’IBIBAZO BIGIZE URUBANZA a. Kumenya niba Tuyizere Fidèle ashobora guhindurirwa inyito y’icyaha [9] Me Habanimfura Michel avuga ko uwo yunganira akwiye guhindurirwa inyito y’icyaha, kuko ibikorwa yakoze bitujuje ibiranga icyaha yahaniwe. Asobanura ko Urukiko rwirengagije gusuzuma ibijyanye n’inyito y’icyaha, kandi nyamara ibyo biri mu nshingano no mu bubasha by’umucamanza, ndetse bikaba byaranatanzweho umurongo mu rubanza RPAA 00367/2022/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 23/11/2023, hagati y’Ubushinjacyaha na Sibomana Protogène. Mu gusaba ko inyito yahinduka ashingira ku rubanza RPAA 00019/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 25/06/2021 haburana Ubushinjacyaha na Murekatete Immaculée. Agaragaza kandi ko inyandiko mvugo y’ifatira yerekana ko Tuyizere Fidèle yafatiwe mu rugo rwa Ntaganzwa Kamegeri afite udupfunyika (boules) 401 tw’urumogi, ariko nta kimenyetso na kimwe cyagaragaje ibikorwa by’ubucuruzi, nko kumvikana ku giciro cyangwa kwishyura icyaguzwe. [10] Me Habanimfura Michel ashimangira ko ibikorwa Tuyizere Fidèle yakoze ari ibiteganyijwe mu ngingo ya 11, agace ka mbere, y’Itegeko Nº 69/2019 ryo ku wa 08/11/2019 rihindura Itegeko nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange. Ku bw’ibyo, agasaba ko uwo yunganira ahamwa n’ibikorwa byo gufatanwa urumogi, kandi agahanishwa ibihano biteganywa n’agace ka kabiri k’iyo ngingo, aho iteganya ko umuntu wese uhamijwe n’urukiko gukora ibikorwa bivugwa mu gika cya mbere, ahanishwa igifungo kitari munsi y’umwaka umwe (1) ariko kitarenze imyaka ibiri (2), cyangwa imirimo y’inyungu rusange. [11] Ubushinjacyaha buvuga ko inyito y’icyaha ishobora guhindurwa mu gihe cyose cy’urubanza kuko ari ndemyagihugu, akongeraho ko ariko ibyo bitareba Tuyizere Fidèle hashingiwe ku gika cya [6] cy’urubanza rujuririrwa, aho Urukiko rwagaragaje ko mu Rukiko Rwisumbuye, Tuyizere Fidèle yemeye icyaha cyo gucuruza urumogi, akaba yaranafatanywe udupfunyika 401. Ubushinjacyaha bukavuga ko mu bujurire yari afite inshingano zo gusobanura amakosa cyangwa ukwibeshya byakozwe n’Urukiko rubanza mu kumuhamya gucuruza ibiyobyabwenge, ko ibi ari nako byemejwe mu rubanza RPAA 00039/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 02/07/2021. [12] Uhagarariye Ubushinjacyaha yongeraho ko umwunganizi ashaka guhindura uburyo icyaha cyakozwemo nyamara Tuyizere Fidèle ubwe yaremeye ko yafashwe afite udupfunyika 401 tw’urumogi, akavuga ko yarucururizaga umuntu witwa Bonne ndetse yari agiye kurugurisha Rukundwa Eric. Ku bw’ibyo, agasanga impamvu y’ubujurire isaba guhindura inyito y’icyaha itahabwa ishingiro. UKO URUKIKO RUBIBONA [13] Impaka kuri iyi ngingo zishingiye ku kumenya niba ibikorwa Tuyizere Fidèle aregwa byakwitwa gufatanwa ibiyobyabwenge gusa, cyangwa niba bihagije ngo bigire icyaha cyo gutunda, gukwirakwiza cyangwa gucuruza ibiyobyabwenge. [14] Ikibazo cyo kumenya itandukaniro ry’icyaha cyo gufatanwa ibiyobyabwenge n’icyo gutunda, gukwirakwiza cyangwa gucuruza ibiyobyabwenge cyasubijwe mu manza zitandukanye zaciwe n’uru Rukiko, uruherutse muri zo akaba ari urubanza RPAA 00206/2024/CA rwaciwe ku
## Page 5
wa 21/10/2025 haburana Umurisa Josiane Bita Mama Sano n’Ubushinjacyaha. Muri urwo rubanza, Urukiko rw’Ubujurire rwasobanuye ko amagambo arebana no gufatanwa avugwa mu gika cya mbere cy’ingingo ya 263 y’Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange yahinduwe n’ingingo ya 11 y’Itegeko nº 69/2019 ryo ku wa 08/11/2019 , no gukora, guhinga, guhindura, gutunda, kubika avugwa mu gika cya 3 cy’iyo ngingo , agomba kumvikana hakurikijwe ingano y’ibiyobyabwenge n’ikigiye gukoreshwa ibiyobyabwenge uregwa yafatanwe, yakoze, yahinze, yahinduye, yatunze, yabitse, maze byagaragara ko kuri buri gikorwa muri ibyo ikigamijwe ari ukubikoresha ku giti cye, uregwa agahabwa ibihano bito bivugwa mu gika cya kabiri cy’iyo ngingo; ariko byagaragara ko ingano y’ibiyobyabwenge yafatanwe ari nini bikaba byashingirwaho hemezwa ko atari ibyo gukoresha ku giti cye, ahubwo ikigamijwe ari ugucuruza cyangwa gukwirakwiza ibiyobyabwenge, uregwa agahabwa igihano kiremereye kivugwa mu gika cya gatatu cy’iyo ngingo yavuzwe. [15] Tuyizere Fidèle abazwa mu Bugenzacyaha yemeye icyaha avuga ko yahamagawe n’umugabo witwa Ntaganda basanzwe baziranye, amubwira ko ashaka boules magana atandatu z’urumogi, we amusubiza ko yabona magana ane (400). Avuga ko yahise ajya kumureba iwe mu rugo, agasanga ari kumwe n’undi muntu bari gukina igisoro, bavugana uburyo arubazanira, maze bamusaba guhamagara urufite akarubazanira aho bari bari. Yavuze ko yahamagaye umusore witwa Bonne wari urufite, amubwira ko atari buze aho bari, ahita ajya kurwizanira ajyana na Ntaganda, azana boule 401, aribwo yahise afatwa. Yabajijwe amafaranga bari bumvikanye asubiza ko bari bumvikanye ibihumbi ijana (100.000 Frw). Yasobanuye kandi ko urwo rumogi rwari urwa Bonne, ko ari we yarucururizaga akamuhemba. [16] Uru rukiko rusaranga imvugo z’uregwa mu Bugenzacyaha zumvikanisha neza ko ibiyobyabwenge yafatanywe yari ari mu gikorwa cyo kubicuruza no ku bikwirakwiza nk’uko ubwe abyivugira ko yarucururizaga Bonne. Ibi bikaba binyuranye n’ibyo umwunganizi we ashaka kumvikanisha ko nta kigaragaza ko yabifatanwe afite umugambi wo kubicuruza, ndetse akaba yaranasobanuye ikiguzi yari yumvikanye n’abo yari aruzaniye. Uregwa kandi mu miburanire ye muri uru Rukiko, ntiyigeze avuga ko hari icyo yavugiye mu Bugenzacyaha, ahakana muri uru Rukiko. Bityo ibyo umwunganizi we avuga bikaba nta shingiro bifite, kuko ibyo uregwa yemeye kandi ashingiraho asaba kugabanyirizwa ibihano, bigaragaza neza ko yacuruzaga urumogi. b. Kumenya niba Tuyizere Fidèle ashobora kugabanyirizwa igihano. [17] Tuyizere Fidèle n’umwunganizi we bavuga ko igifungo cy’imyaka 15 yahawe gishingiye ku ngingo ya 2 y’Itegeko No 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura Itegeko No 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange. Iyi ngingo iteganya ko igihano cy’igifungo cya burundu gishobora kugabanywa kikaba imyaka 15, n’ihazabu igera kuri ¼ cy’ihazabu ntoya iteganyirizwa icyaha cyakozwe. Bakavuga ko urukiko rwafashe icyo gihano nk’aho kitagabanywa kandi Urukiko rw’Ikirenga mu rubanza RS/INCONST/SPEC 00003/2019 rwo ku wa 04/12/2019 rwaremeje ko ingingo ibuza urukiko kujya munsi y’igihano gito giteganyijwe n’itegeko mu gihe hari impamvu nyoroshyacyaha itagomba gukoreshwa, kuko inyuranye n’amahame y’ubutabera buboneye kandi ibangamiye ubwigenge n’ubwisanzure by’umucamanza. Ku bw’ibyo, bagasaba urukiko rw’Ubujurire gukurikiza uwo murongo, rukamugabanyiriza igihano kuko kitagabanyijwe bihagije. Bongeraho ko hanashingirwa ku rubanza RPAA 00540/2021/CA rwaciwe kuwa 24/02/2023 rwemeje ko nta cyabuza urukiko
## Page 6
rwajuririwe kugabanyiriza igihano uregwa igihe rusanga icyo yahawe kitaragabanyijwe ku buryo buhagije. [18] Uhagarariye Ubushinjacyaha avuga ko Tuyizere Fidèle n’umwunganira basaba kugabanyirizwa igihano kikajya munsi y’igito giteganyirijwe icyaha yakoze ngo kandi nyamara hari umurongo wafashwe n’Urukiko rw’Ubujurire tariki 21/01/2025, mu rubanza RPAA 00538/2024/CA, haburana Ubushinjacyaha na Cyuzuzo Jean Claude, uvuga ko ikibazo cyo kugabanyiriza uregwa igihano ku buryo kijya munsi y’igito giteganyirijwe icyaha cyakozwe hashingiwe ku manza zaciwe mbere y'Itegeko Nº 59/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura ingingo ya 60 y’Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange yateganyaga uburyo bwo kugabanya ibihano risohoka, kitagomba kongera kugibwaho impaka mu manza. Ko rero hakurikijwe iby’uwo murongo wemeje asanga ibyo basaba nta shingiro byahabwa. UKO URUKIKO RUBIBONA [19] Impaka kuri iyi ngingo zishingiye ku kumenya niba Tuyizere Fidèle ashobora kugabanyirizwaho igihano kugeza munsi y’igihano gito cy’igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw yahanishijwe. [20] Ikibazo cyo kumenya niba umuntu wahamijwe icyaha cyo gucuruza ibiyobyabwenge by’urumogi ashobora kugabanyirizwa igihano ku buryo kijya munsi y’igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw hashingiwe ku mpamvu nyoroshyacyaha, cyatanzweho umurongo, mu manza zitandukanye zaciwe n’uru Rukiko hashingiwe ku ngingo ya 2, agace ka (a) na (d), y’Itegeko N°059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura ingingo ya 60 y’Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange. Izo manza zemeje ko iyo hari impamvu nyoroshyacyaha zemejwe n’umucamanza, icyaha gihanishwa igihano cy’igifungo cya burundu n’ihazabu, icyo gihano gishobora kugabanywa ariko ntikijye munsi y’igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ikaba yagabanywa ariko ntijye munsi ya 5.000.000 F, uruheruka muri zo akaba ari urubanza RPAA 01372/2024/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 19/09/2025 haburana Bagenzi Jean Marie Vianney n’Ubushinjacyaha. [21] Naho ku bijyanye n’umurongo Tuyizere Fidèle n’umwunganizi we bashingiraho mu rubanza RS/INCONST/SPEC 00003/2019 rwo ku wa 04/12/2019, uru Rukiko ruributsa ko ibyavuzwe muri urwo rubanza bijyanye no kugabanya igihano byasobanuwe mu Itegeko N°059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura ingingo ya 60 y’Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange ryavuzwe haruguru, ndetse binashimangirwa mu manza zitandukanye zaciwe muri uru Rukiko, uruherutse muri zo akaba ari urubanza RPAA 00273/2025/CA rwaciwe ku wa 21/10/2025 ubushinjacyaha buburana na Uwizeyimana Fulgence. Muri izo manza zose, uru Rukiko rwasobanuye ko nta bundi buryo bwo kugabanya ibihano bushoboka uretse ubuteganywa n’itegeko ryavuzwe; ko igabanya ry’ibihano rishingiye ku mirongo yose yariho mbere y’uko iri tegeko risohoka ritazongera kubaho kuko ibyo iyo mirongo yavugaga bisimbuwe n’ibikubiye mu itegeko rishya1.
1 Reba kuva ku gika cya 18 kugeza ku cya 20 cy’urubanza RPAA 00273/2025/CA rwaciwe ku wa 21/10/2025 ubushinjacyaha buburana na UWIZEYIMANA Fulgence.
## Page 7
[22] Kubera izo mpamvu, uru Rukiko rurasanga Tuyizere Fidèle wahamijwe icyaha cyo gucuruza ibiyobyabwenge by’urumogi giteganyirizwa igifungo cya burundu n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda arenze miliyoni makumyabiri, akagabanyirizwa igihano agahanishwa igifungo cy’imyaka cumi n’itanu (15) n’ihazabu ya miliyoni eshanu(5.000.000 Frw), nta bundi buryo igihano yahawe cyagabanywa, kuko icyo yahawe ari cyo gito gishoboka. Hashingiwe kuri ibi, Urukiko rurasanga, Ubujurire bwe nta shingiro bufite, hakaba hagomba kugumaho imikirize y’urubanza rwajuririwe. III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [23] Rwemeje ko ubujurire bwa Tuyizere Fidèle nta shingiro bufite; [24] Rwemeje ko imikirize y’urubanza RPA 00730/2022/HC/KIG rwaciwe n’Urukiko Rukuru ku wa 16/08/2024, idahindutse; [25] Rwemeje ko igihano cy’igifungo cy’imyaka cumi n’itanu (15) n’ihazabu ya miliyoni eshanu (5 000 000 Frw) Tuyizere Fidèle yahanishijwe n’Urukiko Rukuru kigumyeho; [26] Rutegetse ko Tuyizere Fidèle asonewe gutanga amagarama y’urubanza kuko aburana afunze.