UBUSHINJACYAHA v HAFASHIMANA
The Court of Appeal held that the sentence of fifteen years' imprisonment and a fine of five million Rwandan francs imposed on HAFASHIMANA Jean Paul was the minimum allowed by law after mitigating circumstances, and could not be further reduced or suspended. Previous case law allowing reduction below statutory...
Source-derived case information.
- Citation
- PAA 01072/2024/CA
- Parties
- Applicant: Ubushinjacyaha; Respondent: HAFASHIMANA Jean Paul
- Court
- Court of Appeal
- Jurisdiction
- Rwanda
- Judgment Date
- 30 December 2025
- Case Number
- PAA 01072/2024/CA
- Procedural Posture
- Criminal Appeal / Final Appellate Judgment
- Outcome
- appeal dismissed
- Legal Topics
- Drug Offences, Sentencing, Mitigating Circumstances, Appeal Procedure
- Source Language
- rw
Source-derived case record
Summary, issues, holding and outcome
More case intelligence is available
Unlock the full research layer for this judgment.
Parties
Ubushinjacyaha
Applicant
HAFASHIMANA Jean Paul
Respondent
Procedural Posture
Criminal Appeal / Final Appellate Judgment
Legal Issues
- 1 Whether HAFASHIMANA Jean Paul can have his sentence further reduced and suspended based on mitigating circumstances
- 2 Whether previous case law allowing reduction below statutory minimum applies after legislative amendment
Ratio Decidendi
The Court of Appeal held that the sentence of fifteen years' imprisonment and a fine of five million Rwandan francs imposed on HAFASHIMANA Jean Paul was the minimum allowed by law after mitigating circumstances, and could not be further reduced or suspended. Previous case law allowing reduction below statutory minimum is no longer applicable after the legislative amendment.
Court Disposition
appeal dismissed
Orders
- The appeal by HAFASHIMANA Jean Paul is dismissed.
- The judgment of the High Court, Rwamagana Chamber, dated 11/10/2024, remains unchanged.
Full Case Text
Judgment text and source record
26 paragraphs
# UBUSHINJACYAHA v HAFASHIMANA
- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2025-12-30 - Case/document no.: PAA 01072/2024/CA - Collection: Court of Appeal
## Text
## Page 1
UBUSHINJACYAHA v HAFASHIMANA [Rwanda URUKIKO RW’UBUJURIRE - PAA 01072/2024/CA (Umugwaneza, P.J.) 30 Ukuboza 2025] Amategeko agenga imanza nshinjabyaha – Igihano – Impamvu nyoroshyacyaha – Uwakoze icyaha gihanishwa igihano cy’igifungo cya burundu, igihe hemejwe impamvu nyoroshyacyaha, ntashobora kugabanyirizwa igihano cy’igifungo ngo kijye munsi y’imyaka cumi itanu (15), n’igihano cy’ihazabu ntigishobora kugabanywa ngo kijye munsi ya ¼ cy’igihano cy’ihazabu gito giteganyirijwe icyaha cyakozwe. Incamake y’ikibazo: Muri uru rubanza, Ubushinjacyaha bwakurikiranye uregwa mu Rukiko Rwisumbuye rwa Nyagatare bumurega icyaha cyo gukora ibikorwa byerekeranye n’ibiyobyabwenge cyangwa urusobe rw’imiti ikoreshwa nka byo, aburana acyemera, avuga ko urumogi yafatanwe yari yaruranguye n’umuhungu w’Irurenge, mu gihe yari ategeje umuntu uza kururangura ararufatanwa. Urwo Rukiko rwaciye urubanza rumuhamya icyaha cyo gucuruza ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi, rumuhanisha igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda miliyoni 21.000.000 Frw. Uregwa yajuririye Urukiko Rukuru/Urugereko rwa Rwamagana, avuga ko yahanishijwe igihano kirekire kandi yaraburanye yemera icyaha ndetse ari n’ubwa mbere yari akurikiranywe mu butabera mu buryo buzwi, asaba ko icyo gihano cyagabanywa byashoboka kikanasubikwa. Urwo Rukiko narwo rwciye urubanza rusanga hari impamvu zituma igihano yahanishijwe ku rwego rubanza cyakongera kugabanywa rumuhanisha igihano cy’igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw. Uregwa yajuriye bwa kabiri mu Rukiko rw’Ubujurire, asaba kugabanyirizwa igihano kugeza ku gihano cy’igifungo cy’imyaka itanu 5 kikanasubikwa akajya kwita ku bana be batagira ubitaho kuko nyina ubabyara yabataye. Ubushinjacyaha bwo bwaburanye buvuga ko atakongera kugabanyirizwa igihano kuko yagabanyirijwe bihagije ahabwa igihano gikwiranye n’icyaha yakoze, akaba atabasha kugaragaza niba Urukiko rubanza rwaba rwarakoresheje nabi itegeko cyangwa ubushishozi bwarwo mu gutanga icyo gihano Incamake y’icyemezo: Uwakoze icyaha gihanishwa igihano cy’igifungo cya burundu, igihe hemejwe impamvu nyoroshyacyaha, ntashobora kugabanyirizwa igihano cy’igifu ngo kijye munsi y’imyaka cumi itanu (15), n’igihano cy’ihazabu ntigishobora kugabanywa ngo kijye munsi ya ¼ cy’igihano cy’ihazabu gito giteganyirijwe icyaha cyakozwe. Ubujurire nta shingiro bufite. Amategeko yashingiweho: Ingingo ya 2, agace ka (a) na (d) y’Itegeko Nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange. Ingingo ya 11, igika cya 3 y’Itegeko N° 69/2019 ryo ku wa 08/11/2019 rihindura Itegeko N° 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange.
## Page 2
Imanza zifashishijwe: Ubushinjacyaha vs Cyubahiro Jean-Petit (Peth), RPAA 00747/2024/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 23/05/2025. Ubushinjacyaha vs Ntirenganya Jean Paul, RPAA 00237/2025/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/11/2025. Ubushinjacyaha vs Ntamavukiro Joseph, RPAA 00811/2024/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/3/2025. Ubushinjacyaha vs Ntirenganya Jean Paul, RPAA 00237/2025/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa ku wa 21/11/2025. Ubushinjacyaha vs Twisungemungu Jeannette, RPAA 00293/2024/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/02/2025. Ubushinjacyaha vs Kwizera Didier, RPAA 00957/2024/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/04/2025.
Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA [1] Ku itariki ya 19/05/2021, HAFASHIMANA Jean Paul ari mu Mudugudu wa Nimero I, Akagari ka Gahurura, Umurenge wa Rukomo, Akarere ka Nyagatare yafatanwe urumogi rungana n’udupfunyika 127 n’urundi rudafunze mu dupfunyika, yahise ashyikirizwa Ubugenzacyaha atangira gukorwaho ipererereza, rirangiye Ubushinjacyaha bumugera Urukiko Rwisumbuye rwa Nyagatare bumukurikiranyeho icyaha cyo gukora ibikorwa byerekeranye n’ibiyobyabwenge cyangwa urusobe rw’imiti ikoreshwa nka byo, aburana acyemera, avuga ko urumogi yafatanwe yari yaruranguye n’umuhungu w’Irurenge, mu gihe yari ategeje umuntu uza kururangura ararufatanwa. [2] Mu rubanza N° RP 00768/2021/TGI/NYG rwaciwe ku wa 15/07/2021, Urukiko Rwisumbuye rwa Nyagatare, rushingiye ku kwemera icyaha kwa HAFASHIMANA Jean Paul gushyigikiwe n’inyandikomvugo y’ifatira ry’urumogi yafatanwe ndetse n’imvugo z’abatangabuhamya bamushinja, rwamuhamije icyaha cyo gucuruza ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi, rumuhanisha igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda miliyoni 21.000.000 Frw. [3] HAFASHIMANA Jean Paul yajuririye Urukiko Rukuru/Urugereko rwa Rwamagana, avuga ko yahanishijwe igihano kirekire kandi yaraburanye yemera icyaha ndetse ari n’ubwa mbere yari akurikiranywe mu butabera mu buryo buzwi, asaba ko icyo gihano cyagabanywa byashoboka kikanasubikwa. [4] Ubushinjacyaha bwavuze ko HAFASHIMANA Jean Paul adashobora kongera kugabanyirizwa igihano kubera ko cyagabanijwe bihagije kandi ko igihano yahawe kidashobora gusubikwa kuko yahanishijwe igifungo kirenze imyaka 5. [5] Mu rubanza N° RPA 01041/2021/HC/RWG rwaciwe ku wa 11/10/2024, Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Rwamagana rwasanze, kuba HAFASHIMANA Jean Paul yemera icyaha aregwa,
## Page 3
akaba nta kindi cyaha kizwi yahaniwe, ari impamvu zituma igihano yahanishijwe ku rwego rubanza cyakongera kugabanywa, rushingiye ku ngingo ya 2, agace ka (a) na (d) y’Itegeko Nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange1, rumuhanisha igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw. [6] HAFASHIMANA Jean Paul yajuriye bwa kabiri mu Rukiko rw’Ubujurire, urubanza ruhabwa N° RPAA 01072/2024/CA, ruburanishwa ku wa 11/12/2025, yunganiwe na Me RUBERWA N. Silas, Ubushinjacyaha buhagarariwe na SIBOMANA Stanislas, Umushinjacyaha ku rwego rw’Igihugu. [7] HAFASHIMANA Jean Paul asaba kugabanyirizwa igihano kugeza ku gifungo cy’imyaka itanu 5 kikanasubikwa akajya kwita ku bana be batagira ubitaho kuko nyina ubabyara yabataye. [8] Ubushinjacyaha buvuga ko HAFASHIMANA Jean Paul atakongera kugabanyirizwa igihano kuko yagabanyirijwe bihagije ahabwa igihano gikwiranye n’icyaha yakoze, akaba atabasha kugaragaza niba Urukiko rubanza rwaba rwarakoresheje nabi itegeko cyangwa ubushishozi bwarwo mu gutanga icyo gihano. [9] Muri uru rubanza hagiye gusuzumwa ikibazo cyo kumenya niba HAFASHIMANA Jean Paul yakongera kugabanyirizwa akanasubikirwa igihano. II. ISESENGURA RY’IKIBAZO KIGIZE URUBANZA
Kumenya niba HAFASHIMANA Jean Paul yakongera kugabanyirizwa akanasubikirwa igihano [10] HAFASHIMANA Jean Paul avuga ko Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Rwamagana rutamugabanyirije ibihano uko bikwiye kuko rwamuhanishije igifungo cy’imyaka 15 rushingiye ku ngingo ya 2, agace ka (a) y’Itegeko N° 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, mu gihe abandi bakoze icyaha nk’icyo nawe yakoze kandi mu gihe kimwe bagize amahirwe yo kuburana mbere y’uko Itegeko N° 059/2023 ryavuzwe haruguru ritangira gukurikizwa bahanishijwe igihano kiri munsi y’igifungo cy’imyaka 15. Abo ni nka RUKUNDO Christian aho mu rubanza N° RPAA 00535/2022/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/10/2023, yagabanyirijwe igihano, kiva ku gifungo cy’imyaka 25 yari yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha yahamijwe cyo gucuruza ibiyobyabwenge, ahanishwa igifungo cy’imyaka 5. [11] HAFASHIMANA Jean Paul asaba ko hashingirwa ku mirongo yakurikizwaga mbere y’uko Itegeko N° 059/2023 ryavuzwe haruguru ritangira gukurikizwa, yatanzwe n’Urukiko rw’Ikirenga ndetse n’Urukiko rw’Ubujurire mu manza zitandukanye harimo urubanza N° RS/INCONST/SPEC 00003/2019/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 04/12/2019, urubanza N° RPAA 00032/2019/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/02/2020 haburana Ubushinjacyaha na NZAFASHWANIMANA Jean de Dieu n’izindi, yemerera Umucamanza
1 teganya ko iyo umucamanza yemeje impamvu nyoroshyacyaha, igihano cy’igifungo cya burundu gishobora kugabanywa ariko ntikijye munsi y’imyaka cumi n’itanu (15), ko igihano cy’ihazabu nacyo gishobora kugabanywa kugeza kuri kimwe cya kane cy’igihano cy’ihazabu gito giteganyirijwe icyaha cyakozwe.
## Page 4
kugabanya igihano kugeza munsi y’igihano gito giteganywa n’amategeko, nawe agahabwa amahirwe akagabanyirizwa igihano nk’uko na bagenzi be baburanye mbere y’uko ingingo ya 2 y’Itegeko N° 059/2023 ryavuzwe haruguru itangira gukurikizwa bagabanyirijwe, kuko atazira ko yatinze kuburanishwa mu gihe abo bafatiwe mu gihe kimwe bahanishijwe ibihano bito. [12] HAFASHIMANA Jean Paul asaba kandi ko hashingirwa no ku murogo watanzwe n’Urukiko rw’Ubujurire mu rubanza N° RPAA 00194/2021/CA rwaciwe ku wa 22/04/2022, haburana Ubushinjacyaha na NDAYISHIMIYE Emmanuel alias Shema n’urubanza N° RPAA 00189/2021/CA rwaciwe ku wa 28/10/2022, haburana Ubushinjacyaha na BAKUNZIBAKE Emmanuel, uvuga ko nta cyabuza Urukiko kugabanyiriza uregwa igihano hagamijwe gutanga igihano kijyanye n’Uburemere bw’icyaha cyakozwe kabone n’ubwo iby’igihano byaba bitaraburanyweho n’impamvu z’ubujurire zitahwe ishingiro; nawe akagabanyirizwa igihano agahanishwa igifungo cy’imyaka 5 nk’icyahawe RUKUNDO Christian. Anasaba Urukiko rw’Ubujurire ko rwazashingira ku ngingo ya 18 n’iya 19 z’Itegeko Nshinga rya Repubulika y’u Rwanda ryo muri 2003 ryavuguruwe muri 2015, rukazirikana abana be batagira kirera kuko nyina ubabyara yananiwe kwihangana arabasiga, ubu bakaba barabaye umuzigo ku bagiraneza babafite, maze rukamusubikira ibihano akajya kwita kuri abo bana. [13] Me RUBERWA N. Silas avuga ko mu Rukuru, Urugereko rwa Rwamagana HAFASHIMANA Jean Paul yagabanyirijwe igihano hashingiye ku ngingo ya 2 y’Itegeko N° 059/2023 ryavuzwe haruguru, ahanishwa igifungo cy’imyaya 15 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw, nyamara ku bijyanye no kugabanya igihano iyo hari impamvu nyoroshyacyaha Umucamanza agabanya ibihano uko abyumva ashingiye ku butabera buboneye, uburyo icyaha cyakozwemo ingaruka cyateye akurikije umutima nama we atazitiwe n’Itegeko, asaba ko hashingirwa ku ngingo ya 29 n’iya 151 z’Itegeko Nshinga rya Repubulika y’u Rwanda ryo muri 2003 ryavuguruwe muri 2015 ndetse n’ingingo ya 49 yIitegeko N° 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 ritegenya ibyaha n’ibihano muri rusange, HAFASHIMANA Jean Paul akongera kugabanyirizwa igihano. [14] Ubushinjacyaha buvuga ko HAFASHIMANA Jean Paul atakongera kugabanyirizwa igihano kuko yagabanyirijwe bihagije ahabwa igihano gikwiranye n’icyaha yakoze, akaba atabasha kugaragaza niba Urukiko rubanza rwaba rwarakoresheje nabi itegeko cyangwa ubushishozi bwarwo mu gutanga icyo gihano, kuko kongera kumugabanyiriza igihano bishoboka gusa igihe icyo yahawe kitajyanye n’uburemere bw’icyaha yakoze ndetse n’ingaruka zacyo nk’uko byemejwe mu rubanza N° RPA 00060/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 04/04/2022 haburana Ubushinjacyaha, NSABIMANA Callixte alias Sankara na bagenzi be, igika cya 252-254. [15] Ubushinjacyaha buvuga ko, nk’uko byemejwe n’Urukiko rw’Ubujurire mu manza zitandukanye harimo urubanza Nº RPAA 00538/2024/CA rwaciwe ku wa 21/01/2025 haburana Ubushinjacyaha na CYUZUZO Jean Claude (igika cya 12), urubanza Nº RPAA 00769/2024/CA rwaciwe ku wa 27/05/2025, haburana Ubushinjacyaha na BIZABARIMANA Cléophas (igika cya 30) n’izindi, iyo hari impamvu nyoroshyacyaha zemejwe n’umucamanza icyaha gihanishwa igihano cy’igifungo cya burundu n’ihazabu, icyo gihano gishobora kugabanywa ariko ntikijye munsi y’igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ikaba yagabanywa ariko ntijye munsi ya kimwe cya kane cy’ihazabu nto iteganyirijwe icyaha cyakozwe. Bityo ko na HAFASHIMANA Jean Paul wahanishijwe igihano cy’igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ya miliyoni 5.000.000 Frw nyuma yo
## Page 5
kugabanyirizwa ibihano, atagomba kongera kugabanyirizwa kuko ntaho Urukiko rwahera rumugabanyiriza. [16] Ku bijyanye n’imanza HAFASHIMANA Jean Paul asaba ko zashingirwaho agahanishwa igifungo cy’imyaka 5 nk’icyo abandi barimo RUKUNDO Christian bafashwe mu gihe kimwe nawe kandi bakoze icyaha nk’icyo nawe yakoze baburanye mbere ye bahanishijwe, Ubushinjacyaha buvuga ko nta shingiro ifite kuko imanza zaciwe mbere y’uko itegeko N° 059/2023 ryavuzwe haruguru ritangira gukurikizwa zashingiraga ku mirongo yatanzwe hashingiwe ku ngingo ya 60 y’Itegeko N° 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, iyo ngingo ikaba yarahinduwe n’ingingo ya 2 y’Itegeko N° 059/2023 ryavuzwe haruguru iteganya uburyo bworohereza abafite impamvu nyoroshyacyaha zishobora gutuma bagabanyirizwa ibihano, iyo mirongo ikaba itagikoreshwa nk’uko byemejwe mu manza zitandukanye zirimo urubanza Nº RPAA 00048/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/05/2022, haburana Ubushinjacyaha na BIMENYIMANA Jean Paul, rwasobanuye ko umurongo wari uriho udashobora gukurikizwa mu gihe itegeko wari ushingiyeho ryavuyeho cyangwa ryahinduwe kandi ko imirongo yose ivuga ku igabanya ry’ibihano ishingiye ku manza zaciwe mbere y’uko Itegeko N° 059/2023 ryavuzwe haruguru ritangira gukurikizwa itagikoreshwa. [17] Ku bijyanye n’imiburanire ya Me RUBERWA N. Silas y’uko iyo hari impamvu nyoroshyacyaha Umucamanza agabanya igihano uko abyumva ashingiye ku butabera buboneye, uburyo icyaha cyakozwemo ingaruka cyateye akurikije umutima nama we atazitiwe n’Itegeko, Ubushinjacyaha buvuga ko nayo nta shingiro ifite kuko Umucamanza mu mirimo ye agomba gukurikiza amategeko agendanye n’ikibazo yashyikirijwe, ko kuba rero umucamanza yarashingiye ku Itegeko ryateganyije uburyo ibihano bigabanywa ndetse no ku murongo usobanura uko ibihano bigabanywa mu rwego rwo guhuza ibyemezo bifatwa mu nkiko ku bibazo bisa, nta kosa urukiko Rukuru rwakoze rigomba gukosorwa n’Urukiko rw’Ubujurire. [18] Ubushinjacyaha busoza imiburanire yabwo buvuga ko, hashingiwe ku ngingo ya 183 agace ka 5° n’aka 6° y’itegeko Nº 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha2, busanga nta nenge cyangwa amakosa byakozwe mu rubanza rujurirwa, kuko ibyo HAFASHIMANA Jean Paul n’umwunganira basaba byo kugabanya ibihano byasuzumwe n’inkiko zabanje, kandi bihabwa ishingiro, HAFASHIMANA Jean Paul agabanyirizwa igihano ku buryo buhagije kandi hakurikijwe amategeko, akaba atagaragaza ko izo nkiko zaba zarakoresheje nabi ubushishozi cyangwa itegeko mu kugena igihano cyatanzwe, bityo ko ubujurire bwe nta shingiro bufite. UKO URUKIKO RUBIBONA [19] Impaka muri uru rubanza zishingiye ku kumenya niba igihano cy’igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw HAFASHIMANA Jean Paul yahanishijwe n’Urukiko Rukuru,
2 Ivuga ko: “Ubujurire bukorwa mu buryo bw’umwanzuro utanga ikirego, ugaragaza ibi bikurikira: …. 5° urutonde rw’inenge z’urubanza zisabirwa gukosorwa n’ibindi bibazo bigomba gusuzumwa; 6° ibisobanuro kuri buri nenge cyangwa kuri buri kibazo bigaragaza amakosa yakozwe n’uburyo agomba gukosorwa hashingiwe ku mategeko n’ibimenyetso n’igisabwa urukiko…. “.
## Page 6
Urugereko rwa Rwamagana ku cyaha yahamijwe cyo gucuruza ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi, gishobora kongera kugabanywa kikanasubikwa [20] Nk’uko byemejwe mu manza zitandukanye zaciwe n’uru Rukiko, harimo urubanza N° RPAA 00747/2024/CA3 n’urubanza N° RPAA 00237/2025/CA4, uwakoze icyaha gihanishwa igihano cy’igifungo cya burundu, igihe hemejwe impamvu nyoroshyacyaha, ntashobora kugabanyirizwa igihano cy’igifu ngo kijye munsi y’imyaka cumi itanu (15), n’igihano cy’ihazabu ntigishobora kugabanywa ngo kijye munsi ya ¼ cy’igihano cy’ihazabu gito giteganyirijwe icyaha cyakozwe. [21] Nk’uko kandi byemejwe n’Urukiko rw’Ubujurire mu manza zitandukanye, harimo rubanza Nº RPAA 00811/2024/CA5 n’urubanza N° RPAA 00237/2025/CA6, imanza zaciwe mbere y’uko hasohoka Itegeko Nº 059/2023 ryo ku wa 4/12/2023 rihindura Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/8/2018 ritegenya ibyaha n’ibihano muri rusange, zashingirwagaho uregwa akagabanyirizwa igihano kugeza munsi y’igihano gito giteganywa n’Itegeko, ntizigikurikizwa kuko zaciwe hashingiwe ku ngingo ya 60 y’Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/8/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, ikaba yarahinduwe n’ingingo ya 2 y’iryo Tegeko Nº 059/2023 ryo ku wa 4/12/2023, itemerera Urukiko kujya munsi y’igihano gito giteganywa n’Itegeko. [22] Nk’uko byemejwe na none n’uru Rukiko mu rubanza N° RPAA 00293/2024/CA7, urubanza N° RPAA 00957/2024/CA8, Urukiko rushobora gutegeka ihagarika ry’irangizarubanza ku gihano cyose cyangwa igice cyacyo, haba igihano cy’iremezo (igifungo, ihazabu n’imirimo y’inyungu rusange) cyangwa igihano cy’ingereka, iyo rwakatiye ukurikiranywaho icyaha igihano cy’igifungo kitarenze imyaka itanu (5). [23] Nk’uko bigaragara mu gika cya 7 cy’Urubanza rujuririrwa, Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Rwamagana rwagabanyirije igihano HAFASHIMANA Jean Paul rushingiye ku kuba yemera icyaha no kuba nta kindi cyaha kizwi yahaniwe, ahanishwa igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw. [24] Urukiko rw’Ubujurire rushingiye ku mirongo yatanzwe mu manza zibukijwe mu bika bya 20, 21 na 22 by’uru rubanza, rurasanga igihano cy’igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw HAFASHIMANA Jean Paul yahanishijwe n’Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Rwamagana, kitakongera kugabanywa kuko cyagabanyijwe bihagije kandi kikaba aricyo gihano gito ntarengwa giteganyijwe ku cyaha kimuhama cyo gucuruza ibiyobyabwenge byo mubwoko bw’urumogi, kikaba kidashobora kugibwa munsi. Rurasanga kandi HAFASHIMANA Jean Paul adashobora
3 Reba igika cya 16 cy’urubanza N° RPAA 00747/2024/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 23/05/2025 haburana Ubushinjacyaha na CYUBAHIRO Jean-Petit (Peth). 4 Reba igika cya 16 cy’urubanza N° RPAA 00237/2025/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/11/2025, haburana Ubushinjacyaha na NTIRENGANYA Jean Paul. 5 Reba igika cya 17 cy’urubanza N° RPAA 00811/2024/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/3/2025, haburana Ubushinjacyaha na NTAMAVUKIRO Joseph. 6 Reba igika cya 17 cy’urubanza N° RPAA 00237/2025/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa ku wa 21/11/2025, haburana Ubushinjacyaha na NTIRENGANYA Jean Paul. 7 Reba igika cya 44 cy’urubanza N° RPAA 00293/2024/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/02/2025, Ubushinjacyaha buburana na TWISUNGEMUNGU Jeannette. 8 Reba igika cya 17 cy’urubanza N° RPAA 00957/2024/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/04/2025 haburana Ubushinjacyaha KWIZERA Didier.
## Page 7
gusubikirwa igihano kuko igihano cy’igifungo yahanishijwe kirenze imyaka itanu (5) yemewe n’amategeko kugira ngo habeho isubikagihano. [25] Ku bijyanye n’imanza zatanze umurongo wemerera Umucamanza kugabanya igihano kugeza munsi y’igihano gito giteganywa n’amategeko HAFASHIMANA Jean Paul asaba ko zashingirwaho akagabanyirizwa igihano, Urukiko rw’Ubujurire rurasanga izo manza zitashingirwaho kuko nk’uko byasobanuwe mu gika 21 cy’uru rubanza, izo manza zitagikurikizwa. [26] Ku bijyanye n’imiburanire ya Me RUBERWA N. Silas y’uko iyo hari impamvu nyoroshyacyaha Umucamanza agabanya igihano uko abyumva ashingiye ku butabera buboneye, uburyo icyaha cyakozwemo ingaruka cyateye akurikije umutima nama we atazitiwe n’Itegeko, Urukiko rw’Ubujurire rurasanga nta shingiro ifite kuko nk’uko byakomeje kugaragazwa mu bika bibanziriza iki, mu ngingo ya 2 y’Itegeko N° 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura Itegeko N° 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, Umushingamategeko yateganyije uburyo ibihano bishobora kugabanywa igihe hari impamvu nyoroshyacyaha, aho yateganyije ko igihano cy’igifungo cya burundu gishobora kugabanywa ariko ntikijye munsi y’igifungo cy’imyaka 15, ko n’ihazabu ishobora kugabaywa ariko ntijye munsi ya ¼ cy’igihano cy’ihabu gito giteganyirijwe icyaha cyakozwe. [27] Byumvikanisha ko igihe hari impamvu nyoroshyacyaha Umucamanza atagabanya igihano uko abyumva nk’uko Me RUBERWA N. Silas ashaka kubyumvikanisha, ahubwo agabanya igihano akurikije uburemere bw’icyaha, uburyo cyakozwemo ingaruka cyateye, ariko mu mbibi z’igihano giteganywa n’Itegeko, ari nako byagenze kuri HAFASHIMANA Jean Paul wagabanyirijwe igihano kubera impamvu nyoroshyacyaha agahanishwa igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw, mugihe icyaha kimuhama cyo gucuruza ibiyobyabwenge bihambaye byo mu bwoko bw’urumogi gihanishwa igifungo cya burundu n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda arenze miliyoni 20.000.000 Frw ariko atarenze miliyoni 30.000.000 Frw9. [28] Hashingiwe ku bisobanuro byose byatanzwe muri uru rubanza, Urukiko rw’Ubujurire rurasanga ubujurire bwa HAFASHIMANA Jean Paul nta shingiro bufite, urubanza yajuririye rukaba rudahindutse
III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [29] Rwemeje ko ubujurire bwatanzwe na HAFASHIMANA Jean Paul nta shingiro bufite; [30] Rwemeje ko urubanza N° RPA 01041/2021/HC/RWG rwaciwe n’Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Rwamagana ku wa 11/10/2024 rudahindutse;
9 Ingingo ya 11, igika cya 3 y’Itegeko N° 69/2019 ryo ku wa 08/11/2019 rihindura Itegeko N° 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange ivuga ko: “Umuntu wese ukora, uhinga, uhindura, utunda, ubika, uha undi, ugurisha mu gihugu ibiyobyabwenge cyangwa urusobe rw’imiti ikoreshwa nka byo mu buryo bunyuranije n’amategeko, aba akoze icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko ahanishwa: 1 º igifungo cya burundu n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda arenze miliyoni makumyabiri (20.000.000 FRW) ariko atarenze miliyoni mirongo itatu (30.000.000 FRW) ku byerekeye ibiyobyabwenge bihambaye …..”.
## Page 8
[31] Rwemeje ko igihano cy’igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda miliyoni 5.000.000 Frw HAFASHIMANA Jean Paul yahanishijwe muri urwo rubanza kigumyeho.