UBUSHINJACYAHA v. GASHAKABUHAKE
There was insufficient evidence to prove drug trafficking; possession of a significant quantity of cannabis in the respondent's home constituted the offence of possession of narcotics. The sentence was reduced due to mitigating circumstances, aligning with statutory minimums and recent comparable cases.
Source-derived case information.
- Citation
- RPAA 00337/2022/CA
- Parties
- Applicant: Ubushinjacyaha; Respondent: Gashakabuhake François
- Court
- Court of Appeal
- Jurisdiction
- Rwanda
- Judgment Date
- 20 December 2024
- Case Number
- RPAA 00337/2022/CA
- Procedural Posture
- Criminal Appeal / Final Appellate Judgment
- Outcome
- appeal partially allowed
- Legal Topics
- Drug Offences, Possession of Narcotics, Sentencing, Appeal Procedure
- Source Language
- rw
Source-derived case record
Summary, issues, holding and outcome
More case intelligence is available
Unlock the full research layer for this judgment.
Parties
Ubushinjacyaha
Applicant
Gashakabuhake François
Respondent
Procedural Posture
Criminal Appeal / Final Appellate Judgment
Legal Issues
- 1 Whether Gashakabuhake François committed the offence of drug trafficking or mere possession
- 2 Whether the sentence imposed should be reduced due to mitigating circumstances
Ratio Decidendi
There was insufficient evidence to prove drug trafficking; possession of a significant quantity of cannabis in the respondent's home constituted the offence of possession of narcotics. The sentence was reduced due to mitigating circumstances, aligning with statutory minimums and recent comparable cases.
Court Disposition
appeal partially allowed
Orders
- Conviction for possession of narcotics affirmed; trafficking charge set aside.
- Sentence reduced to 17 years imprisonment and a fine of 5,000,000 Frw.
Full Case Text
Judgment text and source record
19 paragraphs
# UBUSHINJACYAHA v. GASHAKABUHAKE
- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2024-12-20 - Case/document no.: RPAA 00337/2022/CA - Collection: Court of Appeal
## Text
## Page 1
UBUSHINJACYAHA v. GASHAKABUHAKE [Rwanda URUKIKO RW’UBUJURIRE – RPAA00337/2022/CA (Mukamurenzi, P.J.) 20 Ukuboza 2024] Amategeko agenga imanza nshinjabyaha – Icyaha cyo kubika ibiyobyabwenge – Kubika mu nzu ingano nini y’urumogi ni kimwe mu bigize icyaha cyo kubika ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi aho kuba icyo kurucuruza, iyo nta kimenyetso kidashidikanywaho kigaragaza ko mbere y’uko uregwa afatwa hari umuntu yari yarugurishije cyangwa hari amafaranga yaruvanyemo. Incamake y’ikibazo: Gashakabuhake yafashwe n’Abayobozi b’inzego z’ibanze ku itariki ya 05/10/2019 azira gucuruza urumogi, aho mu rugo rwe bahasanze udupfunyika icumi (10) n’ifu ya ¼ cy’ikilo. Abo bayobozi bamushyikirije inzego z’iperereza arakurikiranwa, Ubushinjacyaha bumuregera Urukiko Rwisumbuye rwa Rusizi bumukurikiranyeho icyaha cyo gukora ibyerekeranye n’ibiyobyabwenge. Urukiko rwamuhanishije igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya 25.000.000Frw, igihano rwagabanyije ukurikije icyo Ubushinjacyaha bwamusabiraga, kuberako yaburanye yemera icyaha. Uregwa yajuriye mu Rukiko Rukuru, urugereko rwa Rusizi, asaba kugabanyirizwa igihano yahawe mu rubanza rujuririrwa kuko yaburanye yemera icyaha ndetse ko bwari ubwa mbere yari agikoze. Urukiko Rukuru rwaciye urubanza rwemeza ko ubujurire bwe nta shingiro bufite kuko ibyo asaba byo kugabanyirizwa yabihawe, ko imikirize y’urubanza rwa mbere igumyeho. Iyo mpamvu y’ubujurire yatanze mu Rukiko Rukuru, niyo Uregwa yongeye gutanga ajuririra uru Rukiko rw’Ubujurire, aho asobanura ko atigeze anywa urumogi cyangwa ngo arucuruze, ahubwo ko ari umukongomani wari warumuzaniye ngo azajya aruvuza ingurube indwara ya muryamo amuha 2.000Frw. Avuga kandi ko mu rubanza rujuririrwa habaye ikosa ryo kumuhamya icyaha cyo gucuruza urumogi nyamara kuva yafatwa yaremeye ko yarufatanywe ariko ko atigeze yemera ko arucuruza cg ko arunywa. Bityo, akaba asaba Urukiko gusuzuma ibijyanye n’inyito y’icyaha yahamijwe. Ubushinjacyaha bwo buvuga ko ibyo Uregwa asaba atabihabwa kuko atemera icyaha ku buryo budashidikanywaho ndetse akaba yarabaye icyitso cyo gutunda ibiyobyabwenge by’urumogi bitewe n’ibyo avuga ko yaruhawe n’umukongomani. Buvuga kandi ko ibyo asaba byo guhindura inyito y’icyaha akurikiranweho nta shingiro bifite kuko mu gihe yatekereje gufata umukongomani umuzanira urumogi akarumuha akamwishyura amafaranga, akarufunga mu dupfunyika, bigaragaza ko nta kindi yari agamije uretse kurucuruza n’ubwo yafashwe ntawe yari yaruha. Incamake y’icyemezo: Kubika mu nzu ingano nini y’urumogi ni kimwe mu bigize icyaha cyo kubika ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi aho kuba icyo kurucuruza, kuko nta kimenyetso kidashidikanywaho kigaragaza ko mbere y’uko uregwa afatwa hari umuntu yari yarugurishije cyangwa hari amafaranga yaruvanyemo. Ubujurire bufite ishingiro kuri bimwe. Amategeko yashingiweho: Itegeko Nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, ingingo ya 2. Itegeko Nº 69/2019 ryo ku wa 08/11/1019 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, ingingo ya 11. Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, ingingo ya 263. Imanza zifashishijwe:
## Page 2
RPAA00497/2022/CA, Ubushinjacyaha na Dukundane James, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/6/2024. RPAA00749/2021/CA, Ubushinjacyaha v. Uwemeye Issa, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 31/05/2024. RPAA00408/2020/CA, Ubushinjacyaha v. Niyitegeka Augustin alias Niyiremarwaciwe, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/06/2022. RPAA 00147/2022/CA, Ubushinjacyaha v. Butera Gedeon rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/06/2022. Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA [1] Abayobozi b’inzego z’ibanze n’abashinzwe umutekano bamenye amakuru ko Gashakabuhake François acuruza urumogi, maze ku wa 05/10/2019 bajya mu rugo rwe bahasanga udupfunyika icumi (10) tw’urumogi n’urundi rw’ifu rungana na ¼ cy’ikilo, yari yahishe mu cyumba ruri mu isashi, arafatwa, ashyikirizwa inzego z’ikurikiranacyaha, atangira gukurikiranwa. [2] Iperereza rirangiye, Ubushinjacyaha bwamuregeye Urukiko Rwisumbuye rwa Rusizi bumukurikiranyeho icyaha cyo gukora ibikorwa byerekeranye n’ibiyobyabwenge, busaba ko cyamuhama agahanishwa igifungo cya burundu n’ihazabu ya 30.000.000Frw. Gashakabuhake François yaburanye yemera icyaha, asobanura ko yafatanwe urumogi ariko ko rwari urwo guha amatungo, abisabira imbabazi. [3] Mu rubanza RP00298/2019/TGI/RSZ rwaciwe ku wa 29/10/2019, Urukiko Rwisumbuye rwa Rusizi rwasanze hari ibimenyetso bigaragaza ko Gashakabuhake François yakoze icyaha aregwa bikurikira: - imvugo z’uregwa mu nzego z’iperereza no mu Rukiko yemera ko yafatanwe urumogi yari abitse, - kuba mu nzego z’iperereza yarasobanuye ko urwo rumogi yafatanwe ari urwo gucuruza ndetse akavuga ko agapfunyika kamwe akagurisha 150Frws, bigaragaza ko urumogi yafatanwe rwari urwo gucuruza; - imvugo z’umutangabuhamya witwa Nyandwi Théobald uri mu bagiye gusaka kwa Gashakabuhake bakamusangana urumogi; - kuba uregwa yarashyize umukono ku nyandikomvugo y’ifatira yemera ko yafatanwe udupfunyika 10 tw’urumogi n’urundi rungana na kimwe cya kane cy’ikilo (1/4). Urukiko Rwisumbuye rushingiye kuri ibyo bimenyetso, rwemeje ko Gashakabuhake François ahamwa n’icyaha cyo gukora ibikorwa byerekeranye n’ibiyobyabwenge cyangwa urusobe rw’imiti ikoreshwa nka byo, rumugabanyiriza igihano kuko yemera icyaha, rumuhanisha igifungo cy’imyaka makumyabiri n’itanu (25) n’ihazabu ya miliyoni makumyabiri n’eshanu (25.000.000Frw). [4] Gashakabuhake François yajuririye imikirize y’urubanza mu Rukiko Rukuru, Urugereko rwa Rusizi, avuga ko yaburanye yemera icyaha ariko akaba yarahanishijwe igihano kinini kandi ari ubwa mbere akoze icyaha, asaba ko cyagabanywa. Ubushinjacyaha buvuga ko impamvu z’ubujurire za Gashakabuhake François zitahabwa ishingiro, ko igihano yahawe kigabanyije, kuko yari guhanishwa igifungo cya burundu n’ihazabu ya 30.000.000Frw ariko akaba yarahanishijwe igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya 25.000.000Frw, asaba ko hagumaho igihano yahanishijwe.
## Page 3
[5] Mu rubanza RPA00409/2019/HC/RSZ rwaciwe ku wa 02/06/2022, Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Rusizi rwemeje ko ikirego cy’ubujurire cya Gashakabuhake François nta shingiro gifite, ko ibyo asaba ko yakongera kugabanyirizwa igihano atabihabwa kuko yabihawe, rwemeza ko imikirize y’urubanza RP00298/2019/TGI/RSZ rwaciwe n’Urukiko Rwisumbuye rwa Rusizi, ku wa 29/10/2019 igumyeho. [6] Gashakabuhake François yajuririye imikirize y’urwo rubanza mu Rukiko rw’Ubujurire, urubanza ruhabwa RPAA00337/2022/CA, ruburanishwa mu ruhame ku wa 05/12/2024, Gashakabuhake François yunganiwe na Me Rusagara Innocent, naho Ubushinjacyaha buhagarariwe na Rudatinya Nyangezi Gaspard, Umushinjacyaha ku rwego rw’Igihugu. [7] Mu myanzuro y’ubujurire no mu miburanire ye, Gashakabuhake François anenga ko yahanishijwe igihano kiremereye kandi atarigeze arushya ubutabera, kuko kuva mu Bugenzacyaha no mu Rukiko aburana yemeye icyaha. Asobanura ko atigeze anywa urumogi cyangwa ngo arucuruze, ko umukongomani yari yamuzaniye urumogi rwenda kuzura agakombe gato amubwira ko azajya aruvuza ingurube indwara ya muryamo amuha 2.000Frw. [8] Uhagarariye Ubushinjacyaha avuga ko n’ubwo Gashakabuhake François atafashwe agurisha urumogi ariko abantu bari baje kumusaka baruhafatiye, kuko bari bahawe amakuru ko arucuruza, ko atanagabanyirizwa ibihano yahawe nk’uko abisaba, kuko atemera icyaha ku buryo budashidikanywaho, ndetse no kuba kuba avuga ko yaruzaniwe n’umukongomani bigaragara ko yabaye icyitso cyo gutunda ibiyobyabwenge by’urumogi. [9] Urukiko ruhereye kuri izo mpaka, rurasanga hagomba gusuzumwa ibibazo bikurikira: - kumenya niba hari ikosa Urukiko Rukuru rwakoze mu guhamya Gashakabuhake François icyaha cyo gucuruza urumogi. - kumenya niba Gashakabuhake François yakongera kugabanyirizwa igihano. II. ISESENGURA RY’IBIBAZO BIGIZE URUBANZA 1. Kumenya niba hari ikosa Urukiko Rukuru rwakoze mu guhamya Gashakabuhake François icyaha cyo gucuruza urumogi [10] Gashakabuhake François avuga ko kuva afatwa yemeraga ko yafatanwe urumogi, ariko ko atigeze yemera ko arucuruza kuko ntawaba umucuruzi acuruza urumogi ruke nk’urwo yafatanwe, ko atanigeze anarunywa. Asobanura ko urumogi yafatanwe rwenda kuzura agakombe gato, yaruzaniwe n’umukongomani amubwira ko azajya aruvuza ingurube indwara ya muryamo nawe amuha 2.000Frw, akaba yararushyize mu dupfunyika kugira ngo amenye urugero azajya aha matungo ye. [11] Me Rusagara Innocent umwunganira avuga ko asaba ko urukiko rwasuzuma ibijyanye n’inyito y’icyaha Gashakabuhake yahamijwe, kuko abagiye kumufata bari bigize abaguzi, kandi uretse imvugo ze gusa, nta kindi kimenyetso cyashingiweho kigaragaza ko yacuruzaga urumogi, ko byasuzumwa hashingiwe ku byemejwe mu rubanza RPAA00147/2022/CA haburana Ubushinjacyaha na Butera Gedéon n’urubanza RPAA00749/2021/CA rw’Ubushinjacyaha na Uwemeye Issa, ababuranyi muri izo manza bahinduriwe inyito y’icyaha hashingiwe ku kuba nta bimenyetso Ubushinjacyaha bwatanze bihamya icyaha cyo gucuruza no gukwirakwiza. [12] Uhagarariye Ubushinjacyaha avuga ko mu guhamya Gashakabuhake François icyaha hashingiwe ku bimenyetso bidashidikanywaho birimo kuba yaremeye icyaha, asobanura ko urumogi yafatanwe yaruzaniwe n’umukongomani ariko afatwa atararucuruza, amakuru y’uko acuruza urumogi yatumye asakwa kandi bamusangana urumogi, ndetse n’ imvugo z’abatangabuhamya bamushinja.
## Page 4
[13] Akomeza avuga ko ibyo basaba byo guhindura inyito y’icyaha nta shingiro bifite, kuko mu gihe yatekereje gufata umukongomani umuzanira urumogi akarumuha akamwishyura amafaranga, akarufunga mu dupfunyika, bigaragaza ko nta kindi yari agamije uretse kurucuruza n’ubwo yafashwe ntawe yari yaruha ariko kuba yari afite ibigurishwa yiteguye ku bitanga, bihagije kuba ari igikorwa cyo gucuruza, ko bitagombera ko aba yabonye uwo abiha cyangwa ngo abe afite iduka. Yongeyeho ko n’iyo atahamwa n’icyaha cyo gucuruza urumogi, kuba yararutumije yanahamwa no kuba icyitso cy’uwo mukongomani urucuruza. UKO URUKIKO RUBIBONA [14] Impaka kuri iyi ngingo zishingiye ku kumenya niba Gashakabuhake François ataragombaga guhamwa n’icyaha cyo gucuruza urumogi giteganywa n’ingingo ya 263, igika cya gatatu, y’Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange yahinduwe n’ingingo ya 11 y’Itegeko nº 69/2019 ryo ku wa 08/11/1019 kubera ko avuga ko yafatanwe urumogi ruke, ko nta n’ikimenyetso kigararagaza ko yarucuruzaga. [15] Impaka kuri iki kibazo zacyemuwe mu rubanza RPAA00408/2020/CA1. Muri urwo rubanza, Urukiko rw’Ubujurire rwasobanuye ko mu kwemeza niba ibiyobyabwenge uregwa yafatanywe atari ibyo kwikoreshereza ku giti cye (simple drug possession) ahubwo ari ibyo gucuruza cyangwa gukwirakwiza (drugs trafficking /drug distribution), hashingirwa ku bimenyetso bikurikira: kuba uregwa afatanwe iminzani yabugenewe mu gupima, amasashe yifashishwa mu gupfunyikamo ibiyobyabwenge, amafaranga menshi bafatiye aho hantu, ahakoreshwa nk’ububiko, ubwinshi bw’ibiyobyabwenge basanze aho hantu, urujya n’uruza rw’abantu hafatiwe ibiyobyabwenge, abatangabuhamya bemeza ko uwo muntu asanzwe acuruza ibiyobyabwenge, (…). [16] Nk’uko bigaragara mu rubanza rujuririrwa, Urukiko Rukuru, urugereko rwa Rusizi rwahamije Gashakabuhake François icyaha cyo gucuruza ibiyobyabwenge by’urumogi hashingiwe ku kuba yaremeraga icyaha yakoze no kuba adahakana ko yarufatanwe. [17] Dosiye y’urubanza igaragaza ko Gashakabuhake François yafatanwe udupfunyika 10 tw’urumogi n’urundi rungana na ¼ cy’ikilo ruri mu gasashe, abazwa mu Bugenzacyaha yemeye ko acuruza urumogi, asobanura ko aruzanirwa n’umukongomani yahaye 2000Frw, avuga ko yari ataratangira kurucuruza, ko aribwo yari agitangira kurushyira mudupfunyika, kugira ngo azabone uko arugurisha, ko yafashwe atararangiza kubikora. Yanavuze ko agapfunyika kamwe yari kujya akagurisha amafaranga 150Frw, ko muri urwo rumogi yafatanwe yari kuvanamo udupfunyika 15 kuko yafungaga tunini. [18] Umutangabuhamya Nyandwi Théobald, akaba n’umuyobozi w’umudugudu, abazwa n’Ubugenzacyaha, yavuze ko bafatanye Gashakabuhake François udupfunyika 10 tw’urumogi n’urundi rw’ifu rushobora gupima ¼ kg , ko yari asanzwe acyekwaho gucuruza urumogi kubera amakuru bari barahawe n’umukobwa we babana wavugaga ko arunywa, akanarucuruza, ko ari nawe wabarangiye aho arubika, bajya kumusaka , basanga urw’ifu yararushyize muri rozwari mu cyumba, urundi yaramaze kurufunga ruri mu gikoni, amaze gufatwa arabyemera. [19] Gashakabuhake François abazwa mu Bushinjacyaha yavuze ko yemera ko yafatanwe urumogi ariko ko atarucuruza, ko rwari urwo guha ingurube kuko zari zirwaye, ko yarurangiwe n’umuzayirwa. [20] Aburana ku rwego rwa mbere yahakanye icyaha cyo gucuruza urumogi, avuga ko rwari urwo guha ingurube, ko yari kujya anarugurisha abandi bazifite akabahera agapfunyika kamwe 150Frw, ko we ingurube yari afite yapfuye ariko ko yari afite izindi mu baturage. Yanavuze ko icyo asabira imbabazi ari
1 Reba urubanza RPAA00408/2020/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/06/2022 haburana Ubushinjacyaha na Niyitegeka Augustin alias Niyirema, igika cya 14-18.
## Page 5
uko yarubitse mu nzu, naho kurufunga mu dusashi byo byatewe n’uko umukongomani yari yaramubwiye ngo ajye aziha akayiko. Aburana mu Rukiko Rukuru nabwo yakomeje kuvuga ko yemera icyaha akagisabira imbabazi ariko akavuga ko urwo rumogi yaruzaniwe n’umukongomani ari urwo kuvuza amatungo. Iyi miburanire akaba ari yo yakomeje aburana muri uru Rukiko, akanavuga ko ntawaba umucuruzi acuruza urumogi ruke nk’urwo yafatanwe, ko atanigeze anywa urumogi. [21] Uru Rukiko rusanga imiburanire ya Gashakabuhake François mu nkiko zibanza, ndetse no mu ibazwa rye mu iperereza yaragiye irangwa no guhunga ibyo gucuruza urumogi, hamwe avuga ko yari ataratangira kurucuruza, ko yari akirimo kurufunga atararangiza, ahandi akavuga ko rwari urwo kuvurisha ingurube, ko yarufungaga nk’igipimo ngo kuko yari kujya azishyirira akayiko mu biryo, akanavuga ko yari kujya agurisha abandi bafite amatungo agapfunyika kamwe ku mafaranga 150Frw. [22] Urukiko rw’Ubujurire rusesenguye ibimenyetso biri muri dosiye n’imiburanire ya Gashirabake François, rusanga nta kimenyetso kidashidikanywaho gihamya ko yacuruje urumogi, kuko ibimenyetso bifatika ari imvugo ze mu Bugenzacyaha aho yavuze ko yari ataratangira kurugurisha, ko yari akirushyira mu dupfunyika, ko agapfunyika kamwe yari kujya akagurisha 150 Frw, yagera mu Rukiko ku rwego rwa mbere akavuga ko abo yari kurugurisha ari abandi bafite ingurube n’imvugo z’umutangabuhamya uvuga ko bari bafite amakuru y’uko acuruza urumogi. Uru Rukiko rusanga ariko, nk’uko byatanzweho umurongo wavuzwe haruguru, ingano y’urumogi yari abitse iwe mu nzu, rumwe yamaze kurushyira mu dupfunyika 10 n’urundi rw’ifu rungana na ¼ cy’ikilo rwari ruhishe muri rozwari, bigaragaza ko n’ubwo ahakana kurucuruza, nta kindi yari arubikiye atari ukuzarucuruza cyangwa kurukwirakwiza mu baturage. Bityo ibyo bikorwa yakoze byo kubika ingano nini y’urumogi mu nzu bikaba bigize icyaha cyo kubika ibiyobyabwenge by’urumogi aho kuba icyo gucuruza ibiyobyabwenge by’urumogi kuko nta kimenyetso kidashidikanywaho kigaragaza ko mbere y’uko afatwa hari umuntu yari yarugurishije cyangwa amafaranga yaruvanyemo. [23] Urukiko rusanga ibyo Gashakabuhake François n’umwunganira basaba ko hashingirwa ku rubanza RPAA00147/2022/CA haburana Ubushinjacyaha na Butera Gédeon n’urubanza RPAA00749/2021/CA rw’Ubushinjacyaha na Uwemeye Issa, inyito y’icyaha igahinduka ngo kuko uretse imvugo ze, nta bimenyetso Ubushinjacyaha bwatanze bihamya icyaha cyo gucuruza no gukwirakwiza urumogi, nta shingiro bifite kuko muri izo manza Butera Gédeon yari yafatanwe udupfunyka 22 yari avanye i Goma muri Congo arujyanye i Musanze aregwa icyaha cyo gucuruza urumogi naho na Uwemeye Issa akaba yari yafariwe ku mupaka uhuza u Rwanda na Congo afite udupfunyika 21 avanye muri Congo, aregwa icyaha cyo gutunda urumogi. Urukiko rw’Ubujurire rukaba rwarahinduye inyito y’icyaha baregwaga muri izo manza, kubera ko rwasanze nta bimenyetso bihamya ko bakoze ibyaha Ubushinjacyaha bwari bubakurikiranyeho, maze rubahamya icyaha cyo gufatanwa no kunywa ibiyobyabwenge by’urumogi kuko ari byo byahuraga n’ibikorwa bakoze.2 [24] Hashingiwe ku bimaze gusobanurwa no ku murongo watanzwe mu rubanza RPAA00408/2020/CA, Urukiko rw’Ubujurire rurasanga ubujurire bwa Gashirabake François bugamije gusaba ko ahanirwa icyaha cyo gufatanwa urumogi nta shingiro bufite, kuko ubwinshi bw’ibiyobyabwenge yari abitse mu nzu bigaragaza ko yari agamije kubikwirakwiza mu baturage. 1. Kumenya niba Gashakabuhake François yagabanyirizwa igihano kubera ko yemera icyaha [25] Gashakabuhake François n’umwunganira bavuga ko bananenga ko Urukiko Rukuru rititaye ku mpamvu nyoroshyacyaha yarugaragarije rukamuhanisha igihano kiremereyeye cy’igifungo cy’imyaka 25 kandi atararuhije ubutabera, ko yemera icyaha kuva mu Bugenzacyana no mu Rukiko aburana, ko ari n’ubwa mbere yari aguye mu cyaha. Basaba ko impamvu nyoroshyacyaha zahabwa agaciro,
2 Reba igika cya 29 n’icya 30 cy’urubanza RPAA00147/2022/CA haburana Ubushinjacyaha na Butera Gedeon rwaciwe ku wa 17/06/2022, n’igika cya 27 cy’urubanza RPAA00749/2021/CA, haburana Ubushinjacyaha na Uwemeye Issa ku wa 31/05/2024.
## Page 6
akagabanyirizwa igihano hashingiwe ku biteganywa n’ingingo ya 2 y’Itegeko riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange. [26] Uhagarariye Ubushinjacyaha avuga ko ibyo bavuga ko atagabanyirijwe igihano nta shingiro bifite, kuko harebwe ko yahamwe n’icyaha cyo kugurisha ibiyobyabwenge, hakanarebwa igihano itegeko riteganyiriza icyo cyaha, asanga yaragabanyirijwe ku buryo buhagije kuko aho guhanishwa igifungo cya burundu ayahanishijwe igifungo cy’imyaka 25, kandi akaba yaragabanyirijwe hashingiwe ku kuba bwari ubwa mbere akoze icyaha. Yongeraho ko ariko, kuba itegeko ryashingiweho mu kugena igihano ryarahindutse, yakongera kugabanyirizwa igihano ariko ntikijye munsi y’igifungo cy’imyaka 15 kubera ko ari ubwa mbere akurikiranweho icyaha ariko hakanitabwa ku kuba atemera icyaha mu buryo budashidikanywaho. UKO URUKIKO RUBIBONA [27] Impaka kuri iyi ngingo zishingiye ku kumenya niba mu kugenera Gashakabuhake François igihano harirengagijwe ko ataruhije ubutabera yemera icyaha n’uko bwari ubwa mbere aguye mu cyaha. [28] Ingingo ya 2 y’ Itegeko Nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange iteganya ko iyo umucamanza yemeje impamvu nyoroshyacyaha, ashobora kugabanya igihano ku buryo bukurikira: (a) igifungo cya burundu gishobora kugabanywa ariko ntikijye munsi y’igihano cy’igifungo cy’imyaka 15; (…); (d) naho igihano cy’ihazabu gishobora kugabanywa kugeza kuri kimwe cya kane cy’igihano cy’ihazabu gito giteganyirijwe icyaha cyakozwe; (…). [29] Nk’uko bigaragara mu gika cya 15 n’icya 16 by’urubanza rujuririwa, Urukiko Rukuru rwagaragaje ko n’ubwo Gashakabuhake François yaburanye yivuguruza aho mu nzego z’iperereza yemeraga ko yacuruzaga urumogi nyuma akavuga ko rwari urwo guha amatungo, Urukiko ku rwego rwa mbere rutabyitayeho rumugabanyiriza ibihano rushingiye kuba yemera ko yafatanwe ibiyobyabwenge yari abibitse, aho guhanishwa igifungo cya burundu ahanishwa igihano cy’igifungo cy’imyaka makumyabiri n’itanu (25) n’ihazabu ya 25,000,000Frws. Rwanasanze ibyo asaba ko yakongera akagabanyirizwa atabihabwa kuko byakozwe, kandi kuba avuga ko akuze cyane nabyo bitaba impamvu yo kugabanyirizwa inshuro ya kabiri kuko gufungwa ari ingaruka zo gukora icyaha. [30] Urukiko rugasanga rero ibyo avuga ko atagabanyirijwe igihano kandi yaremeye icyaha ataruhije ubutabera nta shingiro bifite, kuko, nk’uko byagaragajwe haruguru, Gashakabuhake François yaranzwe no kugenda ahunga icyaha atemera ibikorwa by’icyaha aregwa ahubwo ashaka kumvikanisha ko urumogi yafatanwe rwari urwo kuvurisha ingurube, akaba rero n’ubwo atemeraga ibikorwa bijyanye n’icyo yari agamije gukoresha urumogi yafatanwe, yaragabanyirijwe igihano hashingiwe ku kuba yaremeye ko yafatanwe urumogi, n’uko yari arubitse aho guhanishwa igifungo cya burundu ahanishwa igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya 25 000 000. Uru Rukiko rusanga ariko icyo gihano gikabije kuremera harebwe ingano y’urumogi rungana n’udupfunyika 10 n’urundi rudafunze rungana ¼ cy’ikilo yafatanwe n’uko ari ubwa mbere akurikiranyweho icyaha, ndetse n’ibiteganywa n’ingingo ya 2 y’Itegeko N° 59/2023 ryo ku wa 04/12/2023 ryavuzwe. [31] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga hari izindi manza ruheruka guca ku bantu baregwa icyaha gisa n’icyo Gashakabuhake François yahamijwe nk’urubanza RPAA00497/2022/CA rwaciwe ku wa 27/6/2024 rw’Ubushinjacyaha na Dukundane James. Muri urwo rubanza Dukundane James yagabanyirijwe igihano hashingiwe ku mpamvu nyoroshyacyaha y’uko yafatanwe ingano nto y’urumogi no kuba aribwo bwa mbere yari ahamijwe icyaha n’inkiko, uru Rukiko rumuhanisha igihano cy’igifungo cy’imyaka 17 n’ihazabu ya 5.000.000Frw kubera guhamwa n’icyaha cyo gutunda no gucuruza urumogi, kubera gufatanwa urumogi rungana n’inusu (½ kg), akuwe ku gifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya 20 100.000Frw.
## Page 7
[32] Kubera izo mpamvu, uru Rukiko rusanga kuba Gashakabuhake François yarafatanwe ibiyobyabwenge bingana n’udupfunyika 10 tw’urumogi n’urundi rw’ifu rungana ¼ cy’ikilo (¼ kg), no kuba ari ubwa mbere akurikiranyweho icyaha nawe agomba kugabanyirizwa igihana, agahabwa nk’icyo Dukundane James yahanishijwe. Ku bw’ibyo, uru Rukiko rukaba ruhanishije Gashakabuhake François igifungo cy’imyaka 17 n’ihazabu ya 5.000.000Frw aho kuba igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya 25.000.000Frw yahanishijwe n’Urukiko Rukuru mu rubanza rujuririrwa. III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [33] Rwemeje ko ubujurire bwa Gashakabuhake François bufite ishingiro kuri bimwe. [34] Rwemeje ko urubanza no RPA00409/2019/HC/RSZ rwaciwe n’Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Rusizi ku wa 02/06/2022 ruhindutse ku byerekeranye n’inyito y’icyaha n’ibihano. [35] Rwemeje ko Gashakabuhake François ahamwa n’icyaha cyo kubika ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi. [36] Ruhanishije Gashakabuhake François igifungo cy’imyaka cumi n’irindwi (17) n’ihazabu ya miliyoni eshanu (5.000.000Frw). [37] Rutegetse ko asonerwa amafaranga y’amagarama y’urubanza kuko aburana afunze.