IMIRONGO CoA - Avril 2023 - Booklet#7
The Court of Appeal established binding principles on criminal responsibility and mental illness, the irreconcilability standard for contradictory judgments, the strict criteria for second appeals, the evidentiary requirements for property division among unmarried cohabitants, the proportionality of sentencing...
Source-derived case information.
- Parties
- Applicant: Ubushinjacyaha; Respondent: BIGARUKA Jean Claude; Respondent: MPOZAYO Christophe; Respondent: RENZAHO Alexis; Applicant: VALOIS Jean Felix; Applicant: MUSABYEYEZU BIRAHIRA Laetitia; Respondent: UWANYIRIJURU Jean Baptiste; Respondent: NTIRENGANYA Alexis; Respondent: NKURUNZIZA Jean Paul; Respondent: TUYISHIME Antoine; Respondent: MUGIRANEZA Claude; Respondent: AHISHAKIYE Emmanuel; Respondent: BYIRINGIRO Théogène; Respondent: GIRUKWAYO Boniface; Respondent: HARERIMANA Thomas; Respondent: YAMBABARIYE Matayo; Respondent: NYIRIMANA Christophe; Respondent: DUSHIMIRIMANA Evariste; Respondent: IYAKAREMYE Laurien; Respondent: KAYIREBWA Jeanne d’Arc; Respondent: HABUMUGISHA Sadi; Respondent: MUNEZERO Emmanuel; Respondent: IRADUKUNDA Jean Marie Vianney; Respondent: MACUMI Joseph; Respondent: NSANZUMUHIRE Alexandre; Respondent: MINANI Félicien; Respondent: NTAKONTAGIZE Epimaque; Respondent: BIZIMANA Emile; Respondent: MAHIRWE Ephrem; Respondent: UWINEZA Vestine; Respondent: GATETE Moussa; Respondent: DUSABIMANA Benoni; Respondent: NYIRANDIKUBWAYO Jeannette; Applicant: DUSABE Esther; Applicant: NTAKIRUTIMANA Jeannette; Respondent: KAYIRANGWA Denyse; Respondent: KAZAROHO Jean Bosco; Respondent: MUKANGENEYE Seraphine; Respondent: UNGUKA BANK Plc
- Court
- Court of Appeal
- Jurisdiction
- Rwanda
- Judgment Date
- 1 April 2023
- Procedural Posture
- Multiple Appellate Criminal and Civil Cases / Court of Appeal, Rwanda, April 2023, Precedential Digest
- Outcome
- Digest of binding precedents; multiple appeals resolved with some convictions upheld, some sentences reduced, some acquittals entered, and some legal classifications modified.
- Legal Topics
- Criminal Responsibility and Mental Illness, Contradictory Judgments, Forgery and Use of Forged Documents, Recusal of Judges, Division of Property for Unmarried Cohabitants, Sentencing Guidelines and Mitigation, Drug Offences, Appeals Procedure, Testimonial Evidence, Child Sexual Offences, Labour Termination for Economic Reasons
- Source Language
- rw
Source-derived case record
Summary, issues, holding and outcome
More case intelligence is available
Unlock the full research layer for this judgment.
Parties
Ubushinjacyaha
Applicant
BIGARUKA Jean Claude
Respondent
MPOZAYO Christophe
Respondent
RENZAHO Alexis
Respondent
VALOIS Jean Felix
Applicant
MUSABYEYEZU BIRAHIRA Laetitia
Applicant
UWANYIRIJURU Jean Baptiste
Respondent
NTIRENGANYA Alexis
Respondent
NKURUNZIZA Jean Paul
Respondent
TUYISHIME Antoine
Respondent
MUGIRANEZA Claude
Respondent
AHISHAKIYE Emmanuel
Respondent
BYIRINGIRO Théogène
Respondent
GIRUKWAYO Boniface
Respondent
HARERIMANA Thomas
Respondent
YAMBABARIYE Matayo
Respondent
NYIRIMANA Christophe
Respondent
DUSHIMIRIMANA Evariste
Respondent
IYAKAREMYE Laurien
Respondent
KAYIREBWA Jeanne d’Arc
Respondent
HABUMUGISHA Sadi
Respondent
MUNEZERO Emmanuel
Respondent
IRADUKUNDA Jean Marie Vianney
Respondent
MACUMI Joseph
Respondent
NSANZUMUHIRE Alexandre
Respondent
MINANI Félicien
Respondent
NTAKONTAGIZE Epimaque
Respondent
BIZIMANA Emile
Respondent
MAHIRWE Ephrem
Respondent
UWINEZA Vestine
Respondent
GATETE Moussa
Respondent
DUSABIMANA Benoni
Respondent
NYIRANDIKUBWAYO Jeannette
Respondent
DUSABE Esther
Applicant
NTAKIRUTIMANA Jeannette
Applicant
KAYIRANGWA Denyse
Respondent
KAZAROHO Jean Bosco
Respondent
MUKANGENEYE Seraphine
Respondent
UNGUKA BANK Plc
Respondent
Procedural Posture
Multiple Appellate Criminal and Civil Cases / Court of Appeal, Rwanda, April 2023, Precedential Digest
Legal Issues
- 1 When does mental illness exempt criminal responsibility?
- 2 What constitutes contradictory criminal judgments?
- 3 What is the threshold for second appeals based on non-existent law?
Ratio Decidendi
The Court of Appeal established binding principles on criminal responsibility and mental illness, the irreconcilability standard for contradictory judgments, the strict criteria for second appeals, the evidentiary requirements for property division among unmarried cohabitants, the proportionality of sentencing including reductions below statutory minimums, and the necessity of corroboration for testimonial evidence from minors. These principles are to be uniformly applied by lower courts.
Court Disposition
Digest of binding precedents; multiple appeals resolved with some convictions upheld, some sentences reduced, some acquittals entered, and some legal classifications modified.
Orders
- Lower courts must apply these precedents uniformly.
- Sentences may be reduced below statutory minimums for mitigating factors if justified.
Full Case Text
Judgment text and source record
559 paragraphs
# IMIRONGO CoA - Avril 2023 - Booklet#7
- Source: Amategeko - Section: Court Precedents - Date: 2023-04-01 - Collection: Court of Appeal
## Text
## Page 1
1
Kigali, Gicurasi 2023
Nº 7
## Page 2
2
## Page 3
3
ISHAKIRO IJAMBO RY’IBANZE ........................................................................................................................ 8 I. IRIBURIRO .............................................................................................................................. 9 II. IMANZA Z’INSHINJABYAHA ............................................................................................ 10 1. ICYAHA CYO GUSAMBANYA UMWANA N’ICYAHA CYO GUKORESHA UNDI IMIBONANO MPUZABITSINA KU GAHATO ........................................................................ 10 1. Imanza z’inshinjabyaha – uburyozwacyaha – uburwayi bwo mu mutwe butuma hatabaho uburyozwacyaha – ni uburwayi butuma ukurikiranwe atakaza ubwenge ku buryo butuma atakaza ubushobozi bwo kumva ibyo akora cyangwa ubwo kwiyobora mu bikorwa bye no kuba ubwo burwayi yari abufite mu gihe yakoraga ibikorwa akurikiranyweho. .................................................................................................... 10 2. IVUGURUZANYA RY’IMANZA ...................................................................................... 12 1. Imanza z’inshinjabyaha - ivuguruzanya ry’imanza – kuba irangiza ryazo ridashobora kubangikanywa – ibyo bireberwa ku kuba mu rubanza rumwe uregwa yaragizwe umwere mu rundi agahamywa icyaha. ........................................................... 12 3. GUHIMBA, GUHINDURA INYANDIKO CYANGWA GUKORESHA INYANDIKO MPIMBANO ................................................................................................................................... 14 1. Imanza z’inshinjabyaha – ubujurire bwa kabiri – gushingira ku itegeko ritariho – kutubahiriza amategeko - ntibyafatwa nko gushingira ku itegeko ritariho ngo bitume ubujurire bwa kabiri bwakirwa. ............................................................................ 14 III. IMANZA MBONEZAMUBANO ........................................................................................... 18 1. KWIHANA UMUCAMANZA .................................................................................................. 18 1. Kwihana umucamanza – kuba umucamanza uburanisha urubanza rw’iremezo yaraburanishije urubanza ku kirego cyihutirwa byaba impamvu yo kumwihana? – ibi ntibyaba impamvu yo kwihana umucamanza kuko ibiburanwa muri izo manza zombi ntaho biba bihuriye. ................................................................................................... 18 2. KUGABANA UMUTUNGO KU BABANA BATARASEZERANYE ................................. 19 1. Imanza z’imbonezamubano – kugabana umutungo - ababana nk’umugabo n’umugore batarasezeranye – kuba urega yarabyaranye abana cyangwa atuye mu nzu (annex) y’uwo arega ntibihagije ngo bifatwe ko babanye nk’umugore n’umugabo byatuma bagabana imitungo baburana, igihe batagaragaza ko babanye muri ubwo
## Page 4
4
buryo bahuriza hamwe imbaraga mu rwego rwo kuzamura umutungo w’urugo rwabo. ......................................................................................................................................... 19 IV. IMANZA ZASHINGIYE KU MIRONGO IMENYEREWE .............................................. 22 1. Umwana utarageza ku myaka 14 – iyo hari impamvu nyoroshyacyaha – kudahatirwa gutanga igifungo cya burundu. ................................................................... 22 2. Kutabuzwa gutanga igihano kiri munsi y’igihano gito giteganywa n’itegeko - impamvu nyoroshyacyaha – iyo urukiko rwemeye impamvu nyoroshyacyaha – ntirubujijwe gutanga igihano gito giteganywa n’itegeko iyo rusanga aricyo gikwiranye n’icyaha cyakozwe. ............................................................................................. 25 3. Ukwemera icyaha - ukwemera icyaha kugira agaciro - ni ugukozwe byibura mbere y’uko iburanisha ku rwego rwa mbere ripfundikirwa, kudashidikanywaho, kandi uwemera agaragaza ko yumva uburemere bw’ibikorwa yemera n’ingaruka zabyo, abyicuza, abisabira imbabazi no kuba yiteguye gusubiza ibyo yangije uko abitegerejweho. ......................................................................................................................... 37 4. Ukwemera icyaha bwa mbere mu bujurire - ntibigirira akamaro uregwa ......... 41 5. Kwemera icyaha mu iperereza - kugihakana mu iburanisha - ubwabyo ntibitesha agaciro uko kwemera .......................................................................................... 48 6. Imanza z’inshinjabyaha - kudategekwa kugabanya igihano - kwemera impamvu nyoroshyacyaha - Urukiko ntirutegetswe kugabanya igihano niyo rwaba rwemeye impamvu nyorashyacyaha..................................................................................................... 51 7. Ingaruka z’icyaha – ntiziba impamvu yo kugabanya igihano. .............................. 55 8. Kugabanya igihano – kutabuzwa kongera kugabanya igihano mu bujurire – Urukiko rwajuririwe ntirubujijwe kongera kugabanya igihano mu gihe rusanze icyatanzwe n’Urukiko rubanza kitagabanyijwe mu buryo buhagije, ubirebeye hamwe n’uburemere bw’icyaha cyakozwe. ........................................................................ 57 9. Kugabanya igihano mu bujurire – igihe impamvu z’ubujurire nta shingiro - nta cyabuza Urukiko kugabanyiriza igihano uregwa, hagamijwe gutanga igihano gihwanye n’uburemere bw’icyaha kabone n’ubwo iby’igihano byaba bitaburanyweho n’impamvu z’ubujurire zitahawe ishingiro. ....................................................................... 61 10. Kongera kugabanya igihano mu bujurire - uregwa ntiyongera kugabanyirizwa ibihano, iyo mu bujurire Urukiko rusanga yarabigabanyirijwe bihagije, harebwe uburemere bw’icyaha n’uburyo icyaha cyakozwemo, kandi ntacyo runenga urubanza rwajuririwe. ............................................................................................................ 65 11. Imanza z’inshinjabyaha – kongera kugabanya igihano – uregwa wakoze isubiracyaha – Urukiko ntirubujijwe kongera kugabanyiriza igihano uwakoze isubiracyaha iyo hari impamvu nyoroshyacyaha. ........................................................... 68 12. Imanza z’inshinjabyaha – impamvu z’ubujurire – kujuririra kugabanyirizwa igihano gusa - buri mucamanza ku rwego urwo arirwo rwose, yemerewe gutanga igihano mu bushishozi bwe kijyanye n’uburemere bw’icyaha ndetse n’ingaruka zacyo ariko mu bujurire Umucamanza agomba kuzirikana ko yemerewe gusa
## Page 5
5
guhindura igihano cyatanzwe, ari uko amaze kugaragaza ko urukiko rubanza rwaba rwarakoresheje itegeko cyangwa ubushishozi bwarwo nabi mu gutanga icyo gihano. ........................................................................................................................................ 70 13. Kujuririra urubanza – ibihe by’ubujurire - agaciro k’impamvu z’ubujurire zitanzwe mu myanzuro y’inyongera nyuma y’igihe cy’ubujurire – ntizigomba kwakirwa uretse igihe zuzuza cyangwa zisobanura izatanzwe mu bihe byemewe byo kujurira. ..................................................................................................................................... 79 14. Umucuruzi w’Ibiyobyabwenge - ibimenyetso by’uko ari umucuruzi wabyo - kutaba ngombwa ko asanganwa abaguzi - igihe cyose abifatanywe kandi bigaragara ko yiteguye kubiha umuntu wese umugana ashaka kubigura, aba ari umucuruzi wabyo. ......................................................................................................................................... 82 15. Guhinga, gutunda cyangwa kubika urumogi ruke - ntibifatwa nko guhinga, gutunda cyangwa kubika urumogi bivugwa mu ngingo ya 263 igika cya 3 y’Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange – bifatwa nk’uwari ugamije kubyikoreshereza - agahabwa igihano gito. ...................... 83 16. Guhamwa no gucuruza ibiyobyabwenge - gucuruza ingano nto - kugabanyirizwa ibihano - uwahamwe no gucuruza ibiyobyabwenge ashobora kugabanyirizwa igihano mu rwego rwo guhuza igihano n’uburemere bw’icyaha. .. 85 17. Kugabanya igihano – impaka ku kugabanya igihano kugera munsi y’igihano gito giteganywa n’itegeko - ntibikwiye kongera kugibwaho impaka mu nkiko, kuko byafashweho umurongo mu manza zitandukanye hemezwa ko ntagikwiye kubuza umucamanza kugena igihano gihwanye n’uburemere bw’icyaha cyakozwe. ........... 86 18. Impamvu z’ubujurire - guhindura imiburanire yashingiweho icyemezo mu rubanza rwajuririwe – ubwo bujurire burakirwa urukiko rukemeza ko nta shingiro bufite. .......................................................................................................................................... 88 19. Imanza z’inshinjabyaha – igisobanuro cyo gufatanwa ibiyobabwenge no gukora, guhinga, guhindura, gutunda no kubibika – bitandukanira ku ngano y’ibiyobyabwenge n’ikigiye gukoreshwa ibiyobyabwenge uregwa yafatanwe, yakoze, yahinze, yahinduye, yatunze, yabitse. ................................................................................ 90 20. Ugushidikanya - Gushidikanya kurengera uregwa - agirwa umwere ku cyaha akurikiranyweho. ..................................................................................................................... 93 21. Ubuhamya – agaciro k’ubuhamya bushingiye ku mvugo z’umwana utarageza ku myaka 14 – ntibugomba gushingirwaho iyo butunganiwe n’ibindi bimenyetso.
96 22. Ubujurire bwa kabiri – itegeko ritariho – ni itegeko ritagikoreshwa, itegeko ritaratangira gukoreshwa cyangwa ritigeze ribaho. ........................................................ 97 23. Imanza z’inshinjabyaha – ikoreshwa ritemewe ry’ibiyobyabwenge - gutunda no kugurisha ibiyobyabwenge – gufatirwa bitaragera ku muguzi – ntibyafatwa ko nta ngaruka zikomeye byateje. .................................................................................................... 99 24. Ubuhamya bwemewe - ubuhamya butanzwe n’abakorewe icyaha n’abo bafitanye isano - Urukiko nirwo rusuzuma ireme ry'ubuhamya rushingiye ku
## Page 6
6
bumenyi bw'ababutanga n'uburyo basobanura ibyo biboneye cyangwa bumvise, rukabigereranya n'ibindi bimenyetso. .............................................................................. 100 25. Imanza z’inshinjabyaha – icyaha cyo gusambanya umwana - raporo ya muganga igaragaza ko akarangabusugi ku mwana wasambanyijwe ari kazima - si ikimenyetso cyihagije kigaragaza ko hatabayeho igikorwa cyo kumusambanya. . 101 26. Imanza z’inshinjabyaha – kubahiriza umurongo watanzwe - umucamanza ategetswe kuwubahiriza. Kuwuhindura bishobora gukorwa gusa n’Urukiko rwisumbuye ku rwaciye urubanza cyangwa urwo rukiko ubwarwo. ....................... 102 27. Kwihana umucamanza – impamvu z’ubwihane bw’umucamanza- zigomba kuba ari impamvu zishingiye ku byo umuburanyi yamenye mu mibanire cyangwa mu isano umucamanza asanzwe afitanye n’umuburanyi cyangwa azi ku rubanza, zidashingiye ku miburanishirize y’urubanza. kandi muburanyi akabigaragariza ibimenyetso bigaragara bidashingiye ku kugenekereza. ............................................. 103 28. Imanza z’imbonezamubano – kugabana umutungo - ababana nk’umugabo n’umugore batarasezeranye bahagaritse kubana – bagabana umutungo bafitanye cyangwa bashakanye, wabonetse muri cya gihe kidashidikanywaho bombi babanaga hatitawe ku kugaragaza ingano (quantité) y’ibyo buri wese yakoze kugira ngo ubeho cyangwa ibyo yawushyizeho ngo wiyongere agaciro. ............................... 105 29. Imanza z’inshinjabyaha - kwica umwana yibyariye – ibiranga icyaha cyo kwica uwo yibyariye – kuba umwana atarengeje amezi cumi n’abiri (12), no kuba ubwenge bwa nyina butarakoraga neza bitewe n’ihungabana ryo mu mutwe. ....................... 106 30. Gusubirishamo urubanza ingingo nshya – ikimenyetso gishya cyatuma urubanza rusubirishwamo – ni ikimenyetso cyari gihari mu gihe urubanza rwaburanwaga ariko umuburanyi akaba atashoboraga kumenya ko gihari, akakibona nyuma cyangwa akaba atarabashaga kukigeraho igihe yaburanaga. . 108 31. Kwihana umucamanza – ese umuburanyi utanyuzwe n’uburyo iburanisha rigenda yabishingiraho akihana umucamanza? - Umuburanyi nta burenganzira abifitiye kuko izo ari inshingano z’umucamanza. ......................................................... 108 32. Imanza z’umurimo – gusezererwa ku kazi kubera impamvu z’ubukungu – igihe cyo kumenyesha Umugenzuzi w’umurimo urutonde rw’abagomba gusezererwa – Umugenzuzi w’umurimo agomba kumenyeshwa urutonde rw’abagomba gusezererwa mbere y’uko abakozi basezererwa, akagenzura niba abari ku rutonde ari bo bagomba gusezererwa. ............................................................................................. 109 V. ITANGWA RY’IBIHANO .................................................................................................... 111 1. Imanza zagabanyije igihano ...................................................................................... 111 2. Imanza zagumishijeho igihano cyari cyatanzwe .............................................. 126 3. Imanza abaregwa bagizwemo abere ....................................................................... 130 4. Imanza zahinduye inyito y’icyaha ......................................................................... 132
## Page 7
7
VI. UMWANZURO ...................................................................................................................... 135
## Page 8
8
IJAMBO RY’IBANZE u rwego rwo gukomeza kubaka ubutabera bushingiye ku mirongo yatanzwe hagamijwe gufata abantu kimwe ku buryo abahuje ibibazo babona ibisubizo bisa no kwirinda imanza zitari ngombwa mu nkiko bujurire runejejwe no kubagezaho ku nshuro ya karindwi imirongo yatanzwe mu manza zaciwe Abab bashinjacyaha hatsi mu nkiko basabwe kujya bayisoma kugira ngo twese hamwe dufatanye guteza imbere no gushimangira uyu muco, wo gutanga ibisubizo bimwe ku bibazo
Tuboneyeho kandi gusaba ababuranyi (Abashinjacyaha n’Abavoka) kuburana bifashishije iyi mirongo, nk’ikimenyetso gihamya ukuri kw’ibyo bavuga igihe basanze bihuje n’ibivugwa mu manza ziri muri iyi nyandiko. Turasaba Abacamanza kwita kuri iyi mirongo mu manza baca tunabibutsa ko batemerewe kunyuranya nayo kimwe n’indi yatanzwe n’izindi nkiko uko zigenda zisumbana nk’uko biteganywa mu mabwiriza ya Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga yo ku wa
Tuboneyeho kandi ko igihe sanze haratanzwe umurongo temeranya nawo ku kibazo runaka kandi kaba hatirwa kuwukurikiza hashingiwe ku mahame agenga imicire y’imanza zishingiye ku mirongo yatanzwe mu manza (Precedents) jya ibuka kubiregera Urukiko rw’Ikirenga kugira ngo nk’uko biteganywa n’ingingo ya 65 n 73 y’
Turabashimiye. RUKUNDAKUVUGA François Régis Perezida w’Urukiko rw’Ubujurire
## Page 9
9
I. IRIBURIRO Aka gatabo gakubiyemo imirongo yatanzwe n’Urukiko rw’Ubujurire mu kwezi kwa Mata 2023 iri mu byiciro bikurikira: IMANZA NSHINJABYAHA 1. Icyaha cyo gusambanya umwana n’icyaha cyo gukoresha undi imibonano mpuzabitsina ku gahato (umurongo 1) 2. Ivuguruzanya ry’imanza (umurongo 1) 3. Guhimba, guhindura inyandiko cyangwa gukoresha inyandiko mpimbano (umurongo 1)
IMANZA Z’IMBONEZAMUBANO 1. Kwihana umucamanza (umurongo 1) 2. Kugabana umutungo ku babana batarasezeranye (umurongo 1) IMANZA ZASHINGIYE KU MIRONGO IMENYEREWE
Habonetse imirongo 32.
## Page 10
10
II. IMANZA Z’INSHINJABYAHA 1. ICYAHA CYO GUSAMBANYA UMWANA N’ICYAHA CYO GUKORESHA UNDI IMIBONANO MPUZABITSINA KU GAHATO 1. Imanza z’inshinjabyaha – uburyozwacyaha – uburwayi bwo mu mutwe butuma hatabaho uburyozwacyaha – ni uburwayi butuma ukurikiranwe atakaza ubwenge ku buryo butuma atakaza ubushobozi bwo kumva ibyo akora cyangwa ubwo kwiyobora mu bikorwa bye no kuba ubwo burwayi yari abufite mu gihe yakoraga ibikorwa akurikiranyweho. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza RPAA 00010/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/04/2023 haburana Ubushinjacyaha na BIGARUKA Jean Claude (igika cya 18). Ikibazo cyasuzumwe: Kumenya igihe uburwayi bwo mu mutwe butuma hatabaho uburyozwacyaha. Itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 85 y’Itegeko nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya byaha n’ibihano muri rusange iteganya ko: ‘’Nta buryozwacyaha bubaho iyo 1º ushinjwa ari umwana utarageza ku myaka cumi n’ine (14); 2º ushinjwa yari afite uburwayi bwo mu mutwe mu gihe yakoraga icyaha. Uwitesheje ubwenge yabishatse mu gihe cyo gukora icyaha aryozwa icyaha yakoze n’ubwo yaba yaritesheje ubwenge atagambiriye gukora icyaha’’. Imvano y’umurongo: Urukiko Rwisumbuye rwa Ngoma rwahamije BIGARUKA Jean Claude icyaha cyo gusambanya umwana w’imyaka 14 y’amavuko, rumuhanisha igifungo cy’imyaka 20. BIGARUKA Jean Claude yajuriye mu Rukiko Rukuru, Urugereko rwa Rwamagana, avuga ko nta cyaha yakoze, ko afite uburwayi bwo mu mutwe, Urukiko rwemeza ko ibyo avuga bitahabwa ishingiro kuko nta bimenyetso abigaragariza.
## Page 11
11
BIGARUKA Jean Claude yajuriye mu Rukiko rw’Ubujurire. Mu iburanisha uwunganira BIGARUKA Jean Claude kimwe n’uhagarariye Ubushinjacyaha basabye ko iburanisha ryahagarara kugira ngo BIGARUKA Jean Claude abanze asuzumwe n’inzobere mu ndwara zo mutwe, urukiko rurabyemeza, arapimwa hatangwa raporo, Urukiko rutegeka ko muganga ahamagazwa kugira ngo atange ibisobanuro kuri iyo raporo imbere y’Urukiko. Mu bisobanuro muganga yatanze imbere y’Urukiko, yavuze ko isuzuma ryakorewe BIGARUKA Jean Claude ryagaragaje ko afite ubumuga bwo mu mutwe (retard mental), ni ukuvuga ko ubwonko bwe butakuze mu buryo bukwiye, ko habayeho igwingira mu mikurire yabwo (…). Asobanuye ko abari mu cyiciro nk’icye (retard mental léger) (…) badashobora kumenya amategeko sosiyete igenderaho n’ingaruka yabagiraho, ko batiyitaho cyangwa ngo bite ku ngaruka z’ibikorwa bakora. Urukiko rw’Ubujurire, rushingiye kuri iyo raporo rusanga BIGARARUKA Jean Claude afite uburwayi bwo mu mutwe kuko afite ubwenge butuzuye butuma akora ibyo atatekereje neza ntanamenye ingaruka z’ibikorwa akora. Rusanga nubwo muganga atashoboye kumenya igihe ubwo burwayi bwatangiriye ngo Urukiko rumenye niba yari abufite icyaha gikorwa, ko harebwe impamvu zishobora kubutera zasobanuwe, bishoboka ko icyo gihe yari abufite. Bityo rwemeza ko atagomba kuryozwa icyaha yari akurikiranyweho cyo gusambanya umwana, kuko afite uburwayi bwo mu mutwe. Umurongo watanzwe: Uburwayi bwo mu mutwe butuma hatabaho uburyozwacyaha ni igihe ukurikiranywe aba afite uburwayi bwo mu mutwe uko bwaba bumeze kose, kuba ubwo burwayi butuma atakaza ubwenge bwe, kuba ubwo burwayi yari abufite mu gihe yakoraga ibikorwa akurikiranyweho, butuma atakaza ubushobozi bwo kumva ibyo akora cyangwa ubwo kwiyobora mu bikorwa bye. Uburwayi bwo mu mutwe butera ihungabana ariko budatuma umuntu atakaza ubushobozi bwo gushaka no kwigenzura ntibwaba impamvu yo kudakurikiranwa ngo ahanirwe icyaha yakoze.
## Page 12
12
Urundi rubanza rwafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RPA 0216/12/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 12/10/2018, haburana Ubushinjacyaha na RUTEMBESA Modeste. 2. IVUGURUZANYA RY’IMANZA 1. Imanza z’inshinjabyaha - ivuguruzanya ry’imanza – kuba irangiza ryazo ridashobora kubangikanywa – ibyo bireberwa ku kuba mu rubanza rumwe uregwa yaragizwe umwere mu rundi agahamywa icyaha. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RP 00004/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/04/2023 haburana Ubushinjacyaha na MPOZAYO Christophe (igika cya 36). Ikibazo cyasuzumwe: Ni ryari bivugwa ko imanza nshinjabyaha zivuguruzanya hashingiwe ku kuba irangiza ryazo ridashobora kubangikanwa ? Imvano y’ikibazo: MPOZAYO Christophe yatanze ikirego mu Rukiko rw’Ubujurire asaba gukemura ivuguruzanya riri hagati y’imanza ebyiri zabaye itegeko: Urubanza nº RP 1184/13/TB/KCY rwaciwe n’Urukiko rw’Ibanze rwa Kacyiru ku wa 31/03/2014 aho rwategetse ko ahita arekurwa urubanza rukimara gusomwa, rukemeza kandi ko asubizwa ibintu bye byari byafatiriwe birimo laptop, nyuma yo kumugira umwere ku cyaha cyo gutunga intwaro mu buryo budakurikije amategeko no kutakira ikirego ku cyaha cyo gusebanya no gutukana bidakozwe mu ruhame yari akurikiranyweho. Hari kandi urubanza nº RPA 00084/2019/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/11/2019 rwategetse ko iyo laptop ye yavuzwe muri rwa rubanza rwa mbere ifatirwa nyuma yo kwemeza ko MPOZAYO Christophe ahamwa n’icyaha cyo guteza imvururu cyangwa imidugararo muri rubanda no kumuhanisha igifungo cy’imyaka 10.
## Page 13
13
Mu isesengura Urukiko rwasanze ikibazo cyo kumenya niba imanza zivuguruzanya, cyarasesenguwe n’Urukiko rw’Ikirenga, mu rubanza nº RS/SPEC/0002/13/CS rwaciwe ku wa 14/07/2017, no mu rubanza nº RCOM 00001/2016/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 03/07/2020, aho Inkiko zombi zasobanuye mu buryo bumwe ko: ikirego kigamije gusaba gukemura ivuguruzanya hagati y’imanza, ku munsi cyaregewe, kigomba kuba cyujuje icyarimwe ibintu bitatu by’ingenzi aribyo: a) Kuba imanza bivugwa ko zivuguruzanya zarabaye ndakuka kabone n’ubwo zaba zitaraciwe n’Urukiko rumwe cyangwa n’inkiko ziri ku rwego rumwe; b) Kuba izo manza zaraciwe ku kiburanwa gifite kamere imwe cyangwa ku kibazo kimwe cy’ibyabaye cyangwa icy’amategeko (même question de fait ou de droit); c) Kuba umwanzuro wafashwe mu rubanza rumwe uhabanye n’uwafashwe mu rundi rubanza ku buryo bigaragarira buri wese ko ibyemezo byombi bidashobora kurangizwa hatabayeho gukemura iryo vuguruzanya riri hagati yabyo (décisions inconciliables). Ku kibazo kijyanye no kumenya niba izo manza zivuguruzanya ku buryo irangizwa ryazo ridashobora kubangikanwa cyangwa se zidashobora kurangizwa hatabayeho gukemura iryo vuguruzanya; Urukiko rwasanze ku birebana n’imanza z’inshinjabyaha abahanga mu mategeko bavuga ko, hemezwa ko ibyemezo by’inkiko bivuguruzanya mu manza ebyiri ku buryo zidashobora kubangikanywa mu irangizwa ryabyo (décisions inconciliables) iyo uregwa yahamijwe icyaha gikomeye cyangwa icy’ubugome nyuma hakaza kuboneka urundi rubanza ruregwamo undi wahamijwe icyo cyaha hashingiwe ku byabaye bimwe (même faits) nyamara harebwa ibyo byemezo byafashwe bikagaragaza ko iryo vuguruzanya ari ikimenyetso cyemeza ko umwe muri abo baregwa ari umwere. Bivuze ko ihame ngenderwaho mu kwemeza ko imanza nshinjabyaha zivuguruzanya ku buryo havugwa ko irangizwa ryazo ridashobora kubangikanywa, rishingira ku kuba hari ivuguruzanya mu byemezo bibiri bitandukanye, byaba byafatiwe umuntu umwe cyangwa abantu babiri, ku birebana no guhamya uregwa icyaha (condamnation) cyangwa mu kumugira umwere (acquittement) akaba ari naho hareberwa niba guhamwa n’icyaha
## Page 14
14
(condamnation) kugaragara mu cyemezo kimwe ari ikimenyetso kigaragaza ko mu kindi cyemezo uregwa muri urwo rubanza ari umwere. Urukiko rusanga kuba MPOZAYO Christophe n’umwunganira batarigeze bagaragaza ibimenyetso byerekana ko izo manza zivuguruzanya ku birebana no guhamya icyaha uregwa (condamnation) cyangwa kumugira umwere (acquittement) ahubwo bavuga ko ibyemezo byombi bivuguruzanya gusa ku birebana na laptop yafatiriwe nyamara bitari mu bireberwaho mu gusuzuma niba imanza nshinjabyaha zivuguruzanya kuko ntaho bihurira n’ibirebana no kumuhamya icyaha uregwa (condamnation) cyangwa kumugira umwere, bituma hemezwa ko izo manza zitujuje ibivugwa kuri iyi ngingo kugira ngo hemezwe ko imanza zombi zivuguruzanya. Umurongo watanzwe: Kugira ngo byitwe ko imanza nshinjabyaha zivuguruzanya ku buryo irangizwa ryazo zidashobora kubangikanywa ihame ngenderwaho mu kubyemeza rishingira ku kuba hari ivuguruzanya mu byemezo bibiri bitandukanye, byaba byafatiwe umuntu umwe cyangwa babiri, ku birebana no guhamya uregwa icyaha (condamnation) cyangwa mu kumugira umwere (acquittement) akaba ari naho hareberwa niba guhamwa n’icyaha (condamnation) kugaragara mu cyemezo kimwe ari ikimenyetso kigaragaza ko mu kindi cyemezo uregwa muri urwo rubanza ari umwere. 3. GUHIMBA, GUHINDURA INYANDIKO CYANGWA GUKORESHA INYANDIKO MPIMBANO 1. Imanza z’inshinjabyaha – ubujurire bwa kabiri – gushingira ku itegeko ritariho – kutubahiriza amategeko - ntibyafatwa nko gushingira ku itegeko ritariho ngo bitume ubujurire bwa kabiri bwakirwa. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00322-00323/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/4/2023 haburana Ubushinjacyaha na RENZAHO Alexis n’undi (igika cya 32).
## Page 15
15
Ikibazo cyasuzumwe: Ese kutubahiriza ibiteganywa n’amategeko mu rubanza byafatwa nko gushingira ku itegeko ritariho biteganywa mu ngingo ya 52 CJ, bigatuma ubujurire bwa kabiri bwakirwa bukaburanishwa mu mizi? Ingingo y’Itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 52, igika cya kabiri (2), agace ka gatatu (3°), y’Itegeko n° 30/2018 ryo ku wa 2/6/2018 rigena ububasha bw’inkiko iteganya ko ‘’ Urukiko rw’Ubujurire rufite kandi ububasha bwo kuburanisha mu rwego rw’ubujurire bwa kabiri imanza zaciwe n’Urukiko Rukuru, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi n’Urukiko Rukuru rwa Gisirikare, iyo izo manza zashingiye ku itegeko ritariho, ingingo z’amategeko zitakiriho cyangwa zaciwe n’urukiko rutabifitiye ububasha’’. Naho agace ka cyenda (9°) cy’igika cya kabiri (2) cy’ingingo ya 52 gateganya ko ‘’ Urukiko rw’Ubujurire rufite kandi ububasha bwo kuburanisha mu rwego rw’ubujurire bwa kabiri imanza zaciwe n’Urukiko Rukuru, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi n’Urukiko Rukuru rwa Gisirikare, iyo izo manza zagenwemo igifungo kingana nibura n’imyaka cumi n’itanu (15). Mu manza nshinjabyaha igihano cy’igifungo cyagenewe ni cyo cyonyine gishingirwaho mu kugena ububasha bw’Urukiko rw’Ubujurire’’. Imvano y’ikibazo: Ubushinjacyaha bwaregeye Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge, Jiang HAIFENG, Jiang HAISHENG, RENZAHO Alexis, MUKAMUSONI Berthe na PARAGONE Mining Industry Investment Co Ltd ihagarariwe na GAO-LI ibyaha byo gukora no gukoresha inyandiko mpimbano, ubuhemu, guhisha ibimenyetso no kugurisha ikintu cy’undi cyangwa cyatanzweho ingwate. Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge rwemeje ko MUKAMUSONI Berthe adahamwa n’ibyaha aregwa, ko JIANG HAISHENG, JIANG HAIFENG, RENZAHO Alexis na PARAGONE Mining Industry Investment Investment Co Ltd bahamwa n’icyaha cyo guhimba, guhindura inyandiko cyangwa gukoresha inyandiko mpimbano, ko JIANG HAISHENG na RENZAHO Alexis bahamwa n’icyaha cyo
## Page 16
16
guhisha ibimenyetso n’icyaha cyo gutangaho ingwate ikintu cy’undi (…) ruhanisha JIANG HAISHENG, JIANG HAIFENG na RENZAHO Alexis igihano cy’igifungo cy’imyaka irindwi (7) (…). Mu bujurire, Urukiko Rukuru rwemeje ko ubujurire bwa RENZAHO Alexis na PARAGONE Mining Industry Investment Co Ltd bufite ishingiro, rwemeza ko badahamwa n’ibyaha bakurikiranyweho, ko imikirize y’urubanza no RP 01142/2020/TGI/NYGE rwaciwe n’Urukiko Rwisumbuye rwa NYARUGENGE ku wa 30/3/2022 ruhindutse mu ngingo zarwo zose (…). Ubushinjacyaha na FX Tugirane Ubumwe Mining Co Ltd ntibishimiye urwo rubanza, bajuririra Urukiko rw’Ubujurire bavuga ko ubujurire bwabo bushingira ku ngingo ya 52, igika cya kabiri (2), agace ka gatatu (3°), y’Itegeko n° 30/2018 ryo ku wa 2/6/2018 ryavuzwe haruguru. Basobanura ko Urukiko Rukuru rwashingiye ku itegeko ritariho kuko rwemeje ko urubanza n° RP 01142/2020/TGI/NYGE rwaciwe n’Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge, ruhindutse mu ngingo zarwo zose, rukagira abere n’abo rutaburanishije (Jiang HAIFENG na Jiang HAISHENG), kandi batari banajuriye, ko nta tegeko rihari ryemerera Umucamanza kugira umwere uwo rutaburanishije, utaragize icyo asaba Urukiko, Busaba Urukiko kwifashisha igika cya 14 cy’Icyemezo n° 0019/Pres/CA/2021/Pen cyo ku wa 17/5/2021 cyafashwe na Perezida w’Urukiko rw’Ubujurire, aho hemejwe ko ubujurire bw’Ubushinjacyaha bugomba kwakirwa, hashingiwe ku ngingo ya 52, igika cya kabiri n’icya gatatu kuko Urukiko Rukuru rwari rwafashe icyemezo cyajuririrwaga ku muhango w’iburanisha udateganyijwe n’itegeko. Mu isesengura Urukiko rusanga amagambo ‘’itegeko ritariho’’ agomba kumvikana mu buryo bw’itegeko ritagikoreshwa (loi abrogée/ replealed law), cyangwa itegeko ritaratangira gukoreshwa (loi non encore en vigueur/ law not yet in force), cyangwa se itegeko ritigeze ribaho (qui n’a jamais existé/ a law that never existed), ko rero ishingiro ry’ububasha bw’Urukiko rigomba kureberwa mu ikoresha mu rubanza rujuririrwa ry’Itegeko ryavanweho, ritaratangira
## Page 17
17
gukoreshwa cyangwa ritarabaho nk’uko byemejwe mu rubanza n° RPAA 0096/15/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 18/5/2018. Urukiko rusanga nk’uko byagaragajwe haruguru, mu bujurire bwa kabiri, ku birebana n’ibivugwa mu gace ka gatatu (3°) k’igika cya kabiri (2) cy’ingingo ya 52 y’Itegeko n° 30/2018 ryo ku wa 2/6/2018 ryavuzwe haruguru, urega afite inshingano yo kugaragaza itegeko ritariho ryaba ryakoreshejwe mu rubanza rujuririrwa, nyamara muri uru rubanza Ubushinjacyaha na FX Tugirane Ubumwe Mining Co Ltd bavuga ko gufata icyemezo ku bitaraburanishijwe cyangwa ku bitarajuririwe (ultra petita) ari ugukoresha umuhango udateganyijwe n’amategeko, bikwiriye gufatwa nko gushingira ku itegeko ritariho. Urukiko rusanga nk’uko bigaragara mu ngingo ya 188, igika cya mbere, y’Itegeko n° 027/2019 ryo ku wa 19/9/2019, Itegeko riteganya ko Urukiko rwajuririwe ruburanisha gusa mu mbibi z’icyajuririwe, mu gihe rero Urukiko rwafashe ibyemezo ku birenze imbibi z’icyajuririwe, bigomba gufatwa nko kutubahiriza itegeko, ibyo kaba bitatakwitiranywa no gukoresha umuhango udateganyijwe n’amategeko cyangwa gushingira ku itegeko ritariho. Rusanga hashingiwe ku ngingo ya 52 y’Itegeko n° 30/2018 ryo ku wa 2/6/2018 ryavuzwe haruguru, kutubahiriza ibiteganywa n’amategeko bitari mu mpamvu zatuma ubujurire bwa kabiri bwakirwa, bukaburanishwa mu mizi, kandi bitafatwa nko gushingira ku itegeko ritariho. Rusanga kandi kutubahiriza amategeko ari amakosa yakosorwa binyuze mu zindi nzira ziteganwa n’Itegeko, adakosorwa mu rwego rw’ubujurire bwa kabiri. Bityo kuba Ubushinjacyaha na FX Tugirane Ubumwe Mining Co Ltd batagaragaje Itegeko ritariho Urukiko Rukuru rwaba rwarashingiweho mu guca urubanza rujuririrwa rwemeza ko ubujurire bwabo bwa kabiri butakiriwe ngo buburanishwe mu mizi. Umurongo watanzwe: Kutubahiriza ibiteganywa n’amategeko ntibyafatwa nko gushingira ku itegeko ritariho ngo bitume ubujurire bwa kabiri bwakirwa.
## Page 18
18
III. IMANZA MBONEZAMUBANO 1. KWIHANA UMUCAMANZA 1. Kwihana umucamanza – kuba umucamanza uburanisha urubanza rw’iremezo yaraburanishije urubanza ku kirego cyihutirwa byaba impamvu yo kumwihana? – ibi ntibyaba impamvu yo kwihana umucamanza kuko ibiburanwa muri izo manza zombi ntaho biba bihuriye. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RC 00004/2023/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/04/2023, ku bwihane bwatanzwe na VALOIS Jean Felix (igika cya 6). Ikibazo cyasuzumwe: kuba umucamanza uburanisha urubanza rw’iremezo yaraburanishije urubanza ku kirego cyihutirwa byaba impamvu yo kumwihana? Ingingo umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 103 (6º) y’Itegeko nº 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi iteganya ko: Umucammanza bashobora kumwihana iyo: «6° yigeze kuba mu rubanza ari umucamanza, umwunzi, umushinjacyaha, umugenzacyaha, umuburanyi, umutangabuhamya, umusemuzi, inzobere cyangwa umukozi wo mu butegetsi bwa Leta» Imvano y’ikibazo: Mu iburanisha ryo ku wa 05/04/2023 ry’urubanza RC 00001/2022/CA ruburanwamo Valois Jean Felix, Valois Jean Paul, Valois Marie Rose, Valois Jean Pierre, Valois Jean Marie baburana na DUSABE Fazil; Me ABASA Fazili wunganiye Valois Jean Felix yihannye umwe mu bacamanza bagize inteko iburanisha urwo rubanza. Asobanura ko impamvu yamwihannye ari uko uwo mucanza ariwe waburanishije ikirego cyihutirwa RC 00005/2022/CA gishamikiye ku rubanza RC 00001/2022/CA; ko ashingiye ku ngingo ya 103 y’itegeko ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’umurimo, iz’ubucuruzi n’izubutegetsi mu gace kayo ka 6, asaba ko uwo mucamanza avanwa muri iyo nteko. Urubanza ku bwihane rwaburanishijwe rusuzuma ikibazo gikurikira: “kuba umucamanza uburanisha urubanza rw’iremezo yaraburanishije urubanza ku kirego cyihutirwa byaba impamvu yo kumwihana”.
## Page 19
19
Mu gusesengura ingingo ya 103 (6º) yavuzwe haruguru Urukiko rwasanze iyi ngingo yumvikanisha ko haba harabaye urubanza rumwe mu bihe bitandukanye (akenshi mu rubanza ku rwego rwa mbere no ku rwego rw’ubujurire), umucamanza wihanwa akaba yarigeze kurubamo. Kugira ngo kandi bifatwe ko urubanza ari rumwe, ni uko ruba rugizwe n’ikiburanwa kimwe ndetse n’ababuranyi ari bamwe. Byumvikana ko igihe kimwe muri ibyo kidahari, urubanza ruba atari rumwe. Rusanga kuba umucamanza uburanisha urubanza rw’iremezo yaraburanishije urubanza ku kirego cyihutirwa bidashobora kwitiranwa n’ibivugwa mu ngingo ya 103, 6º kuko ibiburanwa muri izo manza zombi ntaho bihuriye, bityo bikaba bidashobora kubangamira imikirize y’urubanza rw’iremezo. Bityo rusanga impamvu z’ubwihane nta shingiro zifite. Umurongo watanzwe: kuba umucamanza uburanisha urubanza rw’iremezo yaraburanishije urubanza ku kirego cyihutirwa ntibishobora kwitiranywa n’ibivugwa mu ngingo ya 103, 6º PCCSA kuko ibiburanwa muri izo manza zombi ntaho bihuriye, bikaba bidashobora kuba impamvu y’ubwihane bw’umucamanza. 2. KUGABANA UMUTUNGO KU BABANA BATARASEZERANYE 1. Imanza z’imbonezamubano – kugabana umutungo - ababana nk’umugabo n’umugore batarasezeranye – kuba urega yarabyaranye abana cyangwa atuye mu nzu (annex) y’uwo arega ntibihagije ngo bifatwe ko babanye nk’umugore n’umugabo byatuma bagabana imitungo baburana, igihe batagaragaza ko babanye muri ubwo buryo bahuriza hamwe imbaraga mu rwego rwo kuzamura umutungo w’urugo rwabo. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RCAA 00013/2019/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 14/04/2023 MUSABYEYEZU BIRAHIRA Laetitia aburana na UWANYIRIJURU Jean Baptiste (igika cya 41). Ikibazo cyasuzumwe: Igihe imibanire y’ababanaga nk’umugabo n’umugore batarasezeranye irangiye, bagabana umutungo bafitanye cyangwa bahahanye. Ese kuba urega yarabyaranye abana cyangwa atuye mu nzu (annex) y’uwo arega ni ikimenyetso kidashidikanywaho urukiko rwashingiraho rwemeza ko babanye nk’umugore n’umugabo rukabagabanya imitungo?
## Page 20
20
Ingingo y’itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 39 y’itegeko n° 59/2008 ryo ku wa 10/09/2008 y’Itegeko nº 59 ryo ku wa 10/09/2008 rikumira kandi rikarinda ihohoterwa iryo ariryo ryose rishingiye ku gitsina, iteganya ko: “Ababanaga nk’umugore n’umugabo batashyingiranywe mu buryo buteganywa n’amategeko, bashyingirwa hakurikije ihame ry’ubushyingiranywe bw’umugabo umwe n’umugore umwe. Mu gihe umwe mu barebwa n’ibivugwa mu gika kibanziriza iki, yabanaga n’abagore cyangwa n’abagabo benshi, abanza kugabana ku buryo bungana na buri wese mu bo babanaga, umutungo bari bafitanye cyangwa bahahanye mbere y’uko ashyingirwa. Igabana ry’umutungo rivugwa mu gika cya 2 cy’iyi ngingo ntirivutsa abana babyaranye uburenganzira bahabwa n’amategeko”. Imvano y’ikibazo: MUSABYEYEZU BIRAHIRA Laetitia yareze UWANYIRIJURU Jean Baptiste mu Rukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge avuga ko babanye nk’umugore n’umugabo batarasezeranye asaba kugenerwa ½ cy’umutungo bashakanye, akagaragaza imitungo itandukanye yifuza ko bagabanywa. Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge rwasanze MUSABYEYEZU BIRAHIRE Laetitia na UWANYIRIJURU Jean Baptiste barabanye nk’umugore n’umugabo, rutegeka ko bagabana imitungo itandukanye yaburanwaga. UWANYIRIJURU Jean Baptiste yajuririye urwo rubanza mu Rukiko Rukuru avuga ko Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge rwategetse ko agabana imitungo na MUSABYEYEZU BIRAHIRA Laetitia rwirengagije ko afite umugore bashyingiranywe kandi bafitanye amasezerano y’ivangamutungo, rwemeza ko yabanye na MUSABYEYEZU BIRAHIRA Laetitia nk’umugore n’umugabo nta kimenyetso rubishingiyeho (…). Urukiko Rukuru rwemeje ko ubujurire bwa UWANYIRIJURU Jean Baptiste bufite ishingiro kuri bimwe, ko nta bimenyetso bifatika kandi bihagije bigaragaza uruhare rwa MUSABYEYEZU BIRAHIRA Leatitia ku mutungo uregerwa,
## Page 21
21
rutegeka ko igabanywa ry’umutungo ryategetswe mu rubanza nº RC 00648/TGI/NYGE rivanyweho. MUSABYEYEZU BIRAHIRA Leatitia yajuririye urwo rubanza mu Rukiko rw’Ubujurire avuga ko Urukiko Rukuru rwamwimye uburenganzira ku mitungo yashakanye na UWANYIRIJURU Jean Baptiste rwitwaje ko afite undi mugore w’isezerano, ntiyanagenerwa ½ cy’amafaranga ava mu bukode UWANYIRIJURU Jean Baptiste amaze gufata wenyine hamwe n’inyungu zayo, anasaba indishyi. Urukiko rw’Ubujurire nyuma yo gusesengura ibimenyetso byatanzwe n’impamde zombi byari byashingiweho mu kwemeza ko MUSABYEYEZU BIRAHIRA Laetitia yabanye na UWANYIRIJURU Jean Baptiste nk’umugabo n’umugore mu gihe cy’imyaka 16, birimo inyandiko y’umudugudu, kuba barabyaranye abana 4 no kuba aba mu nzu ye ya annex rwasanze ntacyo bigaragaza ku byerekeye iyo mibanire, kuko n’UWANYIRIJURU Jean Baptiste nawe yagaragaje ibimenyetso nabyo byatanzwe n’inzego z’ibanze biriho n’amazina y’abaturanyi bamuzi, bigaragaza ahantu yagiye atura wenyine, mu bihe bitandukanye mu gihe kimwe n’icyo MUSABYEYEZU BIRAHIRA Laetitia avuga babanaga. Urukiko rurasanga rero, nubwo mu kwemeza imibanire y’umugabo n’umugore batashyingiranywe mu buryo bwemewe n’amategeko, hashobora gushingirwa ku kimenyetso icyo aricyo cyose nk’uko byemejwe mu rubanza nº RCAA 0014/15/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 01 Ukuboza 2017 haburana MUTONI K.Jackilne, NIWENSHUTI na MUKAMBUGUJE, ku birebana n’uru rubanza nta kimenyetso kidashidikanywaho cyemeza ko MUSABYEYEZU BIRAHIRA Laetitia na UWANYIRIJURU Jean Baptiste babanye nk’umugabo n’umugore bahuriza hamwe imbaraga zabo mu mugambi wo kuzamura umutungo MUSABYEYEZU BIRAHIRA Laetitia asaba guhabwaho ½. Rurasanga kandi kuba MUSABYEYEZU BIRAHIRA Laetitia yarabyaranye na UWANYIRIJURU Jean Baptiste abana bane, bidahagije kugira ngo hemezwe ko babanye nk’umugabo n’umugore bahuriza hamwe imbaraga mu rwego rwo kuzamura umutungo MUSABYEYEZU BIRAHIRA Laetitia asaba kugabana na
## Page 22
22
UWANYIRIJURU Jean Baptiste, kuko abantu bashobora kubyarana ariko batabana mu buryo bumaze kuvugwa, ndetse no kuba atuye mu nzu ye (annexe), nabyo atari ikimenyetso cy’uko babanye nk’umugabo n’umugore nk’uko bivugwa mu ngingo ya 39 y’Itegeko n° 59/2008 ryo ku wa 10/09/2008 ryavuzwe haruguru, kuko UWANYIRIJURU Jean Baptiste avuga ko yamucumbikiye kugira ngo arereremo umwana we afite (…), bityo rwemeza ko Ubujurire bwatanzwe na MUSABYEYEZU BIRAHIRA Laetitia nta shingiro bufite. Umurongo watanzwe: Kuba urega yarabyaranye abana cyangwa atuye mu nzu (annexe) y’uwo arega ntibihagije kugira ngo hemezwe ko babanye nk’umugabo n’umugore bahuriza hamwe imbaraga mu rwego rwo kuzamura umutungo urega asaba ko bagabana, kuko abantu bashobora kubyarana ariko batabana mu buryo buteganywa n’ingingo ya 39 y’Itegeko n° 59/2008 ryo ku wa 10/09/2008 rikumira kandi rihana ihohoterwa iryo ariryo ryose rishingiye ku gitsina. IV. IMANZA ZASHINGIYE KU MIRONGO IMENYEREWE 1. Umwana utarageza ku myaka 14 – iyo hari impamvu nyoroshyacyaha – kudahatirwa gutanga igifungo cya burundu. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00587/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na NTIRENGANYA Alexis (igika cya 21). Ikibazo umurongo ushingiyeho: Ese iyo hari impamvu nyoroshyacyaha uwahamwe n’icyaha cyo gusambanya umwana utarageza ku myaka 14 y’amavuko ashobora kudahabwa igihano cya burundu, akagabanyirizwa ibihano? Ingingo y’itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 4 Itegeko Nº 69/2019 ryo ku wa 08/11/2019 rihindura Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange iteganya ko Umuntu wese ukorera ku mwana kimwe mu bikorwa bishingiye ku gitsina bikurikira, aba akoze icyaha: 1º gushyira igitsina mu gitsina, mu kibuno cyangwa mu kanwa k’umwana;
## Page 23
23
2º (…) (…) Iyo umuntu mukuru asambanyije umwana uri munsi y’imyaka cumi n’ine (14), igihano kiba igifungo cya burundu kidashobora kugabanywa kubera impamvu nyoroshyacyaha. Mu rubanza Nº RS/INCONST/SPEC 00005/2020/CS- RS/INCONST/SPEC 00006/2020/CS rwaciwe ku wa 12/02/2020, haburana KABASINGA Florida na NIYOMUGABO Ntakirutimana na Leta y’u Rwanda, Urukiko rw’Ikirenga rwemeje ko: «igika cya 3 cy’ingingo ya 133 y’Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, agace kavuga ko iyo gusambanya umwana byakorewe ku mwana uri munsi y’imyaka cumi n’ine (14), igihano kiba igifungo cya burundu kidashobora kugabanywa kubera impamvu nyoroshyacyaha, kanyuranyije n’ingingo ya 29, n’iya 151 z’Itegeko Nshinga; ako gace kakaba nta gaciro gafite. Umurongo imanza zihuriyeho: Iyo Urukiko rusanze hari impamvu nyoroshyacyaha ku wahamwe n’icyaha cyo gusambanya umwana uri munsi y’imyaka 14 y’amavuko, rushobora kuzishingiraho rukamugabanyiriza igihano. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RPAA 00291/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/04/2022 haburana Ubushinjacyaha na ABAYISENGA Joseph. Urubanza Nº RPAA 00046/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na HARAGIRIMANA Jean Paul (igika cya 18). Urubanza Nº RPAA 00241/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/09/2022, haburana Ubushinjacyaha na NIYITANGA Emmanuel. Urubanza Nº RPAA 00013/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/09/2022, haburana Ubushinjacyaha na NIYOMUKIZA Jean de la Croix.
## Page 24
24
Urubanza Nº RPAA 00376/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/09/2022, haburana Ubushinjacyaha na NKUNZIMANA Théophile. Urubanza Nº RPAA 00389/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 16/09/2022 haburana Ubushinjacyaha na NDAYIZEYE Maurice. Urubanza Nº RPAA 00162/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na IRAREBA Joseph (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00395/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 31/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na NSHIMIYUMUKIZA Patrick (igika cya 24). Urubanza Nº RPAA 00117/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na REBERO Eric (igika cya 21). Urubanza Nº RPAA 00121/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na HAGENIMANA Claude, Urubanza Nº RPAA 00545/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/1/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUGISHA Prince alias Kadogo (Igika cya 44-45). Urubanza Nº RPAA 00488/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/1/2023, haburana HAFASHIMANA Silas (igika cya 41). Urubanza Nº RPAA 00564/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na UWIZEYIMANA Jean Claude (Igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00381/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na NDACYAYISABA Eliézer (igika cya 31).
## Page 25
25
Urubanza ruyoboye izindi (Leading case): Urubanza ruyoboye izindi kuri iki kibazo ni urubanza Nº RS/INCONST/SPEC 00005/2020/CS- RS/INCONST/ SPEC 00006/2020/CS rwaciwe ku wa 12/02/2020, haburana KABASINGA Florida na NIYOMUGABO Ntakirutimana na Leta y’u Rwanda kuko ari rwo rwemeje ko igika cya 3 cy’ingingo ya 133 y’Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, agace kavuga ko iyo gusambanya umwana byakorewe ku mwana uri munsi y’imyaka cumi n’ine (14), igihano kiba igifungo cya burundu kidashobora kugabanywa kubera impamvu nyoroshyacyaha, kanyuranyije n’ingingo ya 29, n’iya 151 z’Itegeko Nshinga; ko ako gace nta gaciro gafite. 2. Kutabuzwa gutanga igihano kiri munsi y’igihano gito giteganywa n’itegeko - impamvu nyoroshyacyaha – iyo urukiko rwemeye impamvu nyoroshyacyaha – ntirubujijwe gutanga igihano gito giteganywa n’itegeko iyo rusanga aricyo gikwiranye n’icyaha cyakozwe. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00701/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na NKURUNZIZA Jean Paul (igika cya 13). Ikibazo umurongo ushingiyeho: Ese iyo hari impamvu nyoroshyacyaha, Urukiko rushobora kugabanya igihano kugera munsi y’igihano gito giteganywa n’itegeko? Ingingo y’itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 263 y’iryo tegeko nayo iteganya ko: “Umuntu wese ukora, uhinga, uhindura, utunda, ubika, uha undi, ugurisha mu gihugu ibiyobyabwenge cyangwa urusobe rw’imiti ikoreshwa nka byo mu buryo bunyuranije n’amategeko, aba akoze icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko ahanishwa: 1 º igifungo cya burundu n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda arenze miliyoni makumyabiri (20.000.000 FRW) ariko atarenze miliyoni mirongo itatu (30.000.000 FRW) ku byerekeye ibiyobyabwenge bihambaye”.
## Page 26
26
Umurongo imanza zihuriyeho: Iyo Urukiko rusanze hari impamvu nyoroshyacyaha igihano gishobora kugabanywa kugera munsi y’igihano gito giteganywa n’itegeko iyo intera iri hagati y’igihano gito (minimum) n’ikiri hejuru (maximum) ari ndende; naho mu gihe iyo ntera ari nto, umucamanza ashobora kugabanya akagera munsi y’igihano gito giteganywa n’itegeko hitawe ku buremere bw’icyaha n’ingaruka cyateje. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RPAA 00032/2019/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/02/2020 haburana Ubushinjacyaha na NZAFASHWANIMANA Jean de Dieu (igika cya 18). Urubanza Nº RPAA 00013/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 31/12/2021 haburana Ubushinjacyaha na HABIYAKARE Olivier. (igika cya 22). Urubanza N° Nº RPAA 00384/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/10/2021 haburana Ubushinjacyaha na NSENGIYAREMYE Jean Paul. (igika cya 25). Urubanza Nº RPAA 00205/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 12/11/2021 haburana Ubushinjacyaha na BARAKAGWIRA Gilbert. Urubanza Nº RPAA 00174/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/03/2022 haburana Ubushinjacyaha na DUSABIMANA Vivens. Urubanza Nº RPAA 00171/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/04/2022 haburana Ubushinjacyaha na MUTSINZI Jean Pierre. Urubanza Nº RPAA 00283/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/04/2022 haburana Ubushinjacyaha na NZAMURAMBAHO David.
## Page 27
27
Urubanza Nº RPAA 00167/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 25/03/2022 haburana Ubushinjacyaha na KWIZERA Etienne. Urubanza Nº RPAA 00641/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/01/2022 haburana Ubushinjacyaha na UWIMANA Emile. Urubanza Nº RPAA 00105/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/09/2021, haburana UWIMANA Pascal n’Ubushinjacyaha. Urubanza Nº RPAA 00434/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 15/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na TUYISHIME Moise. Urubanza Nº RPAA 00039/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 02/07/2021 haburana Ubushinjacyaha na SHAKABATENDA Jean de Dieu. Urubanza Nº RPAA 00031/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/10/2021 haburana Ubushinjacyaha na BAHATI Françoise. (igika cya 42) Urubanza Nº RPAA 00269/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/05/2020 haburana Ubushinjacyaha na DUSENGIMANA Martin. Urubanza Nº RPAA 00118/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/05/2022 haburana Ubushinjacyaha na MUKANTAMBARA Benitha. Urubanza Nº RPAA 00202/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/05/2022, haburana Ubushinjacyaha na HAVUGIMANA Valens. Urubvanza Nº RPAA 00225/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 19/07/2022 Ubushinjacyaha buburana na UKWISHAKA Claude (igika cya 31) Urubanza N° Nº RPAA 00091/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 19/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na HAKIZIMANA Gilbert, (igika cya 32).
## Page 28
28
Urubanza Nº RPAA 00273/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 15/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na MUBARAKA Eduine (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00131/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na UWAYEZU Damien. Urubanza N° Nº RPAA 00491/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 08/08/2022 haburana Ubushinjacyaha na NIYONKURU Eric. Urubanza N° Nº RPAA 00115/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 16/09/2022 haburana Ubushinjacyaha na NTEZIRYAYO Daniel. Urubanza N° Nº RPAA 00309/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 16/09/2022 haburana Ubushinjacyaha na IRADUKUNDA Daniel. Urubanza Nº RPAA 00092/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 12/08/2022 haburana Ubushinjacyaha na MUGABEKAZI Sandrine. Urubanza Nº RPAA 00441/2020/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/09/2022 haburana Ubushinjacyaha na NIYONIZEYE Théoneste. Urubanza Nº RPAA 00411/2020/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/7/2022 haburana Ubushinjacyaha na NIYONKURU Radjabu. Urubanza Nº RPAA 00186/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/09/2022 haburana Ubushinjacyaha na MUKERANGABO Emmanuel (igika cya 29). Urubanza N° Nº RPAA 00038/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 23/09/2022 haburana Ubushinjacyaha na Benimana Jean Pierre. Urubanza N° Nº RPAA 00193/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na MAGERANO Faustin (igika cya 42)
## Page 29
29
Urubanza N° RPA 00008/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 31/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na MUKABANA Vesiana (igika cya 36) Urubanza N° Nº RPAA 00329/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na NIYONKURU Amani (igika cya 24) Urubanza N° Nº RPAA 01496/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na MUGWANEZA Marcel (igika cya 18) Urubanza N° Nº RPAA 00262/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na MUSENGIMANA Oswald (igika cya 39) Urubanza Nº RPAA 00420/2021/CA, rwaciwe ku wa 28/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na NIYIGENA Anselme (igika cya 19). Urubanza N° Nº RPAA 00104/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na SEZIKEYE Jean Claude. Urubanza Nº RPAA 00173/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na Sgt KANANI Evariste. Urubanza Nº RPAA 00231/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 25/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na KANYAMANZA. Urubanza Nº RPAA 00319/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 25/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na NDUWAYEZU Jean Baptiste. Urubanza N° Nº RPAA 00300/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na HAGENIMANA Innocent (igika cya 32).
## Page 30
30
Urubanza Nº RPAA 00344/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 31/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na NSENGIYUMVA Vianney (igika cya 28-29). Urubanza Nº RPAA 00368/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na NZEYIMANA Ignace (igika cya 30). Urubanza Nº RPAA 00471/2021/CA, rwaciwe ku wa 27/01/2023, haburana Ubushinjacyaha na SIBOMANA Emmanuel (igika cya 20). Urubanza Nº RPAA 00414/2021/CA CMB-RPAA 00424/2021/CA, rwaciwe ku wa 27/1/2023 haburana Ubushinjacyaha na DUSHIMIMANA Théoneste (igika cya 23-24) Urubanza N° RPAA 00463/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/1/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUHOZA Anicet (igika cya 27-28) Urubanza N° RPAA 00313/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/1/2023 haburana Ubushinjacyaha na NSANZAMAHORO Gilbert (igika cya 22-23) Urubanza N° RPAA 00509/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/1/2023 haburana Ubushinjacyaha na BUSIZORI Evariste (igika cya 22). Urubanza Nº RPAA 00304/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/1/2023 rw’Ubushinjacyaha na MUSABYIMANA Aboubakar (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00307/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/1/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUTIMURA Félix (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00429/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/1/2023, haburana Ubushinjacyaha na MUVARA Donatien (igika cya 33- 34).
## Page 31
31
Urubanza Nº RPAA 00468/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/1/2023 haburana Ubushinjacyaha na NGIRIMANA Jean Damascène alias Ngabo (igika cya 21-22). Urubanza Nº RPAA 00468/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/1/2023 haburana Ubushinjacyaha na NGIRIMANA Jean Damascène alias Ngabo (igika cya 21-22). Urubanza Nº RPAA 00354/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 31/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na TWIZERIMANA Cyprien (igika cya 24). Urubanza Nº RPAA 00159/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUKANDAYISENGA (igika cya 27). Urubanza Nº RPAA 00411/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na TWAGIRAYEZU Olivier (igika cya 15). Urubanza Nº RPAA 00758/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na UWIZEYIMANA Christine (igika cya 21). Urubanza RPAA 00074/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 08/08/2022 haburana Ubushinjacyaha na BIZIMANA Evariste na NTAKIRUTIMANA Valens (Igika cya 43 - 45). Urubanza RPAA 00213/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na BIZIMUNGU Jean Claude (Igika cya 23 - 24).
## Page 32
32
Urubanza RPAA 00446/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na HAKIZIMANA Jacques (Igika cya 22-23). Urubanza RPAA 00049/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 23/09/2022 haburana Ubushinjacyaha na UWASE Farida (igika cya 41). Urubanza Nº RPAA 00465/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 25/11/2022 ku wa 20/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na NIYONKURU Benoît (igika cya 20-21). Urubanza Nº RPAA 00563/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na NYAMPINGA Clémentine (igika cya 28) Urubanza Nº RPAA00590/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na NYIRAZUBA (igika cya 23). Urubanza Nº Urubanza Nº RPAA 00540/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na REBERO Constantin Thierry (igika cya 36). Urubanza Nº Urubanza Nº RPAA 00514/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na UWIRAGIYE Jean Claude, (igika cya 24). Urubanza Nº RPAA 00215/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na HAKIZIMANAJean Claude (igika cya 15).. Urubanza Nº RPAA 00380/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na BAGANINEZA Célestin (igika cya 26).
## Page 33
33
Urubanza Nº RPAA 00663/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na HAKIZIMANA Eric (igika cya 13). Urubanza Nº RPAA 00472/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na ABAGIRAMENSHI Védaste (igika cya 25). Urubanza Nº RPAA 000721/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na NKURUNZIZA Innocent (igika cya 23). Urubanza Nº RPAA 00539/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na NSHIMIYIMANA Bukuru (igika cya 21). Urubanza Nº RPAA 00703/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na NZARUBARA Jean Pierre (igika cya 21). Urubanza Nº RPAA 00567/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na RAMAZANI RUVUNANGIZA KANYABUKI (igika cya 21). Urubanza Nº RPAA 00484/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na HABIMANA Augustin alias Yahaya (Igika cya 14). Urubanza Nº Urubanza Nº RPAA 00565/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na INGABIRE Shadia, (igika cya 34). Urubanza Nº RPAA 00502/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na MISAGO Emmanuel (igika cya 23).
## Page 34
34
Urubanza Nº RPAA 00557/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na TUYISHIME Sylvère (igika cya 22). Urubanza Nº RPAA 00476/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na UKWITEGETSE Deny alais Sayisayi (igika cya 25). Urubanza Nº RPAA 00454/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na MUNYEMANA Pierre (igika cya 18). Urubanza Nº RPAA 00656/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na NIYIGENA Jean Claude (igika cya 27). Urubanza Nº RPAA 00668/2021/CA - CMB RPAA 00745/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/03/2023 Ubushinjacyaha buburana na BASHIMIKI Emmanuel alias Mubimba n’undi (igika cya 44). Urubanza Nº RPAA 00036/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/03/2023 Ubushinjacyaha buburana na KAYINAMURA Eustache (igika cya 11). Urubanza Nº RPAA 00541/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na DUKUZUMUREMYI Benjamin (igika cya 36). Urubanza Nº RPAA 00599/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na DUSABIMANA Victoire (igika cya 22).
## Page 35
35
Urubanza Nº RPAA 00755/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na DUSENGIMANA Jean Claude (igika cya 22). Urubanza Nº RPAA 00067/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na HABIYAREMYE Jean Marie Vianney alias Neymar (igika cya 25). Urubanza Nº RPAA 00396/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 03/06/2022 haburana Ubushinjacyaha na UWINEMA Emmanuel (igika cya 21). Urubanza Nº RPAA 00151/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na NIYONZIMA Jean Claude (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00404/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na URIMUWABO Pascal (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00058/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na HARERIMANA Thomas (igika cya 24). Urubanza Nº RPAA 00597/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 31/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na VUGUZIGA Marie Chantal (igika cya 22). Urubanza Nº RPAA 00676/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na BUKURU Joseph (igika cya 18). Urubanza Nº RPAA 00373/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na KAGINA Emmanuel (igika cya 16).
## Page 36
36
Urubanza Nº RPAA 00097/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na MISIGARO NIYOMUGABO (igika cya 18). Urubanza Nº RPAA 00121/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na NSABIMANA Innocent (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00112/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/04/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUKANGENEYE Seraphine (igika cya 11). Urubanza Nº RPAA 00730/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/04/2023 haburana Ubushinjacyaha na MINANI Félicien (igika cya 15). Urubanza Nº RPAA 00688/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na MUSHI Marc (igika cya 46). Urubanza Nº RPAA 00711/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 14/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na NYIRIMANA Christophe (igika cya 43). Urubanza ruyoboye izindi (Leading case): Urubanza rugaragara mu manza zitandukanye ko ruyoboye izindi ni Urubanza Nº RPAA 00032/2019/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/02/2020 haburana Ubushinjacyaha na NZAFASHWANIMANA Jean de Dieu kuko arirwo rwafashwemo bwa mbere icyemezo kigabanya igihano kugera munsi y’igihano gito giteganywa n’amategeko.
## Page 37
37
3. Ukwemera icyaha - ukwemera icyaha kugira agaciro - ni ugukozwe byibura mbere y’uko iburanisha ku rwego rwa mbere ripfundikirwa, kudashidikanywaho, kandi uwemera agaragaza ko yumva uburemere bw’ibikorwa yemera n’ingaruka zabyo, abyicuza, abisabira imbabazi no kuba yiteguye gusubiza ibyo yangije uko abitegerejweho. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00052/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na TUYISHIME Antoine (igika cya 19). Ikibazo cyasuzumwe: Ni ukuhe kwemera icyaha gushobora kugirira akamaro uregwa? Ingingo y’itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 59, agace ka mbere 1˚ n’aka 3˚, y’Itegeko n˚ 68/2018 ryo ku wa 30/8/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange; Mu gace kayo ka mbere (1˚), iyo ngingo iteganya ko: “Umucamanza ashobora kugabanya ibihano nk’iyo ushinjwa, mbere yo gukurikiranwa, yemeye icyaha akagisabira imbabazi uwo yakoreye icyaha n’umuryango nyarwanda mu buryo budashidikanywaho, akicuza kandi akishyura ibyo yangije nk’uko bari babimutegerejeho’’. Agace kayo ka gatatu (3˚) iteganya ko: “Umucamanza ashobora kugabanya ibihano nk’iyo ushinjwa, mu ntangiriro z’iburanisha ku rwego rwa mbere, ushinjwa yireze akemera icyaha mu buryo budashidikanywaho. Umurongo uhuriweho n’izindi manza: Ukwemera icyaha kugira agaciro gashobora gutuma uregwa agabanyirizwa igihano iyo gukozwe byibura mbere y’uko iburanisha ku rwego rwa mbere ripfundikirwa, kudashidikanywaho, kuba uwemera agaragaza ko yumva uburemere bw’ibikorwa yemera n’ingaruka zabyo, abyicuza, abisabira imbabazi no kuba yiteguye gusubiza ibyo yangije uko abitegerejweho. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RPA 0343/10/CS haburana Ubushinjacyaha na MPIRANYA Boniface rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 27/02/2015. (igika cya 13).
## Page 38
38
Urubanza Nº RPA 00060/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 04/04/2022 haburana Ubushinjacyaha na Nsabimana Callixte alias Sankara n’abandi, (igika cya 136). Urubanza Nº RPAA 00080/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na HABIMANA Samson alias Moussa (igika cya 46). Urubanza Nº RPAA 00217/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na MANIRAGUHA Sylvestre (igika cya 15). Urubanza Nº RPAA 00420/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na NIYIGENA Anselme (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00750/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na UWAMUNGU Jean Paul alias Walimungu (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00444/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na NDAYISHIMIYE Eric na BIZIMANA Boniface (igika cya 53). Urubanza Nº RPAA 00072/2021/CA ku wa 23/09/2022 rwaciwe ku wa 23/09/2022 haburana HAKIZIMANA Issa (igika cya 18). Urubanza Nº RPAA 00330/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/10/2022, haburana Ubushinjacyaha na BIZIMANA Vénuste (igika cya 15). Urubanza Nº RPAA 00359/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na KAZIGABA Emmanuel (igika cya 20).
## Page 39
39
Urubanza Nº RPAA 00181/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/12/2022 haburana Ubushinjacyaha na MIZERO Eric (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00379/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/01/2023 rw’Ubushinjacyaha na HAKIZIMANA Melan (igika cya 27). Urubanza RPAA 00352/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUKANSANGWA Pierre (Igika cya 29). Urubanza RPAA 00237/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na TUYIYEGURIRE Daniel (Igika cya 24). Urubanza Nº RPAA 00359/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na KAZIGABA Emmanuel (igika cya 20). Urubanza Nº RPAA 00589/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na HITAYEZU Sylvain (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00315/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na IRAFASHA Claude (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00369/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na KAYIRANGA Callixte (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00764/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na KWIZERA Gadi (igika cya 18). Urubanza Nº RPAA 00143/2022/CA - CMB RPAA 00145/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na NDAGIJIMANA Edison n’undi (igika cya 13).
## Page 40
40
Urubanza Nº RPAA 00512/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na KARABA Felix (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 000721/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na NKURUNZIZA Innocent (igika cya 27). Urubanza Nº RPAA 00549/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na NGARUKIYINTWARI Karyame (igika cya 27). Urubanza Nº RPAA 00360/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na BIKORIMANA Claude (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00380/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na BAGANINEZA Célestin (igika cya 24). Urubanza Nº RPAA 00421/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUHIRE Honoré (igika cya 18). Urubanza Nº RPAA 00023/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na HABIMANA Emmanuel alias Vieux (igika cya 13). Urubanza Nº RPAA 00067/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na HABIYAREMYE Jean Marie Vianney alias Neymar (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00086/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUNYANSHOZA Eric (igika cya 24).
## Page 41
41
Urubanza Nº RPAA 00182/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na NSENGIMANA Eric (igika cya 30). Urubanza Nº RPAA 00525/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na MANIRAGUHA Jean Damascène (igika cya 24). Urubanza Nº RPAA 00058/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na HARERIMANA Thomas (igika cya 13). Urubanza Nº RPAA 00012/2023/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na MANIRAFASHA Flavier (igika cya 11). Urubanza ruyoboye izindi (Leading case): Ni Urubanza Nº RPA 00060/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa haburana Ubushinjacyaha na Nsabimana n’abandi, kuko arirwo rubanza rwasobanuye iyi ngingo kuva aho itegeko ririho ubu ritangarijwe kandi rwasobanuye byimbitse ingingingo ya 59 (1º&3º) y’Itegeko n˚ 68/2018 ryo ku wa 30/8/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange nk’uko ryahinduwe kugeza ubu. 4. Ukwemera icyaha bwa mbere mu bujurire - ntibigirira akamaro uregwa Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00073/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/4/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUGIRANEZA Claude (igika cya 20). Ikibazo umurongo ushingiyeho: Ukwemera icyaha bwa mbere mu bujurire byaba impamvu nyoroshyacyaha yagirira akamaro uregwa? Ingingo y’itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 59, agace ka mbere 1˚ n’aka 3˚, y’Itegeko n˚ 68/2018 ryo ku wa 30/8/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange; Mu gace kayo ka mbere
## Page 42
42
(1˚), iyo ngingo iteganya ko: “Umucamanza ashobora kugabanya ibihano nk’iyo ushinjwa, mbere yo gukurikiranwa, yemeye icyaha akagisabira imbabazi uwo yakoreye icyaha n’umuryango nyarwanda mu buryo budashidikanywaho, akicuza kandi akishyura ibyo yangije nk’uko bari babimutegerejeho’’. Agace kayo ka gatatu (3˚) iteganya ko: “Umucamanza ashobora kugabanya ibihano nk’iyo ushinjwa, mu ntangiriro z’iburanisha ku rwego rwa mbere, ushinjwa yireze akemera icyaha mu buryo budashidikanywaho. Ingingo ya 183, agace ka gatanu n’aka gatandatu y’itegeko y’itegeko nº 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha iteganya ko “Ubujurire bukorwa mu buryo bw’umwanzuro utanga ikirego, ugizwe n’urutonde rw’inenge z’urubanza zisabirwa gukosorwa n’ibindi bibazo bigomba gusuzumwa, ibisobanuro kuri buri nenge cyangwa kuri buri kibazo bigaragaza amakosa yakozwe n’uburyo agomba gukosorwa, hashingiwe ku mategeko n’ibimenyetso n’igisabwa Urukiko”. Umurongo imanza zihuriyeho: Kwemera icyaha bwa mbere mu bujurire, ntibigira akamaro uregwa kuko ujurira aba azanye ingingo nshya ataburanishije mu nkiko zibanza kandi umucamanza w’ubujurire afite gusa inshingano yo gukosora amakosa yaba yarakozwe n’izo nkiko. Izindi manza zafashwemo uyu murongo Urubanza Nº RPA GEN 00004/2019/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 07/05/2021 haburana Ubushinjacyaha na MUNYAGISHALI Bernard (igika cya 70). Case n° ICTR-96-13-A of 16/11/2001 ALFRED MUSEMA v The Prosecutor, Par. 341 Urubanza Nº RPAA 00028/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/10/2021 haburana Ubushinjacyaha na NIYONAGIZE Amos (igika cya 14).
## Page 43
43
Urubanza Nº RPAA 00074/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/01/2022 haburana Ubushinjacyaha na BISUBIREHO Egide (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00135/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/01/2022 haburana Ubushinjacyaha na NDAYIZEYE William (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00266/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/05/2022 haburana Ubushinjacyaha na BARAKAGIRA. Urubanza Nº RPAA 00168/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/04/2022 haburana Ubushinjacyaha na MANZI Fred. Urubanza Nº RPAA 00135/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/04/2021 haburana Ubushinjacyaha na HABYARIMANA Evariste (ibika bya 16-20). Urubanza Nº RPAA 00048/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/05/2022, haburana Ubushinjacyaha na BIMENYIMANA Jean Paul. Urubanza Nº RPAA 00054/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 11/06/2021, haburana Ubushinjacyaha na MAFETERI SAFARI Eric (igika cya 25). Urubanza Nº RPAA 00402/2022/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/05/2022 haburana Ubushinjacyaha na NDAHAYO Aimable. Urubanza Nº RPAA 00323/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/05/2022 haburana Ubushinjacyaha na NDINABO Eric. Urubanza Nº RPAA 00213/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/05/2022, haburana Ubushinjacyaha na HARERIMANA Deo. Urubanza Nº RPAA 00357/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/04/2022, haburana Ubushinjacyaha na HABIYAMBERE Justin.
## Page 44
44
Urubanza Nº RPAA 00165/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/05/2022, haburana Ubushinjacyaha na HATUNGIMANA Théogène. Urubanza Nº RPAA 00249/2021/CA rwaciwe ku wa 29/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na BARIBANE Réverien. Urubanza Nº RPAA 00048/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na MUNYEMANA Eric alias Nyinya (igika cya 22). Urubanza Nº RPAA 00235/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 19/9/2022 haburana HABIMANA Clément n’Ubushinjacyaha. Urubanza Nº RPAA 00441/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na NKUBANA Samuel (igika cya 20). Urubanza Nº RPAA 00321/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/10/2022, haburana Ubushinjacyaha na NSENGIMANA Juvénal (igika cya 22). Urubanza Nº RPAA 00330/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/10/2022, haburana Ubushinjacyaha na BIZIMANA Vénuste (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00217/2021/CA, rwaciwe ku wa 28/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na MANIRAGUHA Sylvestre (igika cya 11). Urubanza Nº RPAA 00420/2021/CA, rwaciwe ku wa 28/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na NIYIGENA Anselme (igika cya 18). Urubanza Nº RPAA 00750/2021/CA, rwaciwe ku wa 28/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na UWAMUNGU Jean Paul alias Walimungu (igika cya 15). Urubanza Nº RPAA 00477/2021/CA CMB No Nº RPAA 00507/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/11/2022 haburana NSHUTI Emmanuel, NIYOTWAGIRA Ragadi n’Ubushinjacyaha (igika cya 22).
## Page 45
45
Urubanza Nº RPAA 00571/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/11/2022 haburana NSENGIYUMVA Pascal bita MISAGO n’Ubushinjacyaha. Urubanza Nº RPAA 00212/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/11/2022 haburana BIKORIMANA n’Ubushinjacyaha. Urubanza N° Nº RPAA 00267/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na NTAMBARA Emmanuel (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00546/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/1/2023 haburana Ubushinjacyaha na BIZIMANA Joseph (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00307/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/1/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUTIMURA Félix (igika cya 13). Urubanza Nº RPAA 00181/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/12/2022 haburana Ubushinjacyaha na MIZERO Eric (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00463/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/1/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUHOZA Anicet (igika cya 11). Urubanza Nº RPAA 00108/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023, haburana Ubushinjacyaha na KADIMA Félix (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00764/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na KWIZERA Gadi (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00143/2022/CA - CMB RPAA 00145/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na NDAGIJIMANA Edison n’undi (igika cya 14). Urubanza N° RPAA 00589/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/2/2023 haburana Ubushinjacyaha na HITAYEZU Sylvain (igika cya 17).
## Page 46
46
Urubanza N° RPAA 00554/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na HARERIMANA Théogène (igika cya 21). Urubanza N° RPAA 00602/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na NKOMAYOMBI Cyprien alias Bazajya (igika cya 12). Urubanza Nº RPAA 00637/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na DUSABIMANA Gahungu (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00008/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na HAKUZIMANA Médard alias Ndende (igika cya 12). Urubanza Nº RPAA 00005/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUZINDUTSI Ildephonse Majyambere (igika cya 10). Urubanza Nº RPAA 00635/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na NZABAHUNGIRAHE Anastase alias Arishadi (igika cya 12). Urubanza Nº RPAA 00780/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/3/2023 haburana Ubushinjacyaha na MBABAZI Blandine (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00674/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 19/4/2023 haburana Ubushinjacyaha na TWAGIRAYEZU Protais (igika cya 24). Urubanza Nº RPAA 00058/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na HARERIMANA Thomas (igika cya 15).
## Page 47
47
Urubanza Nº RPAA 00684/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 14/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na KAYITESI Félicitée (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00743/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 06/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na NGEZAHIMANA Adrien (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00273/2020/CA-CMB RPAA 00339/2020/CA-CMB RPAA 00349/2020/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/04/2023, Ubushinjacyaha buburana na MAHIRWE Ephrem alias Alpha n’abandi (igika cya 42). Urubanza Nº RPAA 00460/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na MANISHIMWE Moïse (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00519/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na DUSABIMANA Benoni (igika cya 10-11). Urubanza ruyoboye izindi (Leading case): Urubanza ruyoboye izindi ni urubanza Nº RPAA 00048/2020/CA rwaciwe ku wa 26/05/2022 haburana Ubushinjacyaha na BIMENYIMANA Jean Paul kubera ko n’ubwo rwaciwe nyuma, nirwo rwasobanuye neza ibiteganywa n’ingingo ya 59, agace ka mbere 1˚ n’aka 3˚, y’Itegeko n˚ 68/2018 ryo ku wa 30/8/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange nk’uko ryahinduwe kugeza ubu (Ryavuzwe haruguru) runasobanura impamvu hadakwiye gukomeza gukurikiza umurongo watanzwe mu zindi manza zaciwe mbere zashingiraga ku itegeko rya kera zirimo: Urubanza Nº RPA 0282/08/2008/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 12/03/2010 haburana Ubushinjacyaha na NYIRANGONDO Virginie. Urubanza Nº RPAA 0124/09/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 01/06/2012 haburana Ubushinjacyaha na TWIZEYIMANA Isaie.
## Page 48
48
Urubanza Nº RPA 0246/09/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 14/12/2012 haburana Ubushinjacyaha na Mukankusi Victoire. Urubanza Nº RPAA 0024/14/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 19/05/2017 haburana Ubushinjacyaha na RURAMUGARUYE Eric. Aho muri izi manza hari haremejwe ko: «nta gihe ntarengwa cyo kwemera icyaha nk’impamvu nyoroshyacyaha». 5. Kwemera icyaha mu iperereza - kugihakana mu iburanisha - ubwabyo ntibitesha agaciro uko kwemera Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº Urubanza Nº RPAA 00632/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 14/04/2023 haburana Ubushinjacyaha na AHISHAKIYE Emmanuel (igika cya 17). Ikibazo cyasuzumwe: Ese kuba uregwa ahakanye icyaha mu Rukiko bitesha agaciro ibyo yemeye mu rwego rw’iperereza? Umurongo watanzwe: Umucamanza uburanisha urubanza mu mizi niwe ureba agaciro imvugo y’uwiyemerera icyaha mu rwego rw’iperereza ifite, kabone n’iyo nyirayo yageze imbere y’Urukiko akayihindura. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RPA 0010/ 06/CS - RPA 0011/06/CS - RPA 0012/06/CS, rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 18/07/2008, haburana Ubushinjacyaha na Sgt NTAGANIRA na bagenzi be (igika cya 46). Urubanza Nº RPAA 0029/13/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 10/02/2017 haburana Ubushinjacyaha na HABIMANA Aimable alias Gahinja. Urubanza N° Nº RPAA 00091/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 19/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na Hakizimana Gilbert (igika cya 24).
## Page 49
49
Urubanza Nº RPAA 00436/ 2020/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/06/2022 haburana Ubushinjacyaha na AHIMPEREYE NDEZE François (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00202/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/07/2022 haburana NSENGIMANA Alphonse bita Gatera (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00186/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/09/2022 haburana Ubushinjacyaha na MUKERANGABO Emmanuel (igika cya 27). Urubanza Nº RPAA 00467/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na SIMBARIKURE Bayaya Athanase (igika cya 24). Urubanza Nº RPAA 00112/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 23/09/2022 haburana NSHIMIYIMANA Jean Paul (igika cya 23-24). Urubanza Nº RPAA 00098/2020/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 06/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na Cpl SHYAKA Védaste n’undi (igika cya 20). Urubanza Nº RPAA 00318/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023 haburana ubushinjacyaha na MINANI Jean Bosco (igika cya 24- 26). Urubanza Nº RPAA 00488/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/1/2023, haburana HAFASHIMANA Silas (igika cya 28). Urubanza Nº RPAA 00161/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na BAZIRAMWABO Fabien alias Museveni (igika cya 35).
## Page 50
50
Urubanza RPAA 00546/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na NIRAGIRE Gédeon Jean de n’undi (igika cya 30). Urubanza Nº RPAA 00466/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na NSENGIYAREMYE Elie (Igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00096/2020/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na Pte NSHIMIYUMUKIZA Jean Pierre n’undi (Igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00079/2022/CA-CMB RPAA 00236/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na RUGERUZA Jean Abedenego n’undi (Igika cya 29-30). Urubanza Nº RPAA 00564/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na UWIZEYIMANA Jean Claude (Igika cya 9-10). Urubanza RPAA 00550/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na HABINEZA Frederick (igika cya 45). Urubanza Nº RPAA 00541/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na DUKUZUMUREMYI Benjamin (igika cya 25). Urubanza Nº Urubanza Nº RPAA 00776/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na BAGIRUWUBUSA Samuel (igika cya 12).
## Page 51
51
Urubanza Nº Urubanza Nº RPAA 00492/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/04/2023 haburana Ubushinjacyaha na NGIRABERA Fabrice (igika cya 18). Ibitabo by’abahanga: Michel Franchimont, in Manuel de Procédure Pénale1, Ed. Collection Scientifique de la Faculté de Droit de Liège, 1989, p. 772: «Le juge de fond apprécie souverainement la sincérité d’un aveu fait par le prévenu au cours de l’instruction préparatoire, mȇme quand cet aveu a été ultérieurement rétracté devant le tribunal». Urubanza ruyoboye izindi (Leading case): Ni Urubanza Nº RPA 0010/ 06/CS - RPA 0011/06/CS - RPA 0012/06/CS, rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 18/07/2008, haburana Ubushinjacyaha na Sgt NTAGANIRA na bagenzi be kuko arirwo rwanyuma rwaciwe mbere n’Urukiko rw’Ikirenga rukanatangazwa. 6. Imanza z’inshinjabyaha - kudategekwa kugabanya igihano - kwemera impamvu nyoroshyacyaha - Urukiko ntirutegetswe kugabanya igihano niyo rwaba rwemeye impamvu nyorashyacyaha. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00524/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na BYIRINGIRO Théogène (igika cya 14). Ikibazo umurongo ushingiyeho: Ese igihe cyose iyo hari impamvu nyoroshyacyaha Urukiko rutegetswe kuyishingiraho rugabanyiriza uregwa ibihano? Ingingo y’itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 49, igika cya mbere y’Itegeko n° 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange iteganya ko « Umucamanza atanga igihano akurikije uburemere bw'icyaha, ingaruka icyaha cyateye, impamvu zatumye agikora, uko uwagikoze yari asanzwe yitwara, imibereho ye bwite n’uburyo icyaha cyakozwemo »
## Page 52
52
Umurongo imanza zihuriyeho: Urukiko ntirutegetswe kugabanya igihano niyo hari impamvu nyoroshyacyaha, ahubwo rugena igihano mu bushishozi bwarwo rurebye imikorere y’icyaha uregwa akurikiranyweho cyangwa uburyo cyakozwemo. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RPA 0282/08/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 12/03/2010 haburana Ubushinjacyaha na NYIRANGONDO Virginie, (Icyegeranyo cy’ibyemezo by’inkiko, Igitabo cya mbere, nº 8, Mutarama 2011, page 21-22). Urubanza Nº RPAA 0021/14/CS-Nº RPAA 0022/14/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 13/10/2017, haburana Ubushinjacyaha na NTABANGANYIMANA Félicien n’undi, (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 0024/14/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 19/05/2017, haburana Ubushinjacyaha na RURAMUGARUYE Eric (igika cya 15). Urubanza Nº RPA 0255/13/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 21/04/2017, haburana Ubushinjacyaha na UWIZEYE Eustache (igika cya 16). Urubanza Nº RPA 0246/09/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 14/12/2012 haburana Ubushinjacyaha na MUKANKUSI Victoire. Urubanza Nº RPAA 0021/14/CS-Nº RPAA 0022/14/CS rwaciwe n’Urukiko rw’ikirenga ku wa 13/10/2017, haburana Ubushinjacyaha na UZABAKIRIHO. Urubanza Nº RPA 0047/11/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 27/03/2015, haburana Ubushinjacyaha na NSHUTIRAKIZA Narcisse. Urubanza RPA 0021/12/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 26/02/2016, haburana Ubushinjacyaha na GASANA Yussuf,
## Page 53
53
Urubanza RPA 0188/11/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 12/06/2015, haburana Ubushinjacyaha na DUSABE Françoise. Urubanza Nº RPAA 00381/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/03/2022, haburana Ubushinjacyaha na MUSANGAMFURA. Urubanza Nº RPAA 00363/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/04/2022, haburana Ubushinjacyaha na SIBOMANA Damascène. Urubanza Nº RPAA 00353/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na BIRIMIMANA Jean Bosco (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00362/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 19/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na MUKAKINANI Claudine (igika cya 27). Urubanza Nº RPAA 00312/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na MBONABUCYA Donatien (igika cya 20). Urubanza N° Nº RPAA 00221/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 19/9/2022 haburana Ubushinjacyaha na TURIMUBYIZA Jean Népo. Urubanza Nº RPAA 00427/2020/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/09/2022 haburana Ubushinjacyaha na NDAYISABA Innocent alias Papa Dreke (igika cya 22). Urubanza Nº RPAA 00406/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 23/9/2022 haburana Ubushinjacyaha na HARINDINTWARI Félix (igika cya 22). Urubanza Nº RPAA 00015/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na BUREGEYA Pascal (igika cya 19 na 22) Urubanza Nº RPAA 00423/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21 /10/2022 haburana Ubushinjacyaha na MISAGO Thadée (igika cya 19)
## Page 54
54
Urubanza Nº RPAA 00401/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 31/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na MUTUYIMANA Emmanuel ISAGO Thadée (igika cya 15-16) Urubanza Nº RPAA 00292/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na SAFARI Emmanuel (igika cya 21) Urubanza Nº RPAA 00397/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na NTAMBARA Régis (igika cya 17) Urubanza Nº RPAA 00702/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na NTAWIYANGA Jean Claude (Igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00425/2021/CA- CMB RPAA 00426/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na NSEKERABANZI Baheza n’undi (Igika cya 30). Urubanza Nº RPAA 00527/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/1/2023 haburana Ubushinjacyaha na NDABAMENYE Emmanuel (igika cya 20-21). Urubanza Nº RPAA 00331/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 31/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na MAREBA Damascène (igika cya 41). Urubanza Nº RPAA 00360/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na BIKORIMANA Claude (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00525/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na MANIRAGUHA Jean Damascène (igika cya 36). Urubanza Nº RPAA 00385/2020/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/05/2022 haburana Ubushinjacyaha na MACUMI Félicien (igika cya 21).
## Page 55
55
Urubanza Nº RPAA 00573/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/3/2023 haburana Ubushinjacyaha na NDAYISENGA Jérémie (igika cya 31). Urubanza Nº RPAA 00542/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/4/2023 haburana Ubushinjacyaha na UWIRINGIYIMANA Anastase (igika cya 12). Urubanza Nº RPAA 00168/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/4/2023 haburana Ubushinjacyaha na UZABUMWANA Evode (igika cya 14). Urubanza ruyoboye izindi (Leading case): Urubanza ruyoboye izindi ni urubanza Nº RPAA 0021/14/CS- Nº RPAA 0022/14/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 13/10/2017 haburana Ubushinjacyaha na UZABAKIRIHO (kuko arirwo rwaciwe nyuma rucibwa n’Urukiko rw’Ikirenga kandi rukaba rwaratoranyijwe rukanatangazwa mu cyegeranyo cy’ibyemezo by’Inkiko nk’Urutanga umurongo kuri iki kibazo ({2018} 4 RLR). 7. Ingaruka z’icyaha – ntiziba impamvu yo kugabanya igihano. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA RPAA 00076/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 06/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na GIRUKWAYO Boniface. Ikibazo cyasuzumwe: Ese uregwa yashingira ku ngaruka z’icyaha akurikiranyweho agasaba kugabanyirizwa igihano?
Umurongo Uhuriweho n’izindi manza: Ntawakwitwaza ingaruka mbi z’icyaha ngo asabe kukigabanyirizwa igihano mu bujurire. Izindi manza zafashwemo uyu murongo Uubanza Nº RPA0129/10/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 07/03/2014 haburana Ubushinjacyaha na MPITABAKANA (igika cya 16).
## Page 56
56
Urubanza Nº RPAA 00270/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na HABAKURAMA Côme. (igika cya 23). Urubanza Nº RPAA 00080/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na HABIMANA Samson alias Moussa. (igika cya 48). Urubanza Nº RPAA 00092/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 12/08/2022 haburana Ubushinjacyaha na MUGABEKAZI Sandrine. Urubanza Nº RPAA 00427/2020/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/09/2022 haburana Ubushinjacyaha na NDAYISABA Innocent alias Papa Dreke (igika cya 23). Urubanza Nº RPAA 00112/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 23/09/2022 haburana NSHIMIYIMANA Jean Paul (igika cya 37). Urubanza Nº RPAA 00506/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na MUNYANEZA Japhet alias Kadiri (igika cya 35). Urubanza N° Nº RPAA 00193/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na MAGERANO Faustin (igika cya 43) Urubanza RPAA 00158/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 11/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na NIYONTEZE Laetitia (igika cya 32). Urubanza N° Nº RPAA 00038/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na HAKIZIMANA Emmanuel (igika cya 16) Urubanza N° Nº RPAA 00588/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 10/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na INGABIRE Elisabeth, (igika cya 29).
## Page 57
57
Urubanza Nº RPAA 00618/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na MUKANDORI Josephine (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00727/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na DUSINGIZUMUKIZA Siméon (igika cya 21). Urubanza Nº RPAA 00684/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 14/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na KAYITESI Félicitée (igika cya 23). Urubanza Nº RPAA 00519/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na DUSABIMANA Benoni (igika cya 14). Urubanza ruyoboye izindi (Leading case): Ni Urubanza Nº RPA0129/10/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 07/03/2014 haburana Ubushinjacyaha na MPITABAKANA kuko rwaciwe mbere n’Urukiko rw’Ikirenga. 8. Kugabanya igihano – kutabuzwa kongera kugabanya igihano mu bujurire – Urukiko rwajuririwe ntirubujijwe kongera kugabanya igihano mu gihe rusanze icyatanzwe n’Urukiko rubanza kitagabanyijwe mu buryo buhagije, ubirebeye hamwe n’uburemere bw’icyaha cyakozwe. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00058/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na HARERIMANA Thomas (igika cya 23). Ikibazo cyasuzumwe: Ese uwajuriye wagabanyirijwe ibihano mu nkiko zibanza yakongera kubigabanyirizwa mu bujurire? Ingingo y’itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 49, igika cya mbere y’Itegeko n° 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange iteganya ko «Umucamanza atanga igihano akurikije uburemere bw'icyaha, ingaruka icyaha cyateye, impamvu zatumye agikora, uko uwagikoze yari asanzwe yitwara, imibereho ye bwite n’uburyo icyaha cyakozwemo»
## Page 58
58
Umurongo uhuriweho n’izindi manza: Nta cyabuza Urukiko rwajuririwe kongera kugabanya igihano mu gihe rusanga igihano cyatanzwe n’Urukiko rubanza kitaragabanyijwe mu buryo buhagije ubirebeye hamwe n’uburemere bw’icyaha cyakozwe.
Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RPAA 00406/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/10/2021, haburana Ubushinjacyaha na NAHAYO Ignace (igika cya 22). Urubanza n° RPA 00060/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 04/04/2022 haburana Ubushinjacyaha na Nsabimana n’abandi (igika cya 254). Urubanza Nº RPAA 00027/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 15/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na SHAKUBONE Reverien (igika cya 27 na 29). Urubanza Nº RPAA 00022/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na UWAMBAJIMANA Grâce (igika cya 53 na 54) Urubanza Nº RPAA 00256/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na UWAMARIYA Diane (igika cya 18 na 19) Urubanza Nº RPAA 00097/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na MUSA Christian (igika cya 19 na 20) Urubanza Nº RPAA 00120/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na MUSA Christian (igika cya 26) Urubanza Nº RPAA 00183/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 25/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na NSENGIYAREMYE Jérémie (igika cya 18)
## Page 59
59
Urubanza Nº RPAA 00192/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 14/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na HANGANIMANA Martin (igika cya 18) Urubanza Nº RPAA 00212/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na BIKORIMANA (igika cya 26 na 27) Urubanza Nº RPAA 00219/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na MUTABARUKA Emmanuel (igika cya 19) Urubanza Nº RPAA 00238/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na SINDIKUBWABO Theoneste (igika cya 26 na 27) Urubanza Nº RPAA 00257/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 25/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na UVOMANYENINGWE Esron (igika cya 41 na 42) Urubanza Nº RPAA 00051/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na NYIRANDIKUMANA Dancilla (igika cya 17 na 18) Urubanza Nº RPAA 00468/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/1/2023 haburana Ubushinjacyaha na NGIRIMANA Jean Damascène alias Ngabo (igika cya 20). Urubanza Nº RPAA 00316/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na IYAKAREMYE Zakayo (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00205/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 25/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na UWAYEZU Jean Bosco (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00464/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na BIZIMANA Moussa (igika cya 22).
## Page 60
60
Urubanza RPAA 00158/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 11/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na NIYONTEZE Laetitia (Igika cya 30- 31). Urubanza Nº RPAA 00414/2021/CA CMB-RPAA 00424/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/1/2023 haburana Ubushinjacyaha na DUSHIMIMANA Théoneste (igika cya 22). Urubanza Nº RPAA 00496/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na NSHIMIYIMANA Théophile (igika cya 24). Urubanza Nº RPAA 00077/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 23/09/2022 haburana Ubushinjacyaha na DUSABUMUREMYI Faustin (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00549/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na NGARUKIYINTWARI Karyame (igika cya 26). Urubanza Nº Urubanza Nº RPAA 00540/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na REBERO Constantin Thierry (igika cya 37). Urubanza Nº Urubanza Nº RPAA 00575/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na MANIRAKIZA Sylvère (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00502/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na MISAGO Emmanuel (igika cya 24). Urubanza Nº RPAA 00684/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 14/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na KAYITESI Félicitée (igika cya 28).
## Page 61
61
Urubanza Nº RPAA 00640/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 31/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na SHINGIRO Jean Marie Vianney (igika cya 15). Urubanza Nº RPAA 00647/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 31/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na SINUMVAYABO Marc (igika cya 16). Urubanza ruyoboye izindi: Ni Urubanza Nº RPAA 00406/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/10/2021, haburana Ubushinjacyaha na NAHAYO Ignace kuko arirwo rwaciwe mbere. 9. Kugabanya igihano mu bujurire – igihe impamvu z’ubujurire nta shingiro - nta cyabuza Urukiko kugabanyiriza igihano uregwa, hagamijwe gutanga igihano gihwanye n’uburemere bw’icyaha kabone n’ubwo iby’igihano byaba bitaburanyweho n’impamvu z’ubujurire zitahawe ishingiro. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00765/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/04/2023 haburana Ubushinjacyaha na IYAKAREMYE Laurien (igika cya 17). Ikibazo cyasuzumwe: Ese Urukiko rushobora kugabanya igihano impamvu z’ubujurire zitahawe ishingiro ku bijyanye n’imikorere y’icyaha? Ingingo y’itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 49, igika cya mbere y’Itegeko n° 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange iteganya ko «Umucamanza atanga igihano akurikije uburemere bw'icyaha, ingaruka icyaha cyateye, impamvu zatumye agikora, uko uwagikoze yari asanzwe yitwara, imibereho ye bwite n’uburyo icyaha cyakozwemo» Umurongo imanza zihuriyeho: Nta cyabuza Urukiko kugabanyiriza igihano uregwa, hagamijwe gutanga igihano gihwanye n’uburemere bw’icyaha kabone n’ubwo impamvu z’ubujurire zitahawe ishingiro. Izindi manza zafashwemo uyu murongo:
## Page 62
62
Urubanza Nº RPAA 00069/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na NYIRANZEYIMANA Odette. Urubanza Nº RPAA 00039/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 02/07/2021 haburana Ubushinjacyaha na SHAKABATENDA Jean de Dieu. Urubanza Nº RPAA 00194/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na NDAYISHIMIYE Emmanuel alias Shema. Urubanza Nº RPAA 00441/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na NKUBANA Samuel (igika cya 23). Urubanza Nº RPAA 00410/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na NSENGIMANA Eric (igika cya 36). Urubanza Nº RPAA 00189/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/10/2022, haburana Ubushinjacyaha na BAKUNZIBAKE Emmanuel.
Urubanza Nº RPAA 00429/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/1/2023, haburana Ubushinjacyaha na MUVARA Donatien (igika cya 33- 34).
Urubanza Nº RPAA 00098/2020/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 06/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na Cpl SHYAKA Védaste n’undi (igika cya 51-52). Urubanza Nº RPAA 00181/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/12/2022 haburana Ubushinjacyaha na MIZERO Eric (igika cya 22-26). Urubanza RPAA 00546/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na NIRAGIRE Gédeon Jean de Dieu na RUTAYISIRE Abdourlatif (Igika cya 33). Urubanza Nº RPAA 00471/2021/CA, rwaciwe ku wa 27/01/2023, haburana Ubushinjacyaha na SIBOMANA Emmanuel (igika cya 19 - 20).
## Page 63
63
Urubanza Nº RPAA 00512/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na KARABA Felix (igika cya 23). Urubanza Nº RPAA 000721/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na NKURUNZIZA Innocent (igika cya 31). Urubanza Nº Urubanza Nº RPAA 00550/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na HABINEZA Frederick (igika cya 49). Urubanza N° RPAA 00554/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na HARERIMANA Théogène (igika cya 28). Urubanza N° RPAA 00602/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na NKOMAYOMBI Cyprien alias Bazajya (igika cya 16). Urubanza N° RPAA 00128/2022/CA-CMB RPAA 00021/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 Ubushinjacyaha buburana na MBWIRUWUMVA Vénuste n’undi (igika cya 60). Urubanza Nº RPAA 00086/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUNYANSHOZA Eric (igika cya 28). Urubanza Nº RPAA 00275/2021/CA-CMB RPAA 00245/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na NSABIMANA Jean Claude alias Papa Sharoom (igika cya 46-47). Urubanza Nº RPAA 00341/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na NSENGIMANA Cyprien (igika cya 38). Urubanza Nº RPAA 00182/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na NSENGIMANA Eric (igika cya 30).
## Page 64
64
Urubanza Nº RPAA 00681/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/3/2023, haburana Ubushinjacyaha na HATEGEKIMANA Célestin (igika cya 27). Urubanza Nº RPAA 00435/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na KARANGWA Assouman n’undi (igika cya 30). Urubanza Nº RPAA 00600/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na KIMERA Emmanuel (igika cya 24). Urubanza Nº RPAA 00123/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/04/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUHIRE Daniel (igika cya 21). Urubanza Nº RPAA 00053/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/04/2023 haburana Ubushinjacyaha na NZABANDORA Athanase (igika cya 21). Urubanza Nº RPAA 00632/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 14/04/2023 haburana Ubushinjacyaha na AHISHAKIYE Emmanuel (igika cya 27). Urubanza Nº RPAA 00634/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 31/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na MACUMI Joseph (igika cya 24). Urubanza Nº RPAA 00452/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/04/2023 haburana Ubushinjacyaha na NEMEYINTWALI Valens (igika cya 34). Urubanza Nº Urubanza Nº RPAA 00492/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/04/2023 haburana Ubushinjacyaha na NGIRABERA Fabrice (igika cya 31).
## Page 65
65
Urubanza Nº Urubanza Nº RPAA 00678/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/04/2023 haburana Ubushinjacyaha na GASANA Alexis (igika cya 33). Urubanza Nº RPAA 00460/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na MANISHIMWE Moïse (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00718/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 14/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na MUNYAKARAMBI Alphonse (igika cya 47). Urubanza Nº RPAA 00688/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na MUSHI Marc (igika cya 49). Urubanza ruyoboye izindi: ni Urubanza Nº RPAA 00039/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 02/07/2021 haburana Ubushinjacyaha na SHAKABATENDA Jean de Dieu kuko arirwo rwaciwe mbere. 10. Kongera kugabanya igihano mu bujurire - uregwa ntiyongera kugabanyirizwa ibihano, iyo mu bujurire Urukiko rusanga yarabigabanyirijwe bihagije, harebwe uburemere bw’icyaha n’uburyo icyaha cyakozwemo, kandi ntacyo runenga urubanza rwajuririwe.
Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00136/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/04/2023 haburana Ubushinjacyaha na YAMBABARIYE Matayo (igika cya 11). Ikibazo cyasuzumwe: Ese uwagabanyirijwe ibihano mu nkiko zibanza yakongera kugabanyirizwa mu bujurire? Ingingo y’itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 49, igika cya mbere y’Itegeko n° 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange iteganya ko «Umucamanza atanga igihano akurikije uburemere
## Page 66
66
bw'icyaha, ingaruka icyaha cyateye, impamvu zatumye agikora, uko uwagikoze yari asanzwe yitwara, imibereho ye bwite n’uburyo icyaha cyakozwemo» Umurongo imanza zihuriyeho: Uregwa ntiyongera kugabanyirizwa ibihano, iyo mu bujurire Urukiko rusanga yarabigabanyirijwe bihagije, harebwe uburemere bw’icyaha n’uburyo icyaha cyakozwemo.
Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RPA 0249/13/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 25/11/2016 haburana Ubushinjacyaha na NTEZIRYAYO Emmanuel (Icyegeranyo cy’ibyemezo by’inkiko, V.2, Mata, 2018, p.120-121). Urubanza Nº RPAA 0083/12/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 17/06/2016, haburana Ubushinjacyaha na MUBERUKA Gracien (Igika 12). Urubanza Nº RPA0047/11/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 27/03/2015 haburana Ubushinjacyaha na NSHUTIRAKIZA Narcisse (igika cya 14-16). Urubanza Nº RPA 0129/10/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 7/03/2014, Ubushinjacyaha buburana na MPITABAKANA (Icyegeranyo cy’ibyemezo by’inkiko, V. 2, Ukwakira 2014. p.127). Urubanza Nº RPA 00071/2018/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 07/06/2019 haburana Ubushinjacyaha na NDORIMANA Emmanuel n’abandi (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00195/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/05/2022 haburana Ubushinjacyaha na AYIRWANDA Emmanuel. Urubanza Nº RPAA 00087/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/05/2022 haburana Ubushinjacyaha na HAGABIMANA Emmanuel. Urubanza Nº RPAA 00170/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/05/2022 haburana Ubushinjacyaha na MUSHUMBA NGABIRANO.
## Page 67
67
Urubanza Nº RPAA 00398/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/05/2022 haburana Ubushinjacyaha na NDIKUBWIMANA Marc. Urubanza Nº RPAA 00351/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 19/04/2022 haburana Ubushinjacyaha na NGERAGEZE KARAMIRA. Urubanza Nº RPAA 00174/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 06/05/2022 haburana Ubushinjacyaha na NGEZAHAYO JMV n’abandi. Urubanza Nº RPAA 00244/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 19/04/2022 haburana Ubushinjacyah na NKOMEZA Etienne. Urubanza Nº RPAA 00363/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/04/2022, haburana Ubushinjacyaha na SIBOMANA Damascène. Urubanza Nº RPAA 00366/2020/CA – CMB Nº RPAA 00196/2021/CA haburana TWAGIRAYEZU Jullien alias Mafene na RUKUNDO Julliet. Urubanza Nº RPAA 00230/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 13/5/2022 haburana Ubushinjacyaha na Minani François. Urubanza Nº RPAA 00360/2020/CA rwaciwe ku wa 28/04/2022 haburana MBARUSHIYEZE Theoneste. Urubanza Nº RPAA 00157/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na BAGIRUWUBUSA Jean Nepomuscène. Urubanza Nº RPAA 00095/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 23/09/2022 haburana Ubushinjacyaha na NKUNDIYIMFURA Janvier (igika cya 22). Urubanza Nº RPAA 00321/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/10/2022, haburana Ubushinjacyaha na NSENGIMANA Juvénal (igika cya 27).
## Page 68
68
Urubanza Nº RPAA 442/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na RUKUNDO Jean de Dieu (igika cya 19) Urubanza Nº RPAA 00455/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na NDAGIJIMANA Vianney. Urubanza Nº RPAA 00264/2022/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na NDAGIJIMANA Emmanuel. Urubanza Nº RPAA 00638/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na NDAGIJIMANA Jean Claude (Igika cya 18). Urubanza Nº RPAA 00702/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na NTAWIYANGA Jean Claude (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00450/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na TUYISENGE Paul (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00088/2020/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na NDABAZI Adrien alias Nyabitekeri (igika cya 14). Urubanza ruyoboye inzindi: Ni urubanza Nº RPA 0129/10/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 7/03/2014, Ubushinjacyaha buburana na MPITABAKANA kuko rwaciwe mbere n’Urukiko rw’ikirenga kandi rukaba rwaratoranijwe rukanatangazwa mu cyegeranyo cy’ibyemezo by’inkiko (V.2 [2014] RLR) nk’urutanga umurongo kuri iki kibazo. 11. Imanza z’inshinjabyaha – kongera kugabanya igihano – uregwa wakoze isubiracyaha – Urukiko ntirubujijwe kongera kugabanyiriza igihano uwakoze isubiracyaha iyo hari impamvu nyoroshyacyaha.
## Page 69
69
Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00711/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 14/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na NYIRIMANA Christophe (igika cya 46). Ikibazo cyasuzumwe: Ese uwakoze isubiracyaha wagabanyirijwe igihano mu rubanza rujuririrwa ashobora kongera kugabanyirizwa? Itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 49 y’Itegeko N° 68/2018 ryo kuwa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange iteganya ibikurikira: “Umucamanza atanga igihano akurikije uburemere bw'icyaha, ingaruka icyaha cyateye, impamvu zatumye agikora, uko uwagikoze yari asanzwe yitwara, imibereho ye bwite n’uburyo icyaha cyakozwemo. Iyo hari impurirane z’impamvu zashingirwaho, umucamanza agomba kwita ku rutonde rukurikira mu kugena igihano: 1º impamvu nkomezacyaha; 2º impamvu nyoroshyacyaha”. Ingingo ya 52 igika cya 3 y’Itegeko N° 68/2018 ryo kuwa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange iteganya ibikurikira: “Umuntu wese ugaragaweho isubiracyaha ahanishwa igihano ntarengwa cyateganyijwe n’itegeko kandi icyo gihano gishobora kongerwa kugeza ku nshuro ebyiri zacyo”. Umurongo watanzwe: Kuba hari isubiracyaha nk’impamvu yongera ububi bw’icyaha (nkomezacyaha), aho ugaragaweho isubiracyaha ahanishwa igihano ntarengwa (maximum) cyateganyijwe n’itegeko kandi gishobora kongerwa kugeza ku nshuro ebyiri; ibi ntibyabuza ko uregwa wagabanyirijwe igihano mu rubanza rujuririrwa, ashobora kongera kukigabanyirizwa hashingiwe ku mpamvu nyoroshyacyaha. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RPAA 00782/2021/CA, rwaciwe ku wa 24/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na SIBOMANA Ali (igika cya 21).
## Page 70
70
12. Imanza z’inshinjabyaha – impamvu z’ubujurire – kujuririra kugabanyirizwa igihano gusa - buri mucamanza ku rwego urwo arirwo rwose, yemerewe gutanga igihano mu bushishozi bwe kijyanye n’uburemere bw’icyaha ndetse n’ingaruka zacyo ariko mu bujurire Umucamanza agomba kuzirikana ko yemerewe gusa guhindura igihano cyatanzwe, ari uko amaze kugaragaza ko urukiko rubanza rwaba rwarakoresheje itegeko cyangwa ubushishozi bwarwo nabi mu gutanga icyo gihano. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00513/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na DUSHIMIRIMANA Evariste (igika cya 12). Ikibazo cyasuzumwe: Ese umuntu wagabanyirijwe igihano ashobora kujurira agamije gusaba gusa ko yongera kugabanyirizwa? Umurongo uhuriweho n’izindi manza: Iyo abaregwa nta kindi banenga urubanza rwajuririwe uretse kuvuga gusa ko batagabanyirijwe bihagije, buri mucamanza ku rwego urwo arirwo rwose, yemerewe gutanga igihano mu bushishozi bwe kijyanye n’uburemere bw’icyaha ndetse n’ingaruka zacyo ariko ko mu bujurire, Umucamanza agomba kuzirikana ko yemerewe gusa guhindura igihano cyatanzwe mu Rukiko rubanza, ari uko amaze kugaragaza ko urwo Rukiko rwaba rwarakoresheje itegeko cyangwa ubushishozi bwarwo nabi mu gutanga icyo gihano. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RPA 00060/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 04/04/2022 haburana Ubushinjacyaha na Nsabimana Callixte alias Sankara n’abandi, (igika cya 252-254). Urubanza Nº RPAA 00486/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023, haburana Ubushinjacyaha na MANIRIHO Cyprien alias BUREGEYA (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00132/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023, haburana Ubushinjacyaha na NTIRENGANYA Emmanuel (igika cya 14).
## Page 71
71
Urubanza Nº RPAA 00109/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 27/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUGUME God (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00379/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/01/2023 rw’Ubushinjacyaha na HAKIZIMANA Melan (igika cya 20). Urubanza Nº RPAA 00464/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na BIZIMANA Moussa (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00393/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na NSABIMANA Jean (igika cya 17). Urubanza RPAA 00302/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na HABINSHUTI Samuel (Igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00408/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na NYIRISHEMA Fiston (igika cya 13). Urubanza Nº RPAA 00403/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUVANDIMWE Désiré (igika cya 18). Urubanza Nº RPAA00590/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na NYIRAZUBA (igika cya 17). Urubanza Nº Urubanza Nº RPAA 00540/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na REBERO Constantin Thierry (igika cya 33). Urubanza Nº Urubanza Nº RPAA 00416/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na UMURERWA Béatrice (igika cya 21). Urubanza Nº Urubanza Nº RPAA 00514/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na UWIRAGIYE Jean Claude, (igika cya 18).
## Page 72
72
Urubanza Nº Urubanza Nº RPAA RPAA 00452/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUNYAMBONEZA Jacques, (igika cya 16). Urubanza Nº Urubanza Nº RPAA 00576/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na NTAKIRUTIMANA Fidèle, (igika cya 13). Urubanza Nº RPAA 00380/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na BAGANINEZA Célestin (igika cya 23). Urubanza Nº RPAA 00663/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na HAKIZIMANA Eric (igika cya 11). Urubanza Nº RPAA 00483/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na NSENGAYIRE Jean Baptiste (igika cya 11). Urubanza Nº RPAA 00450/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na TUYISENGE Paul (igika cya 12). Urubanza Nº RPAA 00472/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na ABAGIRAMENSHI Védaste (igika cya 23). Urubanza Nº RPAA 00438/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na IRADUKUNDA Eric (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00753/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na NDAYIZEYE Emmanuel (igika cya 19).
## Page 73
73
Urubanza Nº RPAA 00461/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na BARAYAVUGA Cyprien alias Saidos (igika cya 12). Urubanza Nº RPAA 00501/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na GIKURU Aaron (igika cya 12). Urubanza Nº RPAA 00462/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na NDAYISABA Abdoul (igika cya 13). Urubanza Nº RPAA 00475/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na BADUDU Abraham (igika cya 30). Urubanza Nº RPAA 000721/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na NKURUNZIZA Innocent (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00539/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na NSHIMIYIMANA Bukuru (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00703/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na NZARUBARA Jean Pierre (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00567/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na RAMAZANI RUVUNANGIZA KANYABUKI (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00564/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na UWIZEYIMANA Jean Claude (Igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00566/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na UHAWENAYO Céléstin (Igika cya 12).
## Page 74
74
Urubanza Nº RPAA 00484/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na HABIMANA Augustin alias Yahaya (Igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00563/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na NYAMPINGA Clémentine (igika cya 18-19) Urubanza Nº RPAA 00517/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na HITIMANA (igika cya 10). Urubanza Nº RPAA 00652/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na KALISA Abdulkarim (igika cya 16) Urubanza Nº RPAA 00087/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na MBARUSHIMANA Fenias (igika cya 15) Urubanza Nº RPAA 00151/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na NIYONZIMA Jean Claude (igika cya 13). Urubanza Nº RPAA 00669/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na NSENGIYUMVA Félicien (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00655/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na NZABAHIMANA Jean Bosco (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00570/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na TUYISENGE Franҫois (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00515/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na GAKURU Patrick (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00502/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na MISAGO Emmanuel (igika cya 15).
## Page 75
75
Urubanza Nº RPAA 00449/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na NSENGIMANA Vedaste (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00761/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na NSHIZIRUNGU Honoré (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00557/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na TUYISHIME Sylvère (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00476/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na UKWITEGETSE Deny alais Sayisayi (igika cya 18). Urubanza Nº RPAA 00727/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na DUSINGIZUMUKIZA Siméon (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00739/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na SAFARI Callixte (igika cya 24). Urubanza Nº RPAA 00034/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na MBAZIMANA Matata (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00454/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na MUNYEMANA Pierre (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00381/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na NDACYAYISABA Eliézer (igika cya 29). Urubanza Nº RPAA 00106/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na NIZEYIMANA Augustave (igika cya 19).
## Page 76
76
Urubanza Nº RPAA 00066/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na NSHIMIYIMANA Claude (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00064/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na NTAWIBARAMABI (igika cya 18). Urubanza Nº RPAA 00071/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 31/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na NTIHINYUKA Jean Bosco (igika cya 11). Urubanza Nº RPAA 00782/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na SIBOMANA Ali (igika cya 13). Urubanza Nº RPAA 00609/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na SINAMENYE Bikorimana (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00541/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na DUKUZUMUREMYI Benjamin (igika cya 32). Urubanza Nº RPAA 00599/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na DUSABIMANA Victoire (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00755/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na DUSENGIMANA Jean Claude (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00006/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na TUYIZERE Jean Marie Vianney (igika cya 28). Urubanza Nº RPAA 00600/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na HAKIZIMANA Samuel (igika cya 12).
## Page 77
77
Urubanza Nº RPAA 00701/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na NKURUNZIZA Jean Paul (igika cya 13). Urubanza Nº RPAA 00052/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na TUYISHIME Antoine (igika cya 15). Urubanza Nº RPAA 00404/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na URIMUWABO Pascal (igika cya 13). Urubanza Nº RPAA 00098/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na MUHIRE Célestin (igika cya 14). Urubanza RPAA 00119/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na NTAKONTAGIZE Epimaque (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA RPAA 00076/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 06/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na GIRUKWAYO Boniface (igika cya 18). Urubanza Nº RPAA 00526/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 06/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na KWIZERA Bosco (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00044/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 6/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na UWIMANA Bernardin (igika cya 23). Urubanza Nº RPAA 00676/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na BUKURU Joseph (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00097/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na MISIGARO NIYOMUGABO (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00067/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na NGENDAHIMANA Placide (igika cya 17).
## Page 78
78
Urubanza Nº RPAA 00121/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na NSABIMANA Innocent (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00075/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na NSANZUMUHIRE Alexandre (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00587/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na NTIRENGANYA Alexis (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00074/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na BASANINKINDI Zephelin (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00677/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 14/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na BUTERA Pascal (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00679/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 14/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na HABAKURAMBA Jean Pierre (igika cya 37). Urubanza Nº RPAA 00730/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/04/2023 haburana Ubushinjacyaha na MINANI Félicien (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00718/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 14/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na MUNYAKARAMBI Alphonse (igika cya 44). Urubanza Nº RPAA 00688/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na MUSHI Marc (igika cya 40). Urubanza Nº RPAA 00711/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 14/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na NYIRIMANA Christophe (igika cya 38). Urubanza ruyoboye izindi: Urubanza ruyoboye izindi ni Urubanza Nº RPA 00060/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 04/04/2022 haburana
## Page 79
79
Ubushinjacyaha na Nsabimana Callixte alias Sankara na bagenzi be (igika cya 252-254). 13. Kujuririra urubanza – ibihe by’ubujurire - agaciro k’impamvu z’ubujurire zitanzwe mu myanzuro y’inyongera nyuma y’igihe cy’ubujurire – ntizigomba kwakirwa uretse igihe zuzuza cyangwa zisobanura izatanzwe mu bihe byemewe byo kujurira. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00765/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/04/2023 haburana Ubushinjacyaha na IYAKAREMYE Laurien (igika cya 12). Ikibazo umurongo ushingiyeho: Ese impamvu z’ubujurire zatanzwe mu myanzuro y’inyongera nyuma y’ibihe byo kujurira zagirira akamaro uregwa? Ingingo y’itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 181, igika cya 1 y’Itegeko n°027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza nshinjabyaha ivuga ko: «igihe cyo kujurira ari iminsi 30 ibarwa kuva ku munsi urubanza rwaciriweho ku muburanyi wari uhari cyangwa ahagarariwe igihe urubanza rwacibwaga» Ingingo ya 183, agace ka gatanu n’aka gatandatu y’itegeko y’itegeko Nº 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha iteganya ko “Ubujurire bukorwa mu buryo bw’umwanzuro utanga ikirego, ugizwe n’urutonde rw’inenge z’urubanza zisabirwa gukosorwa n’ibindi bibazo bigomba gusuzumwa, ibisobanuro kuri buri nenge cyangwa kuri buri kibazo bigaragaza amakosa yakozwe n’uburyo agomba gukosorwa, hashingiwe ku mategeko n’ibimenyetso n’igisabwa Urukiko”. Ingingo ya 188, igika cya 1 y’iryo Tegeko yo ivuga ko: “Uregwa ashobora kujuririra urubanza rwose cyangwa zimwe mu ngingo atishimiye imikirize yazo, urukiko rwajuririwe rukaburanisha gusa mu mbibi z’icyajuririwe”. Umurongo imanza zihuriyeho: Ingingo iyo ariyo yose itanzwe nyuma y’ibihe ntarengwa byo kujurira, uretse iyuzuza cyangwa isobanura iyatanzwe mu bihe byemewe byo kujurira, ntigomba kwakirwa.
## Page 80
80
Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RCOMAA 00071/2017/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 26/10/2018 haburana MBUTO Aimable na BRD (igika cya 22). Urubanza Nº RPA/GEN 00004/2019/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 07/05/2021 haburana Ubushinjacyaha na MUNYAGISHARI Bernard (igika cya 66). Urubanza Nº RPAA 00328/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire haburana Ubushinjacyaha na NSABUKUNZE Emmanuel (igika cya 24-26). Urubanza Nº RPAA 00386/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 11/06/2020 haburana Ubushinjacyaha na MUSHINZIMANA Daniel (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00338/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 11/06/2021 haburana Ubushinjacyaha na DUKUZUMUREMYI Jean Bosco (igika cya 18 n’icya 21) Uubanza Nº RPAA 00205/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 12/11/2021 rwa BARAKAGWIRA Gilbert n’Ubushinjacyaha ( igika cya 14-15). Urubanza Nº RPAA 00422/2020/CA rwaciwe ku wa 17/05/2022 haburana Ubushinjacyaha na KWITONDA Benoit Urubanza Nº RPAA 00169/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/04/2022 haburana Ubushinjacyaha na MUKURANAMANA Martin Urubanza Nº RPAA 00295/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/04/2022 haburana Ubushinjacyaha na NDAGIJIMANA Jean d’Amour Urubanza Nº RPAA 00099/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 23/09/2022 haburana Ubushinjacyaha na MWENEDATA Jacques (igika cya 14) Urubanza Nº RPAA 00274/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na TWAGIRAYEZU Thomas (igika cya 12-13)
## Page 81
81
Urubanza Nº RPAA 00559/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na NABIBWIYIMANA Emmanuel (igika cya 31) Urubanza Nº RPAA 00108/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023, haburana Ubushinjacyaha na KADIMA Félix (igika cya 15). Urubanza Nº RPAA 00648/2021/CA -CMB RPAA 00555/2012/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na MUNYEMANA Eric n’undi (igika cya 24). Urubanza Nº RPAA 00585/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 10/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na DUKUZUMUREMYI Sylvain (igika cya 9-10). Urubanza Nº RPAA 00653/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na MVUYEKURE Jean Bosco (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00077/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 31/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na TUYIRINGIRE alias TUYISHIMIRE (igika cya 15). Urubanza Nº RPAA 00780/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/3/2023 haburana Ubushinjacyaha na MBABAZI Blandine (igika cya 15). Urubanza Nº RPAA 00123/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/04/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUHIRE Daniel (igika cya 15). Urubanza Nº RPAA 00053/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/04/2023 haburana Ubushinjacyaha na NZABANDORA Athanase (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00374/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/04/2023 haburana Ubushinjacyaha na BIZIMANA Emile (igika cya 17).
## Page 82
82
Urubanza Nº RPAA 00597/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 31/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na VUGUZIGA Marie Chantal (igika cya 18-19). Urubanza Nº RPAA 00357/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/04/2023 haburana Ubushinjacyaha na NKUNDIMANA Jean Damascène (igika cya 15). Urubanza ruyoboye izindi (Leading case): Urubanza ruyoboye izindi ni Urubanza Nº RCOMAA 00071/2017/CS rwaciwe ku wa 26/10/2018 haburana MBUTO Aimable na BRD kuko rwaciwe mbere n’Urukiko rw’Ikirenga. 14. Umucuruzi w’Ibiyobyabwenge - ibimenyetso by’uko ari umucuruzi wabyo - kutaba ngombwa ko asanganwa abaguzi - igihe cyose abifatanywe kandi bigaragara ko yiteguye kubiha umuntu wese umugana ashaka kubigura, aba ari umucuruzi wabyo. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00090/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/04/2023 haburana Ubushinjacyaha na KAYIREBWA Jeanne d’Arc (igika cya 17). Ibibazo byasuzumwe: Ni iki gishingirwaho ngo hemezwe ko uwafatanywe ibiyobyabyenge ari umucuruzi wabyo? Umurongo imanza zihuriyeho: Umuntu ntagirwa umucuruzi w’ibiyobyabwenge no kuba hari abaguzi babonetse aho acuririza, ahubwo igihe cyose afite ibicuruzwa kandi yiteguye kubiha umuntu wese umugana ashaka ibyo agurisha, aba ari umucuruzi w’ibiyobyabwenge.
Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RPAA 00293/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 15/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na Murindahabi Jean de Dieu (igika cya 30)
## Page 83
83
Urubanza Nº RPAA 00436/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/06/2022 haburana Ubushinjacyaha na AHIMPEREYE NDEZE François (Igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00466/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na NSENGIYAREMYE Elie (Igika cya 12). Urubanza Nº RPAA 00354/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 31/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na TWIZERIMANA Cyprien (igika cya 21). Urubanza Nº RPAA 00343/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na UWEMEYIMANA Joseph (igika cya 20). Urubanza Nº RPAA 00562/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na HABYARIMANA Dieudonné (igika cya 38). Urubanza ruyoboye izindi (Leading case): Urubanza ruyoboye izindi ni urubanza Urubanza Nº RPAA 00436/2020/CA rwaciwe ku wa 28/06/2022 rw’Ubushinjacyaha na AHIMPEREYE NDEZE François 15. Guhinga, gutunda cyangwa kubika urumogi ruke - ntibifatwa nko guhinga, gutunda cyangwa kubika urumogi bivugwa mu ngingo ya 263 igika cya 3 y’Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange – bifatwa nk’uwari ugamije kubyikoreshereza - agahabwa igihano gito. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00082/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/04/2023 haburana ubushinjacyaha na HABUMUGISHA Sadi (igika cya 14). Ikibazo cyasuzumwe: Ese uregwa ufatanywe ingano nto y’urumogi yahinze yatunze cyangwa yabitse yahanwa hashingiwe ku gufatanwa ibiyobyabwenge agamije kubigurisha no kubikwirakwiza?
## Page 84
84
Umurongo uhuriweho n’izindi manza: Iyo nta bimenyetso bigaragaza ko uregwa wafatanywe ingano nto y’ibiyobyabwenge yahinze, yatunze cyangwa yabitse yari agamije kubikwirakwiza no kubigurisha, afatwa nk’uwari ugamije kubyikoreshereza (simple drug possession) aho kubicuruza no kubikwirakwiza (drug trafficking /drug distribution), agahabwa ibihano bito. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza RPAA 00147/2022/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/06/2022 haburana Ubushinjacyaha na BUTERA Gedeon (igika cya 19, 20). Urubanza Nº RPAA 00132/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 15/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na UYISENGA Théogène alias Rasta. Urubanza Nº RPAA 00200/2020/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na HAKIZIMANA Eric (igika cya 33). Urubanza Nº RPAA 00327/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUSIRIKARE Jean Damascène (igika cya 22-25). Urubanza Nº RPAA 00335/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na SINDIKUBWABO UWABAKURIKIZA (igika cya 29). Urubanza Nº RPAA 00498/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na RUBAYIZA Alexis (igika cya 12,16). Urubanza Nº RPAA 00318/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023 haburana ubushinjacyaha na MINANI Jean Bosco (igika cya 34- 35). Urubanza Nº RPAA 00532/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 14/04/2023 haburana ubushinjacyaha na MUNYENTWARI Cyprien (igika cya 18).
## Page 85
85
Urubanza Nº RPAA 00743/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 06/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na NGEZAHIMANA Adrien (igika cya 25). Urubanza ruyoboye izindi: Urubanza RPAA 00147/2022/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/06/2022 haburana Ubushinjacyaha na BUTERA Gedeon, igika cya 19, 20 kuko arirwo rwafashe icyemezo bwa mbere kuri uyu murongo.
16. Guhamwa no gucuruza ibiyobyabwenge - gucuruza ingano nto - kugabanyirizwa ibihano - uwahamwe no gucuruza ibiyobyabwenge ashobora kugabanyirizwa igihano mu rwego rwo guhuza igihano n’uburemere bw’icyaha. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00598/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 31/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na MUNEZERO Emmanuel (igika cya 30). Ikibazo cyasuzumwe: Ese ingano nto uregwa gucuruza ibiyobyabwenge yafatanywe byamugirira akamaro akagabanyirizwa igihano? Umurongo uhuriwe n’izindi manza: Urukiko rushobora kugabanya igihano rushingiye ku ngano y’ibiyobyabwenge ushinjwa yatunze cyangwa yacuruje, mu rwego rwo guhuza igihano n’uburemere bw’icyaha (Principe de la proportionnalité de la peine à l’infraction). Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RPAA 00039/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 02/07/2021 haburana Ubushinjacyaha na SHAKABATENDA Jean de Dieu. Urubanza Nº RPAA 00293/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 15/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na Murindahabi Jean de Dieu (Igika cya 35). Urubanza Nº RPAA 00408/2020/CA rwaciye n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/06/2022 haburana Ubushinjacyaha na NIYITEGEKA Augustin.
## Page 86
86
Urubanza Nº RPAA 00132/2021/CA rwaciye n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 15/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na UYISENGA Théogène. Urubanza Nº RPAA 00499/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na MBARUSHIMANA Damascène (Igika cya 26). Urubanza Nº RPAA 00307/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/1/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUTIMURA Félix (igika cya 21). Urubanza Nº RPAA 00304/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/1/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUSABYIMANA Aboubakar (igika cya 19). Urubanza Nº Urubanza Nº 00550/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na HABINEZA Frederick (igika cya 51). Urubanza Nº RPAA 00618/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na MUKANDORI Josephine (igika cya 26). Urubanza ruyoboye izindi (Leading case): Ni Urubanza Urubanza Nº RPAA 00039/2021/CA rwaciwe ku wa 02/07/2021 haburana Ubushinjacyaha na SHAKABATENDA Jean de Dieu kuko arirwo rwaciwe mbere kuri iki kibazo. 17. Kugabanya igihano – impaka ku kugabanya igihano kugera munsi y’igihano gito giteganywa n’itegeko - ntibikwiye kongera kugibwaho impaka mu nkiko, kuko byafashweho umurongo mu manza zitandukanye hemezwa ko ntagikwiye kubuza umucamanza kugena igihano gihwanye n’uburemere bw’icyaha cyakozwe. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00513/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na DUSHIMIRIMANA Evariste (igika cya 14).
## Page 87
87
Ikibazo umurongo ushingiyeho: Ese ibijyanye no kugabanya igihano kugera munsi y’igihano gito, ni ikibazo gikwiye gukomeza kugibwaho impaka mu Rukiko? Umurongo watanzwe: Ibijyanye no kuba Urukiko rwagabanya igihano rukajya munsi y’igihano gito giteganywa n’itegeko, ntibikwiye kongera kugibwaho impaka, kuko byafashweho umurongo mu manza zitandukanye rwemeza ko ntagikwiye kubuza umucamanza kugena igihano gihwanye n’uburemere bw’icyaha cyakozwe. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RPAA 00109/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 27/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUGUME God (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00464/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 20/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na BIZIMANA Moussa (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00408/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 20/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na NYIRISHEMA Fiston (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00379/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/01/2023 rw’Ubushinjacyaha na HAKIZIMANA Melan (igika cya 18). Urubanza Nº RPAA 00450/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na TUYISENGE Paul (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00462/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na NDAYISABA Abdoul (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00483/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na NSENGAYIRE Jean Baptiste (igika cya 14).
## Page 88
88
Urubanza Nº RPAA 00727/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na DUSINGIZUMUKIZA Siméon (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00618/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na MUKANDORI Josephine (igika cya 18). Urubanza Nº RPAA 00511/2021/CA, rwaciwe ku wa 29/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na KARUSIGARIRA Ildéphonse (igika cya 29). Urubanza Nº RPAA 00517/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na HITIMANA (igika cya 11) 18. Impamvu z’ubujurire - guhindura imiburanire yashingiweho icyemezo mu rubanza rwajuririwe – ubwo bujurire burakirwa urukiko rukemeza ko nta shingiro bufite. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00073/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/4/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUGIRANEZA Claude (igika cya 13). Ikibazo cyasuzumwe: Uwajuriye yaburanye ahakana icyaha mu manza zabanje. Mu bujurire bwa kabiri aburana avuga ko yemera icyaha noneho, anasaba ko byashingirwaho agabanyirizwa igihano. Ingingo y’itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 183, agace ka gatanu n’aka gatandatu y’itegeko y’itegeko nº 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha iteganya ko “Ubujurire bukorwa mu buryo bw’umwanzuro utanga ikirego, ugizwe n’urutonde rw’inenge z’urubanza zisabirwa gukosorwa n’ibindi bibazo bigomba gusuzumwa, ibisobanuro kuri buri nenge cyangwa kuri buri kibazo bigaragaza amakosa yakozwe n’uburyo agomba gukosorwa, hashingiwe ku mategeko n’ibimenyetso n’igisabwa Urukiko”.
## Page 89
89
Umurongo watanzwe: Uwajurije afite inshingano yo kugaragaza ukwibeshya kwakozwe n’Urukiko rubanza gushingiye ku mategeko cyangwa ku byabaye kwatumye urubanza rujuririrwa rucibwa nabi cyangwa kwatuma ruta agaciro. Iyo atabikoze ubwo bujurire burakirwa, urukiko rukemeza ko nta shingiro bufite. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RPAA 00194/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na NDAYISHIMIYE Emmanuel alias Shema (igika cya 18) Urubanza Nº RPAA 00616/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na NSANZUWERA Aphrodis (igika cya 23). Urubanza N° RPAA 00463/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/1/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUHOZA Anicet (igika cya 10). Urubanza N° RPAA 00497/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na HABIMANA Jérôme (igika cya 21). Urubanza Nº RPAA 00559/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na NABIBWIYIMANA Emmanuel (igika cya 29) Urubanza Nº RPAA 00181/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na NIYOMUGABO François (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00546/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/1/2023 haburana Ubushinjacyaha na BIZIMANA Joseph (igika cya 18). Urubanza Nº RPAA 00428/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/2/2023 haburana Ubushinjacyaha na IRAKIZA Eric (igika cya 17).
## Page 90
90
Urubanza Nº RPAA 00780/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/3/2023 haburana Ubushinjacyaha na MBABAZI Blandine (igika cya 13). Urubanza Nº RPAA 00674/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 19/4/2023 haburana Ubushinjacyaha na TWAGIRAYEZU Protais (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00091/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 19/4/2023 haburana Ubushinjacyaha na TWIBANIRE Phocas (igika cya 15). Urubanza ruyoboye izindi (Leading case): Urubanza ruyoboye izindi ni Urubanza Nº RPAA 00194/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na NDAYISHIMIYE Emmanuel alias Shema (igika cya 18) kuko arirwo rwaciwe mbere. 19. Imanza z’inshinjabyaha – igisobanuro cyo gufatanwa ibiyobabwenge no gukora, guhinga, guhindura, gutunda no kubibika – bitandukanira ku ngano y’ibiyobyabwenge n’ikigiye gukoreshwa ibiyobyabwenge uregwa yafatanwe, yakoze, yahinze, yahinduye, yatunze, yabitse. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00435/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/04/2023 haburana Ubushinjacyaha na USABIMANA Eric alias Duguri (igika cya 18). Ingingo y’itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 263, igika cya mbere n’icya kabiri, y’Itegeko nº 68/2018 ryo ku wa 30/8/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange iteganya ko ‘‘Umuntu wese ufatanwa, urya, unywa, witera, uhumeka cyangwa wisiga mu buryo ubwo aribwo bwose ibiyobyabwenge cyangwa urusobe rw’imiti ikoreshwa nka byo, aba akoze icyaha. Umuntu wese uhamijwe n’urukiko gukora ibikorwa bivugwa mu gika cya mbere cy’iyi ngingo, ahanishwa igifungo kitari munsi y’umwaka umwe (1) ariko kitarenze imyaka ibiri (2) cyangwa imirimo y’inyungu rusange’’. Naho ingingo ya 263, igika cya gatatu, y’iryo tegeko iteganya ko “Umuntu wese ukora, uhinga, uhindura, utunda, ubika, uha undi, ugurisha mu gihugu ibiyobyabwenge cyangwa urusobe rw’imiti ikoreshwa nka byo mu buryo
## Page 91
91
bunyuranyije n’amategeko, aba akoze icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko ahanishwa igifungo cya burundu n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda arenze miliyoni makumyabiri (20.000.000 Frw) ariko atarenze miliyoni mirongo itatu (30.000.000 Frw) ku byerekeye ibiyobyabwenge bihambaye”. Umurongo watanzwe: Amagambo arebana no gufatanwa (avugwa mu gika cya mbere cy’ingingo ya 263), gukora, guhinga, guhindura, gutunda, kubika (avugwa mu gika cya 3 cy’iyo ngingo) agomba kumvikana hakurikijwe ingano y’ibiyobyabwenge n’ikigiye gukoreshwa ibiyobyabwenge uregwa yafatanywe, yakoze, yahinze, yahinduye, yatunze, yabitse maze byagaragara ko kuri buri gikorwa muri ibyo ikigamijwe ari ukubikoresha ku giti cye (simple drug possession) uregwa agahabwa ibihano bito ariko byagaragara ko ingano y’ibiyobyabwenge yafatanywe ari nini bikaba byashingirwaho hemezwa ko ataribyo gukoresha ku giti cye ahubwo ikigamijwe ari ugucuruza cyangwa gukwirakwiza (drugs trafficking/drug distribution) ibiyobyabwenge uregwa agahabwa igihano kiremereye. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RPAA 00408/2020/CA rwaciye n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/06/2022 haburana Ubushinjacyaha na NIYITEGEKA Augustin (igika cya 14- 18). Urubanza Nº RPAA 00132/2021/CA rwaciye n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 15/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na UYISENGA Théogène (igika cya 17- 18). Urubanza Nº RPAA 00428/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/2/2023 haburana Ubushinjacyaha na IRAKIZA Eric (igika cya 23). Urubanza Nº RPAA 00358/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na MINANI Florent (igika cya 14).
## Page 92
92
Urubanza Nº RPAA 00656/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na NIYIGENA Jean Claude (igika cya 15). Urubanza Nº RPAA 00670/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na NSHIMIRYAYO Ange (igika cya 12- 13). Urubanza Nº RPAA 00413/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na BANGAMWABO Jean Baptiste (igika cya 21). Urubanza Nº RPAA 00341/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na NSENGIMANA Cyprien (igika cya 26). Urubanza Nº RPAA 00025/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na UWIRINGIYIMANA Gervais (igika cya 15-18). Urubanza Nº RPAA 00653/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na MVUYEKURE Jean Bosco (igika cya 23). Urubanza Nº RPAA 00082/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/04/2023 haburana Ubushinjacyaha na HABUMUGISHA Sadi (igika cya 13). Urubanza Nº RPAA 00783/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 31/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na UWAMUREZE Grace (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00679/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 14/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na HABAKURAMBA Jean Pierre (igika cya 17-19). Urubanza Nº RPAA 00718/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 14/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na MUNYAKARAMBI Alphonse (igika cya 21-23).
## Page 93
93
Urubanza Nº RPAA 00688/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na MUSHI Marc (igika cya 19-21). Urubanza Nº RPAA 00711/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 14/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na NYIRIMANA Christophe (igika cya 18-20). Urubanza ruyoboye izindi (Leading case): Urubanza ruyoboye izindi ni Urubanza Nº RPAA 00408/2020/CA rwaciye n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/06/2022 haburana Ubushinjacyaha na NIYITEGEKA Augustin kuko arirwo rwaciwe mbere rusesengura neza iyi ngingo. 20. Ugushidikanya - Gushidikanya kurengera uregwa - agirwa umwere ku cyaha akurikiranyweho. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00268/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na MUTARUTINYA Emmanuel (igika cya 25) Ingingo y’itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 111 y’Itegeko nº 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha, iteganya ko: ‘’Gushidikanya birengera ushinjwa. Iyo urubanza rwakurikiranywe mu buryo bwose, ntihagire ibimenyetso nyakuri biboneka byemeza nta shiti abacamanza ko ushinjwa yakoze icyaha koko, bagomba kwemeza ko atsinze. Umurongo imanza zihuriyeho: Ugushidikanya kurengera ushinjwa, akagirwa umwere ku cyaha yari akurikiranyweho. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RPA0084/10/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 9/05/2014 haburana Ubushinjacyaha na GATERA, Vol [2015] 4 RLR.
## Page 94
94
Urubanza Nº RPAA0297/11/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 24/3/2016 haburana Ubushinjacyaha na RUZINDANA, Vol [2016] 4 RLR. Urubanza Nº RPAA0048/12/CS, rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 6/05/2016 haburana Ubushinjacyaha na NSANZINTWALI, Vol [2017] 2 RLR. Urubanza Nº RPAA 00064/2018/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 13/09/2019 haburana Ubushinjacyaha na NSANZUMUHIRE Jean Baptiste (igika cya 24). Urubanza Nº RPAA 00007/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/07/2022, haburana Ubushinjacyaha na MBONIMANA Thierry (igika cya 31). Urubanza Nº RPAA 00131/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na UWITIJE J. Damascene (igika cya 28). Urubanza Nº RPAA 00232/2020/CA- CMB Nº RPAA 00041/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/09/2022 haburana Ubushinjacyaha na MBADUKO Daniel na INGABIRE Eugenie. Urubanza Nº RPAA 00035/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 23/09/2022, haburana Ubushinjacyaha na ABAYISENGA Pascal (igika cya 32). Urubanza Nº RPAA 00078/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 13/10/2022, haburana Ubushinjacyaha na DUSHIMIRIMANA Gahinja alias MAKOTE (igika cya 32). Urubanza Nº RPAA 00055/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 31/10/2022, haburana Ubushinjacyaha na NIYONZIMA Adrien (igika cya 24).
## Page 95
95
Urubanza Nº RPAA 00263/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/10/2022, haburana Ubushinjacyaha na NDATIMANA Méthode (igika cya 39-43). Urubanza Nº RPAA 00160/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 25/11/2022, haburana Ubushinjacyaha na HATARI Pascal (igika cya 35). Urubanza Nº RPAA 00392/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 25/11/2022, haburana Ubushinjacyaha na MANIGABE Emmanuel. Urubanza Nº RPAA 00156/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na NIYONZIMA Claude (igika cya 21) Urubanza Nº RPAA 00516/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na BAZUBAFITE Stephania (igika cya 19) Urubanza Nº RPAA 00737/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 16/12/2022 haburana Ubushinjacyaha na UWAYISABA HABIMANA Antoine (igika cya 20). Urubanza Nº RPAA 00355/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na NDAGIJIMANA Kosasi (igika cya 34) Urubanza ruyoboye izindi (Leading case): Ni Urubanza Nº RPA0084/10/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 9/05/2014 haburana Ubushinjacyaha na GATERA, kuko rwaciwe mbere rukanasohoka mu cyegeranyo: Vol [2015] 4 RLR.
## Page 96
96
21. Ubuhamya – agaciro k’ubuhamya bushingiye ku mvugo z’umwana utarageza ku myaka 14 – ntibugomba gushingirwaho iyo butunganiwe n’ibindi bimenyetso. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00041/2023/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/04/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUGIRANEZA Gérard (Igika cya 38). Ibibazo byasuzumwe: Ese ubuhamya bushingiye ku mvugo z’umwana utarageza ku myaka 14, buhabwa agaciro ki? Ingingo y’itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 63, igika cya 4 y’Itegeko Nº 15/2004 ryo ku wa 12/06/2004 ryerekeye ibimenyetso mu manza n’itangwa ryabyo ivuga ko: « Abana batarengeje imyaka 14 kimwe n’abantu bakuru badafite ubushobozi bemerewe gutanga ubuhamya mu nkiko batarahiye iyo babasha kubara inkuru y’uko byagenze ariko ubuhamya bwabo bugomba kunganirwa n’ibindi bimenyetso » Ingingo ya 49 y’Itegeko n° 027/2019 ryo ku wa 19/9/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha iteganya ko ‘’ Umwana utagejeje ku myaka cumi n’ine (14) yemerewe gutanga ubuhamya nk’umuntu mukuru. Umwana utagejeje ku myaka cumi n’ine (14) yumvwa atagombye kurahira ariko icyemezo cy’urukiko ntigishobora gushingira kuri ubwo buhamya bwonyine. Muri ibyo bihe, ubuhamya bw’umwana bugomba gushyigikirwa n’ibindi bimenyetso’’. Umurongo watanzwe: Ubuhamya bushingiye ku mvungo ababutanga babwiwe n’umwana utarageza ku myaka 14 nta gaciro bwahabwa mu gihe butunganiwe n’ibindi bimenyetso. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RPAA 0133/10/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 07/11/2014 haburana Ubushinjacyaha na MVUYEKURE (igika cya 17)
## Page 97
97
Urubanza Nº RPAA 00405/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/10/201 haburana Ubushinjacyaha na NIZEYIMANA Jean Pierre (igika cya 31) Urubanza Nº RPAA 00146/2018/CArwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/01/2022 haburana Ubushinjacyaha na UWAMAHORO Martin (igika cya 22) Urubanza RPAA 00107/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 11/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na NIYONSABA Félix (Igika cya 27) Urubanza Nº RPAA 00545/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/1/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUGISHA Prince alias Kadogo (Igika cya 29-30). Urubanza Nº RPAA 00026/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na NTIVUGURUZWA Jean Leonard (Igika cya 17). Urubanza ruyoboye izindi (Leading case): Ni Urubanza Nº RPAA 0133/10/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 07/11/2014 haburana Ubushinjacyaha na MVUYEKURE Faustin kuko rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga runatangazwa mu Cyegeranyo [2015]4 RLR. 22. Ubujurire bwa kabiri – itegeko ritariho – ni itegeko ritagikoreshwa, itegeko ritaratangira gukoreshwa cyangwa ritigeze ribaho. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00322-00323/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/4/2023 haburana Ubushinjacyaha na RENZAHO Alexis n’undi (igika cya 27). Ikibazo umurongo ushingiyeho: Ese itegeko ritariho ryashingirwaho mu rubanza bigatuma rwemererwa kuburanishwa mu bujurire bwa kabiri ni irimeze gute?
## Page 98
98
Ingingo y’itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 52, igika cya 2, agace ka 3°, y’Itegeko n°30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’inkiko, iteganya ibikurikira: ″Urukiko rw’Ubujurire rufite kandi ububasha bwo kuburanisha mu rwego rw’ubujurire bwa kabiri imanza zaciwe n’Urukiko Rukuru, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi n’Urukiko Rukuru rwa Gisirikare, iyo izo manza: (…) 3º zashingiye ku itegeko ritariho, ingingo z’amategeko zitakiriho cyangwa zaciwe n’Urukiko rutabifitiye ububasha″. Umurongo uhuriweho n’izindi manza: Itegeko ritariho rigomba kumvikana mu buryo bw’itegeko ritagikoreshwa (loi abrogée, repealed law), cyangwa itegeko ritaratangira gukoreshwa (loi non encore en vigueur/ a law not yet in force), cyangwa se itegeko ritigeze ribaho (qui n’a jamais existé/ a law that never existed). Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RPAA 0096/15/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 18/05/2018, haburana MUKARUSANGA Olive n’Ubushinjacyaha (igika cya 14). Urubanza Nº RCAA 00012/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/07/2022 haburana NSENGIYUMVA Thiery na MANISHIMWE François n’abandi. Urubanza Nº RCAA 00006/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 9/09/2022 haburana IRAMIRO CLINIC na KAMBALI BIGISHIRO. Urubanza Nº RCOMAA 00109/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 23/03/2023 haburana UJM CONSULTANCY AND PARTNERS Ltd na KABIRIGI Willy (igika cya 18-19). Urubanza ruyoboye izindi (Leading case): Ni Urubanza Nº RPAA 0096/15/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 18/05/2018, haburana MUKARUSANGA Olive n’Ubushinjacyaha kuko rwaciwe mbere n’Urukiko rw’Ikirenga.
## Page 99
99
23. Imanza z’inshinjabyaha – ikoreshwa ritemewe ry’ibiyobyabwenge - gutunda no kugurisha ibiyobyabwenge – gufatirwa bitaragera ku muguzi – ntibyafatwa ko nta ngaruka zikomeye byateje. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00526/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 06/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na KWIZERA Bosco (igika cya 12). Umurongo uhuriweho n’izindi manza: Ingaruka z’icyaha cyo gutunda no gucuruza ibiyobyabwenge ntizikwiye kureberwa ku munsi ushinjwa afatiwe mu cyaha ngo byumvikane ko ziburijwemo, kuko uburemere bw’iki cyaha busobanurwa no kuba ibiyobyabwenge binyanyagira mu bantu benshi bikabyara uruhererekane rw’ibyaha. Umuntu wese wiyemeje kujya mu runana rw’ababikwirakwiza aba arebwa n’ingaruka z’ibiyobyabwenge bibangamiye ubuzima bw’ababikoresha. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RPAA 000164/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/06/2022, haburana Ubushinjacyaha na IYUMUREMYI Faustin (igika cya 28). Urubanza RPAA 00739/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na SAFARI Callixte (igika cya 23, 24) Urubanza Nº RPAA RPAA 00076/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 06/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na GIRUKWAYO Boniface (igika cya 15). Urubanza Nº RPAA 00044/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 6/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na UWIMANA Bernardin (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00711/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 14/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na NYIRIMANA Christophe (igika cya 38).
## Page 100
100
Urubanza Nº RPAA 00711/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 14/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na NYIRIMANA Christophe (igika cya 45). 24. Ubuhamya bwemewe - ubuhamya butanzwe n’abakorewe icyaha n’abo bafitanye isano - Urukiko nirwo rusuzuma ireme ry'ubuhamya rushingiye ku bumenyi bw'ababutanga n'uburyo basobanura ibyo biboneye cyangwa bumvise, rukabigereranya n'ibindi bimenyetso. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00754/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/04/2023 haburana Ubushinjacyaha na IRADUKUNDA Jean Marie Vianney (igika cya 25). Ikibazo cyasuzumwe: Ese ubuhamya butanzwe n'abakorewe icyaha n'abafitanye isano nabo bwahabwa agaciro n’Urukiko? Ingingo y’itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 65 y’Itegeko N° 15/2004 ryo ku wa 12/06/2004 ryerekeye ibimenyetso mu manza n’itangwa ryabyo iteganya ko: “Urukiko ni rwo rwonyine rupima ko imikirize y’abatangabuhamya ihuye n’ikiburanwa, ifite ingingo zikiranuye kandi ikaba ikwiye kwemerwa cyangwa guhakanwa. Ntirwitsitsa ku mubare w’abatangabuhamya. Rwita cyane cyane ku bumenyi bwabo bw’ibyabaye, no ku buryo babivuga uko byagenze nta cyo bihimbira”. Umurongo uhuriweho n’izindi manza: Kuba umutangabuhamya afitanye isano n'uwahohotewe cyangwa ari uwahohotewe ubwe, ubwabyo ntibitesha agaciro ubuhamya. Urukiko nirwo rusuzuma ireme ry'ubuhamya rushingiye ku bumenyi bw'ababutanga n'uburyo basobanura ibyo biboneye cyangwa bumvise, rukabigereranya n'ibindi bimenyetso. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RPAA0118/11/CS, rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 13/11/2015 haburana Ubushinjacyaha na NGURINZIRA, (igika cya 13 Vol [2017] 1 RLR)
## Page 101
101
Urubanza Nº RPAA0059/08/CS, rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 19/11/2010 haburana Ubushinjacyaha na Nshimiyimana Alexis n’abandi. Urubanza Nº RPAA 00268/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/07/2022 rw’Ubushinjacyaha na NTAKIRUTIMANA Martin (igika cya 35) Urubanza Nº RPAA 00422/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/1/2023 haburana Ubushinjacyaha na RUTINDUKA Charles (igika cya 25). Urubanza ruyoboye izindi (Leading case): Ni urubanza Nº RPAA0118/11/CS, rwaciwe ku wa 13/11/2015 rw’Ubushinjacyaha na NGURINZIRA, kuko rwaciwe n’Urukiko rw’Icyegeranyo kandi rutangazwa mu cyegeranmyo (Vol [2017] 1 RLR) 25. Imanza z’inshinjabyaha – icyaha cyo gusambanya umwana - raporo ya muganga igaragaza ko akarangabusugi ku mwana wasambanyijwe ari kazima - si ikimenyetso cyihagije kigaragaza ko hatabayeho igikorwa cyo kumusambanya. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00634/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 31/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na MACUMI Joseph (igika cya 18). Ikibazo cyasuzumwe: Ese kuba raporo ya muganga igaragaza ko akarangabusugi ku mwana wasambanyijwe ari kazima byatuma uregwa adahamwa n’icyaha cyo gusambanya umwana. Ingingo y’itegeko umurongo ushingiyeho: ingingo ya 133, igika cya mbere, y’Itegeko nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange nk’uko ryahinduwe kugeza ubu, iteganya ko: “Umuntu wese ukorera ku mwana kimwe mu bikorwa bishingiye ku gitsina bikurikira, aba akoze icyaha: 1º gushyira igitsina mu gitsina, mu kibuno cyangwa mu kanwa k’umwana; 2ºgushyira urugingo urwo arirwo rwose rw’umubiri w’umuntu mu gitsina cyangwa mu kibuno cy’umwana; 3ºgukora ikindi gikorwa cyose ku mubiri w’umwana hagamije ishimishamubiri (..)““.
## Page 102
102
Umurongo uhuriweho n’izindi manza: Kuba umwana yasanganwa akarangabusugi kazima, ubwabyo byonyine si ikimenyetso cy’uko hatabayeho igikorwa cyo kumusambanya. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza nº RS/INJUST/RP 00003/2019/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 28/01/2022 haburana Ubushinjacyaha na NIYONSABA Eric, (igika cya 23) 26. Imanza z’inshinjabyaha – kubahiriza umurongo watanzwe - umucamanza ategetswe kuwubahiriza. Kuwuhindura bishobora gukorwa gusa n’Urukiko rwisumbuye ku rwaciye urubanza cyangwa urwo rukiko ubwarwo. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00273/2020/CA-CMB RPAA 00339/2020/CA-CMB RPAA 00349/2020/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/04/2023, Ubushinjacyaha buburana na MAHIRWE Ephrem alias Alpha n’abandi (igika cya 47). Ikibazo cyasuzumwe: Umucamanza ategetswe kubahiriza umurongo watanzwe n’inkiko zimukuriye, uw’Urukiko arimo cyangwa uwo yatanze mu manza yaciye. Ese uwo murongo wahindurwa? Umurungo uhuriweho n’izindi manza: Umucamanza ategetswe kubahiriza umurongo watanzwe n’inkiko zimukuriye, uw’Urukiko arimo cyangwa uwo yatanze mu manza yaciye ku bibazo bisa n’icyo agomba gucyemura, guhindura uwo murongo bishobora gukorwa gusa n’Urukiko rwisumbuye ku rwaciye urubanza cyangwa urwo rukiko ubwarwo. Iyo nta byabaye, Urukiko rugomba kugendera ku murongo usanzweho. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza n˚ RS/INCONST/SPEC 00004/2019/SC rwaciwe ku wa 04/12/2019, haburana GLIHD (Great Lakes Initiative for Human Rights Development) na Leta y’u Rwanda (igika cya 33)
## Page 103
103
Urubanza Nº RPA 00060/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 04/04/2022 haburana Ubushinjacyaha na Nsabimana Callixte alias Sankara n’abandi, (igika cya 52-55). Urubanza nºRP 00002/2022/CA rwaciwe n’uru Rukiko ku wa 07/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na BADO Bede (igika cya 15,17) 27. Kwihana umucamanza – impamvu z’ubwihane bw’umucamanza- zigomba kuba ari impamvu zishingiye ku byo umuburanyi yamenye mu mibanire cyangwa mu isano umucamanza asanzwe afitanye n’umuburanyi cyangwa azi ku rubanza, zidashingiye ku miburanishirize y’urubanza. kandi muburanyi akabigaragariza ibimenyetso bigaragara bidashingiye ku kugenekereza. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RS/RECUS/RC 00001/2023/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 14/04/2023, ku bwihane bwatanzwe na DUSABE Esther (igika cya 6). Ikibazo cyasuzumwe: Kumenya impamvu z’ubwihane bw’umucamanza buteganywa mu ngingo ya 103 CPCCSA. Ingingo umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 103 y’Itegeko nº 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi iteganya ko: ‘Umucammanza bashobora kumwihana iyo: « Ingingo ya 103 CPCCSA iteganya ko Umucamanza bashobora kumwihana iyo: 1° ubwe cyangwa uwo bashakanye n’abana babo, bafite inyungu bwite mu rubanza; 2° ubwe, cyangwa uwo bashakanye afitanye isano y’amaraso cyangwa yo gushyingiranwa ku buryo butaziguye cyangwa afitanye isano ku buryo buziguye kugeza ku gisanira cya kane n’umwe mu bagize inteko y’urukiko, n’umwe mu baburanyi, n’umwunganira cyangwa umuhagarariye; 3° umwe mu baburanyi agaragaje ishingiro ry’urwango afitanye n’umucamanza; 4° umwe mu baburanyi agaragaje ko umucamanza afitanye ubucuti bwihariye n’undi mu baburanyi cyangwa kuva aho urubanza rutangiriye, yarigeze kwakirwa mu buryo bwihariye n’umwe mu baburanyi ku mafaranga ye, cyangwa yaremeye impano ahawe n’umuburanyi; 5° yigeze kugira icyo avuga cyangwa
## Page 104
104
agatanga inama kuri urwo rubanza mbere y’uko ruburanishwa; 6° yigeze kuba mu rubanza ari umucamanza, umwunzi, umushinjacyaha, umugenzacyaha, umuburanyi, umutangabuhamya, umusemuzi, inzobere cyangwa umukozi wo mu butegetsi bwa Leta; 7° habayeho urubanza rw’ishinjabyaha cyangwa rw’imbonezamubano, hagati y’umucamanza cyangwa uwo bashakanye, abafitanye n’umucamanza isano ishingiye ku maraso cyangwa ku gushyingirwa ku buryo butaziguye cyangwa ku buryo buziguye kugeza ku gisanira cya kane n’umwe mu baburana, uwo bashakanye cyangwa abo bafitanye isano ishingiye ku maraso cyangwa ku gushyingirwa ku buryo butaziguye cyangwa ku buryo buziguye kugeza ku gisanira cya kane » Umurongo watanzwe: impamvu z’ubwihane bw’umucamanza ziteganywa n’ingingo ya 103 y’itegeko no 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi si impamvu zituruka mu buryo urubanza rwaburanishijwe, ahubwo ari impamvu zishingiye ku byo umuburanyi yamenye mu mibanire cyangwa mu isano umucamanza asanzwe afitanye n’umuburanyi cyangwa azi ku rubanza, bishobora kugaragazwa bidashingiye ku miburanishirize y’urubanza. Impamvu nk’izo zigomba kuba zifitiwe ibimenyetso bigaragara bidashingiye ku kugenekereza. Izindi manza zafashe uyu murongo: Urubanza NºRS/RECUS/RCOM 00002/2019/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 15/11/2019, ku bwihane bwatanzwe na Rutikanga Frederic (igika cya 23). Urubanza Nº RS/RECUS/RC 00003/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023, ku bwihane bwatanzwe na RUBANGURA Denys (igika cya 7-8).
## Page 105
105
28. Imanza z’imbonezamubano – kugabana umutungo - ababana nk’umugabo n’umugore batarasezeranye bahagaritse kubana – bagabana umutungo bafitanye cyangwa bashakanye, wabonetse muri cya gihe kidashidikanywaho bombi babanaga hatitawe ku kugaragaza ingano (quantité) y’ibyo buri wese yakoze kugira ngo ubeho cyangwa ibyo yawushyizeho ngo wiyongere agaciro. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RCAA 00011/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2022, NTAKIRUTIMANA Jeannette aburana na KAYIRANGWA Denyse na KAZAROHO Jean Bosco (igika cya 78). Ikibazo cyasuzumwe: Kumenya niba ababanye batarashyingiranywe mu buryo bukurikije amategeko bashobora kugabana umutungo bashakanye igihe baba bahagaritse kubana. Ingingo umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 39 y’itegeko n° 59/2008 ryo ku wa 10/09/2008 y’Itegeko nº 59 ryo ku wa 10/09/2008 rikumira kandi rikarinda ihohoterwa iryo ariryo ryose rishingiye ku gitsina, iteganya ko: “Ababanaga nk’umugore n’umugabo batashyingiranywe mu buryo buteganywa n’amategeko, bashyingirwa hakurikije ihame ry’ubushyingiranywe bw’umugabo umwe n’umugore umwe. Mu gihe umwe mu barebwa n’ibivugwa mu gika kibanziriza iki, yabanaga n’abagore cyangwa n’abagabo benshi, abanza kugabana ku buryo bungana na buri wese mu bo babanaga, umutungo bari bafitanye cyangwa bahahanye mbere y’uko ashyingirwa. Igabana ry’umutungo rivugwa mu gika cya 2 cy’iyi ngingo ntirivutsa abana babyaranye uburenganzira bahabwa n’amategeko”. Umurongo watanzwe: Mu gihe ababanaga nk’umugabo n’umugore batarashyingiranywe bahagaritse kubana, kugira ngo bagabane umutungo, ni uko bagomba kuba bawufitanye cyangwa barawushakanye. Amagambo «bawufitanye» cyangwa «barawushakanye» ntavuga ko buri wese agomba kugaragaza ingano (quantité) y’ibyo yakoze kugira ngo umutungo ubeho cyangwa ngo yerekane ibyo yawushyizeho kugira ngo wiyongere agaciro, ahubwo uwo mutungo ugomba kuba warabonetse muri cya gihe kidashidikanywaho bombi babanaga. Icya ngombwa ni uko muri iyo mibanire buri wese aba yaragize ibyo akora byagize uruhare mu guteza imbere urugo.
## Page 106
106
Izindi manza zafashe uyu murongo: Urubanza Nº RS/INJUST/RC 00001/2022/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 15/11/2019, Haburana MBESIGYE Marguerite, MUKANGWIJE Espérance na NIYODUSENGA Anaclet (igika cya 31). Urubanza Nº RCAA 0014/15/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 01/12/2017, haburana MUTONI K. Jackline na NIWENSHUTI Aloys na MUKAMBUGUJE Alodie (igika cya 33). Urubanza Nº RS/REV/INJUST/CIV0007/15/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 04/12/2015, NYIRAKAMANA Marciana n’abandi baregagamo MUKASHARANGABO Eugénie n’abandi Urubanza Nº RS/Inconst/Pen.0003/10/CS, rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 07/01/2011 GATERA Johnson aburana na KABARISA Teddy (igika cya 15). Urubanza Nº RCAA 0022/13/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 25/07/2014, NGANGARE John aburana na MUKANKURANGA Grace (igika cya 24). Urubanza Nº RCAA 0048/14/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 11/03/2016, AHISHAKIYE Jean aburana na NAMAGABIRA Vénantie (igika cya 26-27). Urubanza ruyoboye izindi: Ni Urubanza Nº RCAA 0014/15/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 01/12/2017, haburana MUTONI K. Jackline na NIWENSHUTI Aloys na MUKAMBUGUJE Alodie kuko arirwo rwaciwe mbere n’urukiko rw’Ikirenga rugasobanura neza iyi ngingo. 29. Imanza z’inshinjabyaha - kwica umwana yibyariye – ibiranga icyaha cyo kwica uwo yibyariye – kuba umwana atarengeje amezi cumi n’abiri (12), no kuba ubwenge bwa nyina butarakoraga neza bitewe n’ihungabana ryo mu mutwe. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00112/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/04/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUKANGENEYE Seraphine (igika cya 11).
## Page 107
107
Ikibazo cyasuzumwe: kumenya itandukaniro riri hagati y’icyaha cyo kwica uwo yibyariyen’icyaha cy’ubwicanyi. Ingingo umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 108 y’Itegeko nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 ryavuzwe haruguru, iteganya ibikurikira:“Umugore wese, abishaka cyangwa biturutse ku kudakora ikigomba gukorwa, wica umwana yabyaye utarengeje amezi cumi n’abiri (12) ariko mu gihe cyo gukora icyaha ubwenge bwe bukaba budakora neza bitewe n’inkurikizi zituruka ku kubyara cyangwa guhembera k’umubyeyi aba akoze icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko ahanishwa igifungo kitari munsi y’imyaka itanu (5) ariko kitarenze imyaka irindwi (7)”. Umurongo watanzwe: Byitwa kwica uwo yibyariye aho kuba ubwicanyi iyo umugore yishe umwana we yabyaye utarengeje amezi cumi n’abiri (12), ubwenge bwe budakoraga neza bitewe no kwiheba, ihungabana ryo mu mutwe yaterwa n’uko abona nta bushobozi afite bwo kurera umwana yabyaye, n’iryaterwa no gucunaguzwa n’abagize umuryango we. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RPAA0078/15/CS, rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 01/06/2018 haburana ubushinjacyaha na NTIBAJYINAMA Esther (igika cya 44). Urubanza Nº RPAA 00151/2020/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 23/07/2021, haburana Ubushinjacyaha na AKAYEZU Claudine (igika cya 17- 19). Urubanza Nº RPAA 00159/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/01/2023, haburana Ubushinjacyaha na MUKANDAYISENGA (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00758/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na UWIZEYIMANA Christine (igika cya 12, 18).
## Page 108
108
30. Gusubirishamo urubanza ingingo nshya – ikimenyetso gishya cyatuma urubanza rusubirishwamo – ni ikimenyetso cyari gihari mu gihe urubanza rwaburanwaga ariko umuburanyi akaba atashoboraga kumenya ko gihari, akakibona nyuma cyangwa akaba atarabashaga kukigeraho igihe yaburanaga. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RS/REV/RC 00001/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/04/2023 SPECIAL GUARENTEE FUND (SGF) iburana na UWANYIRIGIRA Josée n’abandi (igika cya 25). Ikibazo cyasuzumwe: Ikimenyetso gishya cyatuma urubanza rusubirishwamo ingingo nshya ni ikimeze gute? Ingingo y’Itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 170, igika cya mbere, agace ka gatatu, y’Itegeko Nº 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, iteganya ibikurikira: “Urubanza rushobora gusubirwamo ingingo nshya iyo, kuva aho urubanza ruciriwe, habonetse ikimenyetso gishya kimara impaka kigaragaza neza akarengane katewe n’urubanza rusabirwa gusubirwamo”. Umurongo watanzwe: ikimenyetso gishya ni ikimenyetso cyari gihari mu gihe urubanza rwaburanwaga ariko umuburanyi akaba atashoboraga kumenya ko gihari, akakibona nyuma cyangwa akaba atarabashaga kukigeraho igihe yaburanaga. 31. Kwihana umucamanza – ese umuburanyi utanyuzwe n’uburyo iburanisha rigenda yabishingiraho akihana umucamanza? - Umuburanyi nta burenganzira abifitiye kuko izo ari inshingano z’umucamanza. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RS/RECUS/RC 00001/2023/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 14/04/2023, ku bwihane bwatanzwe na DUSABE Esther (igika cya 7). Ikibazo cyasuzumwe: Ese umuburanyi utanyuzwe n’uburyo iburanisha rigenda yabishingiraho akihana umucamanza? Ingingo umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 103 y’Itegeko nº 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano,
## Page 109
109
iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi iteganya ko: ‘Umucammanza bashobora kumwihana iyo: «1° ubwe cyangwa uwo bashakanye n’abana babo, bafite inyungu bwite mu rubanza; 2° ubwe, cyangwa uwo bashakanye afitanye isano y’amaraso cyangwa yo gushyingiranwa ku buryo butaziguye cyangwa afitanye isano ku buryo buziguye kugeza ku gisanira cya kane n’umwe mu bagize inteko y’urukiko, n’umwe mu baburanyi, n’umwunganira cyangwa umuhagarariye; 3° umwe mu baburanyi agaragaje ishingiro ry’urwango afitanye n’umucamanza; 4° umwe mu baburanyi agaragaje ko umucamanza afitanye ubucuti bwihariye n’undi mu baburanyi cyangwa kuva aho urubanza rutangiriye, yarigeze kwakirwa mu buryo bwihariye n’umwe mu baburanyi ku mafaranga ye, cyangwa yaremeye impano ahawe n’umuburanyi; 5° yigeze kugira icyo avuga cyangwa agatanga inama kuri urwo rubanza mbere y’uko ruburanishwa; 6° yigeze kuba mu rubanza ari umucamanza, umwunzi, umushinjacyaha, umugenzacyaha, umuburanyi, umutangabuhamya, umusemuzi, inzobere cyangwa umukozi wo mu butegetsi bwa Leta; 7° habayeho urubanza rw’ishinjabyaha cyangwa rw’imbonezamubano, hagati y’umucamanza cyangwa uwo bashakanye, abafitanye n’umucamanza isano ishingiye ku maraso cyangwa ku gushyingirwa ku buryo butaziguye cyangwa ku buryo buziguye kugeza ku gisanira cya kane n’umwe mu baburana, uwo bashakanye cyangwa abo bafitanye isano ishingiye ku maraso cyangwa ku gushyingirwa ku buryo butaziguye cyangwa ku buryo buziguye kugeza ku gisanira cya kane » Umurongo watanzwe: Umuburanyi nta burenganzira afite bwo gutegeka uburyo iburanisha ryagenda uko abyifuza kuko izo ari inshingano z’umucamanza. Icyo yemerewe gukora, igihe hari ibyemezo bitamunyuze bifitanye isano n’imigendekere y’urubanza, ni ukurindira ko urubanza rucibwa, akiyambaza inzira z’ubujurire amategeko amwemerera. 32. Imanza z’umurimo – gusezererwa ku kazi kubera impamvu z’ubukungu – igihe cyo kumenyesha Umugenzuzi w’umurimo urutonde rw’abagomba gusezererwa – Umugenzuzi w’umurimo agomba kumenyeshwa urutonde rw’abagomba gusezererwa mbere y’uko abakozi basezererwa, akagenzura niba abari ku rutonde ari bo bagomba gusezererwa. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RS/INJUST/RSOC 00011/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/04/2023 haburana NYIRABWIZA Justine na UNGUKA BANK Plc (igika cya 27).
## Page 110
110
Ikibazo cyasuzumwe: Ese gukora urutonde rw’abakozi bagomba gusezererwa kubera impamvu z’ubukungu no kurumenyasha Umugenzuzi w’umurimo bikorwa ryari? Ingingo umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 34 y’Itegeko N° 13/2009 ryo ku wa 27/05/2009 rigenga umurimo mu Rwanda ryakoreshwaga ubwo ikibazo cyavukaga iteganya ibikurikira: “Umukoresha ashobora gusezerera umukozi umwe cyangwa benshi bitewe no kuvugurura imikorere y’ikigo bikorwa kubera ingorane z’ubukungu cyangwa guhindura ikoranabuhanga ryakoreshwaga hagamijwe kugira ngo ikigo kirusheho gukora neza. Abakozi bagabanywa mu kigo batondekwa hakurikijwe ubushobozi ku murimo, amashuri, uburambe muri icyo kigo n’umubare w’abo atunze ku buryo bwemewe n’amategeko, bikitabwaho uko bikurikirana. Ibyo bimenyeshwa Umugenzuzi w’umurimo mu nyandiko”. Umurongo watanzwe: Umugenzuzi w’umurimo agomba kumenyeshwa urutonde rw’abagomba gusezererwa kubera impamvu z’ubukungu mbere y’uko abakozi basezererwa, agahabwa umwanya wo kugenzura niba koko abari kuri urwo rutonde ari bo bagomba gusezererwa, kandi niba rwarakozwe hubahirijwe ibyo amategeko asaba. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza N° RSOCAA 0014/12/CS, rwaciwe n’ Urukiko rw’Ikirenga ku wa 18/01/2013 haburana MUSONI wa RWIHIMBA Désiré na Banki ya Kigali Ltd (igika cya 28). Urubanza Nº RS/INJUST/RSOC 00009/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/04/2023 haburana UWINEZA Alliance na UNGUKA BANK Plc (igika cya 37- 40).
## Page 111
111
V. ITANGWA RY’IBIHANO 1. Imanza zagabanyije igihano
1. Icyaha: Gusambanya umwana/ gukoresha undi imibonano mpuzabitsina ku gahato
S/N Urubanza
Ababuranyi Impamvu Igihano giteganyirijwe n’itegeko Igihano cyatanzwe 1. No RPAA 00492/2021/ CA rwaciwe ku wa 24/04/2023 UBUSHINJ ACYAHA Na NGIRABER A Fabrice Impamvu nyoroshyacyaha yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko yakoze icyaha aribwo akiva mu bwana kuko yari afite imyaka 18 irengaho amezi macye no kuba ubwa ubwa mbere akoze icyaha ku buryo buzwi, kuko nta kigaragaza ko hari ibindi byaha yizege guhanirwa, akaba kandi yari asanzwe yitwara neza. Ingingo ya 133 y’Itegeko nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange nk’uko ryahinduwe kugeza ubu, iteganya ko uwahamwe n’icyaha cyo gusambanya umwana uri munsi y’imyaka cumi n’ine (14), igihano kiba igifungo cya burundu.
Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 10 aho kuba igifungo cya burundu yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gusambanya abana 3 umwe w’imyaka 6, undi w’imyaka 8 n’undi w’imyaka 10.
2. No RPAA 00634/2021/ CA rwaciwe ku wa 31/03/2023. UBUSHINJ ACYAHA NA MACUMI Joseph Impamvu nyoroshyacyaha yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko yakoze icyaha ari bwo acyuzuza imyaka 21 icyo kigero ari mu kigero kirangwa ahanini no gukubagana n’ubushishozi bucye kandi akaba ari ubwa mbere akoze icyaha ku buryo buzwi. idem Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 15 aho kuba igifungo cy’a burundu yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gusamabanya umwana w’imyaka 8. 3. Nº RPAA 00052/2022/ CA rwaciwe ku wa 24/04/2023 UBUSHINJ ACYAHA na TUYISHIME Antoine Impamvu nyoroshyacyaha yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko bwari ubwa mbere ahamwe n’icyaha no kuba icyaha yahamijwe yaragikoze afite imyaka 21 ndetse n’imyitwarire ye akimara gufatwa aho yasobanuye uburyo yakoze icyaha. idem Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 17 aho kuba igifungo cya burundu yahanishijwe n’urukiko rubanza ku cyaha cyo gusambanya umwana w’imyaka 7 y’amavuko.
## Page 112
112
4. N° RPAA 00587/2021/ CA rwaciwe ku wa 30/03/2023 UBUSHINJ ACYAHA Na NTIRENGAN YA Alexis Impamvu nyoroshyacyaha yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko yagikoze ari bwo nawe akiva mu bwana (young adult) kuko yari afite imyaka 18, bisobanuye ko imitekerereze ye n’ubushobozi bwo gufata ibyemezo byari bigikura.
idem Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 15 aho kuba igifungo cy’imyaka 25 yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gusambanya umwana w’imyaka 13.
5. N° RPAA 00098/2022/ CA rwaciwe ku wa 17/04/2023 UBUSHINJ ACYAHA NA MUHIRE Célestin Impamvu nyoroshyacyaha yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko akora icyaha yari afite imyaka 18 aribwo akiva mu bwana ari mu kigero kirangwa ahanini n’ubushishozi buke mu byo akora, kuba ari ubwa mbere yakora icyaha no kuba mu ntangiriro z’iburanisha yaremeye icyaha mu buryo budashidikanywaho akagisabira imbabazi.
idem Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 11 aho kuba igifungo cy’imyaka 25 yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gusambanya umwana w’imyaka 13 akamutera inda.
6. N° RPAA 00075/2022/ CA rwaciwe ku wa 27/04/2023 UBUSHINJ ACYAHA Na NSANZUMU HIRE Alexandre
Urukiko rwasanze uregwa yarakoze icyaha aregwa mu buryo bw’isubiracyaha ari impamvu nkomezacyaha ariko hari impamvu nyoroshyacyaha yashingiweho agabanyirizwa igihano y’uko kuva yafatwa yaremeye icyo cyaha mu buryo budashidikanywaho, asaba n’imbabazi no kuba yarakoze icyaha akiri muto afite imyaka 23 y’amavuko. idem Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 25 aho kuba igifungo cya burundu yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gusambanya umwana w’imyaka 7 y’amavuko
7. N° RPAA 00460/2021/ CA rwaciwe ku UBUSHINJ ACYAHA Na MANISHIM WE Moïse Impamvu nyoroshyacyaha yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko aribwo bwa mbere akurikiranywe n’ubutabera ku buryo idem Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 15 aho kuba igifungo cy’imyaka 25 yahawe n’inkiko zibanza ku bwinjiracyaha mu cyaha cyo
## Page 113
113
wa 27/04/2023
buzwi, kandi icyaha yakoze nta ngaruka zikomeye cyagize ku mwana wagikorewe.
gusambanya umwana w’imyaka 4. 8. N° RPAA 00678/2022/ CA rwaciwe ku wa 20/04/2023 UBUSHINJ ACYAHA Na GASANA Alexis
Impamvu nyoroshyacyaha yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko nta ngaruka zikomeye cyagize kuri uwo mwana kandi ni ubwa mbere akurikiranywe mu nkiko mu buryo buzwi. idem Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 20 aho kuba igifungo cya burundu yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gusambanya umwana 12 y’amavuko.
9. Nº RPAA 00632/2021/ CA rwaciwe ku wa 14/04/2023 UBUSHINJ ACYAHA NA AHISHAKIY E Emmanuel Impamvu nyoroshyacyaha yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko yarakoze icyaha ari bwo acyuzuza imyaka 21, ari mu kigero kirangwa ahanini no gukubagana n’ubushishozi bucye no kuba ari ubwa mbere akoze icyaha ku buryo buzwi.
Gusambanya umwana, icyaha giteganywa kandi gihanwa n’ingingo ya 133 y’Itegeko nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018, iyo ugihamijwe uhanishwa igifungo kitari munsi y’imyaka makumyabiri (20) ariko kitarenze imyaka makumyabiri n’itanu (25).
Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 10 aho kuba igifungo aho kuba igifungo cy’imyaka 22 n’amezi 6 yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gusambanya umwana w’umukobwa wari ufite imyaka 15.
10. N° RPAA 00067/2022/ CA rwaciwe ku wa 27/04/2023 UBUSHINJ ACYAHA Na NGENDAHI MANA Placide
Impamvu nyoroshyacyaha yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko yemeye icyaha cyo gusambanya umwana mu buryo budashidikanywaho, kandi ubwo yakoraga icyo cyaha nibwo yari akiva mu myaka y’ubuto, kuko yari afite imyaka 21 y’amavuko.
idem Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 10 aho kuba igifungo cy’imyaka 20 yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gusambanya umwana w’imyaka 16 y’amavuko.
11. N° RPAA 00097/2022/ CA rwaciwe ku UBUSHINJ ACYAHA Na MISIGARO Impamvu nyoroshyacyaha yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko kuva agikurikiranwa mu nzego z’iperereza, yaremeye icyaha cyo idem Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 5 aho kuba igifungo cy’imyaka 20 yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo
## Page 114
114
wa 20/04/2023 NIYOMUGA BO
gusambanya umwana, akaba nta kindi cyaha yigeze akurikiranwaho n’inzego z’ubutabera ku buryo buzwi kandi ubwo yakoraga icyo cyaha nibwo yari akiva mu bwana, ndetse n’intera y’imyaka iri hagati y’iye n’iy’umwana yasambanyije iregeranye cyane, kuko yari afite imyaka 19 y’amavuko, mu gihe uwo yasambanyije yari afite imyaka 17 y’amavuko.
gusambanya umwana w’imyaka 17 y’amavuko. 12. N° RPAA 00373/2021/ CA rwaciwe ku wa 27/04/2023 UBUSHINJ ACYAHA Na KAGINA Emmanuel
Impamvu nyoroshyacyaha yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko kuva agifatwa yemeye icyaha, kandi nta kindi cyaha yigeze akurikiranwaho ku buryo buzwi, na none bari mu kigero kimwe cy’ubuto, kuko yari afite imyaka 18 naho umukobwa afite imyaka 17 ikindi kandi bigaragara ko ubwo yagikoraga yari agamije kugira umuryango.
idem Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 5 aho kuba igifungo cy’imyaka 20 yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gusambanya umwana w’imyaka 17 y’amavuko. 13. No RPAA 00452/2022/ CA rwaciwe ku wa 28/04/2023 UBUSHINJ ACYAHA NA NEMEYINT WALI Valens Impamvu nyoroshyacyaha yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko yaburanye yemera icyaha mu nzego z’iperereza no mu Rukiko kandi ari ubwa mbere akurikiranywe mu nkiko ku buryo buzwi.
idem Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 15 aho kuba igifungo cy’imyaka 20 yahawe n’Inkiko zibanza ku cyaha cyo gusambanya umwana w’imyaka 17. 14. No RPAA 00647/2021/ CA rwaciwe kuwa 31/03/2023 UBUSHINJ ACYAHA Na SINUMVAY ABO Marc Impamvu nyoroshyacyaha yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko yaburanye yamera icyaha kuva mu nzego z’iperereza kugera mu Rukiko akanasaba imbabazi no kuba icyaha aregwa nta ngaruka zikomeye cyasize. idem Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 15 aho kuba igifungo 15 aho kuba igifungo cy’imyaka 20 yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gusambanya umwana w’imyaka 16.
## Page 115
115
15. N° RPAA 00121/2022/ CA rwaciwe ku wa 20/04/2023 UBUSHINJ ACYAHA Na NSABIMAN A Innocent
Impamvu nyoroshyacyaha yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko yaburanye yaremera icyaha kuva agitangira gukurikiranwa kandi icyo cyaha yagikoze akiri muto kuko yari afite imyaka 23 y’amavuko, icyo kigero yarimo kikaba kidatandukanye cyane n’icy’umukobwa yasambanyije wari ufite imyaka 17.
idem Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 18 aho kuba igifungo cy’imyaka 20 yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gusambanya umwana w’imyaka 17.
16. N° RPAA 00676/2021/ CA rwaciwe ku wa 27/04/2023 UBUSHINJ ACYAHA Na BUKURU Joseph
Impamvu nyoroshyacyaha yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko kuva agitangira gukurikiranwa, yemeye icyaha mu buryo budashidikanywaho, nta cyaha kindi yigeze akurikiranwaho n’inzego z’ubutabera mu buryo buzwi, ndetse icyaha yaragikoze akiri muto kuko yari afite imyaka 23 y’amavuko, ikigero kidatandukanye cyane n’icy’umukobwa yasambanyije.
idem Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 5 aho kuba igifungo cy’imyaka 20 yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gusambanya umwana w’imyaaka 17 y’amavuko.
17. Nº RPAA 00730/2021/ CA rwaciwe ku wa 26/04/2023 UBUSHINJ ACYAHA Na MINANI Félicien alias Yusufu Impamvu nyoroshyacyaha yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko ari ubwa mbere yari akoze icyaha, kandi ko agifatwa yemeye icyaha. idem Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 7 aho kuba igifungo cy’ imyaka 20 yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gusambanya umwana ufite imyaka 15 y’amavuko.
18. N° RPAA 00119/2022/ CA rwaciwe ku wa 27/04/2023 UBUSHINJ ACYAHA NA NTAKONTA GIZE Epimaque Impamvu nyoroshyacyaha yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko kuva afatwa kuba yaremeye mu buryo budashidikanywa ntagore inzego z’ubutabera, no kuba ari ubwambere yakurikiranwaho icyaha. idem Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 15 aho kuba igifungo cy’imyaka 20 yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gusambanya umwana w’umukobwa w’ y’imyaka 17 y’amavuko.
## Page 116
116
19. N° RPAA 00374/2021/ CA rwaciwe ku wa 27/04/2023 UBUSHINJ ACYAHA NA BIZIMANA Emile Impamvu nyoroshyacyaha yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko nta myifatire mibi yamuranze mbere yo gukora icyaha na nyuma yo gukora icyaha. idem Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 6 aho kuba igifungo cy ‘imyaka 20 yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gusambanya umwana w’ imyaka 16
20. Nº RPAA 00273/2020/ CA-CMB RPAA 00339/2020/ CA-CMB RPAA 00349/2020/ CA rwaciwe ku wa 28/04/2023
UBUSHINJ ACYAHA Na MAHIRWE Ephrem,
NTIHINYUR WA Thaddée alias Hadji na WIZERA Schadrack. Impamvu nyoroshyacyaha yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko kuba ari ubwa mbere bakurikiranywe mu nkiko ku buryo buzwi kuko nta kigaragaza ko hari ibindi byaha bizege bahanirwa, hakaba ndetse nta kigaragaza ko bari basanzwe bitwara nabi muri sosiyete. idem Bahanishijwe buri wese igifungo cy’imyaka 15 aho kuba igifungo cy’imyaka 22 ku cyaha cyo gusambanya umwana w’imyaka 17.
2. Icyaha cy’ubwicanyi 1. Nº RPAA 00476/2022/ CA rwaciwe ku wa 20/04/2023
UBUSHINJ ACYAHA na UWINEZA Vestine Impamvu nyoroshyacyaha yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko uwo yashakaga kwica atarapfuye, akiri muzima, no kuba icyaha cy’ubwinjiracyaha yakorewe kitaramusigiye ubumuga uretse ibikomere byoroheje yagize bitewe n’uko yari yakomerekejwe ku ruhu rwo mu mutwe ruriho umusatsi nk’uko bigaragazwa na raporo ya muganga. Ubwinjiracyaha mu bw’ubwicanyi, icyaha giteganywa kandi kigahanishwa n’ingingo ya 21 na 107 z’Itegeko nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, iyo ugihamijwe uhanishwa igifungo cy’imyaka 25. Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 10 aho kuba igifungo cy’imyaka 15 yahanishijwe n’urukiko rubanza ku cyaha cyo Ubwinjiracyaha mu bwicanyi. 2. Nº RPAA 00725/2021/ CA rwaciwe ku UBUSHINJ ACYAHA na GATETE Moussa Impamvu nyoroshyacyaha yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko uwo yashakaga kwica atarapfuye, no kuba icyaha cy’ubwinjiracyaha Idem Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 10 aho kuba igifungo cy’imyaka 25 yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha
## Page 117
117
wa 27/04/2023 bw’ubwicanyi uwo yagikoreye kitaramusigiye ubumuga, uretse ibikomere byoroheje yagize ku mavi.
cy’ubwinjiracyaha bw’ubwicanyi.
3. Nº RPAA 00519/2021/ CA rwaciwe ku wa 20/04/2023 UBUSHINJ ACYAHA na DUSABIMA NA Benoni Impamvu nyoroshyacyaha yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko ari bwo bwa mbere akoze icyaha bizwi.
Ubwicanyi, icyaha giteganywa kandi kigahanishwa n’ingingo ya 107 y'Itegeko N°68/2018 ryo kuwa 30/08/2018, iyo ugihamijwe uhanishwa igifungo cya burundu.
Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 25 aho kuba igifungo cya burundu yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cy’ubwicanyi. N/S 3. Icyaha: Ikoresha ritemewe ry’ibiyobyabwenge n’urusobe rw’imiti ikoreshwa nkabyo
1. N° RPAA 00505/2021/ CA rwaciwe ku wa 26/4/2023. UBUSHINJ ACYAHA NA NYIRANDIK UBWAYO Jeannette Impamvu yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko yaburanye yemera icyaha mu, kuba ari ubwa mbere yakurikiranwaho icyaha mu nkiko mu buryo buzwi, akaba yaragikoze afite imyaka 23 y’amavuko. Ingingo ya 263, igika cya gatatu (3), agace ka mbere (1), y’Itegeko n° 68/2018 ryo ku wa 30/8/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange nk’uko ryahinduwe kugeza ubu, iteganya ko ukora, uhinga, uhindura, utunda, ubika, uha undi, ugurisha mu gihugu ibiyobyabwenge bihambaye ahanishwa igifungo cya burundu n’ihazabu y’amafaranga arenze 20.000.000 Frw, ariko atarenze 30.000.000 Frw. Yahanishijwe igifungo cy’imyaka igifungo 5 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw aho kuba igifungo cy’imyaka 20 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gutunda udupfunyika 101 tw’urumogi rwo gucuruza.
2. No RPAA 00513/2021/ UBUSHINJ ACYAHA Impamvu yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko kuba yemera icyaha Idem Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 5 n’ihazabu ya 3.000.000 Frw
## Page 118
118
CA rwaciwe ku wa 24/04/2023 Na DUSHIMIRI MANA Evariste ku buryo budashidikanywaho kuva agifatwa, kuba ari ubwa mbere akurikiranwe n’inkiko no kuba yarakoze icyaha aribwo akiva mu bwana kuko yari afite imyaka 24 y’amavuko n’ingano nto y’udupfunyika tw’urumogi 21 yafatanywe.
aho kuba igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya 20.000.001 Frws yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gufatanywa udupfunyika 21 tw’urumogi two gucuruza.
3. Nº RPAA 00701/2021/ CA rwaciwe ku wa 28/04/2023 UBUSHINJ ACYAHA na NKURUNZIZ A Jean Paul Impamvu yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko yaburanye yemera icyaha, kuba yarakoze icyaha aribwo akiva mu bwana afite imyaka 19 n’uko yafatanwe urumogi ruke, rungana n’udupfunyaka 18. Idem Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 3 n’amezi 6 n’ihazabu ya 1.000.000 Frw aho kuba igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya 20.000.000 frw yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gufatanywa udupfunyika 18 tw’urumogo rwo gucuruza.
4. N° RPAA 00073/2022/ CA rwaciwe ku wa 26/4/2023. UBUSHINJ ACYAHA NA MUGIRANE ZA Claude Impamvu yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko igihe yakoraga icyaha yari akiri muto afite imyaka 21 akaba ari ubwa mbere akurikiranywa mu Nkiko kandi yafatanywe gusa udupfunyika 55 tw’urumogi. Idem Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 5 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw aho kuba igifungo cy’imyaka 20 n’ihazabu ya 10.000.000 Frw yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gufatanywa udupfunyika 55 tw’urumogi two kugurisha. 5. N° RPAA 00766/2021/ CA rwaciwe ku wa 19/4/2023 UBUSHINJ ACYAHA NA IGIRUBUNT U Bénisse Impamvu yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko bwari ubwa mbere akora icyaha kandi mu gihe yagikoraga akaba yari akiri umusore muto w’imyaka 21 no kuba yarafatanywe udupfunyika cumi na 13 tw’urumogi. Idem Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 5 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw aho kuba igifungo cy’imyaka 20 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo guha undi ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi udupfunyika 13.
## Page 119
119
6. N° RPAA 00705/2021/ CA rwaciwe ku wa 19/4/2023 UBUSHINJ ACYAHA NA MUNYANEZ A Olivier Impamvu yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko bwari ubwa mbere akoze icyaha, kandi mu gihe yagikoraga akaba yari akiri umusore muto w’imyaka 24 kandi akaba yarafatanywe udupfunyika 8 tw’urumogi.
Idem Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 5 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw aho kuba igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya 20.000.000 Frw yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gufatanywa udupfunyika 8 tw’urumogi rwo gucyruza. 7. Nº RPAA 00598/2021/ CA rwaciwe ku wa 31/03/2023 UBUSHINJ ACYAHA Na MUNEZERO Emmanuel Impamvu yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko yakoze icyaha ari mu kigero cy’imyaka 18, aribwo yari akiva mu myaka y’ubwana, akaba atari afite ubushishozi buhagije bwatuma ashyira mu gaciro ingaruka z’icyaha no kuba ibibyobyabwenge yafatanywe acuruza ari bikeya.
Idem Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 10 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw aho kuba igifungo cy’imyaka 20 n’ihazabu ya 20.100.000. frw yahanishijwe n’Urukiko rubanza ku cyaha cyo gufatanywa udupfunyika 09 tw’urumogi two gucuruza.
8. N° RPAA 00779/2021/ CA rwaciwe ku wa 19/4/2023 UBUSHINJ ACYAHA NA MUTUYIMA NA Jean- Baptiste Impamvu yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko bwari ubwa mbere akoze icyaha bizwi, ko yagikoze afite imyaka 24, ko kandi yasanganywe ingano nto y’urumogi (uduti tw’urumogi n’utubuto inusu. Idem Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 5 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw aho kuba igifungo cy’imyaka 20 n’ihazabu ya 15.000.000 Frw yari yarahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gufatanywa inusu (½ Kg) y’urumogi igizwe n’uduti, imbuto n’utubabi tw’urumogi, ababwira ko ari urwo yaranguye rwo gucuruza.
9. Nº RPAA 00058/2022/ CA rwaciwe ku wa 24/04/2023 UBUSHINJ ACYAHA Na HARERIMA NA Thomas Impamvu yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko ikigero cy’imyaka y’ubukure yarimo igihe yakoraga icyaha (imyaka 24) ari igihe umuntu aba akiva mu myaka y’ubwana, afite muri we ubukubaganyi, gushishoza Idem Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 12 n’ihazabu ya 10.000.000 Frw aho kuba imyaka 25 n’ihazabu ya 20.000.000 frw yahanishijwe n’inkiko zibanza
## Page 120
120
guke mu migenzereze ye, bituma ashobora kunyuranya n’amategeko.
ku cyaha cyo guhinga ibiti 190 by’urumogi. 10. RPAA 00531/2022/ CA-CMB RPAA 00532/2022/ CA rwaciwe ku wa 28/04/2023 UBUSHINJ ACYAHA Na KARANGWA Assouman Na NSENGIYU MVA Idrissa bita Ronaldo
Impamvu yashingiweho bagabanyirizwa igihano ni iy’uko kuba ari ubwa mbere KARANGWA Assouman ahamijwe icyaha, kuba yarakoze icyaha aregwa afite imyaka 19 ari bwo akiva mu bwana no kuba yarafatanywe udupfunyika 4 twa heroyine no kuri NSENGIYUMVA Idrissa yagabanyirijwe igihano kubera ko ari ubwa mbere ahamwe n’icyaha n’uko hatagaragajwe ko hari indi heroyine yari afite.
Idem Bahanishijwe buri umwe igifungo cy’imyaka 10 n’ihazabu ya 5.000.000 frw aho kuba igifungo kuri buri wese cy’imyaka 25 n’ihazabu ya 20 000 000 Frw ku cyaha cyo kunywa ibiyobyabwenge no gufatanywa udupfunyika 4 twa Heroine two kugurisha.
11. N° RPAA 00674/2021/ CA rwaciwe ku wa 19/4/2023. UBUSHINJ ACYAHA na TWAGIRAY EZU Protais Impamvu yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko ubwo yafatwaga yari yemeye icyaha aregwa mu buryo budashidikanywaho, ko ari ubwa mbere akora icyaha bizwi, kuba yafatanwe ingano nto y’urumogi, no kuba igihano yahawe kidakwiranye n’uburemere bw’icyaha yakoze.
Idem Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 9 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw aho kuba igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya 20.000.000 Frw yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gufatanywa udupfunyika 89 two gucuruza. 12. N° RPAA 00729/2021/ CA rwaciwe ku wa 19/4/2023 UBUSHINJ ACYAHA NA KARIMUND A Jean- Baptiste Impamvu yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko yaburanye yemera icyaha aregwa, kuba ari ubwa mbere yakoze icyaha kandi yarafatanywe udupfunyika 20 tw’urumogi. Idem Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 5 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw aho kuba igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya 20.000.000 Frw yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gufatanywa udupfunyika 20 tw’urumogi rwo gucuruza.
## Page 121
121
13. Nº RPAA 00123/2022/ CA rwaciwe 24/04/2023 UBUSHINJ ACYAHA Na SINUMVAY ABO Marc Impamvu yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko atangira kuburana yemeye icyaha ku buryo budashidikanywaho.
Idem Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 8 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw aho kuba igihano cy’igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya 20.000.000 Frw yahanishijwe ku cyaha gufatanywa udupfunyika 25 two gucuruza.
14. Nº RPAA 00765/2021/ CA rwaciwe ku wa 28/04/2023 UBUSHINJ ACYAHA NA IYAKAREMY E Laurien Impamvu yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko bwari ubwa mbere afatiwe mu cyaha agafatanwa udupfunyika 41 tw’urumogi no kuba yaremeye icyaha mu ku buryo budashidikanywaho kuva afatwa kugera aburana ku rwego rwa mbere.
Idem Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 7 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw aho kuba igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya (20.000.000 frw yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gufatanywa udupfunyika 41 tw’urumogi rwo gucurauza.
15. N° RPAA 00091/2022/ CA rwaciwe ku wa 19/4/2023. UBUSHINJ ACYAHA NA TWIBANIRE Phocas Impamvu yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko bwari ubwa mbere akora icyaha bizwi no kuba yarafatanwe udupfunyika 4 tw’urumogi, igihano yakatiwe kidakwiranye n’imiterere y’icyaha yakoze n’ibyabaye mbere (ubuzima bwe. Idem Yahanishijwe igifungo cy’imyaka igifungo cy’imyaka 8 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw aho kuba igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya 21.000.000 Frw yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gufatanywa udupfunyika 4 tw’urumogi two gucuruza.
16. N° RPAA 00626/2021/ CA rwaciwe ku wa 26/4/2023. UBUSHINJ ACYAHA NA HABIMANA Emmanuel, Impamvu yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko yafatanywe ingano nto y’urumogi udupfunyika 94. Idem Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 8 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw aho kuba igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya 20.000.000 Frw yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gufatanywa udupfunyika 94 tw’urumogi two gucuruza.
## Page 122
122
17. Nº RPAA 00597/2021/ CA rwaciwe ku wa 31/03/2023 UBUSHINJ ACYAHA Na VUGUZIGA Marie Chantal Impamvu yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko bwari ubwa mbere aguye mu cyaha, no kuba ibibyobyabwenge yafatanywe acuruza ari bikeya.
Idem Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 8 n’ihazabu ingana na 5.000.000 Frw aho kuba igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya 20.000.000 FRW yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gufatanywa afite udupfunyika 12 tw’urumogi kandi acuruza litiro 20 y’inzoga z’inkorano.
18. Nº RPAA 00679/2021/ CA rwaciwe ku wa 14/04/2023 UBUSHINJ ACYAHA Na HABAKURA MBA Jean Pierre Impamvu yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko bwari ubwa mbere akurikiranyweho icyaha kandi akaba yarafatanywe udupfunyika duke cyane (7) tw’urumogi.
Idem Yahanishijwe igihano cy’igifungo cy’imyaka 8 n’ihazabu ingana na 3.000.000 Frw aho kuba igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya 20.000.000 Frw yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gufatanywa udupfunyika 7 tw’urumogi.
19. Nº RPAA 00718/2021/ CA rwaciwe ku wa 14/04/2023 UBUSHINJ ACYAHA Na MUNYAKAR AMBI Alphonse Impamvu yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko ari ubwa mbere yari akurikiranyweho, akaba yarafatanwe ingano nto y’ibiyobyabwenge. Idem Yahanishijwe igihano cy’igifungo cy’imyaka 12 n’ihazabu ingana na 10.000.000 Frw aho kuba igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya 25.000.000 frw ku cyaha cyo gufatanywa udupfunyika 35 two gucuruza.
20. Nº
RPAA 00059/2022/ CA rwaciwe ku wa 24/04/2023 UBUSHINJ ACYAHA Na UWIMANA Fabien Impamvu yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko yaburanye yemera icyaha cyo gucuruza ikilo kimwe cy’urumogi gihwanye n’udupfunyika hafi 500 ndetse ari ubwa mbere aguye mu cyaha ku buryo buzwi. Idem Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 10 n’ihazabu ya 5.000.000 frw aho kuba igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 21.000.000 Frw yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gufatanywa ikilo kimwe gihwanye
## Page 123
123
n’udupfunyika hafi 500 cy’urumogi rwo gucuruza.
21. Nº RPAA 00677/2021/ CA rwaciwe ku wa 14/04/2023 UBUSHINJ ACYAHA Na BUTERA Pascal Impamvu yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko yaburanye yemera icyaha mu buryo budashidikanywaho kuva agifatwa haba mu nzego z’iperereza ndetse no mu nkiko zibanza, no kuba ari ubwa mbere yari akoze icyaha
Idem Yahanishijwe igihano cy’igifungo cy’imyaka 10 n’ihazabu ingana na 5.000.000 Frw aho kuba igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya 20.000.000 Frw yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gusanga urumogi rwari ruhinze mu murima uri mu gikari cy’inzu ye rungana n'ibiti 26.
22. Nº RPAA 00532/2021/ CA rwaciwe ku wa 14/04/2023 UBUSHINJ ACYAHA Na MUNYENT WARI Cyprien Impamvu yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko bwari ubwo bwa mbere akoze icyaha ku buryo buzwi.
Idem Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ya 10.000.000 frw aho kuba igifungo cy’imyaka 20 n’ihazabu ya 20.000.000 frw yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo guhinga ibiti 28 by’urumogi, urumogi agamije kurucuruza.
23. Nº RPAA 00684/2021/ CA rwaciwe ku wa 14/04/2023 UBUSHINJ ACYAHA Na KAYITESI Félicitée Impamvu yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko aribwo bwa mbere ahamijwe icyaha n’inkiko, nta n’izindi mpamvu zagaragajwe zongera ububi bw’icyaha.
Idem Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 10 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw aho kuba igifungo cya burundu n’ihazabu ya 20.000.000 Frw yahanishijwe n’Urukiko rubanza ku cyaha cyo gufatanywa udupfunyika 666 rwo gucuruza.
24. Nº RPAA 00053/2022/ CA rwaciwe ku
UBUSHINJ ACYAHA Impamvu yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko bwari ubwa mbere ahamijwe icyaha no gufatanywa ingano nkeya y’udupfunyika 159. Idem Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ya 10.000.000 Frw aho kuba igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya
## Page 124
124
wa 28/04/2023 na NZABANDO RA Athanase
20.000.000 FRW yahanishijwe n’urukiko rubanza ku cyaha cyo gufatanywa udupfunyika 159 two gucurunza.
25. No RPAA 00600/2022/ CA rwaciwe ku wa 18/04/2023 UBUSHINJ ACYAHA Na KIMERA Emmanuel Impamvu yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko ibiyobyabwenge byo mu bwoko bwa heroyine udupfunyika 83 yafatanwe atari byinshi n’uko nta kimenyetso kigaragaza ko yari asanzwe yinjiza mu gihugu icyo kiyobyabwenge cyangwa ibicuruzwa mu buryo butemewe n’amategeko kandi akaba ari ubwa mbere ahamwe n’icyaha ku buryo buzwi mu mategeko.
Idem Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 20 n’ihazabu ya 21.000.000 Rwf aho kuba igifungo cya burundu n’ihazabu ya 21.000.000 Frw yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gufatanywa udupfunyika 83 tw’ikiyobyabwenge cyo mu bwoko bwa heroyine
26. Nº RPAA 00688/2021/ CA rwaciwe ku wa 26/04/2023 UBUSHINJ ACYAHA Na MUSHI Marc Impamvu yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko bwari ubwa mbere yari akoze icyaha ndetse agafatanwa n’ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi bingana n’ikilo 1. Idem Yahanishijwe igihano cy’igifungo cy’imyaka 16 n’ihazabu ingana na 10.000.000 Frw aho kuba igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya 20.000.000 Frw yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gufatanywa ikiro kimwe cy’urumogi.
27. Nº RPAA 00711/2021/ CA rwaciwe ku wa 14/04/2023. UBUSHINJ ACYAHA Na NYIRIMANA Christophe Impamvu yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko bigaragara ko icyo yahanishijwe ari kirekire hakurikijwe ibihano uru Rukiko rwatanze mu zindi manza zimeze nk’uru. Idem Yahanishijwe igihano cy’igifungo cy’imyaka 16 aho kuba igifungo cy’imyaka 20 yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gufatanywa udupfunyika 48 yari amaze kurangura ashaka kurucuruza kandi ari mu buryo bw’isubiracyaha.
## Page 125
125
28. Nº RPAA 00044/2022/ CA rwaciwe ku wa 6/04/2023 UBUSHINJ ACYAHA Na UWIMANA Bernardin Impamvu yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko bwari ubwa mbere aguye mu cyaha. Idem Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 20 n’ihazabu ya 10.000.000 Frw aho kuba igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya 20.000.001 Frw yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gufatanywa ibiro 11 by’urumogi rwo gucuruza
29. Nº RPAA RPAA 00076/2022/ CA rwaciw eku wa 06/04/2023 UBUSHINJ ACYAHA Na GIRUKWAY O Boniface Impamvu yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko yarahisemo kwemera icyaha no gusobanura imikorere yacyo. Idem Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ya 10.000.000 Frw aho kuba igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya 20.000.000 frws yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gufatanywa ibiro 5 by'urumogi byo gucuruza.
30. Nº RPAA 00526/2021/ CA rwaciwe ku wa 06/04/2023 UBUSHINJ ACYAHA Na KWIZERA Bosco Impamvu yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko yaburanye yemera icyaha kuva agifatwa ndetse bikaba ari ubwa mbere aguye mu cyaha ku buryo buzwi.
Idem Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ya 10.000.000 frw aho kuna igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya 20.000.000 Frw yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gufanywa udupfunyika ibihumbi bitatu 3.000 two gucuruza.
31. Nº RPAA 00404/2021/ CA rwaciwe ku wa 18/04/2023 UBUSHINJ ACYAHA NA URIMUWAB O Pascal Impamvu yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko yakoze icyaha ari bwo akiva mu bwana afite imyaka 21 no kuba ari ubwa mbere akurikiranwe n’inkiko.
Idem Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 20 n’ihazabu ya 15.000.000 Frw aho kuba igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya 20.000.000 Frws yahanishijwe n’urukiko rubanza ku cyaha cyo gufatanywa urumogi rwinshi rungana n’ibiro 5.
## Page 126
126
2. Imanza zagumishijeho igihano cyari cyatanzwe
1. Icyaha: Gusambanya umwana/ gukoresha undi imibonano mpuzabitsina ku gahato
S/N Urubanza/
Haburana Impamvu igihano giteganyirijwe n’itegeko Igihano cyatanzwe 1. No RPAA 00361/2021 /CA rwaciwe ku wa 31/03/2023 UBUSHINJA CYAHA Na SIBORUREM A Théogène Urukiko rw’Ubujurire rurasanga adakwiye kugabanyirizwa igihano bitewe n’uko atashoboye kuvuguruza ibimenyetso byashingiweho ahamywa icyaha cyo gusambanya umwana we w’imyaka 9 kandi igifungo cya burundu yahanishijwe n’uburemere bw’icyaha yakoze cyo kubahuka gusambanya umwana we. Ingingo ya 133 y’Itegeko nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange nk’uko ryahinduwe kugeza ubu, iteganya ko uwahamwe n’icyaha cyo gusambanya umwana uri munsi y’imyaka cumi n’ine (14), igihano kiba igifungo cya burundu.
Urukiko rw’Ubujurire rwemeje ko Igifungo cya burundu yahawe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gusambanya umwana w’imyaka 9 kidahindutse. 2. No RPAA 00524/2021 /CA rwaciwe ku wa 24/03/2023 UBUSHINJA CYAHA Na BYIRINGIRO Théogène Urukiko rw’Ubujurire rurasanga adakwiye kugabanyirizwa igihano bitewe nuko iki cyaha cyakoranwe ubugome bukabije kandi atarigeze asobanura uko icyaha cyakozwe Idem Urukiko rw’Ubujurire rwemeje ko Igifungo cya burundu yahawe n’inkiko zibanza kidahindutse ku cyaha cyo gukoresha undi imibonano mpuzabitsina ku gahato byateye urupfu
3. No RPAA 00640/2021 /CA rwaciwe ku wa 31/03/2023, UBUSHINJA CYAHA Na SHINGIRO Jean Marie Vianney Urukiko rwasanze adakwiye kugabanyirizwa igihano bitewe n’uko uwasambanyijwe bamusanganye ibikomere binini haba ku myanya ndangagitsina n’ahanyura umwanda mukuru Idem Urukiko rw’Ubujurire rwemeje ko Igifungo cy’imyaka 25 yahanishijwe kigumyeho ku cyaha cyo gukoresha ku gahato imibonano mpuzabitsina umuntu mukuru kandi bikozwe n’abantu barenze umwe.
## Page 127
127
byumvikanisha ko icyaha cyakoranwe ubugome bukabije.
4. N° RPAA 00120/2022 /CA rwaciwe ku wa 20/04/2023 UBUSHINJA CYAHA Na NTAMBARA Kazungu
Urukiko rw’Ubujurire rusanga adakwiye kugabanyirizwa igihano bitewe n’uko ibimenyetso byashingiweho n’Urukiko Rukuru, rumuhamya icyaha cyo gusambanya umwana w’imyaka 15 bihagije kandi bidashidikanyaho.
Idem Urukiko rw’Ubujurire rwemeje ko igifungo cy’imyaka 22 n’amezi 6 kigumyeho ku cyaha cyo gusambanya umwana w’imyaka 15 y’amavuko.
5. N° RPAA 00440/2022 /CA rwaciwe ku wa 24/04/2023 UBUSHINJA CYAHA NA UWAMUNGU Idrissa Urukiko rw’Ubujurire rurasanga adakwiye kugabanyirizwa igihano bitewe n’uko uwo yakabaye atoza imyitarire myiza (discipline) akamurarurira mu ngeso mbi z’ubusambanyi, ndetse akaba adashaka no kwemera icyaha ngo yicuze.
Idem Urukiko rw’Ubujurire rwemeje ko igifungo cy’imyaka 20 kigumaho ku cyaha cyo gusambanya umwana w’ imyaka 17 y’amavuko.
2. Icyaha cy’ubwicanyi 1. Nº RPAA 00012/2023 /CA rwaciwe ku wa 27/04/2023 UBUSHINJA CYAHA na MANIRAFAS HA Flavier Urukiko rw’Ubujurire rurasanga adakwiye kugabanyirizwa igihano kubera ko nta nenge bagaragarije Urukiko ziri mu rubanza rujuririrwa, bigaragara ko imikirize y’urubanza rujuririrwa itahinduka.
Ubwicanyi, icyaha giteganywa kandi kigahanishwa n’ingingo ya 107 y'Itegeko N°68/2018 ryo kuwa 30/08/2018, iyo ugihamijwe uhanishwa igifungo cya burundu. Urukiko rw’Ubujurire rwemeje ko igifungo cy’imyaka 25 yahanishijwe n’inkiko zibanza kigumyeho ku cyaha cy’ubwinjiracyaha mu bw’ubwicanyi mu buryo bw’isubiracyaha. 2. Nº RPAA 00028/2022 /CA rwaciwe ku wa 20/04/2023 UBUSHINJA CYAHA na NIZEYIMANA Jean Damascѐne Urukiko rw’Ubujurire rurasanga adakwiye kugabanyirizwa igihano kubera ko nta nenge bagaragarije Urukiko ziri mu rubanza rujuririrwa. Idem Urukiko rw’Ubujurire rwemeje ko igifungo cya burundu bahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cy’ Ubwicanyi kigumyeho.
## Page 128
128
3. Nº RPAA 00136/2022 /CA rwaciwe ku wa 27/04/2023 UBUSHINJA CYAHA na YAMBABARI YE Matayo Urukiko rw’Ubujurire rurasanga adakwiye kugabanyirizwa igihano kubera ko atagaragarije uru Rukiko amakosa yakozwe ari mu rubanza rujuririrwa no kubera ubugome bukabije yakoranye icyaha.
Idem Urukiko rw’Ubujurire rwemeje ko igifungo cy’imyaka 15 yahanishijwe n’inkiko zibanza kigumyeho yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cy’ubwicanyi buturutse ku bushake.
4. Nº RPAA 00168/2021 /CA rwaciwe ku wa 20/04/2023 UBUSHINJA CYAHA na UZABUMWA NA Evode Urukiko rw’Ubujurire rurasanga adakwiye kugabanyirizwa igihano kubera ubugome bukabije yakoranye icyaha kabone n’ubwo yaba yemera icyaha akanagisabira imbabazi kandi rurabona igihano yahawe gikwiranye n’uburemere bw’icyaha yakoze.
Idem Urukiko rw’Ubujurire rwemeje ko igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw yahanishijwe n’inkiko zibanza kigumyeho ku cyaha cyo gukubita no gukomeretsa byateye urupfu
5. Nº RPAA 00434/2022 /CA rwaciwe ku wa 27/04/2023 UBUSHINJA CYAHA na MUKOMEZA Callixte Urukiko rw’Ubujurire rurasanga adakwiye kugabanyirizwa igihano kuko nta kosa Urukiko Rukuru rwakoze mu guhamya icyaha cy’ubwicanyi hashingiwe ku buremere bw’icyaha yakoze
Idem Urukiko rw’Ubujurire rwemeje ko igifungo cya burundu yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cy’ Ubwicanyi kigumyeho.
6. Nº RPAA 00542/2021 /CA rwaciwe ku wa 20/04/2023 UBUSHINJA CYAHA na UWIRINGIYI MANA Anastase Urukiko rw’Ubujurire rurasanga adakwiye kugabanyirizwa igihano kubera ubugome bukabije yakoranye icyaha
ubwo yatemaguje umuhoro inshuro nyinshi mu mutwe no ku maboko, nyakwigendera aryamye hasi kugeza apfuye, bigaragara ko igifungo cy’imyaka 25 yahanishijwe gikwiranye n’uburemere bw’icyaha yakoranye ubugome bukabije. Idem Urukiko rw’Ubujurire rwemeje ko igifungo cy’imyaka 25 yahamijwe n’inkiko zibanza kigumyeho ku cyaha cy’ubwicanyi.
## Page 129
129
3. Icyaha: Ikoresha ritemewe ry’ibiyobyabwenge n’urusobe rw’imiti ikoreshwa nkabyo
S/N Urubanza
Ababuranyi Impamvu Igihano giteganyirijwe n’itegeko Igihano cyatanzwe 1. Nº RPAA 00630/2021 /CA rwaciwe ku wa 31/03/2023 UBUSHINJA CYAHA Na MANIRAKIZA Charles Urukiko rw’Ubujurire rwasanze adakwiye kugabanyirizwa igihano bitewe n’uko nk’umuntu mukuru w’imyaka 30, ubwe yemera ko bitari ubwa mbere akora ubucuruzi bw’ibiyobyabwenge, kuba yarafatanwe umubare utubutse w’ibiyobyabwenge (1kg) nta n’umutima wicuza icyaha afite. Ingingo ya 263, igika cya gatatu (3), agace ka mbere (1), y’Itegeko n° 68/2018 ryo ku wa 30/8/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange nk’uko ryahinduwe kugeza ubu, iteganya ko ukora, uhinga, uhindura, utunda, ubika, uha undi, ugurisha mu gihugu ibiyobyabwenge bihambaye ahanishwa igifungo cya burundu n’ihazabu y’amafaranga arenze 20.000.000 Frw, ariko atarenze 30.000.000 Frw Urukiko rw’Ubujurire rwemeje ko igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ya 15.000.000 Frw yahanishijwe kidahindutse ku cyaha cyo gufatanywa ikilo 1 cy’urumogi rwo gucuruza.
## Page 130
130
2. No RPAA 00267/2022 /CA rwaciwe ku wa 18/04/2023. UBUSHINJA CYAHA NA NIZEYIMANA Aslam Urukiko rw’Ubujurire rurasanga adakwiye kugabanyirizwa igihano bitewe n’uko Urukiko rw’Ubujurire rusanga ibimenyetso byashingiweho mu kumuhanywa icyaha bigaragaza nta gushidikanya ko yakoze icyaha cyo gukora ibikorwa byerekeranye n’ibiyobyabwenge cyangwa indi miti ikoreshwa nka byo bishingiye ku kugurisha ibiyobyabwenge.
Idem Urukiko rw’Ubujurire rwemeje ko igifungo cy’imyaka 15 yahanishijwe n’inkiko zibanza kigumaho ku cyaha cyo gufatanywa udupfunyika 5 tw’ikiyobyabwenge cyitwa heroyine, bagiye kumusaka bamusangana amagarama atatu (3) yari ahishe mu gatambaro ka bandana n’utundi dupfunyika 13 twa heroyine.
3. Nº RPAA 00074/2022 /CA rwaciwe ku wa 26/04/2023 UBUSHINJA CYAHA Na BASANINKIN DI Zephelin Urukiko rw’Ubujurire rurasanga adakwiye kugabanyirizwa igihano bitewe n’uko rwasanze hakurikijwe ko yafatanywe ibiyobyabwenge byinshi cyane bingana n’ibiro 6 by’urumogi byerekana ko yari umucuruzi munini, byahuzwa n’igihano yahanishijwe cy’imyaka 20 n’ihazabu ya 20.000.000 Frw bigaragaza ko igihano yahawe gikwiranye n’uburemere bw’icyaha yakoze.
Idem Urukiko rw’Ubujurire rwemeje ko igifungo cy’imyaka 20 n’ihazabu ya 20.000.000 Frw yahanishijwe kidahindutse ku cyaha cyo gufatanywa ibiro 6 by’urumogi rwo kugurisha.
3. Imanza abaregwa bagizwemo abere S/N Urubanza/
Haburana Impamvu igihano giteganyirijwe n’itegeko Igihano cyatanzwe
1. Icyaha: Gusambanya umwana/ gukoresha undi imibonano mpuzabitsina ku gahato
1. No RPAA 00754/2021/CA UBUSHINJ ACYAHA Urukiko rw’Ubujurire rwamugize umwere kuko isesengura Ingingo ya 133 y’Itegeko nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 Urukiko rwemeje ko ari umwere
aho kuba
## Page 131
131
rwaciwe ku wa 24/04/2023 NA IRADUKUN DA Jean Marie Vianney ry’ibimenyetso byashingiweho ahanwa atari ibimenyetso simusiga ku buryo budashidikanywaho byatuma hemezwa ko yakoze icyaha cyo gusambanya umwana kubera gushidikanya.
riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange nk’uko ryahinduwe kugeza ubu, iteganya ko uwahamwe n’icyaha cyo gusambanya umwana uri munsi y’imyaka cumi n’ine (14), igihano kiba igifungo cya burundu.
igifungo cy’imyaka 25 yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gusambanya umwana ufite imyaka 12 y’amavuko. 2. N° RPAA 00041/2023/CA rwaciwe ku wa 27/04/2023 UBUSHINJ ACYAHA NA MUGIRANE ZA Gérard Urukiko rw’Ubujurire rwamugize umwere kuko ubuhamya bwatanzwe butagombaga gushingirwaho kuko ibyo bavuga banyuranya n’ibyo umwana wahohotewe yivugira bityo ubuhamya bushidikanywaho kandi bukaba butunganiwe n’ibindi bimenyetso.
Idem Urukiko rwemeje ko ari umwere aho kuba igifungo cy’imyaka 16 ku cyaha cyo gusambanya umwana ufite imyaka 7.
3. No RPAA 00325/2022/CA rwaciwe ku wa 28/04/2023 UBUSHINJ ACYAHA NA MANIRAGU HA Giraneza Urukiko rw’Ubujurire rwamugize umwere kubera gushidikanya. Gusambanya umwana, icyaha giteganywa kandi gihanwa n’ingingo ya 133 y’Itegeko nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018, iyo ugihamijwe uhanishwa igifungo kitari munsi y’imyaka makumyabiri (20) ariko kitarenze imyaka makumyabiri n’itanu (25).
Urukiko rwemeje ko ari umwere aho kuba igifungo cya burundu yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gusambanya umwana w’imyaka 14. 4. N° RPAA 00378/2021/CA rwaciwe ku wa 27/04/2023 UBUSHINJ ACYAHA NA BAHIRE Donatien Urukiko rw’Ubujurire rwamugize umwere kuko yashinjijwe icyaha hashingiwe ku bimenyetso bishidikanywaho kandi gushidikanya kurengera ushinjwa. Icyaha cyo gusambanya nyina ku gahato, giteganywa kandi kigahanishwa ingingo ya 134 y'Itegeko n° 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange. Iyo ugihamijwe uhanishwa Igihano kiba igifungo cya burundu. Urukiko rwemeje ko ari umwere aho kuba igifungo cy’imyaka 20 yahanishijwe ku cyo gusambanya nyina ku gahato.
## Page 132
132
2. ICYAHA: UBWINJIRACYAHA BW’UBWICANYI 1. Nº RPAA 00268/2022/CA rwaciwe ku wa 27/04/2023 UBUSHINJ ACYAHA na MUTARUTI NYA Emmanuel Urukiko rw’Ubujurire rwamugize umwere kubera ko nta kimenyetso kidashidikanywaho, kigaragaza ko yakoze icyaha cy’ubwinjiracyaha bw’ubwicanyi.
Ubwinjiracyaha mu bw’ubwicanyi, icyaha giteganywa kandi kigahanishwa n’ingingo ya 21 na 107 z’Itegeko nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, iyo ugihamijwe uhanishwa igifungo cy’imyaka 25.
Urukiko rwemeje ko ari umwere aho kuba igifungo cy’imyaka 20 yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cy’Ubwinjiracyaha bw’ubwicanyi.
3. Kubika no gucuruza ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi. 1. Nº RPAA 00435/2022/CA rwaciwe ku wa 24/04/2023 UBUSHINJ ACYAHA na USABIMAN A Eric alias Duguri Urukiko rw’Ubujurire rwamugize umwere kuko nta kimenyetso kidashidikanywaho kigaragaza ko acuruza ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi kubera ishyidikanya ry’ibimenyetso byatanzwe. Ingingo ya 11 y’itegeko n° 69/2019 ryo ku wa 08/11/2019 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, iyo ugihamijwe uhanishwa igifungo cy’imyaka 20 ariko kitarenze imyaka 25 n’ihazabu frw atari munsi ya 15.000.000 FRW ariko Urukiko rwemeje ko ari umwere aho kuba igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya 20.000.000 FRW yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gufatanywa udupfunyika 223 tw’urumogi rwo gucuaruza.
4. Imanza zahinduye inyito y’icyaha S/N Urubanza
Haburana Impamvu igihano giteganyirijwe n’itegeko Igihano cyatanzwe
1. Icyaha: Ikoresha ritemewe ry’ibiyobyabwenge n’urusobe rw’imiti ikoreshwa nkabyo
1. Nº RPAA 00080/2022/CA rwaciwe ku wa 24/04/2023 UBUSHINJ ACYAHA Na HATEGEKI MANA Jean Baptiste Urukiko rwahinduye inyito y’icyaha ahamwe n’icyaha cyo gufatanwa urumogi aho kuba icyaha cyo guhinga urumogi, rusanga bigomba kumvikana Ingingo ya 263, igika cya mbere (1), y’Itegeko n° 68/2018 ryo ku wa 30/8/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange nk’uko ryahinduwe kugeza ubu, iteganya Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 2 aho kuba igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya 20.000.000 Frw yahanishijwe
## Page 133
133
ko yabikoze agamije kubikoresha ku giti cye bityo agahabwa ibihano byateganyirijwe ufatanwe ibiyobyabwenge. ko Umuntu wese ufatanwa, urya, unywa, witera, uhumeka cyangwa wisiga mu buryo ubwo aribwo bwose ibiyobyabwenge bito cyangwa urusobe rw’imiti ikoreshwa nka byo, aba akoze icyaha. ahanishwa igifungo kitari munsi y’umwaka umwe (1) ariko kitarenze imyaka ibiri (2) cyangwa imirimo y’inyungu rusange.
n’inkiko zibanza ku cyaha cyo guhinga ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi igiti 1.
2. Nº RPAA 00082/2022/CA rwaciwe ku wa 24/04/2023 UBUSHINJ ACYAHA Na HABUMUGI SHA Sadi Urukiko rwahinduye inyito y’icyaha ahamwe n’icyaha cyo gufatanwa urumogi kuko aricyo cyatangiwe ibimenyetso bidashidikanywaho aho kuba icyo gutunda no kuba yaraburanye yemera icyaha no gufatanwa ingano ntoya y’urumogi udupfunyika tubiri 2 tw’urumogi.
Idem Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 2 aho kuba igifungo cy’imyaka 20 n’ihazabu ya 21.000.000 Frw yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gufatanywa udupfunyika tubiri 2 tw’urumogi.
3. Nº RPAA 00743/2021/CA rwaciwe ku wa 06/04/2023 UBUSHINJ ACYAHA Na NGEZAHIM ANA Adrien Urukiko rwahinduye inyito y’icyaha ahamwe n’icyaha cyo gufatanwa urumogi aho kuba icyaha cyo gucuruza urumogi, bigomba kumvikana ko yabikoze agamije kubikoresha ku giti cye bityo agahabwa ibihano byateganyirijwe ufatanwe ibiyobyabwenge. Idem Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 2 aho kuba igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya 20.000.000 frw yahanishijwe n’inkiko zibanza cyo guhinga ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi igiti 1.
4. Nº RPAA 00783/2021/CA rwaciwe ku wa UBUSHINJ ACYAHA Na Urukiko rwahinduye inyito y’icyaha ahamwe n’icyaha cyo gufatanwa urumogi ku bwo gufatanwa ingano ntoya Idem Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 2 aho kuba igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya
## Page 134
134
31/03/2023 UWAMURE ZE Grace y’urumogi udupfunyika tubiri 2 tw’urumogi.
21.000.000 Frw yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gufatanywa udupfunyika tubiri 2 tw’urumogi.
5. N° RPAA 00090/2022/CA rwaciwe ku wa 28/04/2023 UBUSHINJ ACYAHA Na KAYIREBW A Jeanne d’Arc Urukiko rwahinduye inyito y’icyaha ahamwe n’icyaha cyo gufatanwa urumogi yakoze mu buryo bw’isubiracyaha, aho kuba icyo kubicuruza. Idem Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 4 aho kuba igifungo cya burundu yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gufatanywa udupfunyika 20.
2. ICYAHA CYO KWICA UWO WIBYARIYE 1 . Nº RPAA 00112/2022/CA rwaciwe ku wa 27/04/2023 UBUSHINJ ACYAHA na MUKANGEN EYE Seraphine Urukiko rwahinduye inyito y’icyaha ahamwa n’icyaha cyo kwica umwana yibyariye aho kuba icy’ubwicanyi, anagabanyirizwa igihano rushingiye ku kuba yaremeye icyaha anagisabira imbabazi kuva ku rwego rwa mbere kugera muri uru Rukiko, no kuba aribwo bwa mbere akoze icyo cyaha ku buryo buzwi. Umugore wese, abishaka cyangwa biturutse ku kudakora ikigomba gukorwa, wica umwana yabyaye utarengeje amezi cumi n’abiri (12) ariko mu gihe cyo gukora icyaha ubwenge bwe bukaba budakora neza bitewe n’inkurikizi zituruka ku kubyara cyangwa guhembera k’umubyeyi. icyaha giteganywa kandi kigahanishwa ingingo ya 108 y’Itegeko n° 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange. Iyo abihamijwe ahanishwa igifungo kitari munsi y’imyaka itanu (5) ariko kitarenze imyaka irindwi (7).
Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 3 aho kuba igifungo cy’imyaka 25 yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo kwica umwana yibyariye utarengeje amezi 12.
## Page 135
135
VI. UMWANZURO Nk’uko twateruye tubivuga, iyi nyandiko igamije korohereza abacamanza, abanditsi, abashakashatsi, abashinjacyaha, aba Avoka n’ababuranyi muri rusange kumenya imirongo yatanzwe n’Urukiko. Nk’uko biteganywa n’itegeko, muzi ko Urukiko rw’Ubujurire ari rwo ruburanisha imanza ku rwego rwa nyuma, haseguriwe ububasha bwihariye bwahawe Urukiko rw’Ikirenga bwo kuba rwasubirishamo imanza ku mpamvu z’akarengane. Ni muri urwo rwego, imirongo iba yagaragaye muri iyi nyandiko iba igomba kumurikira Urukiko rw’Ubujurire ndetse n’inkiko zose rukuriye ku bijyanye n’ibyemezo zifata; kandi narwo rwitwararitse kubahiriza imirongo yatanzwe n’Urukiko rw’Ikirenga. Iyi nyandiko ntivuguruza cyangwa ngo igongane n’imanza zisanzwe zisohorwa mu Cyegeranyo cy’ibyemezo by’inkiko. Ariko, kuko mu Cyegeranyo hasohokamo imanza nke kandi kigasohoka rimwe mu gihembwe, twahisemo kujya tubamenyesha imirongo yafashwe mu manza zose zaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire buri kwezi, kugira ngo hatazabaho kwitwaza ko hari imirongo yatanzwe yaba itari izwi. By’umwihariko, twongeye kwibutsa Ababuranyi (Abavoka, Abashinjacyaha) baburanira mu Rukiko rw’Ubujurire ko mbere yo gukora umwanzuro ugenewe uru Rukiko, bakwiye kujya iteka bareba niba ikibazo kigibwaho impaka kitarigeze kibonerwa igisubizo mu manza zabanje, bifashishije izi nyandiko. Ni muri ubwo buryo, twese dufatanyije, tuzagenda dushimangira intego yo gutanga ubutabera bumwe ku bibazo bisa no kwirinda kubogama ku mpamvu iyo ari yo yose. Murakoze.
## Page 136
1