IMIRONGO CoA March 2023 Bookllet no 6
The Court of Appeal held that a confession made during investigation, even if later retracted at trial, does not automatically lose its evidentiary value. The trial judge has the authority to evaluate the credibility and weight of such a confession, considering all the circumstances and corroborating evidence. In...
Source-derived case information.
- Parties
- Applicant: Ubushinjacyaha; Respondent: MANIRIHO Jacques
- Court
- Court of Appeal
- Jurisdiction
- Rwanda
- Judgment Date
- 1 March 2023
- Procedural Posture
- Criminal Appeal / Court of Appeal Judgment
- Outcome
- Conviction upheld with sentence reduction
- Legal Topics
- Sexual Offences Against Minors, Evidentiary Value of Confessions, Appeals Procedure
- Source Language
- rw
Source-derived case record
Summary, issues, holding and outcome
More case intelligence is available
Unlock the full research layer for this judgment.
Parties
Ubushinjacyaha
Applicant
MANIRIHO Jacques
Respondent
Procedural Posture
Criminal Appeal / Court of Appeal Judgment
Legal Issues
- 1 Whether a confession made during investigation but retracted at trial is sufficient for conviction without corroborating evidence
- 2 Whether the trial court erred in relying on the accused's confession and other testimonies
Ratio Decidendi
The Court of Appeal held that a confession made during investigation, even if later retracted at trial, does not automatically lose its evidentiary value. The trial judge has the authority to evaluate the credibility and weight of such a confession, considering all the circumstances and corroborating evidence. In this case, the confession was consistent with other testimonies and facts, and thus was given probative value.
Court Disposition
Conviction upheld with sentence reduction
Orders
- The sentence of life imprisonment is reduced to 15 years' imprisonment due to mitigating circumstances, including lack of prior convictions and absence of severe consequences to the victim.
Full Case Text
Judgment text and source record
1066 paragraphs
# IMIRONGO CoA March 2023 Bookllet no 6
- Source: Amategeko - Section: Court Precedents - Date: 2023-03-01 - Collection: Court of Appeal
## Text
## Page 1
IMIRONGO YATANZWE MU MANZA ZACIWE N’URUKIKO RW’UBUJURIRE MU KWEZI KWA WERURWE, 2023 Kigali, Ugushyingo 2022 1 Nº 6
## Page 2
ISHAKIRO IJAMBO RY’IBANZE...................................................................................................7 I. IRIBURIRO.......................................................................................................8 2 IMIRONGO YATANZWE MU MANZA ZACIWE N’URUKIKO RW’UBUJURIRE MU KWEZI KWA WERURWE, 2023
## Page 3
II. IMANZA Z’INSHINJABYAHA.............................................................................9 1. ICYAHA CYO GUSAMBANYA UMWANA N’ICYAHA CYO GUKORESHA UNDI IMIBONANO MPUZABITSINA KU GAHATO.............................................................9 1. Kwemera icyaha mu iperereza - kugihakana mu iburanisha - ubwabyo ntibitesha agaciro uko kwemera............................................................................9 2. ICYAHA CY’IKORESHA RITEMEWE RY’IBIYOBYABWENGE N’URUSOBE RW’IMITI IKORESHWA NKABYO.........................................................................11 1. Imanza z’inshinjabyaha – kongera kugabanya igihano – uregwa wakoze isubiracyaha – Urukiko ntirubujijwe kongera kugabanyiriza igihano uwakoze isubiracyaha iyo hari impamvu nyoroshyacyaha.................................................11 3. IBYAHA BYA JENOSIDE..............................................................................13 1. Imanza z’inshinjabyaha – ubuhamya - agaciro k’ubuhamya buvuguruzanya ku tuntu duto – ntidutesha agaciro ireme ryabwo...............................................13 4. ICYAHA CYO GUKUBITA NO GUKOMERETSA BYATEYE URUPFU............15 1. Imanza z’inshinjabyaha – icyaha cyo gukubita, gukomeretsa no kwica cyakozwe n’igihiriri cy’abantu benshi – guhamwa n’icyaha - si ngombwa ko ugikurikiranweho aba nawe yafashe intwaro ngo ateme cyangwa ngo akubite kugira ngo aryozwe icyo cyaha............................................................................15 2. Imanza z’inshinjabyaha – icyaha cyo gukubita, gukomeretsa no kwica cyakozwe n’igihiriri cy’abantu benshi – ihanwa ry’abakurikiye abandi mu ikorwa ry’icyaha – abakurikiye abandi ntibahanwa kimwe n’ababayoboye.......................................17 5. GUSUBIRISHAMO URUBANZA KU MPAMVU Z’AKARENGANE...................18 1. Imanza z’inshinjabyaha – kugabanya igihano mu rubanza rusubirishwamo ku mpamvu z’akarengane – igihe impamvu zo gusubirishamo nta shingiro – Urukiko rubyibwirije rushobora kukigabanya rushingiye ku mpamvu nyoroshyacyaha....18 III. IMANZA MBONEZAMUBANO..........................................................................20 1. KUTUBAHIRIZA AMASEZERANO Y’UBUGURE BW’UBUTAKA.........................20 1. Imanza mbonezamubano – amasezerano y’ubugure – amasezerano y’ubugure bw’umutungo utimikanwa (Ubutaka) – ubugure burebana n’umutungo utimukanwa (ubutaka) butakozwe mu buryo bw’inyandiko mpamo nta gaciro buba bufite.........................................................................................................20 2. IVUGURUZANYA RY’IMANZA...........................................................................23 3
## Page 4
1. Ivuguruzanya ry’imanza – ibigomba kuba by’ujujwe n’ikirerego kigamije gusaba gukemura ivuguruzanya hagati y’imanza - kuba imanza bivugwa ko zivuguruzanya zarabaye ndakuka; kuba izo manza zaraciwe ku kiburanwa gifite kamere imwe; kuba umwanzuro wafashwe mu rubanza rumwe utandukanye n’uwafashwe mu rundi rubanza ku buryo ibyemezo byombi bidashobora kurangizwa.........................................................................................................23 IV. IMANZA ZASHINGIYE KU MIRONGO IMENYEREWE.....................................26 1. Umwana utarageza ku myaka 14 – iyo hari impamvu nyoroshyacyaha – kudahatirwa gutanga igifungo cya burundu........................................................26 2. Kutabuzwa gutanga igihano kiri munsi y’igihano gito giteganywa n’itegeko - impamvu nyoroshyacyaha – iyo urukiko rwemeye impamvu nyoroshyacyaha – ntirubujijwe gutanga igihano gito giteganywa n’itegeko iyo rusanga aricyo gikwiranye n’icyaha cyakozwe.............................................................................29 3. Ukwemera icyaha - ukwemera icyaha kugira agaciro - ni ugukozwe byibura mbere y’uko iburanisha ku rwego rwa mbere ripfundikirwa, kudashidikanywaho, kandi uwemera agaragaza ko yumva uburemere bw’ibikorwa yemera n’ingaruka zabyo, abyicuza, abisabira imbabazi no kuba yiteguye gusubiza ibyo yangije uko abitegerejweho....................................................................................................39 4. Ukwemera icyaha bwa mbere mu bujurire - ntibigirira akamaro uregwa.......43 5. Kwemera icyaha mu iperereza - kugihakana mu iburanisha - ubwabyo ntibitesha agaciro uko kwemera..........................................................................49 6. Kwemera icyaha - si ikimenyetso cyihagije ngo uregwa ahamwe n’icyaha, ahubwo ni ikimenyetso mu bindi, kigira akamaro iyo giherekejwe n’ibindi bimenyetso bihuje n’ikiburanwa.........................................................................52 7. Imanza z’inshinjabyaha - kudategekwa kugabanya igihano - kwemera impamvu nyoroshyacyaha - Urukiko ntirutegetswe kugabanya igihano niyo rwaba rwemeye impamvu nyorashyacyaha....................................................................53 8. Ingaruka z’icyaha – ntiziba impamvu yo kugabanya igihano.........................57 9. Gutsindwa ku mpamvu zimwe - impamvu zimwe - impamvu zimwe zisuzumirwa mu bisubizo byatanzwe ku mpamvu z’ubujurire hagereranywa ibyavuzwe mu rubanza rujuririrwa n’ibyavuzwe mu rwego rw’ubujurire kuri izo mpamvu.............................................................................................................59 10. Kugabanya igihano – kutabuzwa kongera kugabanya igihano mu bujurire – Urukiko rwajuririwe ntirubujijwe kongera kugabanya igihano mu gihe rusanze icyatanzwe n’Urukiko rubanza kitagabanyijwe mu buryo buhagije, ubirebeye hamwe n’uburemere bw’icyaha cyakozwe............................................................64 11. Kugabanya igihano mu bujurire – igihe impamvu z’ubujurire nta shingiro - nta cyabuza Urukiko kugabanyiriza igihano uregwa, hagamijwe gutanga igihano gihwanye n’uburemere bw’icyaha kabone n’ubwo iby’igihano byaba bitaburanyweho n’impamvu z’ubujurire zitahawe ishingiro.................................67 4
## Page 5
12. Imanza z’inshinjabyaha – impamvu z’ubujurire – ese umuburanyi wagabanyirijwe igihano ashobora kujurira agamije gusaba gusa ko yongera kugabanyirizwa? - buri mucamanza ku rwego urwo arirwo rwose, yemerewe gutanga igihano mu bushishozi bwe kijyanye n’uburemere bw’icyaha ndetse n’ingaruka zacyo ariko mu bujurire Umucamanza agomba kuzirikana ko yemerewe gusa guhindura igihano cyatanzwe, ari uko amaze kugaragaza ko urukiko rubanza rwaba rwarakoresheje itegeko cyangwa ubushishozi bwarwo nabi mu gutanga icyo gihano......................................................................................70 13. Kujuririra urubanza – ibihe by’ubujurire - agaciro k’impamvu z’ubujurire zitanzwe mu myanzuro y’inyongera nyuma y’igihe cy’ubujurire – ntizigomba kwakirwa uretse igihe zuzuza cyangwa zisobanura izatanzwe mu bihe byemewe byo kujurira........................................................................................................77 14. Imanza z’inshinjabyaha – guhindura inyito y’icyaha mu bujurire – kutabuzwa guhindura inyito y’icyaha – igihe icyo aricyo cyose umucamanza afite uburenganzira n’inshingano byo guhuza inyito y’icyaha n’ibikorwa bigize icyaha. 80 15. Guhamwa no gucuruza ibiyobyabwenge - gucuruza ingano nto - kugabanyirizwa ibihano - uwahamwe no gucuruza ibiyobyabwenge ashobora kugabanyirizwa igihano mu rwego rwo guhuza igihano n’uburemere bw’icyaha.. 82 16. Iteka rya Minisitiri risobanura itegeko – igihe ritangirira gukurikizwa - rifatwa nk’igice cy’itegeko risobanurwa, rikaba rigomba gukurikizwa kuva umunsi itegeko risobanurwa ryatangarijwe mu Igazete ya Leta....................................................83 17. Kugabanya igihano – impaka ku kugabanya igihano kugera munsi y’igihano gito giteganywa n’itegeko - ntibikwiye kongera kugibwaho impaka mu nkiko, kuko byafashweho umurongo mu manza zitandukanye hemezwa ko ntagikwiye kubuza umucamanza kugena igihano gihwanye n’uburemere bw’icyaha cyakozwe..........85 18. Impamvu z’ubujurire - guhindura imiburanire yashingiweho icyemezo mu rubanza rwajuririwe – ubwo bujurire burakirwa urukiko rukemeza ko nta shingiro bufite..................................................................................................................86 19. Imanza z’inshinjabyaha – igisobanuro cyo gufatanwa ibiyobabwenge no gukora, guhinga, guhindura, gutunda no kubibika – bitandukanira ku ngano y’ibiyobyabwenge n’ikigiye gukoreshwa ibiyobyabwenge uregwa yafatanwe, yakoze, yahinze, yahinduye, yatunze, yabitse..................................................................88 20. Imanza z’inshinjabyaha - Ubusembure – igisobanuro cy’ubusembure - kugira ngo igikorwa cyitwe icy’ubusembure ni uko uwakorewe icyaha aba ari we nyirabayazana wacyo..........................................................................................90 21. Ugushidikanya - Gushidikanya kurengera uregwa - agirwa umwere ku cyaha akurikiranyweho.................................................................................................91 22. Imanza z’inshinjabyaha - alibi (sinari mpari)– uburanisha alibi (sinari mpari) - niwe ugira inshingano yo kugaragaza ko atashoboraga gukora icyaha aregwa, kuko atari ari aho cyakorewe igihe cyakorwaga...................................................93 5
## Page 6
23. Kujurira – ibihe by’ubujurire – kumenyesha imikirize y’urubanza - umuburanyi utaritabiriye isomwa ry’urubanza - umuburanyi wari uhibereye cyangwa wari uhagarariwe urubanza rupfundikirwa ibihe byo kujurira bitangira kubarwa haherewe ku gihe urubanza rwaciriwe..................................................94 24. Ubuhamya – agaciro k’ubuhamya bushingiye ku mvugo z’umwana utarageza ku myaka 14 – ntibugomba gushingirwaho iyo butunganiwe n’ibindi bimenyetso 96 25. Ubujurire bwa kabiri – itegeko ritariho – ni itegeko ritagikoreshwa, itegeko ritaratangira gukoreshwa cyangwa ritigeze ribaho...............................................97 26. Ingwate itangwa n’abanyamahanga - utishimiye icyemezo cyafashwe n’Umwanditsi mu nama ntegurarubanza – ese icyo kibazo cyagarurwa nk’inzitizi mu nteko iburanisha? - iyo umuburanyi atajuririye kwa Perezida w’urukiko icyemezo cyafashwe n’Umwanditsi mu nama ntegurarubanza ku nzitizi y’ingwate itangwa n’abanyamahanga, ntiyemerewe kugarura iyo nzitizi imbere y’inteko iburanisha..........................................................................................................99 V. ITANGWA RY’IBIHANO.................................................................................100 1. Imanza zagabanyije igihano.....................................................................100 2. Imanza zagumishijeho igihano cyari cyatanzwe.....................................119 3. Imanza abaregwa bagizwemo abere..........................................................126 4. Imanza zahinduye inyito y’icyaha...........................................................127 VI. UMWANZURO................................................................................................129 6
## Page 7
IJAMBO RY’IBANZE Mu rwego rwo gukomeza kubaka ubutabera bushingiye ku mirongo yatanzwe hagamijwe gufata abantu kimwe ku buryo abahuje ibibazo babona ibisubizo bisa no kwirinda imanza zitari ngombwa mu nkiko, Urukiko rw’Ubujurire runejejwe no kubagezaho ku nshuro ya gatandatu imirongo yatanzwe mu manza zaciwe. Ababuranyi (Abavoka, Abashinjacyaha), abacamanza n’abashakashatsi mu nkiko, basabwe kujya bayisoma kugira ngo twese hamwe dufatanye guteza imbere no gushimangira uyu muco, wo gutanga ibisubizo bimwe ku bibazo bisa. Tuboneyeho kandi gusaba ababuranyi (Abashinjacyaha n’Abavoka) kuburana bifashishije iyi mirongo, nk’ikimenyetso kitagibwaho impaka gihamya ukuri kw’ibyo bavuga, igihe basanze bihuje koko n’ibivugwa mu manza ziri muri iyi nyandiko. Turasaba Abacamanza kwita kuri iyi mirongo mu manza baca tunabibutsa ko batemerewe kunyuranya nayo kimwe n’indi yatanzwe n’izindi nkiko uko zigenda zisumbana nk’uko biteganywa mu mabwiriza ya Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga yo ku wa 15 Werurwe 2021. Tuboneyeho kandi gukangurira ababuranyi ko igihe basanze haratanzwe umurongo batemeranya nawo ku kibazo runaka kandi bakaba bahatirwa kuwukurikiza hashingiwe ku mahame agenga imicire y’imanza zishingiye ku mirongo yatanzwe mu manza (Precedents), bajya bibuka kubiregera Urukiko rw’Ikirenga kugira ngo ruwuhindure nk’uko biteganywa n’ingingo ya 65 n’iya 73 y’ Itegeko N° 30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’inkiko. Naho igihe utarahinduka, ntacyo bimaze kuburana ushaka kumvikanisha ko utemeranya na wo imbere y’Urukiko ruri munsi y’urwawutanze. Turabashimiye. 7
## Page 8
RUKUNDAKUVUGA François Régis Perezida w’Urukiko rw’Ubujurire I. IRIBURIRO Aka gatabo gakubiyemo imirongo yatanzwe n’Urukiko rw’Ubujurire mu kwezi kwa Werurwe 2023 iri mu byiciro bikurikira: IMANZA NSHINJABYAHA 1. Icyaha cyo gusambanya umwana n’icyaha cyo gukoresha undi imibonano mpuzabitsina ku gahato (umurongo 1) 2. Icyaha cy’ikoresha ritemewe ry’ibiyobyabwenge n’urusobe rw’imiti ikoreshwa nkabyo (umurongo 1) 3. Ibyaha bya jenoside (umurongo 1) 4. Icyaha cyo gukubita no gukomeretsa byateye urupfu (imirongo 2) 5. Urubanza rwasubirishijwemo ku mpamvu z’akarengane (umurongo 1) IBIREGO MBONEZAMUBANO 1. Kutubahiriza amasezerano y’ubugure bw’ubutaka (umurongo 1) 2. Ivuguruzanya ry’imanza (umurongo 1) IMANZA ZASHINGIYE KU MIRONGO IMENYEREWE Habonetse imirongo 26. 8
## Page 9
II. IMANZA Z’INSHINJABYAHA 1. ICYAHA CYO GUSAMBANYA UMWANA N’ICYAHA CYO GUKORESHA UNDI IMIBONANO MPUZABITSINA KU GAHATO 1. Kwemera icyaha mu iperereza - kugihakana mu iburanisha - ubwabyo ntibitesha agaciro uko kwemera. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza RPAA 00523/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/3/2023 haburana Ubushinjacyaha na MANIRIHO Jacques (igika cya 26). Ikibazo cyasuzumwe: Ukwemera icyaha uregwa yokoreye mu nzego z’ipererereza kugira agaciro gushyigikiwe n’ibindi bimenyetso. Ese igihe cyose ukwemera icyaha kudashyigikiwe n’ibindi bimenyetso uregwa yokoreye mu nzego z’ipererereza ntikugira agaciro? Imvano y’umurongo: Urukiko Rwisumbuye rwa Rubavu, rwahamije MANIRIHO Jacques icyaha cyo gusambanya umwana, rumuhanisha igifungo cya burundu, icyo gihano kinemezwa n’Urukiko Rukuru Urugereko rwa Musanze. MANIRIHO Jacques yajuririye icyo cyemezo, mu Rukiko rw’Ubujurire, avuga ko Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Musanze rwamuhamije icyaha atakoze, ko rwakoze amakosa yo gushingira ku mvugo ze zo mu Bugenzacyaha kandi icyo gihe yaremeye icyaha abitewe n’uko yari afite ubwoba, ndetse n’uko ise w’umwana yari yabanje kumukubita, asaba uru Rukiko kumurenganura, rukamugira umwere. 9
## Page 10
Umwunganizi we, avuga ko Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Musanze rutagombaga gushingira ku mvugo za MANIRIHO Jacques zo mu nzego z’iperereza nk’ikimenyetso kimuhamya icyaha, kuko zishidikanywaho, kandi akaba yarasobanuye ko yemejwe icyaha n’inkoni za se w’umwana, ndetse n’ubwoba, kandi n’umutangabuhamya witwa NYIRAGASIGWA Solange washingiweho atabonye icyaha gikorwa, ko rero ukwemera icyaha ubwabyo kudashyigikiwe n’ibindi bimenyetso, atari ikimenyetso kihagije, gihamya icyaha. Urukiko rw’Ubujurire rurasanga ku bijyanye no kuba uwunganira MANIRIHO Jacques avuga ko ukwemera icyaha ubwabyo atari ikimenyetso kihagije, ko gikwiye kuba gishyigikiwe n’ibindi bimenyetso, uretse no kuba muri uru rubanza hari imvugo za se w’umwana, iz’umwana n’iz’umutangahamya wabajijwe, zose zasuzumiwe hamwe n’uko kwemera kwa MANIRIHO Jacques; atari buri gihe uko uregwa wemeye icyaha mu nzego z’iperereza yagera imbere y’Urukiko akagihakana aribyo bihabwa agaciro, cyangwa ngo byanze bikunze hagaragazwe ibindi bimenyetso, ahubwo Umucamanza afite ububasha bwo gusuzumana ubushishozi no guha agaciro izo mvugo z’uregwa wemeye, harebwe ibikorwa aregwa, igihe asanga uko kwemera kudashidikanywaho, akabiha agaciro ashingiye ku mutima nama we. Bityo rushingiye ku murongo watanzwe mu rubanza Nº RPAA 00224/2022/CA aho rwasesenguye umurongo watanzwe n’Urukiko rw’Ikirenga kuri iyi ngingo mu rubanza Nº RPAA 0066/15/CS rwaciwe ku wa 04/01/2019 haburana Ubushinjacyaha na DUSABIMANA Jeannette rwemeza ko Umucamanza afite ububasha bwo gusuzumana ubushishozi no guha agaciro izo mvugo z’uregwa wemeye, harebwe ibikorwa aregwa, igihe asanga uko kwemera kudashidikanywaho, akabiha agaciro ashingiye ku mutima nama we. Urukiko rusanga ibyo avuga ko imvugo ze zo mu Bugenzacyaha zikwiye guteshwa agaciro kubera impamvu atanga zasobanuwe haruguru, nta gaciro 10
## Page 11
bikwiye guhabwa kuko uzihuje n’uko ibintu byagenze zigaragaza ko zihura n’ukuri kw’ibyabaye, kabone n’ubwo yageze mu nkiko agahakana icyaha. Umurongo watanzwe: Ntabwo ari buri gihe ko uregwa wemeye icyaha mu nzego z’iperereza yagera imbere y’Urukiko akagihakana aribyo bihabwa agaciro, cyangwa ngo byanze bikunze hagaragazwe ibindi bimenyetso, ahubwo umucamanza afite ububasha bwo gusuzumana ubushishozi no guha agaciro izo mvugo z’uregwa wemeye icyaha, harebwe ibikorwa aregwa, igihe asanga uko kwemera kudashidikanywaho, akabiha agaciro ashingiye ku mutima nama we. Urundi rubanza rwafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RPAA 00224/2022/CA rwaciwe n’urukikoukiko ku wa 24/2/2023, haburana Ubushinjacyaha na RUTAYISIRE Aubin (igika cya 46- 48). 2. ICYAHA CY’IKORESHA RITEMEWE RY’IBIYOBYABWENGE N’URUSOBE RW’IMITI IKORESHWA NKABYO. 1. Imanza z’inshinjabyaha – kongera kugabanya igihano – uregwa wakoze isubiracyaha – Urukiko ntirubujijwe kongera kugabanyiriza igihano uwakoze isubiracyaha iyo hari impamvu nyoroshyacyaha. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00782/2021/CA, rwaciwe ku wa 24/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na SIBOMANA Ali (igika cya 21). Ikibazo cyasuzumwe: Ese uwakoze isubiracyaha wagabanyirijwe igihano mu rubanza rujuririrwa ashobora kongera kugabanyirizwa? Itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 49 y’Itegeko N° 68/2018 ryo kuwa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange iteganya ibikurikira: “Umucamanza atanga igihano akurikije uburemere bw'icyaha, ingaruka icyaha cyateye, impamvu zatumye 11
## Page 12
agikora, uko uwagikoze yari asanzwe yitwara, imibereho ye bwite n’uburyo icyaha cyakozwemo. Iyo hari impurirane z’impamvu zashingirwaho, umucamanza agomba kwita ku rutonde rukurikira mu kugena igihano: 1º impamvu nkomezacyaha; 2º impamvu nyoroshyacyaha”. Ingingo ya 52 igika cya 3 y’Itegeko N° 68/2018 ryo kuwa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange iteganya ibikurikira: “Umuntu wese ugaragaweho isubiracyaha ahanishwa igihano ntarengwa cyateganyijwe n’itegeko kandi icyo gihano gishobora kongerwa kugeza ku nshuro ebyiri zacyo”. Imvano y’ikibazo: Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge rwahamije SIBOMANA Ali icyaha cy’ikoreshwa ry’ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi kigizwe n’ibikorwa byo gufatanwa no kugurisha ibiyobyabwenge, aho yafatanwe udupfunyika 11, rumuhanisha igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya 20.000.000 Frw, rushingiye ku babimushinja ku buhamya bw’abamufashe no kuba ari isubiracyaha. SIBOMANA Ali yajuririye icyo cyemezo asaba ko yakongera kugabanyirizwa ibihano Urukiko Rukuru rwemeza ko ubujurire bwe nta shingiro bufite, ko urubanza yajuririye rudahindutse kuko ibyo asaba yabikorewe ku rwego rwa mbere kuko aho guhanishwa igifungo cya burundu yahanishijwe igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya 20.000.000 Frw kandi ko ari isubiracyaha, ko ahubwo igihano cyari
gikwiye kwiyongera
ariko akaba yaragabanyirijwe ibihano. SIBOMANA Ali yongeye gukora ubujurire bwa kabiri mu Rukiko rw’Ubujurire avuga ko asaba kugabanyirizwa igihano kuko yemera icyaha ku buryo budasubirwaho kandi agasaba imbabazi cyane, ko ubu asanga yaragororotse ndetse akaba yarakoze icyaha bitewe n’ikigare (…). Asaba kandi ko yagabanyirizwa igihano kugirango abone uko asubira ku ishuri. 12
## Page 13
Urukiko rw’ubujurire rushingiye ku ngingo ya 49 y’Itegeko ryavuzwe haruguru riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, igika cya kabiri, rusanga kuba hari isubiracyaha nk’impamvu yongera ububi bw’icyaha (nkomezacyaha), aho ugaragaweho isubiracyaha ahanishwa igihano ntarengwa (maximum) cyateganyijwe n’itegeko kandi gishobora kongerwa kugeza ku nshuro ebyiri; ibi bitabuza ko SIBOMANA Ali wagabanyirijwe igihano, ashobora kongera kukigabanyirizwa hakurikijwe impamvu nyoroshyacyaha. Rusanga igihano SIBOMANA Ali yahawe kidakwiranye n’uburemere bw’icyaha yakoze, harebwe ingano y’urumogi yafatanwe udupfunyika 11 ndetse n’ikigero cy’imyaka 22 y’ubukure yari afite kuko yari akiri umusore muto ugikura (Young adult); rusanga bikwiye gutuma agabanyirizwa igihano agahanishwa igifungo cy’imyaka icumi (10) n’ihazabu ya 5,000,000Frw. Umurongo watanzwe: Kuba hari isubiracyaha nk’impamvu yongera ububi bw’icyaha (nkomezacyaha), aho ugaragaweho isubiracyaha ahanishwa igihano ntarengwa (maximum) cyateganyijwe n’itegeko kandi gishobora kongerwa kugeza ku nshuro ebyiri; ibi ntibyabuza ko uregwa wagabanyirijwe igihano mu rubanza rujuririrwa, ashobora kongera kukigabanyirizwa hashingiwe ku mpamvu nyoroshyacyaha. 3. IBYAHA BYA JENOSIDE 1. Imanza z’inshinjabyaha – ubuhamya - agaciro k’ubuhamya buvuguruzanya ku tuntu duto – ntidutesha agaciro ireme ryabwo. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPA/GEN 00001/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 03/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na NTAGANZWA Ladislas (igika cya 27, 29). Ikibazo cyasuzumwe: Ukuvuguruzanya kw’abatangabuhamya ku tuntu duto kwashingirwaho kugatesha agaciro ubuhamya batanga? 13
## Page 14
Ingingo y’itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 18 y’Itegeko n° 47/2013 ryo ku wa 16/06/2013 rigena kwimurira imanza muri Repubulika y’u Rwanda iteganya ko Umushinjacyaha n’uregwa bafite bombi uburenganzira bwo kujuririra icyemezo icyo aricyo cyose cyafashwe n’Urukiko Rukuru mu gihe hari imwe cyangwa zose mu mpamvu zikurikira: 1° ukwibeshya gushingiye ku ngingo y’itegeko gutuma icyo cyemezo gita agaciro; 2° ukwibeshya gushingiye ku byabaye kwatumye urubanza rucibwa nabi. Imvano y’ikibazo: Urukiko Rukuru, Urugereko rwihariye ruburanisha ibyaha mpuzamahanga n’ibyambuka imbibi, rwahamije NTAGANZWA Ladislas icyaha cya jenoside, icyo kurimbura no gusambanya ku gahato nk’ibyaha byibasiye inyokomuntu rumuhanisha igifungo cya burundu. NTAGANZWA Ladislas yajuririye imikirize; imwe mu mpamvu aburanisha akaba ari ubuhamya bwashingiweho n’Urukiko kandi ababutanze bavuguruzanya ku bijyanye n’imyambaro yari yambaye, amasaha yagereye aho icyaha cyakorewe n’uruhande yari ahagazeho igihe icyaha cyakorwaga. Akabishingiraho asaba Urukiko gutesha agaciro ubwo buhamya kuko butera gushidikanya. Ubushinjacyaha buvuga ko abatangabuhamya KASIRE Cassien, DNA, RUSAGARA François, RWEMARIKA Straton, BWANAKWERI Vianney, GASINZIGWA Jean Damascène na GATERA Appolinaire bahamije ibyo bazi neza kandi ko bahuriza kuby’ingenzi byabereye i Cyahinda ku wa 15/04/1994, nko kuba NTAGANZWA Ladislas ari we wazanye abajandarume, no kuba yarategetse ko barasa impunzi bafatanyije n’interahamwe n’impunzi 14
## Page 15
z’abarundi, ko kuba NTAGANZWA Ladislas avuga ko abo batangabuhamya bavuguruzanya ku myenda yari yambaye, ku masaha yahagereye n’aho yari ahagaze, ari utuntu duto tudashobora gutesha agaciro ireme ry’ubuhamya bwabo, kandi ko iryo vuguruzanya riterwa n’ibihe abatangabuhamya barimo ndetse n’igihe kinini gishize ibyo bavugaho bibaye. Busobanura ko ukwivuguruza kutafatirwa gusa ku magambo umutangabuhamya akoresha cyangwa kudahuza neza imvugo mu gusobanura imigendekere y’ibyo atangira ubuhamya, ko icyangombwa ari uko ireme ry’ibyo avuga (substance) ridahinduka. Nyuma yo gusesengura iyi ngingo Urukiko rw’Ubujurire rwemeje ko rwemeranya n’isesengura ryakozwe n’Urukiko Rukuru kuri iyi ngingo, rusanga uretse no kuba utuntu duto abatangabuhamya bavuguruzanyaho tudatesha agaciro ireme ry’ubuhamya, na NTAGANZWA Ladislas uburanisha iyi ngingo ntahakana ko ku wa 15/4/1994 yajyanye abajandarume i Cyahinda kandi ko barashe impunzi. Kuba atemeranywa n’Urukiko Rukuru ku mugambi watumye ajyana aba bajandarume i Cyahinda nta sano bifitanye n’ingingo yo kuvuguruzanya ku masaha yahagereye, imyambaro yari yambaye n’aho yari ahagaze, bityo rwemeza ko ubuhamya bwashingiweho nta nenge bufite yari gutuma budashingirwaho n’Urukiko Rukuru. Umurongo watanzwe: Ukuvuguruzanya kw’abatangabuhamya ku tuntu duto mu rubanza, ntibitesha agaciro ireme ry’ubuhamya batanga. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Case no. ICTR-01-72-T, The Prosecutor v. SIMON BIKINDI, 2 December 2008, page 12, paragraph 32. Case no. ICTR 2000-55c-T, Le Procureur c/ Ildephonse Nizeyimana, du 02 Juin 2012, p. 94, para 289. 15
## Page 16
4. ICYAHA CYO GUKUBITA NO GUKOMERETSA BYATEYE URUPFU 1. Imanza z’inshinjabyaha – icyaha cyo gukubita, gukomeretsa no kwica cyakozwe n’igihiriri cy’abantu benshi – guhamwa n’icyaha - si ngombwa ko ugikurikiranweho aba nawe yafashe intwaro ngo ateme cyangwa ngo akubite kugira ngo aryozwe icyo cyaha. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza RPAA 00033/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/3/2023 haburana Ubushinjacyaha na NTITENGUHA Théoneste (igika cya 13). Ikibazo cyasuzumwe: Kugira uruhare mu gihiriri cy’abantu benshi bakoze icyaha ariko hatagaragazwa igikorwa cyihariye cya bamwe mu baregwa byabavanaho icyaha? Imvano y’ikibazo: Urukiko Rwisumbuye rwa Huye rwahamije NTITENGUHA Théoneste icyaha cyo gukubita no gukomeretsa ku bushake byateye urupfu, yakoze ubwo yari mu itsinda ry’Inkeragutabara zigera kuri 12 ryari riyobowe na MUSABYIMANA Gérard bagakubita MBABARIYE Hussein bakoze uruziga bikamuviramo gupfa. Urukiko rwamuhanishije igifungo cy’imyaka 15 cyanemejwe n’Urukiko Rukuru. NTITENGUHA Théoneste yatanze ubujurire bwa kabiri avuga ko mu Rukiko rw’Ubujurire asaba kugirwa umwere kuko nta kimenyetso kigaragaza ko yakoze icyaha aregwa. Nyuma yo gusesengura Urukiko rw’Ubujurire rushingiye ku murongo watanzwe mu rubanza n° RPA 0121/07/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 18/04/2008, Ubushinjacyaha buburana na MUNYAMPUNDU na MUVUNYI Edouard uvuga ko ku cyaha cyakozwe n’igihiriri cy’abantu benshi bayobowe 16
## Page 17
n’uburakari, cyane cyane icyaha cyo gukubita no gukomeretsa ndetse no kwica, atari ngombwa ko uba nawe wafashe intwaro ngo uteme cyangwa ngo ukubite kugira ngo uryozwe icyo cyaha, upfa gusa kuba wari muri iyo mbaga kandi icyaha kikaba cyakozwe. Rwemeza ko ahamwa n’icyaha akurikiranweho ariko rumugabanyiriza ibihano kuko atariwe wari kizigenza, cyangwa wari uziyoboye, wakomye imbarutso, cyangwa wazishyuhije imitwe nk’uko byemejwe, ahubwo bigaragara ko yakoze icyaha asa n’uwatabaraga MUSABYIMANA Gérard wari uyoboye itsinda ry’Inkeragutabara ryakubise rinakomeretsa MBABARIYE Hussein bimuviramo gupfa, rumuhanisha igifungo cy’imyaka icumi (10), aho kuba igifungo cy’imyaka 15 yahawe mbere. Umurongo watanzwe: Ku cyaha cyakozwe n’igihiriri cy’abantu benshi bayobowe n’uburakari, cyane cyane icyaha cyo gukubita no gukomeretsa ndetse no kwica, si ngombwa ko ugikurikiranweho aba nawe yafashe intwaro ngo ateme cyangwa ngo akubite kugira ngo aryozwe icyo cyaha, apfa gusa kuba yari muri iyo mbaga kandi icyaha kikaba cyakozwe. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza n° RPA 0121/07/CS rwaciwe n’Urukiko rw’ikirenga ku wa 18/04/2008, Ubushinjacyaha buburana na MUNYAMPUNDU na MUVUNYI Edouard (igika cya 24-26). 17
## Page 18
2. Imanza z’inshinjabyaha – icyaha cyo gukubita, gukomeretsa no kwica cyakozwe n’igihiriri cy’abantu benshi – ihanwa ry’abakurikiye abandi mu ikorwa ry’icyaha – abakurikiye abandi ntibahanwa kimwe n’ababayoboye. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza RPAA 00033/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/3/2023 haburana Ubushinjacyaha na NTITENGUHA Théoneste (igika cya 14). Ikibazo cyasuzumwe: Ese abakurikiye abandi mu ikorwa ry’icyaha cyo gukubira no gukomeretsa cyangwa icyo kwica cyakozwe n’igihiriri cy’abantu benshi bahanwa kimwe n’abayoboye abandi? Imvano y’ikibazo: Reba ku murongo ubanziriza uyu. Umurongo watanzwe: Abantu bagiye mu gihiriri basa nk’abakurikiye abandi, n’ubwo baba bari aho icyaha cyakorewe, babona impamvu nyoroshyacyaha, ntibahanwa kimwe na kizigenza, cyangwa uwayoboye, uwakomye imbarutso, cyangwa uwashyuhije imitwe. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza n° RPA 0121/07/CS rwaciwe n’Urukiko rw’ikirenga ku wa 18/04/2008, Ubushinjacyaha buburana na MUNYAMPUNDU na MUVUNYI Edouard (igika cya 24-26). 5. GUSUBIRISHAMO URUBANZA KU MPAMVU Z’AKARENGANE 1. Imanza z’inshinjabyaha – kugabanya igihano mu rubanza rusubirishwamo ku mpamvu z’akarengane – igihe impamvu zo gusubirishamo nta shingiro – Urukiko rubyibwirije rushobora kukigabanya rushingiye ku mpamvu nyoroshyacyaha. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza RS/INJUST/RP 00002/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/3/2023 haburana Ubushinjacyaha na NYIRAZANINKA Béatrice (igika cya 32). 18
## Page 19
Ikibazo cyasuzumwe: Ese mu rubanza rwasabiwe gusubirishwamo ku mpamvu z’akarengane, Urukiko rushobora kugabanya igihano impamvu zo gusubirishamo zitahawe ishingiro? Itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 49 y’Itegeko N° 68/2018 ryo kuwa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange ivuga ko Umucamanza atanga igihano akurikije uburemere bw'icyaha, ingaruka icyaha cyateye, impamvu zatumye agikora, uko uwagikoze yari asanzwe yitwara, imibereho ye bwite n’uburyo icyaha cyakozwemo. Imvano y’ikibazo: NYIRAZANINKA Béatrice yahamijwe n’Urukiko Rwisumbuye rwa Rubavu icyaha cyo kwihesha ku bw’uburiganya inyandiko itangwa n’Ubuyobozi, rumuhanisha igifungo cy’imyaka 5 n’amezi 2 n’ihazabu ya 300.000 Frw, icyo gihano kinemezwa n’Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Musanze. NYIRAZANINKA Béatrice yasabye gusubirishamo Urubanza ku mpamvu z’akarengane, arabyemererwa, urubanza rwohererezwa Urukiko rw’Ubujurire ngo ruruburanishe mu mizi. Mu mizi y’Urubanza Urukiko rw’Ubujurire rwasanze impamvu NYIRAZANINKA Béatrice ashingiraho avuga ko atarakwiye guhamwa n’icyaha yari akurikiranyweho nta shingiro zifite, ko Urukiko Rukuru nta kosa rwakoze mu kumuhamya icyaha yaregwaga. Ariko rushingiye ku murongo watanzwe n’Urukiko rw’Ikirenga, mu rubanza RS/INJUST/RP 00003/2019/SC rwaciwe ku wa 28/01/22 haburana Ubushinjacyaha na NIYONSABA Eric, aho muri uru rubanza Urukiko rw’Ikirenga rwasanze nubwo impamvu uregwa yashingiyeho asubirishamo urubanza ku mpamvu z’akarengane nta shingiro zahawe, rubyibwirije, rwasanze uwakoze icyaha agomba kugabanyirizwa igihano kubera ko ari bwo bwa mbere aguye mu cyaha. 19
## Page 20
Urukiko rw’Ubujurire rusanga icyaha NYIRAZANINKA Béatrice yahaniwe kitaragize ingaruka zikomeye, k’uwahohotewe, nta kindi cyaha yigeze ahanirwa, kandi nta n’imyitwarire mibi yagize mbere yo kugwa muri iki cyaha, rwemeza ko bigomba gushingirwaho mu kumugenera igihano. Ruhanisha NYIRAZANINKA Béatrice igifungo cy’imyaka itatu (3) isubitswe mu gihe cy’imyaka ibiri (2). Umurongo watanzwe: Urukiko rubyibwirije rushobora gushingira ku mpamvu nyoroshyacyaha rukagabanyiriza igihano uwasubirishijemo urubanza ku mpamvu z’akarengane nubwo impamvu yashingiyeho asubirishamo nta shingiro zahawe. Urundi rubanza rwafashwemo uyu murongo: Urubanza RS/INJUST/RP 00003/2019/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 28/01/22 haburana Ubushinjacyaha na NIYONSABA Eric (igika cya 78). III. IMANZA MBONEZAMUBANO 1. KUTUBAHIRIZA AMASEZERANO Y’UBUGURE BW’UBUTAKA 1. Imanza mbonezamubano – amasezerano y’ubugure – amasezerano y’ubugure bw’umutungo utimikanwa (Ubutaka) – ubugure burebana n’umutungo utimukanwa (ubutaka) butakozwe mu buryo bw’inyandiko mpamo nta gaciro buba bufite. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RCAA 00021/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/02/2023 MAMBO Kalisa Charles aburana na RUTAGENGWA Georges n’abandi (igika cya 26). Ikibazo cyasuzumwe: Kumenya agaciro kahabwa amasezerano y’ubugure bw'ubutaka yakozwe mu buryo bw'inyandiko bwite n’ayakozwe mu buryo bw’inyandiko mpamo. 20
## Page 21
Ingingo y’Itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 23 y’Itegeko nº 27/2021, ryo ku wa 10/06/2021 rigenga ubutaka, iteganya ko: “Amasezerano y’ihererekanya ry’uburenganzira ku butaka akorwa mu nyandiko ishyirwaho umukono n’abahererekanya uburenganzira ku butaka, akemezwa kandi agahamywa n’umukono wa noteri w’ubutaka cyangwa undi munoteri ubihererwa uburenganzira n’umubitsi mukuru w’inyandikompamo z’ubutaka.”. Imvano y’ikibazo: Ku wa 17/05/2010, RUTAGENGWA Georges yagiranye na MAMBO Kalisa Charles amasezerano y’ubugure bw’ubutaka bufite UPI: 1/03/07/01/1559, ariko ntihahita hakorwa ihererekanyamutungo. MAMBO Kalisa Charles yaje kumenya amakuru ko uwo mutungo wagurishijwe undi muntu, akurikiranye asanga ubwo butaka bwanditse kuri SIBOMANA Jean Claude, ihererekanya ryabwo ryarakozwe ku wa 20/07/2018. MAMBO Kalisa Charles yareze RUTAGENGWA Georges na SIBOMANA Jean Claude mu Rukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge, arusaba gutesha agaciro amasezerano y’ihererekanyamutungo yo ku wa 20/07/2018, uwo mutungo ukamwandikwaho hashingiwe ku masezerano y’ubugure yo ku wa 17/05/2010. Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge rwemeje ko ikirego cyatanzwe na MAMBO Kalisa Charles gifite ishingiro, rwemeza ko amasezerano yabaye ku wa 20/07/2018 y’ihererekanya ry’ubutaka hagati ya SIBOMANA Jean Claude na RUTAGENGWA Georges na MATTER RUTAGENGWA Elisabeth nta gaciro afite, rubategeka bombi gusubiza SIBOMANA Jean Claude 16.500.000 Frw. SIBOMANA Jean Claude yajuririye icyo cyemezo mu Rukiko Rukuru, avuga ko Urukiko rubanza rwirengagije ko amasezerano yagiranye na RUTAGENGWA Georges ari yo yakorewe imbere ya Noteri ko ariyo yari akwiye guhabwa 21
## Page 22
agaciro. Urukiko Rukuru rwemeje ko ubujurire bwa SIBOMANA Jean Claude bufite ishingiro, rwemeza ko amasezerano y’ubugure bw’ikibanza kiburanwa SIBOMANA Jean Claude yagiranye na RUTAGENGWA Georges ari yo afite agaciro, ko ayo yagiranye na MAMBO Kalisa Charles ateshwa agaciro. MAMBO Kalisa Charles yajuririye icyo cyemezo mu Rukiko rw’Ubujurire, ubujurire avuga ko Urukiko Rukuru rwemeje ko amasezerano y’ihererekanya ry’ubutaka yo ku wa 20/07/2018 ari yo afite agaciro, nyamara RUTAGENGWA Georges wari nyir’umutungo yariyemereye ko ubugure bwakozwe hagati ye na SIBOMANA Jean Claude ari igurizanya ryo mu bwoko bwa banki lambert, asaba ko amasezerano yakozwe mbere ari yo ahabwa agaciro (…). Nyuma y’isesengura, Urukiko rw’Ubujurire rushingiye ku murongo watanzwe mu rubanza n˚ RS/INJUST/RC 00010/2019/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 25/09/2020, haburana TWIZERIMANA Théoneste na MANIZABAYO Kennedy n’undi, rusanga, amasezerano y’ubugure yabaye hagati ya RUTAGENGWA Georges na MATTER RUTAGENGWA Elisabeth na SIBOMANA Jean Claude ku wa 20/07/2018, ari yo afite agaciro, kubera ko ari yo yakozwe mu buryo buteganywa n’amategeko, agakorerwa imbere ya Noteri na ho amasezerano y’ubugure yabaye hagati ya RUTAGENGWA Georges na MAMBO Kalisa Charles ku wa 17/05/2010 mu buryo bw’inyandiko bwite, nta gaciro afite bityo ko rwemeranya n’icyemezo cyafashe n’Urukiko Rukuru kuri iyi ngingo. Umurongo watanzwe: Amasezerano y’ubugure bw’ubutaka yakozwe mu buryo bw’inyandikompamo niyo agira agaciro. Uwaguze hakozwe amasezerano mu buryo bw’inyandiko bwite, ubugure bwe buba ari imfabusa. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza n˚ RS/INJUST/RC 00010/2019/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 25/09/2020, haburana TWIZERIMANA Théoneste na MANIZABAYO Kennedy, hagobokeshwa HAFASHIMANA Elias. ( igika cya 27). 22
## Page 23
Urubanza n˚ RS/INJUST/RC 00003/2020/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 30/09/2021, CIFTCI iburana na NSHIMIYIMANA n’Undi. (igika cya 24). Urubanza n˚ RS/INJUST/RC 00014/2021/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 13/05/2022, MUKANDORI aburana na KAYITESI. (igika cya 31). Urubanza n˚ RS/INJUST/RC 00012/2021/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 22/10/2022, NSENGIYUMVA aburana na NTAGUNGIRA n’Abandi. (igika cya 31). Urubanza n˚ RCAA00010/2022/CA CMB RCAA 00017/2022/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/01/2023, RUHUMURIZA aburana na NYIRABIHOGO n’Abandi. (igika cya 40). Urubanza ruyoboye izindi (Leading case): Urubanza rugaragara mu manza zitandukanye ko ruyoboye izindi ni Urubanza n˚ RS/INJUST/RC 00010/2019/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 25/09/2020, haburana TWIZERIMANA Théoneste na MANIZABAYO Kennedy, hagobokeshwa HAFASHIMANA Elias kuko rwaciwe mbere n’Urukiko rw’Ikirenga. 2. IVUGURUZANYA RY’IMANZA 1. Ivuguruzanya ry’imanza – ibigomba kuba by’ujujwe n’ikirerego kigamije gusaba gukemura ivuguruzanya hagati y’imanza - kuba imanza bivugwa ko zivuguruzanya zarabaye ndakuka; kuba izo manza zaraciwe ku kiburanwa gifite kamere imwe; kuba umwanzuro wafashwe mu rubanza rumwe utandukanye n’uwafashwe mu rundi rubanza ku buryo ibyemezo byombi bidashobora kurangizwa. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RC 00002/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/03/2023 FENG Zhigang aburana na NDAYISABA Emmanuel n’undi (igika cya 18). 23
## Page 24
Ikibazo cyasuzumwe: Kumenya ibigomba kuba byujujwe n’ikirego kigamije gusaba gukemura ivuguruzanya hagati y’imanza. Imvano y’ikibazo: FENG Zhigang yareze MUGIRANEZA Vincent mu Rukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge asaba ko yamukorera ihererekanyamutungo (mutation) ku mutungo utimukanwa ufite UPI:1/03/03/01/60, ukandikwa ku mazina ye avuga ko uwo mutungo yawuguze ku wa 27/04/2018, ariko MUGIRANEZA Vincent yanga kumukorera ihererekanyamutungo (mutation). Mu rubanza N° RC 00475/2020/TGI/NYGE rwaciwe n’Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge ku wa 30/12/2020, Urukiko rwemeje ko umutungo wavuzwe haruguru ugomba kwandikwa kuri FENG Zhigang. NDAYISABA Emmanuel (Kazungu) nawe yaje kurega MUGIRANEZA Vincent mu Rukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge asaba ko yategekwa kumukorera ihererekanyamutungo (mutation) ry’ubutaka bwavuzwe haruguru, maze mu rubanza N° RC 00532/2020/TGI/NYGE rwaciwe ku wa 06/05/2021, Urukiko rwemeza ko ubwo butaka bwanditse kuri MUGIRANEZA Vincent bwandikwa kuri NDAYISABA Emmanuel (Kazungu). Izo manza zombi zaburanishijwe MUGIRANEZA Vincent adahari. FENG Zhigang yatanze ikerego mu Rukiko rw’Ubujurire arusaba gukemura ikibazo cyo kuvuguruzanya kuri hagati y’ibyemezo byafashwe mu rubanza N° RC 00475/2020/TGI/NYGE n’urubanza N° RC 00532/2020/TGI/NYGE zaciwe ku rwego rwa nyuma. Mu iburanisha Me MUHIRE Jean Marie Eugène, wunganira MUGIRANEZA Vincent atanga inzitizi yo kutakira ikirego kuko urubanza Nº RC 00475/2020/TGI/NYGE rutaraba itegeko, ko MUGIRANEZA Vincent yarujuririye mu Rukiko Rukuru ikirego kikandikwa kuri Nº RCA 00112/2020/HC/KIG, ko ariko urwo rubanza rutigeze ruburanishwa mu mizi kuko rwasibwe ku wa 11/01/2022, MUGIRANEZA Vincent akarubyutsa ku wa 24
## Page 25
12/01/2023, ikirego kikaba gifite Pst RC 00010/2023/HC/KIG, ko rero na kashempuruza yatewe ku rubanza Nº RC 00475/2020/TGI/NYGE mu buryo budakurikije amategeko, ko kuba rutaraba itegeko ikirego cya FENG Zhigang kitagomba kwakirwa. Mu isesengura Urukiko rw’Ubujurire rwifashishije umurongo watanzwe mu rubanza N° RCOM 00001/2019/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 03/07/2020, aho Urukiko rwemeje ko ikirego kigamije gusaba gukemura ivuguruzanya hagati y’imanza, ku munsi cyaregewe kigomba kuba cyujuje ibintu bitatu by’ingenzi (conditions cumulatives essentielles) kugira ngo cyakirwe ari byo: a) Kuba imanza bivugwa ko zivuguruzanya zarabaye ndakuka kabone nubwo zaba zitaraciwe n’Urukiko rumwe cyangwa n’inkiko ziri ku rwego rumwe. b) Kuba izo manza zaraciwe ku kiburanwa gifite kamere imwe cyangwa ku kibazo kimwe cy’ibyabaye cyangwa icy’amategeko (même question de fait ou de droit); c) Kuba umwanzuro wafashwe mu rubanza rumwe uhabanye n’uwafashwe mu rundi rubanza ku buryo bigaragarira buri wese ko ibyemezo byombi bidashobora kurangizwa hatabayeho ivuguruzanya hagati yabyo (décisions inconciliables), bityo rwemeza ko kuba imanza ziregerwa kuvuguruzanya zigomba kuba zarabaye ndakuka, ari kimwe mu bisabwa kugira ngo ikirego cyakirwe (condition de recevabilité) kuko, mu gihe urubanza rutaraba ndakuka, icyemezo cyarufashwemo gishobora guhindurwa hakoreshejwe izindi nzira z’ubujurire bityo bigakuraho impamvu (l’objet) y’ikirego ku ivuguruzanya. Bityo rurasanga kuba urubanza Nº RC 00475/2020/TGI/NYGE rwaciwe n’Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge ku wa 30/12/2020, rutaraba ndakuka, kuko MUGIRANEZA Vincent yarujuririye mu Rukiko Rukuru bituma ikirego cyatanzwe na FENG Zhigang cyo gukemura ikibazo cyo kuvuguruzanya kuri hagati y’ibyemezo byafashwe mu manza zavuzwe haruguru kitakirwa, kuko kitujuje ibisabwa. 25
## Page 26
Umurongo watanzwe: Ikirego kigamije gusaba gukemura ivuguruzanya hagati y’imanza, kigomba kuba cyujuje icyarimwe ibintu bitatu by’ingenzi: Kuba imanza bivugwa ko zivuguruzanya zarabaye ndakuka kabone n’ubwo zaba zitaraciwe n’Urukiko rumwe cyangwa n’inkiko ziri ku rwego rumwe; kuba izo manza zaraciwe ku kiburanwa gifite kamere imwe cyangwa ku kibazo kimwe cy’ibyabaye cyangwa icy’amategeko (même question de fait ou de droit); kuba umwanzuro wafashwe mu rubanza rumwe unyuranye n’uwafashwe mu rundi rubanza ku buryo bigaragarira buri wese ko ibyemezo byombi bidashobora kurangizwa hatabayeho ivuguruzanya hagati yabyo (décisions inconciliables). Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza N° RCOM 00001/2019/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 03/07/2020 MININTCO® Ltd iburana na DRESOCECO Ltd na UNITEX RWANDA Ltd. IV. IMANZA ZASHINGIYE KU MIRONGO IMENYEREWE 1. Umwana utarageza ku myaka 14 – iyo hari impamvu nyoroshyacyaha – kudahatirwa gutanga igifungo cya burundu. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00381/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na NDACYAYISABA Eliézer (igika cya 31). Ikibazo umurongo ushingiyeho: Ese iyo hari impamvu nyoroshyacyaha uwahamwe n’icyaha cyo gusambanya umwana utarageza ku myaka 14 y’amavuko ashobora kudahabwa igihano cya burundu, akagabanyirizwa ibihano? Ingingo y’itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 4 Itegeko Nº 69/2019 ryo ku wa 08/11/2019 rihindura Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 26
## Page 27
riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange iteganya ko Umuntu wese ukorera ku mwana kimwe mu bikorwa bishingiye ku gitsina bikurikira, aba akoze icyaha: 1º gushyira igitsina mu gitsina, mu kibuno cyangwa mu kanwa k’umwana; 2º (…) (…) Iyo umuntu mukuru asambanyije umwana uri munsi y’imyaka cumi n’ine (14), igihano kiba igifungo cya burundu kidashobora kugabanywa kubera impamvu nyoroshyacyaha. Mu rubanza Nº RS/INCONST/SPEC 00005/2020/CS- RS/INCONST/SPEC 00006/2020/CS rwaciwe ku wa 12/02/2020, haburana KABASINGA Florida na NIYOMUGABO Ntakirutimana na Leta y’u Rwanda, Urukiko rw’Ikirenga rwemeje ko: «igika cya 3 cy’ingingo ya 133 y’Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, agace kavuga ko iyo gusambanya umwana byakorewe ku mwana uri munsi y’imyaka cumi n’ine (14), igihano kiba igifungo cya burundu kidashobora kugabanywa kubera impamvu nyoroshyacyaha, kanyuranyije n’ingingo ya 29, n’iya 151 z’Itegeko Nshinga; ako gace kakaba nta gaciro gafite. Umurongo imanza zihuriyeho: Iyo Urukiko rusanze hari impamvu nyoroshyacyaha ku wahamwe n’icyaha cyo gusambanya umwana uri munsi y’imyaka 14 y’amavuko, rushobora kuzishingiraho rukamugabanyiriza igihano. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RPAA 00291/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/04/2022 haburana Ubushinjacyaha na ABAYISENGA Joseph. Urubanza Nº RPAA 00046/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na HARAGIRIMANA Jean Paul (igika cya 18). 27
## Page 28
Urubanza Nº RPAA 00241/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/09/2022, haburana Ubushinjacyaha na NIYITANGA Emmanuel. Urubanza Nº RPAA 00013/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/09/2022, haburana Ubushinjacyaha na NIYOMUKIZA Jean de la Croix. Urubanza Nº RPAA 00376/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/09/2022, haburana Ubushinjacyaha na NKUNZIMANA Théophile. Urubanza Nº RPAA 00389/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 16/09/2022 haburana Ubushinjacyaha na NDAYIZEYE Maurice. Urubanza Nº RPAA 00162/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na IRAREBA Joseph (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00395/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 31/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na NSHIMIYUMUKIZA Patrick (igika cya 24). Urubanza Nº RPAA 00117/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na REBERO Eric (igika cya 21). Urubanza Nº RPAA 00121/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na HAGENIMANA Claude, Urubanza Nº RPAA 00545/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/1/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUGISHA Prince alias Kadogo (Igika cya 44-45). Urubanza Nº RPAA 00488/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/1/2023, haburana HAFASHIMANA Silas (igika cya 41). 28
## Page 29
Urubanza Nº RPAA 00564/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na UWIZEYIMANA Jean Claude (Igika cya 17). Urubanza ruyoboye izindi (Leading case): Urubanza ruyoboye izindi kuri iki kibazo ni urubanza Nº RS/INCONST/SPEC 00005/2020/CS- RS/INCONST/ SPEC 00006/2020/CS rwaciwe ku wa 12/02/2020, haburana KABASINGA Florida na NIYOMUGABO Ntakirutimana na Leta y’u Rwanda kuko ari rwo rwemeje ko igika cya 3 cy’ingingo ya 133 y’Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, agace kavuga ko iyo gusambanya umwana byakorewe ku mwana uri munsi y’imyaka cumi n’ine (14), igihano kiba igifungo cya burundu kidashobora kugabanywa kubera impamvu nyoroshyacyaha, kanyuranyije n’ingingo ya 29, n’iya 151 z’Itegeko Nshinga; ko ako gace nta gaciro gafite. 2. Kutabuzwa gutanga igihano kiri munsi y’igihano gito giteganywa n’itegeko - impamvu nyoroshyacyaha – iyo urukiko rwemeye impamvu nyoroshyacyaha – ntirubujijwe gutanga igihano gito giteganywa n’itegeko iyo rusanga aricyo gikwiranye n’icyaha cyakozwe. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00151/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na NIYONZIMA Jean Claude (igika cya 17) Ikibazo umurongo ushingiyeho: Ese iyo hari impamvu nyoroshyacyaha, Urukiko rushobora kugabanya igihano kugera munsi y’igihano gito giteganywa n’itegeko? Ingingo y’itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 263 y’iryo tegeko nayo iteganya ko: “Umuntu wese ukora, uhinga, uhindura, utunda, ubika, uha undi, ugurisha mu gihugu ibiyobyabwenge cyangwa urusobe rw’imiti ikoreshwa nka byo mu buryo bunyuranije n’amategeko, aba akoze icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko ahanishwa: 1 º 29
## Page 30
igifungo cya burundu n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda arenze miliyoni makumyabiri (20.000.000 FRW) ariko atarenze miliyoni mirongo itatu (30.000.000 FRW) ku byerekeye ibiyobyabwenge bihambaye”. Umurongo imanza zihuriyeho: Iyo Urukiko rusanze hari impamvu nyoroshyacyaha igihano gishobora kugabanywa kugera munsi y’igihano gito giteganywa n’itegeko iyo intera iri hagati y’igihano gito (minimum) n’ikiri hejuru (maximum) ari ndende; naho mu gihe iyo ntera ari nto, umucamanza ashobora kugabanya akagera munsi y’igihano gito giteganywa n’itegeko hitawe ku buremere bw’icyaha n’ingaruka cyateje. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RPAA 00032/2019/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/02/2020 haburana Ubushinjacyaha na NZAFASHWANIMANA Jean de Dieu (igika cya 18). Urubanza Nº RPAA 00013/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 31/12/2021 haburana Ubushinjacyaha na HABIYAKARE Olivier. (igika cya 22). Urubanza N° Nº RPAA 00384/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/10/2021 haburana Ubushinjacyaha na NSENGIYAREMYE Jean Paul. (igika cya 25). Urubanza Nº RPAA 00205/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 12/11/2021 haburana Ubushinjacyaha na BARAKAGWIRA Gilbert. Urubanza Nº RPAA 00174/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/03/2022 haburana Ubushinjacyaha na DUSABIMANA Vivens. Urubanza Nº RPAA 00171/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/04/2022 haburana Ubushinjacyaha na MUTSINZI Jean Pierre. 30
## Page 31
Urubanza Nº RPAA 00283/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/04/2022 haburana Ubushinjacyaha na NZAMURAMBAHO David. Urubanza Nº RPAA 00167/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 25/03/2022 haburana Ubushinjacyaha na KWIZERA Etienne. Urubanza Nº RPAA 00641/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/01/2022 haburana Ubushinjacyaha na UWIMANA Emile. Urubanza Nº RPAA 00105/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/09/2021, haburana UWIMANA Pascal n’Ubushinjacyaha. Urubanza Nº RPAA 00434/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 15/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na TUYISHIME Moise. Urubanza Nº RPAA 00039/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 02/07/2021 haburana Ubushinjacyaha na SHAKABATENDA Jean de Dieu. Urubanza Nº RPAA 00031/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/10/2021 haburana Ubushinjacyaha na BAHATI Françoise. (igika cya 42) Urubanza Nº RPAA 00269/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/05/2020 haburana Ubushinjacyaha na DUSENGIMANA Martin. Urubanza Nº RPAA 00118/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/05/2022 haburana Ubushinjacyaha na MUKANTAMBARA Benitha. Urubanza Nº RPAA 00202/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/05/2022, haburana Ubushinjacyaha na HAVUGIMANA Valens. Urubvanza Nº RPAA 00225/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 19/07/2022 Ubushinjacyaha buburana na UKWISHAKA Claude (igika cya 31) 31
## Page 32
Urubanza N° Nº RPAA 00091/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 19/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na HAKIZIMANA Gilbert, (igika cya 32). Urubanza Nº RPAA 00273/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 15/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na MUBARAKA Eduine (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00131/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na UWAYEZU Damien. Urubanza N° Nº RPAA 00491/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 08/08/2022 haburana Ubushinjacyaha na NIYONKURU Eric. Urubanza N° Nº RPAA 00115/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 16/09/2022 haburana Ubushinjacyaha na NTEZIRYAYO Daniel. Urubanza N° Nº RPAA 00309/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 16/09/2022 haburana Ubushinjacyaha na IRADUKUNDA Daniel. Urubanza Nº RPAA 00092/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 12/08/2022 haburana Ubushinjacyaha na MUGABEKAZI Sandrine. Urubanza Nº RPAA 00441/2020/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/09/2022 haburana Ubushinjacyaha na NIYONIZEYE Théoneste. Urubanza Nº RPAA 00411/2020/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/7/2022 haburana Ubushinjacyaha na NIYONKURU Radjabu. Urubanza Nº RPAA 00186/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/09/2022 haburana Ubushinjacyaha na MUKERANGABO Emmanuel (igika cya 29). 32
## Page 33
Urubanza N° Nº RPAA 00038/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 23/09/2022 haburana Ubushinjacyaha na Benimana Jean Pierre. Urubanza N° Nº RPAA 00193/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na MAGERANO Faustin (igika cya 42) Urubanza N° RPA 00008/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 31/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na MUKABANA Vesiana (igika cya 36) Urubanza N° Nº RPAA 00329/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na NIYONKURU Amani (igika cya 24) Urubanza N° Nº RPAA 01496/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na MUGWANEZA Marcel (igika cya 18) Urubanza N° Nº RPAA 00262/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na MUSENGIMANA Oswald (igika cya 39) Urubanza Nº RPAA 00420/2021/CA, rwaciwe ku wa 28/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na NIYIGENA Anselme (igika cya 19). Urubanza N° Nº RPAA 00104/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na SEZIKEYE Jean Claude. Urubanza Nº RPAA 00173/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na Sgt KANANI Evariste. Urubanza Nº RPAA 00231/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 25/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na KANYAMANZA. 33
## Page 34
Urubanza Nº RPAA 00319/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 25/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na NDUWAYEZU Jean Baptiste. Urubanza N° Nº RPAA 00300/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na HAGENIMANA Innocent (igika cya 32). Urubanza Nº RPAA 00344/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 31/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na NSENGIYUMVA Vianney (igika cya 28-29). Urubanza Nº RPAA 00368/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na NZEYIMANA Ignace (igika cya 30). Urubanza Nº RPAA 00471/2021/CA, rwaciwe ku wa 27/01/2023, haburana Ubushinjacyaha na SIBOMANA Emmanuel (igika cya 20). Urubanza Nº RPAA 00414/2021/CA CMB-RPAA 00424/2021/CA, rwaciwe ku wa 27/1/2023 haburana Ubushinjacyaha na DUSHIMIMANA Théoneste (igika cya 23-24) Urubanza N° RPAA 00463/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/1/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUHOZA Anicet (igika cya 27-28) Urubanza N° RPAA 00313/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/1/2023 haburana Ubushinjacyaha na NSANZAMAHORO Gilbert (igika cya 22-23) Urubanza N° RPAA 00509/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/1/2023 haburana Ubushinjacyaha na BUSIZORI Evariste (igika cya 22). Urubanza Nº RPAA 00304/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/1/2023 rw’Ubushinjacyaha na MUSABYIMANA Aboubakar (igika cya 19). 34
## Page 35
Urubanza Nº RPAA 00307/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/1/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUTIMURA Félix (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00429/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/1/2023, haburana Ubushinjacyaha na MUVARA Donatien (igika cya 33- 34). Urubanza Nº RPAA 00468/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/1/2023 haburana Ubushinjacyaha na NGIRIMANA Jean Damascène alias Ngabo (igika cya 21-22). Urubanza Nº RPAA 00468/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/1/2023 haburana Ubushinjacyaha na NGIRIMANA Jean Damascène alias Ngabo (igika cya 21-22). Urubanza Nº RPAA 00354/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 31/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na TWIZERIMANA Cyprien (igika cya 24). Urubanza Nº RPAA 00159/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUKANDAYISENGA (igika cya 27). Urubanza Nº RPAA 00411/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na TWAGIRAYEZU Olivier (igika cya 15). Urubanza Nº RPAA 00758/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na UWIZEYIMANA Christine (igika cya 21). 35
## Page 36
Urubanza RPAA 00074/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 08/08/2022 haburana Ubushinjacyaha na BIZIMANA Evariste na NTAKIRUTIMANA Valens (Igika cya 43 - 45). Urubanza RPAA 00213/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na BIZIMUNGU Jean Claude (Igika cya 23 - 24). Urubanza RPAA 00446/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na HAKIZIMANA Jacques (Igika cya 22-23). Urubanza RPAA 00049/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 23/09/2022 haburana Ubushinjacyaha na UWASE Farida (igika cya 41). Urubanza Nº RPAA 00465/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 25/11/2022 ku wa 20/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na NIYONKURU Benoît (igika cya 20-21). Urubanza Nº RPAA 00563/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na NYAMPINGA Clémentine (igika cya 28) Urubanza Nº RPAA00590/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na NYIRAZUBA (igika cya 23). Urubanza Nº Urubanza Nº RPAA 00540/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na REBERO Constantin Thierry (igika cya 36). Urubanza Nº Urubanza Nº RPAA 00514/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na UWIRAGIYE Jean Claude, (igika cya 24). 36
## Page 37
Urubanza Nº RPAA 00215/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na HAKIZIMANAJean Claude (igika cya 15).. Urubanza Nº RPAA 00380/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na BAGANINEZA Célestin (igika cya 26). Urubanza Nº RPAA 00663/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na HAKIZIMANA Eric (igika cya 13). Urubanza Nº RPAA 00472/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na ABAGIRAMENSHI Védaste (igika cya 25). Urubanza Nº RPAA 000721/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na NKURUNZIZA Innocent (igika cya 23). Urubanza Nº RPAA 00539/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na NSHIMIYIMANA Bukuru (igika cya 21). Urubanza Nº RPAA 00703/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na NZARUBARA Jean Pierre (igika cya 21). Urubanza Nº RPAA 00567/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na RAMAZANI RUVUNANGIZA KANYABUKI (igika cya 21). 37
## Page 38
Urubanza Nº RPAA 00484/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na HABIMANA Augustin alias Yahaya (Igika cya 14). Urubanza Nº Urubanza Nº RPAA 00565/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na INGABIRE Shadia, (igika cya 34). Urubanza Nº RPAA 00502/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na MISAGO Emmanuel (igika cya 23). Urubanza Nº RPAA 00557/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na TUYISHIME Sylvère (igika cya 22). Urubanza Nº RPAA 00476/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na UKWITEGETSE Deny alais Sayisayi (igika cya 25). Urubanza Nº RPAA 00454/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na MUNYEMANA Pierre (igika cya 18). Urubanza Nº RPAA 00656/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na NIYIGENA Jean Claude (igika cya 27). Urubanza Nº RPAA 00668/2021/CA - CMB RPAA 00745/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/03/2023 Ubushinjacyaha buburana na BASHIMIKI Emmanuel alias Mubimba n’undi (igika cya 44). 38
## Page 39
Urubanza Nº RPAA 00036/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/03/2023 Ubushinjacyaha buburana na KAYINAMURA Eustache (igika cya 11). Urubanza Nº RPAA 00541/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na DUKUZUMUREMYI Benjamin (igika cya 36). Urubanza Nº RPAA 00599/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na DUSABIMANA Victoire (igika cya 22). Urubanza Nº RPAA 00755/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na DUSENGIMANA Jean Claude (igika cya 22). Urubanza Nº RPAA 00067/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na HABIYAREMYE Jean Marie Vianney alias Neymar (igika cya 25). Urubanza Nº RPAA 00396/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 03/06/2022 haburana Ubushinjacyaha na UWINEMA Emmanuel (igika cya 21). Urubanza ruyoboye izindi (Leading case): Urubanza rugaragara mu manza zitandukanye ko ruyoboye izindi ni Urubanza Nº RPAA 00032/2019/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/02/2020 haburana Ubushinjacyaha na NZAFASHWANIMANA Jean de Dieu kuko arirwo rwafashwemo bwa mbere icyemezo kigabanya igihano kugera munsi y’igihano gito giteganywa n’amategeko. 39
## Page 40
3. Ukwemera icyaha - ukwemera icyaha kugira agaciro - ni ugukozwe byibura mbere y’uko iburanisha ku rwego rwa mbere ripfundikirwa, kudashidikanywaho, kandi uwemera agaragaza ko yumva uburemere bw’ibikorwa yemera n’ingaruka zabyo, abyicuza, abisabira imbabazi no kuba yiteguye gusubiza ibyo yangije uko abitegerejweho. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00525/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na MANIRAGUHA Jean Damascène (igika cya 24). Ikibazo cyasuzumwe: Ni ukuhe kwemera icyaha gushobora kugirira akamaro uregwa? Ingingo y’itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 59, agace ka mbere 1˚ n’aka 3˚, y’Itegeko n˚ 68/2018 ryo ku wa 30/8/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange; Mu gace kayo ka mbere (1˚), iyo ngingo iteganya ko: “Umucamanza ashobora kugabanya ibihano nk’iyo ushinjwa, mbere yo gukurikiranwa, yemeye icyaha akagisabira imbabazi uwo yakoreye icyaha n’umuryango nyarwanda mu buryo budashidikanywaho, akicuza kandi akishyura ibyo yangije nk’uko bari babimutegerejeho’’. Agace kayo ka gatatu (3˚) iteganya ko: “Umucamanza ashobora kugabanya ibihano nk’iyo ushinjwa, mu ntangiriro z’iburanisha ku rwego rwa mbere, ushinjwa yireze akemera icyaha mu buryo budashidikanywaho. Umurongo uhuriweho n’izindi manza: Ukwemera icyaha kugira agaciro gashobora gutuma uregwa agabanyirizwa igihano iyo gukozwe byibura mbere y’uko iburanisha ku rwego rwa mbere ripfundikirwa, kudashidikanywaho, kuba uwemera agaragaza ko yumva uburemere bw’ibikorwa yemera n’ingaruka zabyo, abyicuza, abisabira imbabazi no kuba yiteguye gusubiza ibyo yangije uko abitegerejweho. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: 40
## Page 41
Urubanza Nº RPA 0343/10/CS haburana Ubushinjacyaha na MPIRANYA Boniface rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 27/02/2015. (igika cya 13). Urubanza Nº RPA 00060/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa haburana Ubushinjacyaha na Nsabimana Callixte alias Sankara n’abandi, (igika cya 136). Urubanza Nº RPAA 00080/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na HABIMANA Samson alias Moussa (igika cya 46). Urubanza Nº RPAA 00217/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na MANIRAGUHA Sylvestre (igika cya 15). Urubanza Nº RPAA 00420/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na NIYIGENA Anselme (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00750/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na UWAMUNGU Jean Paul alias Walimungu (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00444/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na NDAYISHIMIYE Eric na BIZIMANA Boniface (igika cya 53). Urubanza Nº RPAA 00072/2021/CA ku wa 23/09/2022 rwaciwe ku wa 23/09/2022 haburana HAKIZIMANA Issa (igika cya 18). Urubanza Nº RPAA 00330/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/10/2022, haburana Ubushinjacyaha na BIZIMANA Vénuste (igika cya 15). 41
## Page 42
Urubanza Nº RPAA 00359/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na KAZIGABA Emmanuel (igika cya 20). Urubanza Nº RPAA 00181/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/12/2022 haburana Ubushinjacyaha na MIZERO Eric (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00379/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/01/2023 rw’Ubushinjacyaha na HAKIZIMANA Melan (igika cya 27). Urubanza RPAA 00352/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUKANSANGWA Pierre (Igika cya 29). Urubanza RPAA 00237/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na TUYIYEGURIRE Daniel (Igika cya 24). Urubanza Nº RPAA 00359/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na KAZIGABA Emmanuel (igika cya 20). Urubanza Nº RPAA 00589/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na HITAYEZU Sylvain (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00315/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na IRAFASHA Claude (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00369/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na KAYIRANGA Callixte (igika cya 16). 42
## Page 43
Urubanza Nº RPAA 00764/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na KWIZERA Gadi (igika cya 18). Urubanza Nº RPAA 00143/2022/CA - CMB RPAA 00145/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na NDAGIJIMANA Edison n’undi (igika cya 13). Urubanza Nº RPAA 00512/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na KARABA Felix (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 000721/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na NKURUNZIZA Innocent (igika cya 27). Urubanza Nº RPAA 00549/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na NGARUKIYINTWARI Karyame (igika cya 27). Urubanza Nº RPAA 00360/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na BIKORIMANA Claude (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00380/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na BAGANINEZA Célestin (igika cya 24). Urubanza Nº RPAA 00421/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUHIRE Honoré (igika cya 18). Urubanza Nº RPAA 00023/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na HABIMANA Emmanuel alias Vieux (igika cya 13). 43
## Page 44
Urubanza Nº RPAA 00067/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na HABIYAREMYE Jean Marie Vianney alias Neymar (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00086/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUNYANSHOZA Eric (igika cya 24). Urubanza Nº RPAA 00182/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na NSENGIMANA Eric (igika cya 30). Urubanza ruyoboye izindi (Leading case): Ni Urubanza Nº RPA 00060/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa haburana Ubushinjacyaha na Nsabimana n’abandi, kuko arirwo rubanza rwasobanuye iyi ngingo kuva aho itegeko ririho ubu ritangarijwe kandi rwasobanuye byimbitse ingingingo ya 59 (1º&3º) y’Itegeko n˚ 68/2018 ryo ku wa 30/8/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange nk’uko ryahinduwe kugeza ubu. 4. Ukwemera icyaha bwa mbere mu bujurire - ntibigirira akamaro uregwa Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00780/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/3/2023 haburana Ubushinjacyaha na MBABAZI Blandine (igika cya 19). Ikibazo umurongo ushingiyeho: Ukwemera icyaha bwa mbere mu bujurire byaba impamvu nyoroshyacyaha yagirira akamaro uregwa? Ingingo y’itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 59, agace ka mbere 1˚ n’aka 3˚, y’Itegeko n˚ 68/2018 ryo ku wa 30/8/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange; Mu gace kayo ka mbere (1˚), iyo ngingo iteganya ko: “Umucamanza ashobora kugabanya ibihano nk’iyo ushinjwa, mbere yo gukurikiranwa, yemeye icyaha akagisabira imbabazi uwo 44
## Page 45
yakoreye icyaha n’umuryango nyarwanda mu buryo budashidikanywaho, akicuza kandi akishyura ibyo yangije nk’uko bari babimutegerejeho’’. Agace kayo ka gatatu (3˚) iteganya ko: “Umucamanza ashobora kugabanya ibihano nk’iyo ushinjwa, mu ntangiriro z’iburanisha ku rwego rwa mbere, ushinjwa yireze akemera icyaha mu buryo budashidikanywaho. Ingingo ya 183, agace ka gatanu n’aka gatandatu y’itegeko y’itegeko nº 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha iteganya ko “Ubujurire bukorwa mu buryo bw’umwanzuro utanga ikirego, ugizwe n’urutonde rw’inenge z’urubanza zisabirwa gukosorwa n’ibindi bibazo bigomba gusuzumwa, ibisobanuro kuri buri nenge cyangwa kuri buri kibazo bigaragaza amakosa yakozwe n’uburyo agomba gukosorwa, hashingiwe ku mategeko n’ibimenyetso n’igisabwa Urukiko”. Umurongo imanza zihuriyeho: Kwemera icyaha bwa mbere mu bujurire, ntibigira akamaro uregwa kuko ujurira aba azanye ingingo nshya ataburanishije mu nkiko zibanza kandi umucamanza w’ubujurire afite gusa inshingano yo gukosora amakosa yaba yarakozwe n’izo nkiko. Izindi manza zafashwemo uyu murongo Urubanza Nº RPA GEN 00004/2019/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 07/05/2021 haburana Ubushinjacyaha na MUNYAGISHALI Bernard (igika cya 70). Urubanza Nº RPAA 00028/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/10/2021 haburana Ubushinjacyaha na NIYONAGIZE Amos (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00074/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/01/2022 haburana Ubushinjacyaha na BISUBIREHO Egide (igika cya 17). 45
## Page 46
Urubanza Nº RPAA 00135/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/01/2022 haburana Ubushinjacyaha na NDAYIZEYE William (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00266/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/05/2022 haburana Ubushinjacyaha na BARAKAGIRA. Urubanza Nº RPAA 00168/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/04/2022 haburana Ubushinjacyaha na MANZI Fred. Urubanza Nº RPAA 00135/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/04/2021 haburana Ubushinjacyaha na HABYARIMANA Evariste (ibika bya 16-20). Urubanza Nº RPAA 00048/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/05/2022, haburana Ubushinjacyaha na BIMENYIMANA Jean Paul. Urubanza Nº RPAA 00054/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 11/06/2021, haburana Ubushinjacyaha na MAFETERI SAFARI Eric (igika cya 25). Urubanza Nº RPAA 00402/2022/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/05/2022 haburana Ubushinjacyaha na NDAHAYO Aimable. Urubanza Nº RPAA 00323/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/05/2022 haburana Ubushinjacyaha na NDINABO Eric. Urubanza Nº RPAA 00213/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/05/2022, haburana Ubushinjacyaha na HARERIMANA Deo. Urubanza Nº RPAA 00357/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/04/2022, haburana Ubushinjacyaha na HABIYAMBERE Justin. 46
## Page 47
Urubanza Nº RPAA 00165/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/05/2022, haburana Ubushinjacyaha na HATUNGIMANA Théogène. Urubanza Nº RPAA 00249/2021/CA rwaciwe ku wa 29/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na BARIBANE Réverien. Urubanza Nº RPAA 00048/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na MUNYEMANA Eric alias Nyinya (igika cya 22). Urubanza Nº RPAA 00235/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 19/9/2022 haburana HABIMANA Clément n’Ubushinjacyaha. Urubanza Nº RPAA 00441/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na NKUBANA Samuel (igika cya 20). Urubanza Nº RPAA 00321/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/10/2022, haburana Ubushinjacyaha na NSENGIMANA Juvénal (igika cya 22). Urubanza Nº RPAA 00330/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/10/2022, haburana Ubushinjacyaha na BIZIMANA Vénuste (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00217/2021/CA, rwaciwe ku wa 28/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na MANIRAGUHA Sylvestre (igika cya 11). Urubanza Nº RPAA 00420/2021/CA, rwaciwe ku wa 28/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na NIYIGENA Anselme (igika cya 18). Urubanza Nº RPAA 00750/2021/CA, rwaciwe ku wa 28/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na UWAMUNGU Jean Paul alias Walimungu (igika cya 15). 47
## Page 48
Urubanza Nº RPAA 00477/2021/CA CMB No Nº RPAA 00507/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/11/2022 haburana NSHUTI Emmanuel, NIYOTWAGIRA Ragadi n’Ubushinjacyaha (igika cya 22). Urubanza Nº RPAA 00571/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/11/2022 haburana
NSENGIYUMVA
Pascal
bita
MISAGO n’Ubushinjacyaha. Urubanza Nº RPAA 00212/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/11/2022 haburana BIKORIMANA n’Ubushinjacyaha. Urubanza N° Nº RPAA 00267/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na NTAMBARA Emmanuel (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00546/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/1/2023 haburana Ubushinjacyaha na BIZIMANA Joseph (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00307/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/1/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUTIMURA Félix (igika cya 13). Urubanza Nº RPAA 00181/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/12/2022 haburana Ubushinjacyaha na MIZERO Eric (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00463/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/1/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUHOZA Anicet (igika cya 11). Urubanza Nº RPAA 00108/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023, haburana Ubushinjacyaha na KADIMA Félix (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00764/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na KWIZERA Gadi (igika cya 19). 48
## Page 49
Urubanza Nº RPAA 00143/2022/CA - CMB RPAA 00145/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na NDAGIJIMANA Edison n’undi (igika cya 14). Urubanza N° RPAA 00589/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/2/2023 haburana Ubushinjacyaha na HITAYEZU Sylvain (igika cya 17). Urubanza N° RPAA 00554/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na HARERIMANA Théogène (igika cya 21). Urubanza N° RPAA 00602/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na NKOMAYOMBI Cyprien alias Bazajya (igika cya 12). Urubanza Nº RPAA 00637/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na DUSABIMANA Gahungu (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00008/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na HAKUZIMANA Médard alias Ndende (igika cya 12). Urubanza Nº RPAA 00005/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUZINDUTSI Ildephonse Majyambere (igika cya 10). Urubanza Nº RPAA 00635/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na NZABAHUNGIRAHE Anastase alias Arishadi (igika cya 12). Urubanza ruyoboye izindi (Leading case): Urubanza ruyoboye izindi ni urubanza Nº RPAA 00048/2020/CA rwaciwe ku wa 26/05/2022 haburana 49
## Page 50
Ubushinjacyaha na BIMENYIMANA Jean Paul kubera ko n’ubwo rwaciwe nyuma, nirwo rwasobanuye neza ibiteganywa n’ingingo ya 59, agace ka mbere 1˚ n’aka 3˚, y’Itegeko n˚ 68/2018 ryo ku wa 30/8/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange nk’uko ryahinduwe kugeza ubu (Ryavuzwe haruguru) runasobanura impamvu hadakwiye gukomeza gukurikiza umurongo watanzwe mu zindi manza zaciwe mbere zashingiraga ku itegeko rya kera zirimo: Urubanza Nº RPA 0282/08/2008/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 12/03/2010 haburana Ubushinjacyaha na NYIRANGONDO Virginie. Urubanza Nº RPAA 0124/09/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 01/06/2012 haburana Ubushinjacyaha na TWIZEYIMANA Isaie. Urubanza Nº RPA 0246/09/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 14/12/2012 haburana Ubushinjacyaha na Mukankusi Victoire. Urubanza Nº RPAA 0024/14/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 19/05/2017 haburana Ubushinjacyaha na RURAMUGARUYE Eric. Urubanza Nº RPAA 00194/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na NDAYISHIMIYE Emmanuel alias Shema (igika cya 18) Aho muri izi manza hari haremejwe ko: «nta gihe ntarengwa cyo kwemera icyaha nk’impamvu nyoroshyacyaha». 5. Kwemera icyaha mu iperereza - kugihakana mu iburanisha - ubwabyo ntibitesha agaciro uko kwemera Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº Urubanza Nº RPAA 00776/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na BAGIRUWUBUSA Samuel (igika cya 12). Ikibazo cyasuzumwe: Ese kuba uregwa ahakanye icyaha mu Rukiko bitesha agaciro ibyo yemeye mu rwego rw’iperereza? 50
## Page 51
Umurongo watanzwe: Umucamanza uburanisha urubanza mu mizi niwe ureba agaciro imvugo y’uwiyemerera icyaha mu rwego rw’iperereza ifite, kabone n’iyo nyirayo yageze imbere y’Urukiko akayihindura. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RPA 0010/ 06/CS - RPA 0011/06/CS - RPA 0012/06/CS, rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 18/07/2008, haburana Ubushinjacyaha na Sgt NTAGANIRA na bagenzi be (igika cya 46). Urubanza Nº RPAA 0029/13/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 10/02/2017 haburana Ubushinjacyaha na HABIMANA Aimable alias Gahinja. Urubanza N° Nº RPAA 00091/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 19/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na Hakizimana Gilbert (igika cya 24). Urubanza Nº RPAA 00436/ 2020/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/06/2022 haburana Ubushinjacyaha na AHIMPEREYE NDEZE François (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00202/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/07/2022 haburana NSENGIMANA Alphonse bita Gatera (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00186/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/09/2022 haburana Ubushinjacyaha na MUKERANGABO Emmanuel (igika cya 27). Urubanza Nº RPAA 00467/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na SIMBARIKURE Bayaya Athanase (igika cya 24). 51
## Page 52
Urubanza Nº RPAA 00112/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 23/09/2022 haburana NSHIMIYIMANA Jean Paul (igika cya 23-24). Urubanza Nº RPAA 00098/2020/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 06/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na Cpl SHYAKA Védaste n’undi (igika cya 20). Urubanza Nº RPAA 00318/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023 haburana ubushinjacyaha na MINANI Jean Bosco (igika cya 24-26). Urubanza Nº RPAA 00488/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/1/2023, haburana HAFASHIMANA Silas (igika cya 28). Urubanza Nº RPAA 00161/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na BAZIRAMWABO Fabien alias Museveni (igika cya 35). Urubanza RPAA 00546/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na NIRAGIRE Gédeon Jean de n’undi (igika cya 30). Urubanza Nº RPAA 00466/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na NSENGIYAREMYE Elie (Igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00096/2020/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na Pte NSHIMIYUMUKIZA Jean Pierre n’undi (Igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00079/2022/CA-CMB RPAA 00236/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na RUGERUZA Jean Abedenego n’undi (Igika cya 29-30). 52
## Page 53
Urubanza Nº RPAA 00564/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na UWIZEYIMANA Jean Claude (Igika cya 9-10). Urubanza RPAA 00550/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na HABINEZA Frederick (igika cya 45). Urubanza Nº RPAA 00541/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na DUKUZUMUREMYI Benjamin (igika cya 25). Ibitabo by’abahanga: Michel Franchimont, in Manuel de Procédure Pénale1, Ed. Collection Scientifique de la Faculté de Droit de Liège, 1989, p. 772: «Le juge de fond apprécie souverainement la sincérité d’un aveu fait par le prévenu au cours de l’instruction préparatoire, mȇme quand cet aveu a été ultérieurement rétracté devant le tribunal». Urubanza ruyoboye izindi (Leading case): Ni Urubanza Nº RPA 0010/ 06/CS - RPA 0011/06/CS - RPA 0012/06/CS, rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 18/07/2008, haburana Ubushinjacyaha na Sgt NTAGANIRA na bagenzi be kuko arirwo rwanyuma rwaciwe mbere n’Urukiko rw’Ikirenga rukanatangazwa. 6. Kwemera icyaha - si ikimenyetso cyihagije ngo uregwa ahamwe n’icyaha, ahubwo ni ikimenyetso mu bindi, kigira akamaro iyo giherekejwe n’ibindi bimenyetso bihuje n’ikiburanwa. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00670/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na NSHIMIRYAYO Ange (igika cya 19). Ikibazo umurongo ushingiyeho: Ese ukwemera icyaha k’uregwa mu Bugenzacyaha ni ikimenyetso cyihagije cyemeza ko ahamwa n’icyo cyaha yemeye? 53
## Page 54
Umurongo uhuriweho n’izindi manza: Kuba uregwa yemera icyaha byonyine si ikimenyetso cyihagije kugira ngo byemezwe ko ukuri kwabonetse, ahubwo ni ikimenyetso mu bindi, kigira akamaro iyo giherekejwe n’ibindi bimenyetso bihuje n’ikiburanwa. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RPAA 0057/15/CS rwaciwe ku wa 11/05/2018 haburana Ubushinjacyaha na NDIKUBWAYO Urubanza Nº RPAA 0066/15/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 04/01/2019 haburana Ubushinjacyaha na DUSABIMANA Jeannette (igika cya 31-33) Urubanza Nº RPA0229/10/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 19/09/2014 haburana Ubushinjacyaha na NYIRAHABIMANA Espérance Urubanza Nº RPA0042/14/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 02/06/2017 haburana Ubushinjacyaha na NDUNGUTSE Deo. Urubanza Nº RPAA00053/2019/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/04/2020 haburana Ubushinjacyaha na MUKESHIMANA Vincent. Urubanza N° Nº RPAA 00329/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na NIYONKURU Amani (igika cya 17 na 19). Urubanza Nº RPAA 00055/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 31/10/2022, haburana Ubushinjacyaha na NIYONZIMA Adrien (Igika cya 24). 54
## Page 55
Urubanza Nº RPAA 00366/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 31/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na HAFASHIMANA Odance (igika cya 22). Urubanza ruyoboye izindi (Leading case): Urubanza ruyoboye izindi ni Urubanza Nº RPAA 0057/15/CS rwaciwe ku wa 11/05/2018 haburana Ubushinjacyaha na NDIKUBWAYO kuko rwaciwe mbere n’urukiko rw’Ikirenga 7. Imanza z’inshinjabyaha - kudategekwa kugabanya igihano - kwemera impamvu nyoroshyacyaha - Urukiko ntirutegetswe kugabanya igihano niyo rwaba rwemeye impamvu nyorashyacyaha. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00573/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/3/2023 haburana Ubushinjacyaha na NDAYISENGA Jérémie (igika cya 31). Ikibazo umurongo ushingiyeho: Ese igihe cyose iyo hari impamvu nyoroshyacyaha Urukiko rutegetswe kuyishingiraho rugabanyiriza uregwa ibihano? Ingingo y’itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 49, igika cya mbere y’Itegeko n° 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange iteganya ko « Umucamanza atanga igihano akurikije uburemere bw'icyaha, ingaruka icyaha cyateye, impamvu zatumye agikora, uko uwagikoze yari asanzwe yitwara, imibereho ye bwite n’uburyo icyaha cyakozwemo » Umurongo imanza zihuriyeho: Urukiko ntirutegetswe kugabanya igihano niyo hari impamvu nyoroshyacyaha, ahubwo rugena igihano mu bushishozi bwarwo rurebye imikorere y’icyaha uregwa akurikiranyweho cyangwa uburyo cyakozwemo. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RPA 0282/08/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 12/03/2010 haburana Ubushinjacyaha na NYIRANGONDO Virginie, 55
## Page 56
(Icyegeranyo cy’ibyemezo by’inkiko, Igitabo cya mbere, nº 8, Mutarama 2011, page 21-22). Urubanza Nº RPAA 0021/14/CS-Nº RPAA 0022/14/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 13/10/2017, haburana Ubushinjacyaha na NTABANGANYIMANA Félicien n’undi, (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 0024/14/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 19/05/2017, haburana Ubushinjacyaha na RURAMUGARUYE Eric (igika cya 15). Urubanza Nº RPA 0255/13/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 21/04/2017, haburana Ubushinjacyaha na UWIZEYE Eustache (igika cya 16). Urubanza Nº RPA 0246/09/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 14/12/2012 haburana Ubushinjacyaha na MUKANKUSI Victoire. Urubanza Nº RPAA 0021/14/CS-Nº RPAA 0022/14/CS rwaciwe n’Urukiko rw’ikirenga ku wa 13/10/2017, haburana Ubushinjacyaha na UZABAKIRIHO. Urubanza Nº RPA 0047/11/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 27/03/2015, haburana Ubushinjacyaha na NSHUTIRAKIZA Narcisse. Urubanza RPA 0021/12/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 26/02/2016, haburana Ubushinjacyaha na GASANA Yussuf, Urubanza RPA 0188/11/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 12/06/2015, haburana Ubushinjacyaha na DUSABE Françoise. Urubanza Nº RPAA 00381/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/03/2022, haburana Ubushinjacyaha na MUSANGAMFURA. Urubanza Nº RPAA 00363/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/04/2022, haburana Ubushinjacyaha na SIBOMANA Damascène. 56
## Page 57
Urubanza Nº RPAA 00353/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na BIRIMIMANA Jean Bosco (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00362/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 19/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na MUKAKINANI Claudine (igika cya 27). Urubanza Nº RPAA 00312/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na MBONABUCYA Donatien (igika cya 20). Urubanza N° Nº RPAA 00221/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 19/9/2022 haburana Ubushinjacyaha na TURIMUBYIZA Jean Népo. Urubanza Nº RPAA 00427/2020/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/09/2022 haburana Ubushinjacyaha na NDAYISABA Innocent alias Papa Dreke (igika cya 22). Urubanza Nº RPAA 00406/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 23/9/2022 haburana Ubushinjacyaha na HARINDINTWARI Félix (igika cya 22). Urubanza Nº RPAA 00015/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na BUREGEYA Pascal (igika cya 19 na 22) Urubanza Nº RPAA 00423/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21 /10/2022 haburana Ubushinjacyaha na MISAGO Thadée (igika cya 19) Urubanza Nº RPAA 00401/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 31/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na MUTUYIMANA Emmanuel ISAGO Thadée (igika cya 15-16) Urubanza Nº RPAA 00292/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na SAFARI Emmanuel (igika cya 21) 57
## Page 58
Urubanza Nº RPAA 00397/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na NTAMBARA Régis (igika cya 17) Urubanza Nº RPAA 00702/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na NTAWIYANGA Jean Claude (Igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00425/2021/CA- CMB RPAA 00426/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na NSEKERABANZI Baheza n’undi (Igika cya 30). Urubanza Nº RPAA 00527/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/1/2023 haburana Ubushinjacyaha na NDABAMENYE Emmanuel (igika cya 20-21). Urubanza Nº RPAA 00331/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 31/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na MAREBA Damascène (igika cya 41). Urubanza Nº RPAA 00360/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na BIKORIMANA Claude (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00525/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na MANIRAGUHA Jean Damascène (igika cya 36). Urubanza Nº RPAA 00385/2020/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/05/2022 haburana Ubushinjacyaha na MACUMI Félicien (igika cya 21). Urubanza ruyoboye izindi (Leading case): Urubanza ruyoboye izindi ni urubanza Nº RPAA 0021/14/CS- Nº RPAA 0022/14/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 13/10/2017 haburana Ubushinjacyaha na UZABAKIRIHO (kuko arirwo rwaciwe nyuma rucibwa n’Urukiko rw’Ikirenga kandi rukaba 58
## Page 59
rwaratoranyijwe rukanatangazwa mu cyegeranyo cy’ibyemezo by’Inkiko nk’Urutanga umurongo kuri iki kibazo ({2018} 4 RLR). 8. Ingaruka z’icyaha – ntiziba impamvu yo kugabanya igihano. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00727/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na DUSINGIZUMUKIZA Siméon (igika cya 21). Ikibazo cyasuzumwe: Ese uregwa yashingira ku ngaruka z’icyaha akurikiranyweho agasaba kugabanyirizwa igihano? Umurongo Uhuriweho n’izindi manza: Ntawakwitwaza ingaruka mbi z’icyaha ngo asabe kukigabanyirizwa igihano mu bujurire. Izindi manza zafashwemo uyu murongo Uubanza Nº RPA0129/10/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 07/03/2014 haburana Ubushinjacyaha na MPITABAKANA (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00270/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na HABAKURAMA Côme. (igika cya 23). Urubanza Nº RPAA 00080/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na HABIMANA Samson alias Moussa. (igika cya 48). Urubanza Nº RPAA 00092/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 12/08/2022 haburana Ubushinjacyaha na MUGABEKAZI Sandrine. Urubanza Nº RPAA 00427/2020/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/09/2022 haburana Ubushinjacyaha na NDAYISABA Innocent alias Papa Dreke (igika cya 23). Urubanza Nº RPAA 00112/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 23/09/2022 haburana NSHIMIYIMANA Jean Paul (igika cya 37). 59
## Page 60
Urubanza Nº RPAA 00506/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na MUNYANEZA Japhet alias Kadiri (igika cya 35). Urubanza N° Nº RPAA 00193/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na MAGERANO Faustin (igika cya 43) Urubanza RPAA 00158/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 11/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na NIYONTEZE Laetitia (igika cya 32). Urubanza N° Nº RPAA 00038/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na HAKIZIMANA Emmanuel (igika cya 16) Urubanza N° Nº RPAA 00588/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 10/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na INGABIRE Elisabeth, (igika cya 29). Urubanza Nº RPAA 00618/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na MUKANDORI Josephine (igika cya 19). Urubanza ruyoboye izindi (Leading case): Ni Urubanza Nº RPA0129/10/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 07/03/2014 haburana Ubushinjacyaha na MPITABAKANA kuko rwaciwe mbere n’Urukiko rw’Ikirenga. 9. Gutsindwa ku mpamvu zimwe - impamvu zimwe - impamvu zimwe zisuzumirwa mu bisubizo byatanzwe ku mpamvu z’ubujurire hagereranywa ibyavuzwe mu rubanza rujuririrwa n’ibyavuzwe mu rwego rw’ubujurire kuri izo mpamvu. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00003/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na IBYISHAKA Innocent (igika cya 17). 60
## Page 61
Ikibazo umurongo ushingiyeho: Ni ryari bivugwa ko umuburanyi yatsinzwe ku mpamvumvu zimwe? Ingingo y’itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 52, igika cya 3, y’Itegeko Nº 30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’inkiko, iteganya ibikurikira: (…) “Icyakora kandi ubujurire bwa kabiri ntibushobora kwakirwa ku manza z’ababuranye bemera ibyo baregwa, cyangwa ku muburanyi watsinzwe mu nkiko zombi hashingiwe ku mpamvu zimwe”. Umurongo uhuriweho n’izindi manza: Bifatwa ko umuburanyi yatsinzwe ku mpamvu zimwe mu nkiko zabanje, iyo Urukiko rwajuririwe, nyuma yo gusesengura imikirize y’urubanza mu nkiko zombi, rusanze ingingo z’ingenzi zasuzumwe, impamvu zashingiweho kugira ngo hagerwe ku cyemezo cyafashwe ari zimwe kandi zaratumye hafatwa ibyemezo bisa. Icyo gihe Urukiko rwemeza ko ubujurire butari mu bubusha bwarwo. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RC/INJUST/RCOM 00002/2020/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 25/09/2020 haburana Road Solution Pavements Product Vs Mailco Ltd (igika cya 24). Urubanza Nº RS/INCOST/SPEC 00004/2020/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 26/03/2021 haburana ASIIMWE Frank na Leta y’u Rwanda (igika cya 29). Urubanza Nº RCOMAA 0038/16/CS-RCOMAA 0033/2016/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 21/04/2017 haburana Bank of Kigali Ltd na MULISA KANA Martin (igika cya 21). Urubanza Nº RCOMAA 0048/16/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 19/05/2017, haburana RRA na SODAR Ltd (igika cya 18). 61
## Page 62
Urubanza N° RS/INJUST/RCOM 00003/2020/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 27/11/2020 haburana UNIVERSITY OF RWANDA (UR) na SANLAM Assurance Générales Plc (igika cya 23). Urubanza Nº RS/INJUST/RCOM 00005/2020/SC, rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 27/11/2020 haburana BPR na NKUSI Evariste (ibika bya 27-29). Urubanza Nº RCOMAA 00010/2018/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 15/03/2019, haburana KOPERATIVE DUKUNDUMURIMO (KOADU) na KING CONSTRUCTION AND SERVICE COMPANY (KICOSECA) (igika cya 12). Urubanza Nº RCOMAA 00060/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/07/2022 haburana Nyamaswa Raphael na BPR Plc (igika cya 21). Urubanza Nº RCOMAA 00012/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/07/2022 haburana BUFCOFFEE Ltd na TEUSCHER INVEST Ltd, yahindutse KIVUBELT COFFEE Ltd (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00057/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/09/2022 haburana Ubushinjacyaha na MUKESHIMANA Bonifilida (igika cya 13). Urubanza Nº RPAA 00204/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/09/2022, haburana Ubushinjacyaha na MUGISHA Drake (igika cya 24) Urubanza Nº RPAA 00177/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/10/2022, haburana Ubushinjacyaha na MANIRAGUHA Paul (igika cya 12-13). Urubanza Nº RPAA 00253/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/10/2022, haburana Ubushinjacyaha na MUGENZI Claude (igika cya 20). Urubanza Nº RCOMAA 00052/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/10/2022, haburana KABERI COMPANY Ltd na RWANDA REVENUE AUTHORITY (RRA) (igika cya 17). 62
## Page 63
Urubanza Nº RPAA 00100/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/11/2022, haburana Ubushinjacyaha na RUKUNDO Faustin. Urubanza Nº RCAA 00010/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/11/2022, haburana MAHINYUZA Aloys na MUKESHIMANA Marthe n’abandi. Urubanza Nº RCOMAA 00061/2022/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 25/11/2022, haburana MAXWELL Ltd n’undi na RWANDA PUBLIC PROCUREMENT AUTHORITY (RPPA) n’abandi (igika cya 54). Urubanza Nº RCOMAA 00070/2022/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/11/2022, haburana KAJEGUHAKWA Valens na GT Bank Rwanda Plc (igika cya 33). Urubanza Nº RCOMAA 00077/2022/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/11/2022, haburana NK SPARE PARTS Ltd na UNGUKA BANK Plc (igika cya 27). Urubanza Nº RCOMAA 00078/2022/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/11/2022, haburana NZEYIMANA Cyprien na UWERA Helene, BANK OF KIGALI Plc (BK Plc) (igika cya 28). Urubanza Nº RPAA 00127/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 14/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na SERUGENDO Jean de Dieu (igika cya 12) Urubanza Nº RCOMAA 00067/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023 haburana BCEG RWANDA Ltd na SEBATIGITA Patrick (igika cya 22). Urubanza Nº RCOMAA 00087/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/01/2023 haburana Bank of Kigali Plc na Gate Hills Estate Ltd (igika cya 25). 63
## Page 64
Urubanza Nº RCOMAA 00081/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/01/2023 haburana NKAKA MAIZE MILLS Ltd na UNGUKA BANK Plc n’undi (igika cya 18). Urubanza Nº RPAA 00211/2022/CA-CMB RPAA 00213/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023 haburana ubushinjacyaha na NIYIGABA Emile n’undi (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00001/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/1/2023 haburana Ubushinjacyaha na TEGERA Jean Damascène (igika cya 12). Urubanza Nº RPAA 00562/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na HABYARIMANA Dieudonné (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00639/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na MUKESHIMANA Elias (igika cya 18, 20). Urubanza Nº RPAA 00540/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na REBERO Constantin Thierry (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00627/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 IBYISHAKA Innocentna MUSASANGOHE Alice (igika cya 12). Urubanza Nº RCOMA 00066/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 14/02/2023 ROKO CONSTRUCTION Ltd iburana na I&M BANK RWANDA Plc (igika cya 22). Urubanza Nº Urubanza Nº RPAA 00550/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na HABINEZA Frederick (igika cya 17). 64
## Page 65
Urubanza Nº RPAA 00133/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na NIZEYIMANA Abdoul (igika cya 21). Urubanza Nº RPAA 00006/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na TUYIZERE Jean Marie Vianney (igika cya 17). Urubanza Nº RCOMAA 00062/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023 haburana ECOMUJ Ltd na PRO WATER RWANDA Ltd (igika cya 19-20). Urubanza Nº RCOMAA 00076/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/03/2023 haburana SOTRAPROMETAL Ltd na DEVELOPMENT BANK OF RWANDA (B.R.D) Plc (igika cya 14). Urubanza ruyoboye izindi (Leading case): Urubanza Nº RC/INJUST/RCOM 00002/2020/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 25/09/2020 haburana Road Solution Pavements Product Vs Mailco Ltd ni rwo rubanza ruyoboye izindi kubera ko ari rwo rwasobanuye neza ko mu gusuzuma niba umuburanyi yaratsinzwe mu nkiko zombi zabanje ku mpamvu zimwe, harebwa icyaburanwaga n’imitekerereze ya buri rukiko (raisonnement juridique) mu kugaragaza impamvu zashingiweho, kugira ngo rugere ku cyemezo rwafashe, hitawe ku kureba niba ingingo zaburanywe mbere arizo zagarutsweho mu bujurire kandi ko inkiko zombi zazishubijeho mu buryo bumwe. Impamvu zigomba gutandukanywa n’icyemezo cy’urukiko, kuko impamvu ariyo ishingirwaho mu kugaragariza no gusobanurira ababuranyi icyatumye urukiko rufata icyemezo. 65
## Page 66
10. Kugabanya igihano – kutabuzwa kongera kugabanya igihano mu bujurire – Urukiko rwajuririwe ntirubujijwe kongera kugabanya igihano mu gihe rusanze icyatanzwe n’Urukiko rubanza kitagabanyijwe mu buryo buhagije, ubirebeye hamwe n’uburemere bw’icyaha cyakozwe. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00502/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na MISAGO Emmanuel (igika cya 24). Ikibazo cyasuzumwe: Ese uwajuriye wagabanyirijwe ibihano mu nkiko zibanza yakongera kubigabanyirizwa mu bujurire? Ingingo y’itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 49, igika cya mbere y’Itegeko n° 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange iteganya ko «Umucamanza atanga igihano akurikije uburemere bw'icyaha, ingaruka icyaha cyateye, impamvu zatumye agikora, uko uwagikoze yari asanzwe yitwara, imibereho ye bwite n’uburyo icyaha cyakozwemo» Umurongo uhuriweho n’izindi manza: Nta cyabuza Urukiko rwajuririwe kongera kugabanya igihano mu gihe rusanga igihano cyatanzwe n’Urukiko rubanza kitaragabanyijwe mu buryo buhagije ubirebeye hamwe n’uburemere bw’icyaha cyakozwe. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RPAA 00406/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/10/2021, haburana Ubushinjacyaha na NAHAYO Ignace (igika cya 22). Urubanza n° RPA 00060/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 04/04/2022 haburana Ubushinjacyaha na Nsabimana n’abandi (igika cya 254). Urubanza Nº RPAA 00027/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 15/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na SHAKUBONE Reverien (igika cya 27 na 29). 66
## Page 67
Urubanza Nº RPAA 00022/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na UWAMBAJIMANA Grâce (igika cya 53 na 54) Urubanza Nº RPAA 00256/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na UWAMARIYA Diane (igika cya 18 na 19) Urubanza Nº RPAA 00097/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na MUSA Christian (igika cya 19 na 20) Urubanza Nº RPAA 00120/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na MUSA Christian (igika cya 26) Urubanza Nº RPAA 00183/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 25/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na NSENGIYAREMYE Jérémie (igika cya 18) Urubanza Nº RPAA 00192/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 14/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na HANGANIMANA Martin (igika cya 18) Urubanza Nº RPAA 00212/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na BIKORIMANA (igika cya 26 na 27) Urubanza Nº RPAA 00219/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na MUTABARUKA Emmanuel (igika cya 19) Urubanza Nº RPAA 00238/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na SINDIKUBWABO Theoneste (igika cya 26 na 27) 67
## Page 68
Urubanza Nº RPAA 00257/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 25/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na UVOMANYENINGWE Esron (igika cya 41 na 42) Urubanza Nº RPAA 00051/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na NYIRANDIKUMANA Dancilla (igika cya 17 na 18) Urubanza Nº RPAA 00468/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/1/2023 haburana Ubushinjacyaha na NGIRIMANA Jean Damascène alias Ngabo (igika cya 20). Urubanza Nº RPAA 00316/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na IYAKAREMYE Zakayo (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00205/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 25/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na UWAYEZU Jean Bosco (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00464/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na BIZIMANA Moussa (igika cya 22). Urubanza RPAA 00158/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 11/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na NIYONTEZE Laetitia (Igika cya 30-31). Urubanza Nº RPAA 00414/2021/CA CMB-RPAA 00424/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/1/2023 haburana Ubushinjacyaha na DUSHIMIMANA Théoneste (igika cya 22). Urubanza Nº RPAA 00496/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na NSHIMIYIMANA Théophile (igika cya 24). 68
## Page 69
Urubanza Nº RPAA 00077/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 23/09/2022 haburana Ubushinjacyaha na DUSABUMUREMYI Faustin (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00549/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na NGARUKIYINTWARI Karyame (igika cya 26). Urubanza Nº Urubanza Nº RPAA 00540/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na REBERO Constantin Thierry (igika cya 37). Urubanza Nº Urubanza Nº RPAA 00575/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na MANIRAKIZA Sylvère (igika cya 17). Urubanza ruyoboye izindi: Ni Urubanza Nº RPAA 00406/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/10/2021, haburana Ubushinjacyaha na NAHAYO Ignace kuko arirwo rwaciwe mbere. 11. Kugabanya igihano mu bujurire – igihe impamvu z’ubujurire nta shingiro - nta cyabuza Urukiko kugabanyiriza igihano uregwa, hagamijwe gutanga igihano gihwanye n’uburemere bw’icyaha kabone n’ubwo iby’igihano byaba bitaburanyweho n’impamvu z’ubujurire zitahawe ishingiro. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00681/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/3/2023, haburana Ubushinjacyaha na HATEGEKIMANA Célestin (igika cya 27). Ikibazo cyasuzumwe: Ese Urukiko rushobora kugabanya igihano impamvu z’ubujurire zitahawe ishingiro ku bijyanye n’imikorere y’icyaha? Ingingo y’itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 49, igika cya mbere y’Itegeko n° 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange iteganya ko «Umucamanza atanga igihano akurikije uburemere 69
## Page 70
bw'icyaha, ingaruka icyaha cyateye, impamvu zatumye agikora, uko uwagikoze yari asanzwe yitwara, imibereho ye bwite n’uburyo icyaha cyakozwemo» Umurongo imanza zihuriyeho: Nta cyabuza Urukiko kugabanyiriza igihano uregwa, hagamijwe gutanga igihano gihwanye n’uburemere bw’icyaha kabone n’ubwo by’igihano byaba bitaburanyweho n’impamvu z’ubujurire zitahawe ishingiro. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RPAA 00069/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na NYIRANZEYIMANA Odette. Urubanza Nº RPAA 00039/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 02/07/2021 haburana Ubushinjacyaha na SHAKABATENDA Jean de Dieu. Urubanza Nº RPAA 00194/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na NDAYISHIMIYE Emmanuel alias Shema. Urubanza Nº RPAA 00441/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na NKUBANA Samuel (igika cya 23). Urubanza Nº RPAA 00410/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na NSENGIMANA Eric (igika cya 36). Urubanza Nº RPAA 00189/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/10/2022, haburana Ubushinjacyaha na BAKUNZIBAKE Emmanuel. Urubanza Nº RPAA 00429/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/1/2023, haburana Ubushinjacyaha na MUVARA Donatien (igika cya 33- 34). 70
## Page 71
Urubanza Nº RPAA 00098/2020/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 06/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na Cpl SHYAKA Védaste n’undi (igika cya 51-52). Urubanza Nº RPAA 00181/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/12/2022 haburana Ubushinjacyaha na MIZERO Eric (igika cya 22-26). Urubanza RPAA 00546/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na NIRAGIRE Gédeon Jean de Dieu na RUTAYISIRE Abdourlatif (Igika cya 33). Urubanza Nº RPAA 00471/2021/CA, rwaciwe ku wa 27/01/2023, haburana Ubushinjacyaha na SIBOMANA Emmanuel (igika cya 19 - 20). Urubanza Nº RPAA 00512/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na KARABA Felix (igika cya 23). Urubanza Nº RPAA 000721/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na NKURUNZIZA Innocent (igika cya 31). Urubanza Nº Urubanza Nº RPAA 00550/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na HABINEZA Frederick (igika cya 49). Urubanza N° RPAA 00554/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na HARERIMANA Théogène (igika cya 28). Urubanza N° RPAA 00602/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na NKOMAYOMBI Cyprien alias Bazajya (igika cya 16). Urubanza N° RPAA 00128/2022/CA-CMB RPAA 00021/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 Ubushinjacyaha buburana na MBWIRUWUMVA Vénuste n’undi (igika cya 60). 71
## Page 72
Urubanza Nº RPAA 00086/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUNYANSHOZA Eric (igika cya 28). Urubanza Nº RPAA 00275/2021/CA-CMB RPAA 00245/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na NSABIMANA Jean Claude alias Papa Sharoom (igika cya 46-47). Urubanza Nº RPAA 00341/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na NSENGIMANA Cyprien (igika cya 38). Urubanza Nº RPAA 00182/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na NSENGIMANA Eric (igika cya 30). Urubanza ruyoboye izindi: ni Urubanza Nº RPAA 00039/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 02/07/2021 haburana Ubushinjacyaha na SHAKABATENDA Jean de Dieu kuko arirwo rwaciwe mbere. 12. Imanza z’inshinjabyaha – impamvu z’ubujurire – ese umuburanyi wagabanyirijwe igihano ashobora kujurira agamije gusaba gusa ko yongera kugabanyirizwa? - buri mucamanza ku rwego urwo arirwo rwose, yemerewe gutanga igihano mu bushishozi bwe kijyanye n’uburemere bw’icyaha ndetse n’ingaruka zacyo ariko mu bujurire Umucamanza agomba kuzirikana ko yemerewe gusa guhindura igihano cyatanzwe, ari uko amaze kugaragaza ko urukiko rubanza rwaba rwarakoresheje itegeko cyangwa ubushishozi bwarwo nabi mu gutanga icyo gihano. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00600/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na HAKIZIMANA Samuel (igika cya 12) Ikibazo cyasuzumwe: Ese umuntu wagabanyirijwe igihano ashobora kujurira agamije gusaba gusa ko yongera kugabanyirizwa? 72
## Page 73
Umurongo uhuriweho n’izindi manza: Iyo abaregwa nta kindi banenga urubanza rwajuririwe uretse kuvuga gusa ko batagabanyirijwe bihagije, buri mucamanza ku rwego urwo arirwo rwose, yemerewe gutanga igihano mu bushishozi bwe kijyanye n’uburemere bw’icyaha ndetse n’ingaruka zacyo ariko ko mu bujurire, Umucamanza agomba kuzirikana ko yemerewe gusa guhindura igihano cyatanzwe mu Rukiko rubanza, ari uko amaze kugaragaza ko urwo Rukiko rwaba rwarakoresheje itegeko cyangwa ubushishozi bwarwo nabi mu gutanga icyo gihano. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RPA 00060/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa haburana Ubushinjacyaha na Nsabimana Callixte alias Sankara n’abandi, (igika cya 252-254). Urubanza Nº RPAA 00486/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023, haburana Ubushinjacyaha na MANIRIHO Cyprien alias BUREGEYA (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00132/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023, haburana Ubushinjacyaha na NTIRENGANYA Emmanuel (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00109/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 27/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUGUME God (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00379/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/01/2023 rw’Ubushinjacyaha na HAKIZIMANA Melan (igika cya 20). Urubanza Nº RPAA 00464/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na BIZIMANA Moussa (igika cya 16). 73
## Page 74
Urubanza Nº RPAA 00393/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na NSABIMANA Jean (igika cya 17). Urubanza RPAA 00302/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na HABINSHUTI Samuel (Igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00408/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na NYIRISHEMA Fiston (igika cya 13). Urubanza Nº RPAA 00403/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUVANDIMWE Désiré (igika cya 18). Urubanza Nº RPAA00590/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na NYIRAZUBA (igika cya 17). Urubanza Nº Urubanza Nº RPAA 00540/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na REBERO Constantin Thierry (igika cya 33). Urubanza Nº Urubanza Nº RPAA 00416/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na UMURERWA Béatrice (igika cya 21). Urubanza Nº Urubanza Nº RPAA 00514/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na UWIRAGIYE Jean Claude, (igika cya 18). 74
## Page 75
Urubanza Nº Urubanza Nº RPAA RPAA 00452/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUNYAMBONEZA Jacques, (igika cya 16). Urubanza Nº Urubanza Nº RPAA 00576/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na NTAKIRUTIMANA Fidèle, (igika cya 13). Urubanza Nº RPAA 00380/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na BAGANINEZA Célestin (igika cya 23). Urubanza Nº RPAA 00663/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na HAKIZIMANA Eric (igika cya 11). Urubanza Nº RPAA 00483/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na NSENGAYIRE Jean Baptiste (igika cya 11). Urubanza Nº RPAA 00450/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na TUYISENGE Paul (igika cya 12). Urubanza Nº RPAA 00472/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na ABAGIRAMENSHI Védaste (igika cya 23). Urubanza Nº RPAA 00438/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na IRADUKUNDA Eric (igika cya 19). 75
## Page 76
Urubanza Nº RPAA 00753/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na NDAYIZEYE Emmanuel (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00461/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na BARAYAVUGA Cyprien alias Saidos (igika cya 12). Urubanza Nº RPAA 00501/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na GIKURU Aaron (igika cya 12). Urubanza Nº RPAA 00462/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na NDAYISABA Abdoul (igika cya 13). Urubanza Nº RPAA 00475/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na BADUDU Abraham (igika cya 30). Urubanza Nº RPAA 000721/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na NKURUNZIZA Innocent (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00539/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na NSHIMIYIMANA Bukuru (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00703/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na NZARUBARA Jean Pierre (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00567/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na RAMAZANI RUVUNANGIZA KANYABUKI (igika cya 16). 76
## Page 77
Urubanza Nº RPAA 00564/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na UWIZEYIMANA Jean Claude (Igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00566/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na UHAWENAYO Céléstin (Igika cya 12). Urubanza Nº RPAA 00484/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na HABIMANA Augustin alias Yahaya (Igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00563/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na NYAMPINGA Clémentine (igika cya 18-19) Urubanza Nº RPAA 00517/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na HITIMANA (igika cya 10). Urubanza Nº RPAA 00652/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na KALISA Abdulkarim (igika cya 16) Urubanza Nº RPAA 00087/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na MBARUSHIMANA Fenias (igika cya 15) Urubanza Nº RPAA 00151/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na NIYONZIMA Jean Claude (igika cya 13). Urubanza Nº RPAA 00669/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na NSENGIYUMVA Félicien (igika cya 14). 77
## Page 78
Urubanza Nº RPAA 00655/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na NZABAHIMANA Jean Bosco (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00570/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na TUYISENGE Franҫois (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00515/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na GAKURU Patrick (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00502/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na MISAGO Emmanuel (igika cya 15). Urubanza Nº RPAA 00449/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na NSENGIMANA Vedaste (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00761/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na NSHIZIRUNGU Honoré (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00557/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na TUYISHIME Sylvère (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00476/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na UKWITEGETSE Deny alais Sayisayi (igika cya 18). Urubanza Nº RPAA 00727/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na DUSINGIZUMUKIZA Siméon (igika cya 16). 78
## Page 79
Urubanza Nº RPAA 00739/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na SAFARI Callixte (igika cya 24). Urubanza Nº RPAA 00034/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na MBAZIMANA Matata (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00454/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na MUNYEMANA Pierre (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00381/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na NDACYAYISABA Eliézer (igika cya 29). Urubanza Nº RPAA 00106/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na NIZEYIMANA Augustave (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00066/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na NSHIMIYIMANA Claude (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00064/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na NTAWIBARAMABI (igika cya 18). Urubanza Nº RPAA 00071/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 31/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na NTIHINYUKA Jean Bosco (igika cya 11). Urubanza Nº RPAA 00782/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na SIBOMANA Ali (igika cya 13). 79
## Page 80
Urubanza Nº RPAA 00609/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na SINAMENYE Bikorimana (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00541/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na DUKUZUMUREMYI Benjamin (igika cya 32). Urubanza Nº RPAA 00599/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na DUSABIMANA Victoire (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00755/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na DUSENGIMANA Jean Claude (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00006/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na TUYIZERE Jean Marie Vianney (igika cya 28). Urubanza ruyoboye izindi: Urubanza ruyoboye izindi ni Urubanza Nº RPA 00060/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 04/04/2022 haburana Ubushinjacyaha na Nsabimana Callixte alias Sankara na bagenzi be (igika cya 252-254). 13. Kujuririra urubanza – ibihe by’ubujurire - agaciro k’impamvu z’ubujurire zitanzwe mu myanzuro y’inyongera nyuma y’igihe cy’ubujurire – ntizigomba kwakirwa uretse igihe zuzuza cyangwa zisobanura izatanzwe mu bihe byemewe byo kujurira. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00780/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/3/2023 haburana Ubushinjacyaha na MBABAZI Blandine (igika cya 15). Ikibazo umurongo ushingiyeho: Ese impamvu z’ubujurire zatanzwe mu myanzuro y’inyongera nyuma y’ibihe byo kujurira zagirira akamaro uregwa? 80
## Page 81
Ingingo y’itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 181, igika cya 1 y’Itegeko n°027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza nshinjabyaha ivuga ko: «igihe cyo kujurira ari iminsi 30 ibarwa kuva ku munsi urubanza rwaciriweho ku muburanyi wari uhari cyangwa ahagarariwe igihe urubanza rwacibwaga» Ingingo ya 183, agace ka gatanu n’aka gatandatu y’itegeko y’itegeko Nº 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha iteganya ko “Ubujurire bukorwa mu buryo bw’umwanzuro utanga ikirego, ugizwe n’urutonde rw’inenge z’urubanza zisabirwa gukosorwa n’ibindi bibazo bigomba gusuzumwa, ibisobanuro kuri buri nenge cyangwa kuri buri kibazo bigaragaza amakosa yakozwe n’uburyo agomba gukosorwa, hashingiwe ku mategeko n’ibimenyetso n’igisabwa Urukiko”. Ingingo ya 188, igika cya 1 y’iryo Tegeko yo ivuga ko: “Uregwa ashobora kujuririra urubanza rwose cyangwa zimwe mu ngingo atishimiye imikirize yazo, urukiko rwajuririwe rukaburanisha gusa mu mbibi z’icyajuririwe”. Umurongo imanza zihuriyeho: Ingingo iyo ariyo yose itanzwe nyuma y’ibihe ntarengwa byo kujurira, uretse iyuzuza cyangwa isobanura iyatanzwe mu bihe byemewe byo kujurira, ntigomba kwakirwa. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RCOMAA 00071/2017/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 26/10/2018 haburana MBUTO Aimable na BRD (igika cya 22). Urubanza Nº RPA/GEN 00004/2019/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 07/05/2021 haburana Ubushinjacyaha na MUNYAGISHARI Bernard (igika cya 66). Urubanza Nº RPAA 00328/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire haburana Ubushinjacyaha na NSABUKUNZE Emmanuel (igika cya 24-26). 81
## Page 82
Urubanza Nº RPAA 00386/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 11/06/2020 haburana Ubushinjacyaha na MUSHINZIMANA Daniel (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00338/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 11/06/2021 haburana Ubushinjacyaha na DUKUZUMUREMYI Jean Bosco (igika cya 18 n’icya 21) Uubanza Nº RPAA 00205/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 12/11/2021 rwa BARAKAGWIRA Gilbert n’Ubushinjacyaha ( igika cya 14-15). Urubanza Nº RPAA 00422/2020/CA rwaciwe ku wa 17/05/2022 haburana Ubushinjacyaha na KWITONDA Benoit Urubanza Nº RPAA 00169/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/04/2022 haburana Ubushinjacyaha na MUKURANAMANA Martin Urubanza Nº RPAA 00295/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/04/2022 haburana Ubushinjacyaha na NDAGIJIMANA Jean d’Amour Urubanza Nº RPAA 00099/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 23/09/2022 haburana Ubushinjacyaha na MWENEDATA Jacques (igika cya 14) Urubanza Nº RPAA 00274/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na TWAGIRAYEZU Thomas (igika cya 12-13) Urubanza Nº RPAA 00559/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na NABIBWIYIMANA Emmanuel (igika cya 31) Urubanza Nº RPAA 00108/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023, haburana Ubushinjacyaha na KADIMA Félix (igika cya 15). 82
## Page 83
Urubanza Nº RPAA 00648/2021/CA -CMB RPAA 00555/2012/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na MUNYEMANA Eric n’undi (igika cya 24). Urubanza Nº RPAA 00585/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 10/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na DUKUZUMUREMYI Sylvain (igika cya 9-10). Urubanza Nº RPAA 00653/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na MVUYEKURE Jean Bosco (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00077/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 31/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na TUYIRINGIRE alias TUYISHIMIRE (igika cya 15). Urubanza ruyoboye izindi (Leading case): Urubanza ruyoboye izindi ni Urubanza Nº RCOMAA 00071/2017/CS rwaciwe ku wa 26/10/2018 haburana MBUTO Aimable na BRD kuko rwaciwe mbere n’Urukiko rw’Ikirenga. 14. Imanza z’inshinjabyaha – guhindura inyito y’icyaha mu bujurire – kutabuzwa guhindura inyito y’icyaha – igihe icyo aricyo cyose umucamanza afite uburenganzira n’inshingano byo guhuza inyito y’icyaha n’ibikorwa bigize icyaha. Urubanza
rwasuzumwe: Urubanza
Nº
RS/INJUST/RP/ECON 00002/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/3/2023, haburana Ubushinjacyaha na BIMENYIMANA Martin (igika cya 22). Ikibazo cyasuzumwe: Ese Urukiko rwajuririwe rufite ububasha bwo guhindura inyito y’icyaha uregwa akurikiranyweho? Umurongo imanza zihuriyeho: Guhindura inyito y’icyaha ni uburenganzira n’inshingano umucamanza afite mu gihe cyose asanga ibikorwa uregwa akurikiranyweho bidahuye n’inyito byahawe n’Inkiko zabanje, hakurikijwe 83
## Page 84
ihame ry’uko umucamanza aregerwa ibikorwa bigize icyaha ataregerwa inyito yacyo. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RS/INJUST/Pen 00004/2017/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 23/02/2018, haburana Ubushinjacyaha na MUKARUYANGE Athanasie (igika cya 18). Urubanza Nº RPA 0033/11/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 14/09/2012 haburana Ubushinjacyaha na NYAWERA Céléstin (igika cya 6). Urubanza Nº RPAA 0307/11/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2017 haburana Ubushinjacyaha na TWAGIRAMUNGU Jean Paul (igika cya 19- 21). Urubanza Nº RPAA 00064/2018/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 13/09/2019 haburana Ubushinjacyaha na NSANZUMUHIRE Jean Baptiste (Igika cya 29). Urubanza Nº RPAA 00195/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/05/2022 haburana Ubushinjacyaha na AYIRWANDA Emmanuel. Urubanza Nº RPA 00026/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/01/2022 haburana Ubushinjacyaha na HABUMUGISHA Hamza. Urubanza Nº RPA 00004/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/11/2021 haburana Ubushinjacyaha na NIYOMWUNGERI Jean Bosco. Urubanza Nº RPAA 00333/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 19/9/2022 haburana Ubushinjacyaha na DUKUZUMUREMYI. Urubanza Nº RPAA 00444/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na NDAYISHIMIYE Eric na BIZIMANA Boniface (igika cya 24). 84
## Page 85
Urubanza Nº RPAA 00318/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023 haburana ubushinjacyaha na MINANI Jean Bosco (igika cya 28). Urubanza Nº RPAA 00344/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 31/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na NSENGIYUMVA Vianney (igika cya 13). Urubanza Nº RPAA 00556/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na IRADUKUNDA Pacifique (igika cya 5). Urubanza Nº RPAA 00380/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na BAGANINEZA Célestin (igika cya 12, 14). Urubanza Nº RPAA 00511/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na KARUSIGARIRA Ildéphonse (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00656/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na NIYIGENA Jean Claude (igika cya 13-14). Urubanza ruyoboye izindi (Leading case): Urubanza ruyoboye izindi ni Urubanza Nº RS/INJUST/Pen 00004/2017/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 23/02/2018, haburana Ubushinjacyaha na MUKARUYANGE Athanasie kuko ari rwo rutanga umurongo werekana ko Urukiko rufite ububasha bwo guhindura inyito y’icyaha rwaregewe rukanagaragaza uko bigenda iyo Urukiko rumaze guhindura inyito. 85
## Page 86
15. Guhamwa no gucuruza ibiyobyabwenge - gucuruza ingano nto - kugabanyirizwa ibihano - uwahamwe no gucuruza ibiyobyabwenge ashobora kugabanyirizwa igihano mu rwego rwo guhuza igihano n’uburemere bw’icyaha. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00618/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na MUKANDORI Josephine (igika cya 26). Ikibazo cyasuzumwe: Ese ingano nto uregwa gucuruza ibiyobyabwenge yafatanywe byamugirira akamaro akagabanyirizwa igihano? Umurongo uhuriwe n’izindi manza: Urukiko rushobora kugabanya igihano rushingiye ku ngano y’ibiyobyabwenge ushinjwa yatunze cyangwa yacuruje, mu rwego rwo guhuza igihano n’uburemere bw’icyaha (Principe de la proportionnalité de la peine à l’infraction). Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RPAA 00039/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 02/07/2021 haburana Ubushinjacyaha na SHAKABATENDA Jean de Dieu. Urubanza Nº RPAA 00293/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 15/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na Murindahabi Jean de Dieu (Igika cya 35). Urubanza Nº RPAA 00408/2020/CA rwaciye n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/06/2022 haburana Ubushinjacyaha na NIYITEGEKA Augustin. Urubanza Nº RPAA 00132/2021/CA rwaciye n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 15/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na UYISENGA Théogène. Urubanza Nº RPAA 00499/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na MBARUSHIMANA Damascène (Igika cya 26). Urubanza Nº RPAA 00307/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/1/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUTIMURA Félix (igika cya 21). 86
## Page 87
Urubanza Nº RPAA 00304/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/1/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUSABYIMANA Aboubakar (igika cya 19). Urubanza Nº Urubanza Nº 00550/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na HABINEZA Frederick (igika cya 51). Urubanza ruyoboye izindi (Leading case): Ni Urubanza Urubanza Nº RPAA 00039/2021/CA rwaciwe ku wa 02/07/2021 haburana Ubushinjacyaha na SHAKABATENDA Jean de Dieu kuko arirwo rwaciwe mbere kuri iki kibazo. 16. Iteka rya Minisitiri risobanura itegeko – igihe ritangirira gukurikizwa - rifatwa nk’igice cy’itegeko risobanurwa, rikaba rigomba gukurikizwa kuva umunsi itegeko risobanurwa ryatangarijwe mu Igazete ya Leta. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00577/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na MBARUSHIMANA Saidi (igika cya 15). Ikibazo cyasuzumwe: Ese Iteka rya Minisitiri risobanura itegeko risohotse hashize igihe itegeko risobanurwa ririho, rishobora kugenga ibikorwa byakozwe mbere y’uko iryo Teka ritangazwa mu Igazeti ya Leta? Umurongo uhuriweho n’izindi manza: Iteka rya Minisitiri rifite kamere y’Itegeko risobanura irindi rifatwa nk’igice cy’iryo tegeko, rikaba rigomba gusubira inyuma (effet rétroactif), rigakurikizwa kuva umunsi itegeko ryasobanuye ryatangajwe mu Igazete ya Leta. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RPAA 00036/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 23/09/2022 haburana Ubushinjacyaha na URAYENEZA Cyriaque (igika cya 25) 87
## Page 88
Urubanza Nº RPAA 0085/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/11/2022, haburana Ubushinjacyaha na INGABIRE Suzuki (igika cya 22). Urubanza Nº RPAA 00031/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/10/2022, haburana Ubushinjacyaha na BAHATI Françoise Urubanza RPAA 00049/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 23/09/2022 haburana Ubushinjacyaha na UWASE Farida (igika cya 28). Urubanza Nº RPAA 00556/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na IRADUKUNDA Pacifique (igika cya 10). Urubanza Nº RPAA 00413/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na BANGAMWABO Jean Baptiste (igika cya 14). Urubanza ruyoboye izindi: Urubanza ruyoboye izindi ni Urubanza Nº RPAA 00036/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 23/09/2022 haburana Ubushinjacyaha na URAYENEZA Cyriaque, kuko arirwo rusobanura neza impamvu hadakwiye gukurikizwa umurongo wari watanzwe mu: -Rubanza Nº RPAA 00155/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 04/06/2021 haburana Ubushinjacyaha na BUCYEYE Pascal n’ -Urubanza N° Nº RPAA 00019/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 25/06/2021 haburana Ubushinjacyaha na MUREKATETE Immaculée. Aho zari zaremeje ko Iteka rya Minisitiri nº 001/MoH/2019 ryo ku wa 11/03/2019 rishyiraho urutonde rw’ibiyobyabwenge n’ibyiciro byabyo ritashingirwaho kuko ryashyize Urumogi mu biyobyabwenge bihambaye bihanishwa igihano kiremereye, bityo abaregwa bagahanwa hakurikije ibihano byateganyijwe ku byerekeye ibiyobyabwenge byoroheje. 88
## Page 89
17. Kugabanya igihano – impaka ku kugabanya igihano kugera munsi y’igihano gito giteganywa n’itegeko - ntibikwiye kongera kugibwaho impaka mu nkiko, kuko byafashweho umurongo mu manza zitandukanye hemezwa ko ntagikwiye kubuza umucamanza kugena igihano gihwanye n’uburemere bw’icyaha cyakozwe. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00517/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na HITIMANA (igika cya 11) Ikibazo umurongo ushingiyeho: Ese ibijyanye no kugabanya igihano kugera munsi y’igihano gito, ni ikibazo gikwiye gukomeza kugibwaho impaka mu Rukiko? Umurongo watanzwe: Ibijyanye no kuba Urukiko rwagabanya igihano rukajya munsi y’igihano gito giteganywa n’itegeko, ntibikwiye kongera kugibwaho impaka, kuko byafashweho umurongo mu manza zitandukanye rwemeza ko ntagikwiye kubuza umucamanza kugena igihano gihwanye n’uburemere bw’icyaha cyakozwe. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RPAA 00109/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 27/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUGUME God (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00464/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 20/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na BIZIMANA Moussa (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00408/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 20/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na NYIRISHEMA Fiston (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00379/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/01/2023 rw’Ubushinjacyaha na HAKIZIMANA Melan (igika cya 18). Urubanza Nº RPAA 00450/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na TUYISENGE Paul (igika cya 16). 89
## Page 90
Urubanza Nº RPAA 00462/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na NDAYISABA Abdoul (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00483/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na NSENGAYIRE Jean Baptiste (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00727/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na DUSINGIZUMUKIZA Siméon (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00618/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na MUKANDORI Josephine (igika cya 18). Urubanza Nº RPAA 00511/2021/CA, rwaciwe ku wa 29/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na KARUSIGARIRA Ildéphonse (igika cya 29). 18. Impamvu z’ubujurire - guhindura imiburanire yashingiweho icyemezo mu rubanza rwajuririwe – ubwo bujurire burakirwa urukiko rukemeza ko nta shingiro bufite. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00780/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/3/2023 haburana Ubushinjacyaha na MBABAZI Blandine (igika cya 13). Ikibazo cyasuzumwe: Uwajuriye yaburanye ahakana icyaha mu manza zabanje. Mu bujurire bwa kabiri aburana avuga ko yemera icyaha noneho, anasaba ko byashingirwaho agabanyirizwa igihano. Ingingo y’itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 183, agace ka gatanu n’aka gatandatu y’itegeko y’itegeko nº 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha iteganya ko “Ubujurire bukorwa mu buryo bw’umwanzuro 90
## Page 91
utanga ikirego, ugizwe n’urutonde rw’inenge z’urubanza zisabirwa gukosorwa n’ibindi bibazo bigomba gusuzumwa, ibisobanuro kuri buri nenge cyangwa kuri buri kibazo bigaragaza amakosa yakozwe n’uburyo agomba gukosorwa, hashingiwe ku mategeko n’ibimenyetso n’igisabwa Urukiko”. Umurongo watanzwe: Uwajurije afite inshingano yo kugaragaza ukwibeshya kwakozwe n’Urukiko rubanza gushingiye ku mategeko cyangwa ku byabaye kwatumye urubanza rujuririrwa rucibwa nabi cyangwa kwatuma ruta agaciro. Iyo atabikoze ubwo bujurire burakirwa, urukiko rukemeza ko nta shingiro bufite. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RPAA 00616/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na NSANZUWERA Aphrodis (igika cya 23). Urubanza N° RPAA 00463/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/1/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUHOZA Anicet (igika cya 10). Urubanza N° RPAA 00497/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na HABIMANA Jérôme (igika cya 21). Urubanza Nº RPAA 00559/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na NABIBWIYIMANA Emmanuel (igika cya 29) Urubanza Nº RPAA 00181/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na NIYOMUGABO François (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00546/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/1/2023 haburana Ubushinjacyaha na BIZIMANA Joseph (igika cya 18). 91
## Page 92
Urubanza Nº RPAA 00428/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/2/2023 haburana Ubushinjacyaha na IRAKIZA Eric (igika cya 17). Urubanza ruyoboye izindi (Leading case): Urubanza ruyoboye izindi ni Urubanza Nº RPAA 00616/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na NSANZUWERA Aphrodis kuko arirwo rwaciwe mbere. 19. Imanza z’inshinjabyaha – igisobanuro cyo gufatanwa ibiyobabwenge no gukora, guhinga, guhindura, gutunda no kubibika – bitandukanira ku ngano y’ibiyobyabwenge n’ikigiye gukoreshwa ibiyobyabwenge uregwa yafatanwe, yakoze, yahinze, yahinduye, yatunze, yabitse. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00653/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na MVUYEKURE Jean Bosco (igika cya 23). Ingingo y’itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 263, igika cya mbere n’icya kabiri, y’Itegeko nº 68/2018 ryo ku wa 30/8/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange iteganya ko ‘‘Umuntu wese ufatanwa, urya, unywa, witera, uhumeka cyangwa wisiga mu buryo ubwo aribwo bwose ibiyobyabwenge cyangwa urusobe rw’imiti ikoreshwa nka byo, aba akoze icyaha. Umuntu wese uhamijwe n’urukiko gukora ibikorwa bivugwa mu gika cya mbere cy’iyi ngingo, ahanishwa igifungo kitari munsi y’umwaka umwe (1) ariko kitarenze imyaka ibiri (2) cyangwa imirimo y’inyungu rusange’’. Naho ingingo ya 263, igika cya gatatu, y’iryo tegeko iteganya ko “Umuntu wese ukora, uhinga, uhindura, utunda, ubika, uha undi, ugurisha mu gihugu ibiyobyabwenge cyangwa urusobe rw’imiti ikoreshwa nka byo mu buryo bunyuranyije n’amategeko, aba akoze icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko ahanishwa igifungo cya burundu n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda arenze miliyoni makumyabiri (20.000.000 Frw) ariko atarenze miliyoni mirongo itatu (30.000.000 Frw) ku byerekeye ibiyobyabwenge bihambaye”. 92
## Page 93
Umurongo watanzwe: Amagambo arebana no gufatanwa (avugwa mu gika cya mbere cy’ingingo ya 263), gukora, guhinga, guhindura, gutunda, kubika (avugwa mu gika cya 3 cy’iyo ngingo) agomba kumvikana hakurikijwe ingano y’ibiyobyabwenge n’ikigiye gukoreshwa ibiyobyabwenge uregwa yafatanywe, yakoze, yahinze, yahinduye, yatunze, yabitse maze byagaragara ko kuri buri gikorwa muri ibyo ikigamijwe ari ukubikoresha ku giti cye (simple drug possession) uregwa agahabwa ibihano bito ariko byagaragara ko ingano y’ibiyobyabwenge yafatanywe ari nini bikaba byashingirwaho hemezwa ko ataribyo gukoresha ku giti cye ahubwo ikigamijwe ari ugucuruza cyangwa gukwirakwiza (drugs trafficking/drug distribution) ibiyobyabwenge uregwa agahabwa igihano kiremereye. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RPAA 00408/2020/CA rwaciye n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/06/2022 haburana Ubushinjacyaha na NIYITEGEKA Augustin (igika cya 14-18). Urubanza Nº RPAA 00132/2021/CA rwaciye n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 15/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na UYISENGA Théogène (igika cya 17- 18). Urubanza Nº RPAA 00428/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/2/2023 haburana Ubushinjacyaha na IRAKIZA Eric (igika cya 23). Urubanza Nº RPAA 00358/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na MINANI Florent (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00656/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na NIYIGENA Jean Claude (igika cya 15). Urubanza Nº RPAA 00670/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na NSHIMIRYAYO Ange (igika cya 12-13). 93
## Page 94
Urubanza Nº RPAA 00413/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na BANGAMWABO Jean Baptiste (igika cya 21). Urubanza Nº RPAA 00341/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na NSENGIMANA Cyprien (igika cya 26). Urubanza Nº RPAA 00025/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na UWIRINGIYIMANA Gervais (igika cya 15-18). Urubanza ruyoboye izindi (Leading case): Urubanza ruyoboye izindi ni Urubanza Nº RPAA 00408/2020/CA rwaciye n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/06/2022 haburana Ubushinjacyaha na NIYITEGEKA Augustin kuko arirwo rwaciwe mbere rusesengura neza iyi ngingo. 20. Imanza z’inshinjabyaha - Ubusembure – igisobanuro cy’ubusembure - kugira ngo igikorwa cyitwe icy’ubusembure ni uko uwakorewe icyaha aba ari we nyirabayazana wacyo. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00019/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na MUNYABARENZI Cyrille (Igika cya 7). Ikibazo umurongo ushingiyeho: Ni ryari uwakorewe igikorwa runaka bifatwa ko ari icy’ubusembure? Umurongo watanzwe: Kugira ngo igikorwa cyitwe icy’ubusembure ni uko uwakorewe icyaha aba ari nawe nyirabayazana w’icyaha yakorewe. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RPA0154/13/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 08/12/2017 haburana Ubushinjacyaha na Habyarimana Festus (igika cya 51). 94
## Page 95
Urubanza Nº RPAA038/15/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 15/09/2017 haburana Ubushinjacyaha na Sezikeye Emmanuel. Urubanza ruyoboye izindi ni: Urubanza Nº RPAA038/15/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 15/09/2017 haburana Ubushinjacyaha na Sezikeye Emmanuel kuko arirwo rwaciwe mbere n’Urukiko rw’Ikirenga. 21. Ugushidikanya - Gushidikanya kurengera uregwa - agirwa umwere ku cyaha akurikiranyweho. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00355/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na NDAGIJIMANA Kosasi (igika cya 34) Ingingo y’itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 111 y’Itegeko nº 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha, iteganya ko: ‘’Gushidikanya birengera ushinjwa. Iyo urubanza rwakurikiranywe mu buryo bwose, ntihagire ibimenyetso nyakuri biboneka byemeza nta shiti abacamanza ko ushinjwa yakoze icyaha koko, bagomba kwemeza ko atsinze. Umurongo imanza zihuriyeho: Ugushidikanya kurengera ushinjwa, akagirwa umwere ku cyaha yari akurikiranyweho. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RPA0084/10/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 9/05/2014 haburana Ubushinjacyaha na GATERA, Vol [2015] 4 RLR. Urubanza Nº RPAA0297/11/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 24/3/2016 haburana Ubushinjacyaha na RUZINDANA, Vol [2016] 4 RLR. Urubanza Nº RPAA0048/12/CS, rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 6/05/2016 haburana Ubushinjacyaha na NSANZINTWALI, Vol [2017] 2 RLR. 95
## Page 96
Urubanza Nº RPAA 00064/2018/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 13/09/2019 haburana Ubushinjacyaha na NSANZUMUHIRE Jean Baptiste (igika cya 24). Urubanza Nº RPAA 00007/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/07/2022, haburana Ubushinjacyaha na MBONIMANA Thierry (igika cya 31). Urubanza Nº RPAA 00131/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na UWITIJE J. Damascene (igika cya 28). Urubanza Nº RPAA 00232/2020/CA- CMB Nº RPAA 00041/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/09/2022 haburana Ubushinjacyaha na MBADUKO Daniel na INGABIRE Eugenie. Urubanza Nº RPAA 00035/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 23/09/2022, haburana Ubushinjacyaha na ABAYISENGA Pascal (igika cya 32). Urubanza Nº RPAA 00078/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 13/10/2022, haburana Ubushinjacyaha na DUSHIMIRIMANA Gahinja alias MAKOTE (igika cya 32). Urubanza Nº RPAA 00055/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 31/10/2022, haburana Ubushinjacyaha na NIYONZIMA Adrien (igika cya 24). Urubanza Nº RPAA 00263/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/10/2022, haburana Ubushinjacyaha na NDATIMANA Méthode (igika cya 39-43). 96
## Page 97
Urubanza Nº RPAA 00160/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 25/11/2022, haburana Ubushinjacyaha na HATARI Pascal (igika cya 35). Urubanza Nº RPAA 00392/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 25/11/2022, haburana Ubushinjacyaha na MANIGABE Emmanuel. Urubanza Nº RPAA 00156/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na NIYONZIMA Claude (igika cya 21) Urubanza Nº RPAA 00516/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na BAZUBAFITE Stephania (igika cya 19) Urubanza Nº RPAA 00737/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 16/12/2022 haburana Ubushinjacyaha na UWAYISABA HABIMANA Antoine (igika cya 20) Urubanza ruyoboye izindi (Leading case): Ni Urubanza Nº RPA0084/10/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 9/05/2014 haburana Ubushinjacyaha na GATERA, kuko rwaciwe mbere rukanasohoka mu cyegeranyo: Vol [2015] 4 RLR. 22. Imanza z’inshinjabyaha - alibi (sinari mpari)– uburanisha alibi (sinari mpari) - niwe ugira inshingano yo kugaragaza ko atashoboraga gukora icyaha aregwa, kuko atari ari aho cyakorewe igihe cyakorwaga Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00681/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/3/2023, haburana Ubushinjacyaha na HATEGEKIMANA Célestin (igika cya 16). Ikibazo umurongo ushingiyeho: Kugira ngo ukuburanisaha sinari mpari (alibi) byemerwe hagomba kugaragazwa iki? 97
## Page 98
Umurongo watanzwe: Uburanisha sinari mpari (alibi) niwe ugira inshingano yo kugaragaza ko atashoboraga gukora icyaha aregwa, kuko atari ari aho cyakorewe igihe cyakorwaga. Ubushinjacyaha nabwo bukagira ishingano yo kugaragaza bidashidikanywaho ko ariwe wakoze icyo cyaha, kandi ko ibyo aburanisha atari ukuri kuko yari ahari igihe icyaha cyakorwaga. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RPAA 00371/2020/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 15/12/2022, haburana Ubushinjacyaha na SEZIKEYE François (igika cya 12). 23. Kujurira – ibihe by’ubujurire – kumenyesha imikirize y’urubanza - umuburanyi utaritabiriye isomwa ry’urubanza - umuburanyi wari uhibereye cyangwa wari uhagarariwe urubanza rupfundikirwa ibihe byo kujurira bitangira kubarwa haherewe ku gihe urubanza rwaciriwe. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00558/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023, haburana Ubushinjacyaha na HABIMANA François (igika cya 15). Ikibazo umurongo ushingiyeho: Ese ibihe by’ubujurire k’umuburanyi utaritabiriye isomwa ry’urubanza ariko rwarapfundikiwe yitabiriye iburanisha, byatangira kubarwa ku gihe avuga yarumenyesherejwe? Ingingo y’itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 181, igika cya mbere, y’Itegeko Nº 027/2019 ryo ku wa 19/9/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha iteganya ko: «Kujurira bikorwa mu gihe kitarenga iminsi mirongo itatu (30) uhereye ku itariki urubanza rwaciriweho ku muburanyi wari uhari cyangwa ahagarariwe igihe urubanza rwacibwaga. Icyo gihe gikurikizwa kandi ku muburanyi wamenyeshejwe mu buryo bwemewe n’amategeko, umunsi urubanza ruzacibwaho ntaze cyangwa ngo yohereze umuhagararira» 98
## Page 99
Umurongo imanza zihuriyeho: Umuburanyi wari uhari cyangwa ahagarariwe igihe urubanza rwacibwaga ndetse n’umuburanyi wamenyeshejwe mu buryo bwemewe n’amategeko umunsi urubanza ruzacibwaho ntaze cyangwa ngo yohereze umuhagararira bagomba kujurira mu gihe kitarenga iminsi mirongo itatu (30) uhereye ku itariki urubanza rwaciriweho. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RPA 0022/14/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 23/03/2018 haburana Ubushinjacyaha na BOGERE Barige (igika cya 12). Urubanza nº RPA 0245/09/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 25/03/2011 haburana Ubushinjacyaha na BIZAVUGAMUNGU Urubanza Nº RPAA 0003/14/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 27/04/2018, haburana Ubushinjacyaha na HAKIZIMANA Jean Claude. Icyemezo cy’Urukiko rw’Ikirenga mu rubanza rubanziriza urundi Nº RS/INJUST/RCOM 00003/2019/SC cyafashwe mu iburanisha ryo ku wa 14/09/2020 haburana Access Bank na SOTIRU Ltd. Urubanza Nº RPAA 00060/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/09/2022, haburana Ubushinjacyaha na Gakoza Eugene (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00155/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/11/2022, haburana Ubushinjacyaha na NDAYISENGA Védaste (igika cya 10). Urubanza N° RPAA 00434/2018/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/04/2019, haburana Ubushinjacyaha na NDAHAYO Eustache. 99
## Page 100
Urubanza Nº RPAA 00064/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 14/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na TUYISHIMIRE Sylvan (igika cya 11). Urubanza Nº RPAA 00724/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na MUTABAZI Augustin (igika cya 10). Urubanza ruyoboye izindi (Leading case): Urubanza ruyoboye izindi ni urubanza Urubanza Nº RPA 0022/14/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 23/03/2018 haburana Ubushinjacyaha na BOGERE Barige, kuko arirwo rwaciwe mbere n’Urukiko rw’Ikirenga. 24. Ubuhamya – agaciro k’ubuhamya bushingiye ku mvugo z’umwana utarageza ku myaka 14 – ntibugomba gushingirwaho iyo butunganiwe n’ibindi bimenyetso Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00026/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na NTIVUGURUZWA Jean Leonard (Igika cya 17). Ibibazo byasuzumwe: Ese ubuhamya bushingiye ku mvugo z’umwana utarageza ku myaka 14, buhabwa agaciro ki? Ingingo y’itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 63, igika cya 4 y’Itegeko Nº 15/2004 ryo ku wa 12/06/2004 ryerekeye ibimenyetso mu manza n’itangwa ryabyo ivuga ko: « Abana batarengeje imyaka 14 kimwe n’abantu bakuru badafite ubushobozi bemerewe gutanga ubuhamya mu nkiko batarahiye iyo babasha kubara inkuru y’uko byagenze ariko ubuhamya bwabo bugomba kunganirwa n’ibindi bimenyetso » Ingingo ya 49 y’Itegeko n° 027/2019 ryo ku wa 19/9/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha iteganya ko ‘’ Umwana utagejeje ku 100
## Page 101
myaka cumi n’ine (14) yemerewe gutanga ubuhamya nk’umuntu mukuru. Umwana utagejeje ku myaka cumi n’ine (14) yumvwa atagombye kurahira ariko icyemezo cy’urukiko ntigishobora gushingira kuri ubwo buhamya bwonyine. Muri ibyo bihe, ubuhamya bw’umwana bugomba gushyigikirwa n’ibindi bimenyetso’’. Umurongo watanzwe: Ubuhamya bushingiye ku mvungo ababutanga babwiwe n’umwana utarageza ku myaka 14 nta gaciro bwahabwa mu gihe butunganiwe n’ibindi bimenyetso. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RPAA 0133/10/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 07/11/2014 haburana Ubushinjacyaha na MVUYEKURE (igika cya 17) Urubanza Nº RPAA 00405/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/10/201 haburana Ubushinjacyaha na NIZEYIMANA Jean Pierre (igika cya 31) Urubanza Nº RPAA 00146/2018/CArwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/01/2022 haburana Ubushinjacyaha na UWAMAHORO Martin (igika cya 22) Urubanza RPAA 00107/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 11/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na NIYONSABA Félix (Igika cya 27) Urubanza Nº RPAA 00545/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/1/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUGISHA Prince alias Kadogo (Igika cya 29-30). Urubanza ruyoboye izindi (Leading case): Ni Urubanza Nº RPAA 0133/10/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 07/11/2014 haburana Ubushinjacyaha 101
## Page 102
na MVUYEKURE Faustin kuko rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga runatangazwa mu Cyegeranyo [2015]4 RLR. 25. Ubujurire bwa kabiri – itegeko ritariho – ni itegeko ritagikoreshwa, itegeko ritaratangira gukoreshwa cyangwa ritigeze ribaho. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RCOMAA 00109/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 23/03/2023 haburana UJM CONSULTANCY AND PARTNERS Ltd na KABIRIGI Willy (igika cya 18-19). Ikibazo umurongo ushingiyeho: Ese itegeko ritariho ryashingirwaho mu rubanza bigatuma rwemererwa kuburanishwa mu bujurire bwa kabiri ni irimeze gute? Ingingo y’itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 52, igika cya 2, agace ka 3°, y’Itegeko n°30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’inkiko, iteganya ibikurikira: ″Urukiko rw’Ubujurire rufite kandi ububasha bwo kuburanisha mu rwego rw’ubujurire bwa kabiri imanza zaciwe n’Urukiko Rukuru, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi n’Urukiko Rukuru rwa Gisirikare, iyo izo manza: (…) 3º zashingiye ku itegeko ritariho, ingingo z’amategeko zitakiriho cyangwa zaciwe n’Urukiko rutabifitiye ububasha″. Umurongo uhuriweho n’izindi manza: Itegeko ritariho rigomba kumvikana mu buryo bw’itegeko ritagikoreshwa (loi abrogée, repealed law), cyangwa itegeko ritaratangira gukoreshwa (loi non encore en vigueur/ a law not yet in force), cyangwa se itegeko ritigeze ribaho (qui n’a jamais existé/ a law that never existed). Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RPAA 0096/15/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 18/05/2018, haburana MUKARUSANGA Olive n’Ubushinjacyaha (igika cya 14). 102
## Page 103
Urubanza Nº RCAA 00012/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/07/2022 haburana NSENGIYUMVA Thiery na MANISHIMWE François n’abandi. Urubanza Nº RCAA 00006/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 9/09/2022 haburana IRAMIRO CLINIC na KAMBALI BIGISHIRO. Urubanza ruyoboye izindi (Leading case): Ni Urubanza Nº RPAA 0096/15/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 18/05/2018, haburana MUKARUSANGA Olive n’Ubushinjacyaha kuko rwaciwe mbere n’Urukiko rw’Ikirenga. 26. Ingwate itangwa n’abanyamahanga - utishimiye icyemezo cyafashwe n’Umwanditsi mu nama ntegurarubanza – ese icyo kibazo cyagarurwa nk’inzitizi mu nteko iburanisha? - iyo umuburanyi atajuririye kwa Perezida w’urukiko icyemezo cyafashwe n’Umwanditsi mu nama ntegurarubanza ku nzitizi y’ingwate itangwa n’abanyamahanga, ntiyemerewe kugarura iyo nzitizi imbere y’inteko iburanisha. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RC 00002/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/03/2023 FENG Zhigang aburana na NDAYISABA Emmanuel n’undi (igika cya 11). Ikibazo byasuzumwe: Ese umuburanyi utishimiye icyemezo cyafashwe n’Umwanditsi mu nama ntegurarubanza ku nzitizi y’ingwate itangwa n’abanyamahanga, ntakijuririre kwa Perezida w’Urukiko, ashobora kugarura iyo nzitizi mu nteko iburanisha? Ingingo y’itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 92 y’Itegeko No 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, igika cya 5, iteganya ibikurikira: “Umuburanyi utishimiye icyemezo cy’umwanditsi ku ngwate itangwa n’abanyamahanga ashobora kukijuririra mu gihe kitarenze amasaha 48 kwa Perezida w’urukiko, akagifataho 103
## Page 104
icyemezo mu rwego rw’ubuyobozi. Ubwo bujurire butuma inama ntegurarubanza iba isubitswe kugeza igihe icyemezo gifatiwe”. Umurongo uhuriweho n’izindi manza: Umuburanyi wirengagije kujuririra kwa Perezida w’urukiko icyemezo cy’Umwanditsi ku nzitizi y’ingwate itangwa n’abanyamahanga, ntiyemerewe kugarura iyo nzitizi imbere y’inteko iburanisha. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RCOMAA 00007/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/11/2022 haburana MUA INSURANCE RWANDA Ltd na VILLAGE HEALTH WORKS (VHW), ROKO CONSTRUCTION RWANDA Ltd (igika cya 24). 104
## Page 105
V. ITANGWA RY’IBIHANO 1. Imanza zagabanyije igihano 1. Icyaha: Gusambanya umwana/ gukoresha undi imibonano mpuzabitsina ku gahato S/N Urubanza
Ababuranyi Impamvu Igihano
giteganyirijwe n’itegeko Igihano cyatanzwe 1. N°
RPAA 00474/2021 /CA waciwe 24/3/2023 UBUSHINJA CYAHA NA BIKORIMANA Callixte Impamvu
nyoroshyacyaha yashingiweho ni iy’uko yakoze icyaha akiri muto afite imyaka 19 y’amavuko. Ingingo ya 133 y’Itegeko nº 68/2018
ryo
ku
wa 30/08/2018
riteganya ibyaha
n’ibihano
muri rusange nk’uko ryahinduwe kugeza ubu, iteganya ko uwahamwe n’icyaha cyo gusambanya umwana uri munsi y’imyaka cumi n’ine (14), igihano kiba igifungo cya burundu. Yahanishijwe
igifungo cy’imyaka 15 aho kuba igifungo cya burundu yahawe n’Inkiko zibanza ku cyaha cyo gusambanya umwana w’imyaka 12. 2. No
RPAA 00669/2021 /CA rwaciwe ku
wa 24/03/2023. UBUSHINJA CYAHA
na NSENGIYUM VA Félicien. Impamvu
nyoroshyacyaha yashingiweho agabanyirizwa igihano ni
y’uko yakoze
icyaha akurikiranweho ari bwo akiva mu bwana afite imyaka 21. Idem Yahanishijwe
igifungo cy’imyaka 15 aho kuba igifungo
cy’imyaka 25 yahanishijwe
n’urukiko rubanza ku
cyaha
cyo gusambanya mu
kibuno umwana w’umuhungu ufite imyaka 12 y’amavuko. 3. N°
RPAA UBUSHINJA CYAHA Na Impamvu
yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko Idem Yahanishijwe
igifungo cy’imyaka 18 aho kuba 100
## Page 106
00381/2021 /CA rwaciwe ku
wa 24/03/2023 NDACYAYISA BA Eliézer yaraburanye yemera icyaha mu buryo budashidikanywaho, nta kindi cyaha yigeze akora, kandi akora icyo cyaha nibwo nawe yari akiva mu bwana afite imyaka 19 y’amavuko. igifungo cy’imyaka 25 yahawe n’urukiko rubanza ku cyaha cyo gusambanya umwana w’imyaka 9. 4. No
RPAA 00675/2021 /CA rwaciwe ku
wa 24/03/2023 UBUSHINJA CYAHA
na TWAGIRIMA NA Laurien alias Nyamuragi Impamvu
yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko agifatwa yemeye icyaha asobanura uburyo
yagikozemo,
akomeza kucyemera
ku
buryo budashidikanywaho hakaba kandi hatagaragazwa ko hari ibindi byaha yigeze akurikiranwaho. Idem Yahanishijwe
igifungo cy’imyaka 25 aho kuba igifungo cya burundu yari yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gusambanya umwana w’imyaka 7. 5. N°
RPAA 00681/2021 /CA rwaciwe ku
wa 24/3/2023 UBUSHINJA CYAHA NA HATEGEKIM ANA Célestin Impamvu
yashingiweho agabanyirizwa igihano ni y’uko nta kindi cyaha yigeze akurikiranwaho n’inkiko mbere no kuba ingaruka icyaha cyateye atari nini urebeye ku byagaragajwe na raporo y’umuganga Idem Yahanishijwe
igifungo cy’imyaka 25 aho kuba igifungo cya burundu ku cyaha cyo gusambanya umwana w’imyaka 10 6. N°
RPAA 00523/2021 /CA rwaciwe ku
wa 17/3/2023 UBUSHINJA CYAHA NA MANIRIHO Jacques. Impamvu
nyoroshyacyaha yashingiweho ni iy’uko nta kindi cyaha yigeze akurikiranwaho mu buryo
buzwi,
n’imibereho y’uwakorewe icyaha, nko kuba nta ngaruka ziremeye zigaragara yagize. Gusambanya
umwana, icyaha giteganywa kandi gihanwa n’ingingo ya 133 y’Itegeko nº 68/2018 ryo ku wa
30/08/2018,
iyo ugihamijwe
uhanishwa igifungo
kitari
munsi y’imyaka makumyabiri (20) ariko
kitarenze
imyaka makumyabiri n’itanu (25). Yahanishijwe
igifungo cy’imyaka 15 aho kuba igifungo cya burundu yari yakatiwe n’inkiko zibanza ku cyaha
cyo gusambanya umwana w’imyaka 14. 101
## Page 107
7. No
RPAA 00087/2022 /CA rwaciwe ku
wa 24/03/2023 UBUSHINJA CYAHA
na MBARUSHIM ANA Phenias Impamvu
yashingiweho agabanyirizwa igihano ni ukuba yaburanye yemera icyaha aregwa kuva agifatwa, kuba ari ubwa mbere yari akurikiranwe n’inkiko no kuba yarakoze icyaha aregwa aribwo akiva mu bwana, afite imyaka 21 y’amavuko. Idem Yahanishijwe
igifungo cy’imyaka 10 aho kuba igifungo
cy’imyaka
20 yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gusambanya umwana ufite imyaka 16 y’amavuko. 8. N°
RPAA 00609/2021 /CA rwaciwe ku
wa 30/03/2023 UBUSHINJA CYAHA NA SINAMENYE Bikorimana Impamvu
nyoroshyacyaha yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko yaraburanye yemera icyaha
mu
buryo budashidikanywaho akaba ari ubwa mbere yari akoze icyaha hamwe n’ikigero cy’imyaka 18 y’amavuko yari afite igihe yakoraga icyaha. Idem Yahanishijwe
igifungo cy’imyaka 10 aho kuba igifungo cy’imyaka 20 yari yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gusambanya umwana w’imyaka 14. 9. Nº
RPAA 00379/2020 /CA rwaciwe ku
wa 20/05/2022 UBUSHINJA CYAHA NA NDAYISHIMI YE
Jean Baptiste Impamvu
nyoroshyacyaha yashingiweho agabanyirizwa igihano ni uy’uko yaburanye yemera icyaha kuva yafatwa kandi yarahaijwe icyaha ari ubwa mbere akoze icyaha, kandi yari akiva mu busore afite imyaka 18 batandukanyeho imyaka 2 gusa. Idem Yahanishijwe
igifungo cy’imyaka 10 aho kuba igifungo cy’imyaka imyaka 20 yari yahawe n’inkiko zibanza ku cyaha
cyo
gusambanya umwana w’imyaka 16 10. Nº
RPAA 00396/2021 /CA rwaciwe ku
wa 03/06/2022 UBUSHINJA CYAHA NA UWINEMA Emmanuel Impamvu
yashingiweho agabanyirizwa igihano ni ukuba ari ubwa mbere aguye mu cyaha mu buryo buzwi, kuba yaraburanye yemera icyaha kuba bigaragara ko bari mu kigero kimwe kuko umwe arusha undi imyaka ibiri (2) gusa no kuba
barabanye
batagamije ishimishamubiri kuko banamaze Idem Yahanishijwe
igifungo cy’imyaka 10 aho kuba igifungo cy’imyaka 25 yari yahanishijwe
n’urukiko rubanza ku cyaha cyo umwana w’umukobwa w’imyaka 17 y’amavuko 102
## Page 108
kubyarana umwana. 11. N°
RPAA 00604/2021 /CA rwaciwe ku
wa 24/3/2023. UBUSHINJA CYAHA NA NSENGIYAR EMYE Jean- Baptiste Impamvu
nyoroshyacyaha yashingiweho ni ukuba yaraburanye yemera icyaha aregwa kuva afatwa, ko ari ubwa mbere yakoze icyaha, ko yakoze icyaha akiri mutoya afite imyaka 21 y’amavuko, ko babanye nk’umugabo n’umugore babyumvikanyeho
kandi
bari basanzwe ari inshuti. idem Yahanishijwe
igifungo cy’imyaka 5 aho kuba igifungo cy’imyaka
25
yakatiwe n’Urukiko rubanza ku cyaha cyo gusambanya umwana w’imyaka 16. 12. N°
RPAA 00573/2021 /CA rwaciwe ku
wa 24/3/2023 UBUSHINJA CYAHA NA NDAYISENG A Jérémie Impamvu
nyoroshyacyaha yashingiweho ni iy’uko ari ubwa mbere akoze icyaha kandi akaba yaragikoze akiri mutoya afite imyaka 21. Idem Yahanishijwe
igifungo cy’imyaka 5 aho kuba igifungo cy’imyaka 20 yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gusambanya umwana w’imyaka 15 13. N°
RPAA 00575/2021 /CA rwaciwe ku
wa 24/02/2023 UBUSHINJA CYAHA Na MANIRAKIZA Sylvère Impamvu
yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko yaraburanye mu nzego zabanje yemera icyaha asaba imbabazi ndetse akaba ari ubwa mbere akurikiranywe n’inkiko ku buryo buzwi. Idem Yahanishijwe
igifungo cy’imyaka 15 aho kuba igifungo
cy’imyaka
20 yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gusambanya umwana ufite imyaka 16 y’amavuko. 14. Nº
RPAA 00151/2022 /CA rwaciwe ku
wa 24/03/2023 UBUSHINJA CYAHA
na NIYONZIMA Jean Claude Impamvu
yashingiweho agabanyirizwa igihano ni y’uko yaburanye yemera icyaha ku buryo budashidikanyweho, akaba ari ubwa mbere akurikiranyweho icyaha, dosiye ikaba itagaragaza ko Idem Yahanishijwe
igifungo cy’imyaka 10 aho kuba igifungo cy’imyaka 20 yari yahanishijwe n’Inkiko zibanza ku cyaha cyo gusambanya umwana w’imyaka 17 n’amezi 8. 103
## Page 109
yari asanzwe ari umunyarugomo no kuba yarakoze icyaha afite imyaka 23 y’amavuko. 15. No RPAA 00602/2021 /CA rwaciwe ku wa 24/03/2023 UBUSHINJA CYAHA Na NKOMAYOM BI Cyprien alias Bazajya Impamvu
yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko ari ubwa mbere akoze icyaha kuko nta kigaragaza ko mbere y’uko akora icyaha hari ibindi yigeze ahanirwa. Idem Yahanishijwe
igifungo cy’imyaka 15 aho kuba igihano cy’igifungo cy’imyaka 20 yari yahanishishwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gusambanya umwana
w’imyaka
15 y’amavuko. 16. Nº RPAA 00086/2022 /CA rwaciwe ku wa 24/03/2023 UBUSHINJA CYAHA Na MUNYANSH OZA Eric Impamvu
yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko bwari ubwa mbere akoze icyaha kandi hakaba nta yindi mico mibi yagaragajwe yari asanganywe mu muryango nyarwanda. Idem Yahanishijwe
igifungo cy’imyaka 15 aho kuba igifungo cy’imyaka 21 yahawe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gusambanya
umwana w’imyaka 17. 17. N° RPAA 00005/2022 /CA rwaciwe ku wa 30/03/2023, UBUSHINJA CYAHA
na MUZINDUTSI Ildephonse Majyambere Impamvu
yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko nta kindi
cyaha
yigeze akurikiranywaho
(les
bons antécédents du coupable) ku buryo buzwi. Idem Yahanishijwe
igifungo cy’imyaka 15 aho kuba igifungo
cy’imyaka
20 yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gusambanya umwana
w’imyaka
16 y’amavuko. 18. N° RPAA 00637/2021 /CA rwaciwe ku wa 30/03/2023 UBUSHINJA CYAHA Na DUSABIMAN A Gahungu Impamvu
yashingiweho agabanyirizwa igihano kubera ko yari asanzwe yitwara neza kuko nta
bindi
byaha
yigeze akurikiranywaho
(les
bon antécédents du coupale). Idem Yahanishijwe
igifungo cy’imyaka 25 aho kuba igifungo
cya
burundu yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gusambanya umwana w’imyaka 14. 104
## Page 110
19. N° RPAA 00034/2022 /CA rwaciwe ku wa 24/03/2023 UBUSHINJA CYAHA Na MBAZIMANA Matata Impamvu
yashingiweho agabanyirizwa igihano ni yuko yaburanye yemera icyaha kandi akaba yari akiri muto afite imyaka 22 y’amavuko, akaba nta kindi cyaha
yigeze akurikiranwaho n’inkiko mu buryo buzwi. Idem Yahanishijwe
igifungo cy’imyaka 5 aho kuba igifungo cy’imyaka 20 yari yahanishijwe cyaha
cyo
gusambanya umwana
w’imyaka
16 y’amavuko, byakurikiwe no kubana
nk’umugabo n’umugore. 2. Icyaha cy’ubwicanyi 1. Nº
RPAA 00668/2021 /CA - CMB RPAA 00745/2021 /CA rwaciwe ku
wa 30/03/2023 UBUSHINJA CYAHA
na BASHIMIKI Emmanuel alias Mubimba na NIYORUREM A
Janvier alias Kazungu NIYORUREMA Janvier alias Kazungu yagabanyirijwe igihano ku mpamvu y’uko yakoze icyaha akiri umwana muto (mineur) w’imyaka 17 n’amezi abiri (2) no kuba yaremeye icyaha
cy’ubwicanyi
naho BASHIMIKI
Emmanuel
alias Mubimba hashingirwa ku burere bubi
yagize bwatewe
n’uko yakuriye mu muhanda, aho yari atunzwe no kwambura abantu kugira ngo abone icyo kurya. Ubwicanyi no gushyiraho umutwe w’abagizi ba nabi, ibyaha bihanishwa ingingo ya 107 n’iya 224 z’Itegeko nº 68/2018
ryo
ku
wa 30/08/2018
riteganya ibyaha
n’ibihano
muri rusange,
ubihamijwe ahanishwa igifungo cya burundu. NIYORUREMA Janvier alias Kazungu yahanishijwe igifungo cy’imyaka 6 aho kuba igifungo cy’imyaka 25 yahanishijwe n’inkiko zibanza naho BASHIMIKI Emmanuel alias Mubimba ahanishwa igifungo cy’imyaka 12 aho kuba
igifungo
cy’imyaka cy’imyaka 25 yahanishijwe n’inkiko zibanza. S/N 3. Icyaha cyo gukubita no gukomeretsa 1. Nº
RPAA 00033/2021 /CA, rwaciwe ku
wa 30/03/2023 UBUSHINJA CYAHA
na NTITENGUH A Théoneste Impamvu
yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko yakoze icyaha ari mu gihiriri cy’Inkeragutabara
asa n’uwagishowemo mu rwego rwo gutabara. Gukubita
cyangwa gukomeretsa umuntu ku bushake bigatera urupfu, byahanwaga n’ingingo ya 98 n’iya 151 z’Itegeko Ngenga n° 01/2012/OL ryo ku wa 02/5/2012, uwabihamywaga yahanishwaga igifungo Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 10 aho kuba igifungo cy’imyaka aho kuba igifungo cy’imyaka 15 yahawe n’inkiko zibanza 105
## Page 111
kuva ku myaka 10 kugeza ku myaka 15. 2. N°
RPAA 00019/2022 /CA rwaciwe ku
wa 30/03/2023 UBUSHINJA CYAHA Na MUNYABARE NZI Cyrille Impamvu
nyoroshyacyaha yashingiweho agabanyirizwa igihano cyo gukubita no gukomeretsa ni iy’uko icyaha yagikoze kubera ko yasembuwe. Gukubita
cyangwa gukomeretsa umuntu ku bushake; icyaha giteganywa kandi kigahanwa ingingo ya 121 y’Itegeko nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018, iyo ubuhamijwe
uhanishwa igifungo
kitari
munsi y’imyaka 3 ariko kitarenze imyaka 5 n’ihazabu ya 500.000 FRW ariko atarenze 1.000.000 FRW. -Kunywa ibiyobyabwenge; icyaha giteganywa kandi kigahanwa n’ingingo ya 263 y’Itegeko nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018, ugihamijwe
ahanishwa igifungo kitari munsi y’umwaka
1
ariko kitarenze
imyaka
2 cyangwa
imirimo y’inyungu rusange. Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 4 aho kuba igifungo
cy’imyaka 16 n’ihazabu ya 4,000,000 Frw yahawe n’inkiko zibanza ku cyaha
cy’impurirane cyo gukubita no gukomeretsa no kunywa ibiyobyabwenge. N/S 4. Icyaha: Ikoresha ritemewe ry’ibiyobyabwenge n’urusobe rw’imiti ikoreshwa nkabyo 1. N°
RPAA 00449/2021 UBUSHINJA CYAHA NA Impamvu
yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko Ingingo ya 263, igika cya gatatu (3), agace ka mbere Yahanishijwe
igihano
cy’ 106
## Page 112
/CA rwaciwe ku
wa 17/03/2023 NSENGIMA NA Vedaste yemeye
icyaha
mu
buryo budashikanywaho, kuba ari ubwa mbere yakurikiranwaho icyaha mu nkiko mu buryo buzwi, akaba yaragikoze
afite
imyaka makumyabiri
n’ine
(24) y’amavuko. (1), y’Itegeko n° 68/2018 ryo ku wa 30/8/2018 riteganya ibyaha
n’ibihano
muri rusange nk’uko ryahinduwe kugeza ubu, iteganya ko ukora, uhinga, uhindura, utunda, ubika, uha undi, ugurisha
mu
gihugu ibiyobyabwenge bihambaye ahanishwa igifungo cya burundu
n’ihazabu y’amafaranga
arenze 20.000.000
Frw,
ariko atarenze 30.000.000 Frw. igifungo
cy’imyaka
5 n’ihazabu ya 2 000 000 Frw aho kuba igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya 20 000 000 Frw yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaho cyo gufatanywa udupfunyika
143
two gucuruza. 2. Nº
RPAA 00782/2021 /CA rwaciwe ku
wa 24/03/2023 UBUSHINJA CYAHA NA SIBOMANA Ali Impamvu
yashingiweho agabanyirizwa igihano ni ingano nto y’urumogi
yafatanywe udupfunyika 11 ndetse n’ikigero cy’imyaka 22 y’ubukure yari afite kuko yari akiri umusore muto ugikura. Idem Yahanishijwe
igifungo cy’imyaka 10 n’ihazabu ya 5,000,000Frw
aho
kuba igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya
20.000.000
Frw yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gufatanwa udupfunyika 11 tw’urumogi yagurishaga
harimo isubiracyaha. 3. Nº
RPAA 00128/2022 /CA-CMB RPAA 00021/2022 /CA rwaciwe ku
wa 24/02/2023 UBUSHINJA CYAHA
na NGABO Faustin. Impamvu yashingiweho NGABO Faustin agabanyirizwa igihano ni iy’uko bwari
ubwa mbere akurikiranyweho icyaha no kuba yarakoze icyaha aribwo yari akiva mu cyiciro cy’abana afite imyaka 25. Idem Yahanishijwe
igifungo cy’imyaka 12 n’ihazabu ya 9.000.000 Frw aho kuba igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya
20.000.000
Frw yahanishijwe n’inkiko zibanza bombi
ku
cyaha
cyo gufantanywa ibiyobyabwenge byo mu bwoko bwa heroine 107
## Page 113
bingana n’amagarama 11. 4. Nº
RPAA 00182/2021 /CA rwaciwe ku
wa 18/11/2022 UBUSHINJA CYAHA Na NSENGIMAN A Eric Impamvu
yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko bwari ubwa mbere
yari akurikiranyweho icyaha n’ingano nto
y’urumogi
yafatanywe udupfunyika 37 kandi kuba yarakoze icyaha afite imyaka 23, irangwa no gukubagana no kugerageza ibintu bitandukanye. Idem Yahanishijwe
igifungo cy’imyaka 16
n’ihazabu ya15.000.000 Frw aho kuba igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya
20.000.000
Frw yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gufatanywa ibiyobyabwenge udupfunyika 37 yagurishaga. 5. A No RPAA 00600/2021 /CA rwaciwe ku
wa 17/03/2023 UBUSHINJA CYAHA
na HAKIZIMANA Samuel Impamvu
yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko ari ubwa mbere yari ahamwe n’icyaha no kuba yarakoze icyaha ariho akigera mu kigero cy’abantu bakuru kuko yari afite imyaka 20, ndetse no ku ngano nto y’urumogi yafatanywe. Idem Yahanishijwe
igifungo cy’imyaka 4 n’ihazabu ya 1.000.000 Frw aho kuba igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya
20.000.000
Frw yahanishijwe n’inkiko zibanza ku
cyaha
cyo
gutunda ibiyobyabwenge udupfunyika 50. 6. Nº
RPAA 00541/2022 /CA rwaciwe ku
wa 24/03/2023 UBUSHINJA CYAHA Na DUKUZUMU REMYI Benjamin Impamvu
yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko bwari
ubwa
mbere
yari akurikiranyweho icyaha nta n’indi myitwarire mibi yagiraga mu muryango
nyarwanda, kuba yarafatanywe udupfunyika 31 tw’urumogi ndetse ndetse akaba yaragikoze afite imyaka 18 Idem Yahanishijwe
igifungo cy’imyaka 7 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw aho kuba igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya
20.000.000
Frw yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gufatanywa udupfunyika 31 tw’urumogi two gucuruza. 108
## Page 114
y’amavuko. 7. N°
RPAA 00454/2021 /CA rwaciwe ku
wa 29/03/2023 UBUSHINJA CYAHA Na MUNYEMAN A Pierre Impamvu
yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko yaburanye yemera icyaha ko anywa, abika kandi agurisha ibiyobyabwenge
by’urumogi yafatanywe, kandi igihe yakoraga icyaha yari akiri muto afite imyaka 20. Idem Yahanishijwe
igifungo cy’imyaka 12 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw aho kuba igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya 21.000.000 Frw ku byaha byo gufatanywa urumogi rungana n’inusu (½ kg) rwari rupfunyitse mu ibahasha, udupfunyika 142 tw’urumogi twari mu gikapu, n’utundi 2 yari mu ikanzu ye. 8. N°
RPAA 00421/2021 /CA rwaciwe ku
wa 17/03/2023. UBUSHINJA CYAHA NA MUHIRE Honoré Impamvu
yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko ari ubwa mbere yari akurikiranweho icyaha mu buryo buzwi, nta kigaragariza Urukiko ko hari indi myitwarire mibi yamugaragayeho kandi akiva mu cyiciro cy’abana afite imyaka 18. Idem Yahanishijwe
igifungo cy’imyaka 5 n’ihazabu ya 2 000 000 Frw aho kuba igifungo cya burundu n’ihazabu ya 20 000 000 Frw yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gutunda ibiyobyabwenge byo mu
bwoko
bw’urumogi udupfunyika 900. 9. Nº
RPAA 00618/2021 /CA rwaciwe ku
wa 24/03/2023 UBUSHINJA CYAHA Na MUKANDORI Josephine Impamvu
yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko yaburanye yemera icyaha no kuba yarafatamwe ingano nto y’urumogi udupfunyika 7,5. Idem Yahanishijwe
igifungo cy’imyaka 5 n’ihazabu ya 1.000.000 Frw aho kuba igifungo cy’imyaka
25 n’ihazabu ya 20.000.000 frw yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gucuruza ibiyobyabwenge
by’urumogi afatanywe udupfunyika 7,5. 10. Nº
RPAA 00588/2021 UBUSHINJA CYAHA Na Impamvu
yashingiweho Idem Yahanishijwe
igifungo 10 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw 109
## Page 115
/CA rwaciwe ku wa 10 /3/2023 INGABIRE Elisabeth agabanyirizwa igihano ni iy’uko yaburanye yemera icyaha no kuba yarafatamwe ingano nto y’urumogi udupfunyika 13 tw’urumogi. aho kuba igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya 21.000.000 Frw yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo Gucuruza ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw'urumogi afatanywe udupfunyika 13. 11. Nº
RPAA 00570/2021 /CA rwaciwe ku
wa 17/03/2023 UBUSHINJA CYAHA NA TUYISENGE Franҫois Impamvu
nyoroshyacyaha yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko yaburanye yemera icyaha kuva akimara gufatwa n’ingano nto y’urumogi yafatanwe udupfunyika 150. Idem Yahanishijwe
igifungo cy’imyaka 10 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw aho kuba igifungo
cy’imyaka
20 yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo Kugurisha ibiyobyabwenge
afatanywe udupfunyika 150. 12. Nº
RPAA 00517/2021 /CA rwaciwe ku
wa 17/03/2023 UBUSHINJA CYAHA
na HITIMANA Impamvu
yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko yaburanye yemera icyaha, dosiye ikaba
itagaragaza ko
yari asanganywe imyitwarire mibi. Idem Yahanishijwe
igifungo cy’imyaka 10 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw aho kuba igifungo
cy’imyaka
25 n’ihazabu ya 20.000.000 Frw yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo kugurisha ibiyobyabwenge
aho yafatanwe udupfunyika 50 tw’urumogi. 13. N°
RPAA 00066/2022 /CA rwaciwe ku
wa 29/03/2023 UBUSHINJA CYAHA Na NSHIMIYIMA NA Claude Impamvu
yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko yemeye
icyaha
mu
buryo budashidikanywaho kandi akaba ari ubwa mbere akurikiranywe n’inkiko ku buryo buzwi. Idem Yahanishijwe
igifungo cy’imyaka 7
n’ihazabu 5.000.000 Frw aho kuba igifungo cy’imyaka
25 n’ihazabu ya 21.000.000 Frw yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo kugurisha ibiyobyabwenge aho yafatanwe 110
## Page 116
udupfunyika 90 tw’urumogi. 14. N°
RPAA 00515/2021 /CA rwaciwe ku
wa 29/03/2023 UBUSHINJA CYAHA NA GAKURU Patrick Impamvu
yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko aburana yemeye icyaha mu buryo budashidikanywaho haba mu nzego z’iperereza
no
mu
nkiko yaburaniyemo kandi akaba ari ubwa mbere yari akoze icyaha. Idem Yahanishijwe
igihano cy’igifungo
cy’imyaka 5 n’ihazabu ya 2 000 000 Frw aho kuba igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya 20 000 000 Frw yahanishojwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gufatanywa udupfunyika 55 two gucuruza. 15. N°
RPAA 00557/2021 /CA rwaciwe ku
wa 29/03/2023 UBUSHINJA CYAHA NA TUYISHIME Sylvère Impamvu
yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko yemeye
icyaha
mu
buryo budashidikanywaho kuva yatangira gukurikiranwa, kuba yarafatanwe ingano
nto
y’ibiyobyabwenge udupfunyika 34 kuba ari ubwa mbere yakurikiranwaho icyaha mu buryo buzwi no kuba ubu aho afungiwe muri Gereza ari mu bagize
club
yo
kurwanya ibiyobyawenge. Idem Yahanishijwe
igihano cy’igifungo
cy’imyaka 5 n’ihazabu ya 2 000 000 Frw aho kuba igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya 20 000 000 Frw yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gufatanywa udupfunyika
34
agamije kurucuruza. 16. N°
RPAA 00620/2021 /CA rwaciwe ku
wa 24/3/2023. UBUSHINJA CYAHA NA GATEMERI Honoré Impamvu
yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko icyo yahawe ku rwego rubanza ari kinini ugeranije n’imigendekere y’icyaha rusanga
akwiye
kongera kugabanyirizwa kugira ngo ahabwe andi mahirwe yo kuzarangiza igihano hari icyo yakwimarira mu Idem Yahanishijwe
igifungo cy’imyaka 7 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw aho kuba igifungo
cy’imyaka
15 n’ihazabu ya 10.000.000 Frw ku cyaha cyo gutunda no gucuruza udupfunyika 100 tw’urumogi. 111
## Page 117
gihe yaba amaze kugororoka. 17. Nº
RPAA 00275/2021 /CA-CMB RPAA 00245/2021 /CA rwaciwe ku
wa 17/03/2023 UBUSHINJA CYAHA Na NSABIMANA Jean Claude alias
Papa Sharoom Impamvu
yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko ari ubwa mbere yari akoze icyaha, ndetse n’aho afatiwe akaba yarafashije
inzego
zishinzwe kurwanya
ibiyobyabwenge kumenya
abandi
babigizemo uruhare bagafatwa bagafungwa Idem Yahanishijwe
igifungo cy’imyaka 13 aho kuba igifungo cy’imyaka cy’imyaka 25 n’ihazabu ya 20.000.000 Frw yahanishijwe n’inkiko zibanza
ku
cyaha
cyo gufantanwa udupfunyika 21 tw’urumogi yagurishaga. 18. Nº
RPAA 00128/2022 /CA-CMB RPAA 00021/2022 /CA rwaciwe ku
wa 24/02/2023 UBUSHINJA CYAHA
na MBWIRUWU MVA Vénuste Impamvu
yashingiweho MBWIRUWUMVA
Venuste agabanyirizwa igihano ni iy’uko bwari
ubwa
mbere akurikiranyweho icyaha Idem MBWIRUWUMVA Venuste yahanishijwe
igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ya 12.000.000 Frw aho kuba igifungo
cy’imyaka
25 n’ihazabu ya 20.000.000 Frw yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gufantanywa ibiyobyabwenge
byo
mu bwoko bwa heroine bingana n’amagarama 6. 19. N°
RPAA 00013/2022 /CA rwaciwe ku
wa 24/03/2023 UBUSHINJA CYAHA Na NIYONZIMA Emmanuel Impamvu
yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’ingano nto
y’urumogi
yafatanwe udupfunyika 49. Idem Yahanishijwe
igifungo cy’imyaka 15 aho kuba igifungo cya burundu no gutanga ihazabu ya 20,000,000 Frw ku cyaha cyo gufatanywa udupfunyika
49
agiye kurucuruza. 20. Nº
RPAA 00077/2022 /CA rwaciwe ku
wa UBUSHINJA CYAHA NA TUYIRINGIR E
alias Impamvu
yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko nta yindi myitwarire mibi yari asanganywe ndetse akaba ari Idem Yahanishijwe
igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ya 5,000,000 Frw aho kuba igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu 112
## Page 118
31/03/2023 TUYISHIMIR E n’ubwa mbere akurikiranweho icyaha hamwe n’ingano nto y’urumogi yafatanwe udupfunyika 120. ya
20.000.000
Frw yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gufatanwa udupfunyika 120 tw’urumogi agiye kurugurisha. 21. N°
RPAA 00656/2021 /CA rwaciwe ku
wa 29/03/2023 UBUSHINJA CYAHA Na NIYIGENA Jean Claude Impamvu
yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko ubucuruzi
yakoraga
bwari buciriritse harebwe ko yafatanywe agapfunyika kamwe (1) k’urumogi. Yahanishijwe
igifungo cy’imyaka 8 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw aho kuba iigifungo
cy’imyaka
25 n’ihazabu
ingana
na 20.000.000 Frw ku cyaha cyo gucuruza ibiyobyabwenge byo mu
bwoko
bw’urumogi afatanywe agapfunyika 1. 22. Nº
RPAA 00585/2021 /CA rwaciwe ku
wa 10/03/2023 UBUSHINJA CYAHA Na DUKUZUMU REMYI Sylvain Impamvu
yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko yarafatamwe ingano nto y’urumogi udupfunyika 29. Idem Yahanishijwe igifungo imyaka 8 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw aho kuba igifungo cya burundu yahawe n’inkiko zaibanza ku cyaha cyo kunywa no gucuruza ibiyobyabwenge
byo
mu bwoko bw'urumogi afatanywe udupfunyika 29. 23. Nº RPAA 00415/2021 /CA rwaciwe ku wa 17/03/2023 UBUSHINJA CYAHA Na HABIYAREM YE Patrick Impamvu
yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko yafatanwe ingano nto y’urumogi udupfunyika 45. Yahanishijwe
igifungo cy’imyaka 10 n’ihazabu ingana ya5.000.000 Frw aho kuba igifungo cy’imyaka 20 n’ihazabu ya 15.000.000 Frs yahawe n’inkiko zibanza ku cyaha
cyo
Gutunda ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’
urumogi afatanywe udupfunyika 45 113
## Page 119
24. Nº RPAA 00413/2021 /CA rwaciwe ku wa 17 /03/ 2023 UBUSHINJA CYAHA Na BANGAMWA BO
Jean Baptiste. Impamvu
yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’ingano nto y’ibiyobyabwenge yafatanywe udupfunyika 68 ndetse akaba ari ubwa mbere yari akurikiranwe icyaha. Idem Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 12 n’ihazabu ya 10.000.000 Frw aho kuba igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya
20.000.000
Frw yahanishijwe
n’urukiko rubanza ku cyaha cyo gufatanywa udupfunyika 68 yagurishaga. 25. Nº RPAA 00763/2021 /CA rwaciwe ku wa 24/03/2023 UBUSHINJA CYAHA Na MUKARONI Leatitia, Impamvu
yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko bwari ubwa
mbere akurikiranyweho icyaha kandi akaba yarafatanywe udupfunyika 3 tw’urumogi. Idem Yahanishijwe
igifungo cy’imyaka 8 n’ihazabu ya 3.000.000 Frw aho kuba igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya 20.000.000 Frw yahawe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gufatanywa udupfunyika 3 tw’urumogi yagurishaga. 26. No RPAA 00652/2021 /CA rwaciwe ku wa 17/03/2023 UBUSHINJA CYAHA
na KALISA Abdulkarim Impamvu
yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko yaburanye yemera icyaha aregwa ku buryo budashidikanywaho ndetse na dosiye ikaba itagaragaza ko yari asanganywe imyitwarire mibi. Idem Yahanishijwe
igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ya 10.000.000 Frw aho kuba igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya
20.000.000
Frw yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gucuruza ibiyobyabwenge
by’urumogi afatanywe udupfunyika 466. 27. Nº RPAA 00275/2021 UBUSHINJA CYAHA Na SIBORUREMA
Emmanuel yagabanyirijwe
igihano
kuko Idem Yahanishijwe
igifungo cy’imyaka 13 n’ihazabu ya 114
## Page 120
/CA-CMB RPAA 00245/2021 /CA rwaciwe ku wa 17/03/2023 SIBORUREM A Emmanuel ataruhije ubutabera, yaburanye yemera
icyaha
mu
buryo budashidikanywaho kuva agifatwa no kuba ari ubwa mbere yari akurikiranyweho icyaha. 5.000.000 Frw aho kuba igifungo cy’imyaka cy’imyaka 25 n’ihazabu ya 20.000.000 Frw yahanishijwe n’inkiko zibanza
ku
cyaha
cyo gufantanwa udupfunyika 197 tw’urumogi yagurishaga. 28. N° RPAA 00511/2021 /CA rwaciwe ku wa 29/03/2023 UBUSHINJA CYAHA Na KARUSIGARI RA Ildéphonse Impamvu
yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko yaburanye yemera icyaha mu buryo budashidikanywaho, kandi ni ubwa mbere akurikiranywe mu nkiko mu buryo bizwi. Idem Yahanishijwe
igifungo cy’imyaka 12 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw aho kuba igifungo cy’imyaka
25 n’ihazabu ya 20.000.500 Frw yari yahawe n’inkiko zibanza ku cyaha
cyo
gutunda ibiyobyabwenge by’urumogi rungana n’inusu (½ kg). 29. Nº RPAA 00071/2022 /CA rwaciwe ku wa 31/03/2023 UBUSHINJA CYAHA NA NTIHINYUKA Jean Bosco. Impamvu
yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko baburanye bemera icyaha mu nzego zose kandi akaba ari ubwa mbere bakurikiranyweho icyaha. Idem Yahanishijwe
igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ya 5,000,000 Frw aho kuba igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya
20.000.000
Frw yahanishijwe
n’urukiko rubanza ku cyaha cyo gufatanywa udupfunyika 410 tw’urumogi
agiye kurugurisha. 30. N° RPAA 00502/2021 /CA rwaciwe ku wa 29/03/2023 UBUSHINJA CYAHA NA MISAGO Emmanuel Impamvu
yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko yaburanye yemera icyaha mu buryo budashidikanywaho kuva yatangira gukurikiranwa haba mu nzego z’iperereza ndetse no mu nkiko Idem Yahanishijwe
igihano cy’igifungo cy’imyaka 10 n’ihazabu ya 2 000 000 Frw aho kuba igifungo cy’imyaka 25 n’ihazu ya 21 000 00 Frw yahanishijwe n’inkiko zibanza 115
## Page 121
zibanza
ntiyagora
inzego z’ubutabera. ku cyaha cyo gufatanywa udupfunyika 883
two gucuruza. 31. N° RPAA 00577/2021 /CA rwaciwe ku wa 17/03/2023 UBUSHINJA CYAHA NA MBARUSHIM ANA Saidi Impamvu
yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko yaburanye yemera icyaha mu buryo budashidikanywaho, ari ubwa mbere yakurikiranwaho icyaha, kuba nta yindi mwitwarire mibi yigeze imugaragaraho no kuba yaratangiye kugororoka kuko muri Gereza aho afungiwe abarizwa muri club yo kurwanya ibiyobyabwenge. Idem Yahanishijwe
igihano
cy’ igifungo
cy’imyaka
10 n’ihazabu ya 3 000 000 Frw aho kuba igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya 20 000 000 Frw yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gufatanywa udupfunyika 852 tw’urumogi two gucuruza. 32. Nº
RPAA 00599/2021 /CA rwaciwe ku
wa 30/03/2023 UBUSHINJA CYAHA Na DUSABIMAN A Victoire Impamvu
yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko yaburanye yemera icyaha kandi akaba ari ubwa mbere yari akoze icyahaakaba nta n’imyitwarire mibi
yari
asanganywe
mu muryango nyarwanda. Idem Yahanishijwe
igifungo cy’imyaka 7 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw aho kuba igifungo cy’imyaka 20 n’ihazabu 20.000.000 Frw yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gutunda ibiyobyabwenge byo mu
bwoko
bw’urumogi udupfunyika 233. 33. N°
RPAA 00476/2021 /CA rwaciwe ku
wa 17/03/2023 UBUSHINJA CYAHA NA UKWITEGET SE
Deny alais Sayisayi. Impamvu
yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko yaburanye yemera icyaha mu buryo budashidikanywaho haba mu nzego z’iperereza no mu nkiko zibanza ndetse no kuba ari ubwa mbere yakurikiranwaho icyaha mu buryo buzwi, no kuba yaratangiye kugororoka kuko muri Gereza aho afungiwe abarizwa muri club yo Idem Yahanishijwe
igihano cy’igifungo
cy’imyaka
7 n’ihazabu y’amafaranga ya 2 000 000 Frw aho kuba igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya 20 000 000 Frw yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gutunda ibiyobyabwenge byo mu
bwoko
bw’urumogi udupfunyika 276. 116
## Page 122
kurwanya ibiyobyabwenge. 34. Nº
RPAA 00739/2021 /CA rwaciwe ku
wa 24/03/2023 UBUSHINJA CYAHA Na SAFARI Callixte Impamvu
yashingiweho agabanyirizwa igihano ni ukugira ngo igihano gihuzwe n’uburemere bw’icyaha cyakozwe kuko n’ubwo yafatanywe urumogi rwinshi ariko atari rwinshi cyane. Idem Yahanishijwe igifungo igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ya 10.000.000 aho kuba igifungo cy’imyaka cy’imyaka 25 n’ihazabu ya 20 .000 000 Frw yahanishijwe n’inkiko zibanza ku
cyaha
cyo
gutunda ibiyobyabwenge by’urumogi rungana na 500 g. 35. Nº
RPAA 00529/2021 /CA rwaciwe ku
wa 10/03/2023 UBUSHINJA CYAHA Na FURAHA Gratien Impamvu
yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko nta kindi cyaha uyu yigeze ahanirwa, ari ubwa mbere yarakoze icyaha mu buryo buzwi. Idem Yahanishijwe
igifungo cy’imyaka 18 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw aho kuba igifungo
cy’imyaka
25 n’ihazabu ya 20.000.000 frw yahawe n’inkiko zibanza ku cyaha
cyo
Gucuruza ibiyobyabwenge, afatanywe udupfunyika 222. 36. Nº
RPAA 00341/2022 /CA rwaciwe ku
wa 17/03/2023 UBUSHINJA CYAHA Na NSENGIMAN A Cyprien Impamvu
yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko bwari
ubwa
mbere akurikiranyweho icyaha n’inkiko. Idem Yahanishijwe
igifungo cy’imyaka
20
n’ihazabu 16.000.000 Frw aho kuba igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya
20,000,000
Frw yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gufatanywa udupfunyika 206 tw’urumogi n’umurama
w’urumogi ungana na 0,5 Kg. 37. Nº
RPAA 00127/2022 UBUSHINJA CYAHA
na Impamvu
yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko Idem Yahanishijwe
igihano cy’igifungo cy’imyaka 10 117
## Page 123
/CA rwaciwe ku
wa 30/03/2023 NSABIMANA Olivier bwari ubwa mbere akoze icyaha kandi yari asanzwe ari umuturage mwiza ufite indangagaciro. n’ihazabu ya 5.000.000 Frw aho kuba igifungo cya burundu n’ihazabu ya 20.100.000 Frw ku cyaha cyo gufatanywa udupfunyika 151 tw’urumogi. 38. N°
RPAA 00554/2021 /CA rwaciwe ku
wa 29/03/2023 UBUSHINJA CYAHA NA HARERIMAN A Théogène Impamvu
yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko bwari umbwa
mbere yakurikiranwaho icyaha mu buryo buzwi binagaragara ko yatangiye kugororoka kuko muri Gereza aho afungiye abarizwa muri club yo kurwanya ibiyobyange. Idem Yahanishijwe
igihano cy’igifungo cy’imyaka 20 n’ihazabu ya 20 000 000 Frw aho kuba igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya 20 000 000 Frw yahanishiojwe
n’urukiko rubanza
ku
cyaha
cyo gufatanywa udupfunyika 2024 tw’urumogi ari kurucuruza. 39. Nº
RPAA 00036/2022 /CA rwaciwe ku
wa 30/03/2023. UBUSHINJA CYAHA
na KAYINAMUR A Eustache Impamvu
yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko yemeye icyaha akanagisabira imbabazi. Idem Yahanishijwe
igihano cy’igifungo cy’imyaka 20 n’ihazabu ya 10.000.000 Frw aho kuba igifungo cy’ imyaka 25 n’ihazabu ya 20.000.000 Frw yahanishijwe n’inkiko zibanza
ku
cyaha cyo gufatanywa
udupfunyika 1000 twurumogi gutunda no gucuruza ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi. 40. Nº
RPAA 00727/2021 /CA rwaciwe ku
wa 17/03/2023 UBUSHINJA CYAHA Na DUSINGIZU MUKIZA Siméon Impamvu
yashingiweho agabanyirizwa igihano ni ukuba yaremeye icyaha akanasobanura imikorere yacyo kandi yarakoze icyaha aribwo akigera mu myaka y’ubukure kuko yari afite imyaka 25, ataragira ubushishozi buhagije. Idem Yahanishijwe igifungo igifungo cy’imyaka cumi 11 n’ihazabu ya 10.000.000 Frw ku cyaha cyo kubika no gucuruza ibiyobyabwenge udupfunyika 3.000 tw’urumogi aho kuba igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu 118
## Page 124
ya 20.001.000 Frw. 41. Nº
RPAA 00006/2022 /CA, rwaciwe ku
wa 17/03/2023 UBUSHINJA CYAHA Na TUYIZERE Jean Marie Vianney, Impamvu
yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko yaraburanye yemera icyaha mu buryo budashidikanywaho ndetse no kuba ari ubwa mbere yari akoze icyaha ndetse akaba yaragikoze afite imyaka 22 y’amavuko, akaba yarahawe
igihano
hagamijwe gutanga ubutabera busa ku bibazo bisa aho uyu yagereranyijwe na NDAYISABA Abdoul wafatanwe udupfunyika 272 wemeraga icyaha kandi
akiva
mu
bwana agahanishwa igifungo cy’imyaka 6. Idem Yahanishijwe
igifungo cy’imyaka 8 n’ihazabu ingana na ya 6.000.000 Frw aho kuba igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ya 20.000.000 Frw yahanshijwe n’urukiko rubanza ku cyaha cyo gufatanywa ibiro 4 by’urumogi agiye kubicuruza. 42. Nº
RPAA 00755/2021 /CA rwaciwe ku
wa 24/03/2023 UBUSHINJA CYAHA Na DUSENGIMA NA
Jean Claude Impamvu
yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko yaraburanye yemera icyaha mu buryo budashidikanywaho, kuba ari ubwa mbere yari akoze icyaha ndetse akaba yaragikoze afite imyaka 19 y’amavuko. Idem Yahanishijwe
igifungo cy’imyaka 6 n’ihazabu ya 2.000.000 Frw aho kuba igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya
20.000.000
Frw yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gufatanywa udupfunyika
tw’urumogi 2000. 43. N°
RPAA 00761/2021 /CA rwaciwe ku
wa 17/03/2023 UBUSHINJA CYAHA NA NSHIZIRUNG U Honoré Impamvu
yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko yaburanye yemera icyaha mu buryo budashidikanywaho kuva yatangira gukurikiranwa haba mu nzego z’iperereza ndetse no mu nkiko zibanza ntiyagora inzego z’ubutabera kandi kuba ari ubwa mbere yakora icyaha mu buryo buzwi. Idem Yahanishijwe
igihano
cy’ igifungo
cy’imyaka 15 n’ihazabu ya 5 000 000 Frw aho kuba igifungo cy’imyaka 20 n’ihazabu ya 20 000 000 Frw yahanishijwe
n’urukiko rubanza ku cyaha cyo gutunda ibiyobyabwenge
byo
mu bwoko bw’urumogi 8 kgs na 119
## Page 125
kanyanga litiro enye (4 litres). 5. ICYAHA: KWIHESHA KU BW’UBURIGANYA INYANDIKO ITANGWA N’UBUYOBOZI 1. Nº RS/INJUST/ RP 00002/2022 /CA rwaciwe ku
wa 17/3/2023 UBUSHINJA CYAHA
Vs NYIRAZANIN KA Béatrice Impamvu
nyoroshyacyaha yashingiweho agabanyirizwa igihano ni
iy’uko
icyaha
ahanirwa kitaragize ingaruka zikomeye, kuko kitigeze kibangamira ku mutungo baguze kandi, nta kindi cyaha yigeze ahanirwa, nta n’imyitwarire mibi yagize mbere yo kugwa muri iki cyaha. Guhabwa ku bw‟uburiganya cyangwa
gukora
no gukoresha
inyandiko n‟impapuro
bitangwa n‟inzego
zabigenewe gihanwa n’ingingo ya Ingingo ya 612 ry’itegeko ngenga, iyo ubihamijwe
uhanishwa igifungo kirenze imyaka 5 kugeza
ku
myaka
7 n‟ihazabu kuva ku 300.000 fwr kugeza kuri 3.000.000 frw. Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 3 isubitswe mu gihe cy’imyaka ibiri aho kuba igifungo cy’imyaka 5 n’amezi 2 n’ihazabu ya 300.000 Frw yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo kwihesha inyandiko
y’ubuyobozi hakoreshejwe uburiganya. 2. Imanza zagumishijeho igihano cyari cyatanzwe 1. Icyaha: Gusambanya umwana/ gukoresha undi imibonano mpuzabitsina ku gahato S/N Urubanza/
Haburana Impamvu igihano
giteganyirijwe n’itegeko Igihano cyatanzwe 1. N°
RPAA 00267/2020 /CA rwaciwe ku
wa 17/3/2023 UBUSHINJA CYAHA NA SINDIKUBW ABO
Jean Bosco Urukiko rw’Ubujurire rurasanga adakwiye kugabanyirizwa igihano bitewe n’uko
batagaragaje inenge urukiko rwakoze. Ingingo ya 133 y’Itegeko nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018
riteganya ibyaha
n’ibihano
muri rusange nk’uko ryahinduwe kugeza ubu, iteganya ko uwahamwe n’icyaha cyo gusambanya umwana uri Urukiko
rw’Ubujurire rwemeje
ko
Igifungo cy’imyaka
20
yahawe n’urukiko rubanza ku cyaha cyo gusambanya umwana w’imyaka 11 kidahindutse. 120
## Page 126
munsi y’imyaka cumi n’ine (14), igihano kiba igifungo cya burundu. 2. N°
RPAA 00629/2021 /CA rwaciwe ku
wa 24/3/2023 UBUSHINJA CYAHA NA MBARAGA Geoffrey. Urukiko rw’Ubujurire rurasanga adakwiye kugabanyirizwa igihano kuko yaburanye ahakana icyaha kandi urukiko rubanza rubimuhamya rwagendeye
ku
bimenyetso atashoboye kuvuguruza. Idem Urukiko rw’Ubujurire rwemeje ko Igifungo cy’imyaka 20 yahanishijwe n’inkiko zibanza kidahindutse ku cyaha cyo gusambanya
umwana w’imyaka 6. 3. No
RPAA 00655/2021 /CA rwaciwe ku
wa 24/03/2023 UBUSHINJA CYAHA
na NZABAHIMA NA
JEAN BOSCO Urukiko rw’Ubujurire rurasanga adakwiye kugabanyirizwa igihano kuko nta nenge iri mu itangwa ry’igihano yahanishijwe agaragaza. Idem Urukiko rw’Ubujurire rwemeje ko Igifungo cy’imyaka 15 yahanishijwe kigumyeho ku cyaha cyo
gusambanya umuntu mukuru ku gahato. 4. N°
RPAA 00106/2022 /CA rwaciwe ku wa 24/03/2023 UBUSHINJA CYAHA Na NIZEYIMANA Augustave Urukiko rw’Ubujurire rurasanga adakwiye kugabanyirizwa igihano kubera ko cyagabanyijwe bihagije kandi kubera uburemere bw’icyo cyaha yakoze cyo gusambanya umwana w’imyaka 13 y’amavuko mu bihe bitandukanye. Idem Urukiko
rw’Ubujurire rwemeje
ko
Igifungo cy’imyaka 20 yahanishijwe kigumyeho ku cyaha cyo gusambanya
umwana w’imyaka 13. 5. N°
RPAA 00776/2021 /CA rwaciwe ku wa 30/03/2023 UBUSHINJA CYAHA
na BAGIRUWUB USA Samue Urukiko rw’Ubujurire rurasanga adakwiye kugabanyirizwa igihano kubera ko rusanga nta kosa Urukiko Rubanza rwakoze mu kumuhamya icyaha cyo gusambanya umwana hashingiwe
ku
bimenyetso byatanzwe. Idem Urukiko
rw’Ubujurire rwemeje
ko
Igifungo cy’imyaka 25 yahanishijwe n’urukiko
rubanza kigumyeho ku cyaha cyo kubana n’umwana Umwana w’imyaka 13 n’uw’imyaka 5 121
## Page 127
6. N°
RPAA 00560/2021 /CA rwaciwe ku wa 17/3/2023 UBUSHINJA CYAHA NA BAZIREMITE Emmanuel Urukiko rw’Ubujurire rurasanga adakwiye kugabanyirizwa igihano bitewe n’uko guhinduranya imvugo byaranze umuburannyi byerekanye ko yari afite ibyo ashaka guhisha ,kandi urukiko rubanza nti rwagenekereje
mu gufata umwanzuro ahubwo
habayeho guhuza ibikorwa n’icyo amategeko ateganya. Idem Urukiko
rw’Ubujurire rwemeje
ko
Igifungo cy’imyaka 20 yahanishijwe n’inkiko
zibanza kidahindutse ku cyaha cyo gusambanya
umwana w’imyaka 14. 7. N°
RPAA 00617/2021 /CA rwaciwe ku wa 17/3/2023 UBUSHINJA CYAHA NA TUYISHIMIR E John Urukiko rw’Ubujurire rurasanga adakwiye kugabanyirizwa igihano kuko yagaragaje ukwivuguruza mu miburanire ye. Idem Urukiko
rw’Ubujurire rwemeje
ko
Igifungo cy’imyaka 15 yahainishijwe n’urukiko
rubanza
ko kidahindutse ku cyaha cyo gusambananya
umwana w’imyaka 9 y’amavuko. 8. Nº
RPAA 00203/2020 /CA rwaciwe ku wa 20/05/2022 UBUSHINJA CYAHA NA MUKANKUSI Valérie Urukiko rw’Ubujurire rurasanga adakwiye kugabanyirizwa igihano bitewe n’uko yari asanganywe ingeso y’ubusambanyi, bigaragara ko yari afite
imyitwarire
ibangamiye sosiyete ndetse ishobora kwangiza urubyiruko kandi ari rwo ruhanzwe amaso ku hazaza h’igihugu cyacu. Gusambanya
umwana, icyaha giteganywa kandi gihanwa n’ingingo ya 133 y’Itegeko nº 68/2018 ryo ku wa
30/08/2018,
iyo ugihamijwe
uhanishwa igifungo
kitari
munsi y’imyaka makumyabiri (20) ariko kitarenze imyaka makumyabiri n’itanu (25). Urukiko
rw’Ubujurire rwemeje
ko
Igifungo cy’imyaka 20 yahanishijwe kigumyeho ku cyaha cyo gusambanya yarasambanyije umwana
w’umuhungu w’imyaka 16 y’amavuko. 9. N°
RPAA 00026/2022 /CA rwaciwe ku
wa 30/03/2023. UBUSHINJA CYAHA NA NTIVUGURU ZWA
Jean Leonard. Urukiko rw’Ubujurire rurasanga adakwiye kugabanyirizwa igihano kuko urukiko rwasanze yarahawe igihano kiri mu kigero gikwiye. Idem Urukiko
rw’Ubujurire rwemeje
ko
Igifungo cy’imyaka 20 yahanishijwe n’inkiko zibanza kigumyeho ku cyaha cyo Gusambanya 122
## Page 128
umwana umwana w’imyaka 14. 10. N°
RPAA 00011/2022 /CA rwaciwe ku wa 30/03/2023 UBUSHINJA CYAHA
na NSENGIMAN A Théogène. Urukiko rw’Ubujurire rurasanga adakwiye kugabanyirizwa igihano kubera ko atatanze impamvu z’ubujurire zigaragaza icyo arunenga urubanza
rwaciwe
n’urukiko rubanza. Idem Urukiko
rw’Ubujurire rwemeje
ko Igifungo cy’imyaka 20 yahanishijwe kigumyeho yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo Gusambanya umwana umwana
w’imyaka
15 y’amavuko. 11. N°
RPAA 00635/2021 /CA rwaciwe ku wa 30/03/2023 UBUSHINJA CYAHA
na NZABAHUNG IRAHE Anastase alias Arishadi. Urukiko rw’Ubujurire rurasanga adakwiye kugabanyirizwa igihano kubera ko atagaragaje inenge ziri mu rubanza rwaciwe n’Urukiko rubanza. Idem Urukiko
rw’Ubujurire rwemeje
ko
Igifungo cy’imyaka 25 yahanishijwe n’urukiko
rubanza kigumyeho ku cyaha cyo kubana
n’umwana nk’umugabo
n’umugore w’imyaka 16 y’amavuko. 2. Icyaha cy’ubwicanyi 1. Nº RPAA 00385/2020 /CA rwaciwe ku wa 20/05/2022 UBUSHINJA CYAHA NA MACUMI Félicien Urukiko rw’Ubujurire rurasanga adakwiye kugabanyirizwa igihano kubera
ko
icyaha
yakoze yagikoranye ubugome bukabije. Ubwicanyi,
icyaha giteganywa
kandi kigahanishwa n’ingingo ya 107 y'Itegeko N°68/2018 ryo kuwa 30/08/2018, iyo ugihamijwe
uhanishwa igifungo cya burundu. Urukiko rw’Ubujurire rwemeje ko igifungo cya burundu bahanishijwe ku cyaha cy’ Ubwicanyi yahawe n’inkiko zibanza kigumyeho. 2. Nº RPAA 00008/2022 /CA rwaciwe ku wa UBUSHINJA CYAHA
na HAKUZIMAN A
Médard Urukiko rw’Ubujurire rurasanga adakwiye kugabanyirizwa igihano kubera ko atemeye icyaha mu buryo budashidikanywaho ku rwego rwa Idem Urukiko rw’Ubujurire rwemeje ko igifungo cya burundu bahanishijwe ku cyaha cy’ Ubwicanyi yahawe n’inkiko 123
## Page 129
30/03/2023 alias Ndende mbere kandi imikorere y’icyaha ubwayo
yaranzwe
n’ubugome bukabije. zibanza kigumyeho. 3. Nº RPAA 00148/2022 /CA rwaciwe ku wa 30/03/2023 UBUSHINJA CYAHA
na BIRORIMANA MANIZABAY O Urukiko rw’Ubujurire rurasanga adakwiye kugabanyirizwa igihano kubera rwasanze nta kosa urukiko rubanza
rwakoze kandi
nta bimenyetso atanga bigaragaza ko habaye ubusembure. Idem Urukiko
rw’Ubujurire rwemeje
ko igifungo cy’imyaka 25 bahanishijwe ku cyaha cy’ Ubwicanyi yahawe n’inkiko zibanza kigumyeho. 3. Icyaha cyo gukubita no gukomeretsa 1 Nº RPAA 00067/2021 /CA rwaciwe ku wa 17/03/2023 UBUSHINJA CYAHA Na HABIYAREM YE
Jean Marie Vianney alias Neymar. Urukiko rw’Ubujurire rurasanga adakwiye kugabanyirizwa igihano kuko hashingiye ku kuba ukwemera icyaha kwe kutahawe ishingiro no kuba igihano yahanishijwe gihuye n’uburemere bw’icyaha yakoze. Gukubita
cyangwa gukomeretsa byateye urupfu icyaha giteganywa kandi kigahanishwa ingingo ya 121 y’Itegeko nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018, iyo ubihamijwe igihano kiba igifungo
kitari
munsi y’imyaka 15 ariko kitarenze imyaka 20 n’ihazabu atari munsi ya 5.000.000 Frw ariko atarenze 7.000.000 Frw. Urukiko rw’Ubujurire rwemeje ko igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw yahawe
n’inkiko
zibanza kigumyeho ku
cyaha Gukubita
cyangwa gukomeretsa byateye urupfu. 4. Icyaha: Ikoresha ritemewe ry’ibiyobyabwenge n’urusobe rw’imiti ikoreshwa nkabyo S/N Urubanza Ababuranyi Impamvu Igihano
giteganyirijwe Igihano cyatanzwe 124
## Page 130
n’itegeko 1. No
RPAA 00094/2022 /CA rwaciwe ku
wa 17/03/2023 UBUSHINJA CYAHA
na KITE Pierre Urukiko rw’Ubujurire rurasanga adakwiye kugabanyirizwa igihano kubera ko atabashije kuvuguruza ibimenyetso byashingiweho mu kumuhamya icyaha Ingingo ya 263, igika cya gatatu (3), agace ka mbere (1), y’Itegeko n° 68/2018 ryo ku wa 30/8/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri
rusange
nk’uko ryahinduwe kugeza ubu, iteganya ko ukora, uhinga, uhindura, utunda, ubika, uha undi, ugurisha mu gihugu
ibiyobyabwenge bihambaye ahanishwa igifungo
cya
burundu n’ihazabu
y’amafaranga arenze 20.000.000 Frw, ariko atarenze 30.000.000 Frw Urukiko rw’Ubujurire rwemeje ko igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya 20.000.000 Frw yahanishijwe kidahindutse ku cyaha
cyo
Kubika ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi kuwo gufatanwa udupfunyika 1.800. 2. N°
RPAA 00064/2022 /CA rwaciwe ku
wa 29/03/2023 UBUSHINJA CYAHA Na NTAWIBARA MABI Urukiko rw’Ubujurire rurasanga adakwiye kugabanyirizwa igihano kuko atemera icyaha yahamijwe mu buryo budashidikanywaho. Idem Urukiko rw’Ubujurire rwemeje ko igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya 21.000.000 Frw yahanishijwe kidahindutse ku cyaha cyo
Gutunda ibiyobyabwenge
ku
bwo gufatanywa
ibiro
22 by’urumogi. 3. Nº
RPAA 00023/2022 /CA rwaciwe ku
wa 30/03/2023 UBUSHINJA CYAHA NA HABIMANA Emmanuel alias Vieux Urukiko rw’Ubujurire rurasanga adakwiye kugabanyirizwa igihano kuko, ukwemera icyaha kwe kutemewe
kandi
bakaba bataragaragaje
icyo
banenga Idem Urukiko rw’Ubujurire rwemeje ko igifungo cy’imyaka 20 n’ihazabu ya 20. 000.000 Frw yahanishijwe
n’urukiko rubanza ku kigumyeho ku 125
## Page 131
imikirize y’urwo rubanza. cyaha cyo Gukora ibikorwa byerekeranye n’ibiyobyabwenge cyangwa
urusobe
rw’imiti ikoreswa nka byo ku bwo gufatanwa udupfunyika 94. 4. N°
RPAA 00774/2021 /CA rwaciwe ku
wa 24/03/2023 UBUSHINJA CYAHA NA MANIRAFAS HA
Jean Claude Urukiko rw’Ubujurire rurasanga adakwiye
kugabanyirizwa kuko ubujurire bwe kuri uru rwego ntirwahawe agaciro kandi akaba ntacyo anenga igihano cyatanzwe ku rwego rubanza. Idem Urukiko rw’Ubujurire rwemeje ko igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ya 7.000.000 Frw yahanishijwe kigumyeho ku cyaha
cyo gufatanywa udupfunyika 157 tw’urumogi. 5. N°
RPAA 00525/2021 /CA rwaciwe ku
wa 29/03/2023 UBUSHINJA CYAHA NA MANIRAGUH A
Jean Damascène Urukiko rw’Ubujurire rurasanga adakwiye kugabanyirizwa igihano kuko rwasanze yaragabanyirijwe ibihano ku rwego rwa mbere hashingiwe ku kwemera icyaha ku buryo
budashidikanywaho iyo mpamvu
ikaba
itakongera gushingirwaho ngo agabanyirizwe ibihano. Ingingo ya 11 y’itegeko n° 69/2019 ryo ku wa 08/11/2019
riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, iyo ugihamijwe uhanishwa
igifungo cy’imyaka
20
ariko kitarenze
imyaka
25 n’ihazabu frw atari munsi ya 15.000.000 FRW ariko. Urukiko rw’Ubujurire rwemeje ko igifungo cy’imyaka 20 n’ihazabu ya 20 000 000 Frw yahanishijwe n’inkio zibanza kigumyeho ku cyaha cyo gutunda ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi 15 kgs. 5. ICYAHA: GUSABA NO KWAKIRA INDONKE 1. N° RS/INJUST/ RP/ECON 00002/2022 /CA rwaciwe ku
wa UBUSHINJA CYAHA NA BIMENYIMA NA Martin Urukiko rw’Ubujurire rwasanze adakwiye kugabanyirizwa igihano kuko atavukijwe uburenganzira bwe bwo kwiregura ku nyito nshya y’icyaha. Ingingo ya 635 y’Itegeko Ngenga n° 01/2012/OL ryo ku wa 2/5/2012 rishyiraho Igitabo cy’amategeko ahana iteganya ko ‘’ Umuntu wese Urukiko rw’Ubujurire rwemeje ko igifungo cy’imyaka 2 n’ihazabu 30.000.000 Frw yahanishijwe
n’urukuki rubanza kigumyeho ku cyaha cy’ ubufatanyacyaha
mu 126
## Page 132
17/3/2023 usaba, wakira, ku buryo buziguye
cyangwa butaziguye,
impano cyangwa
indonke,
iyo abihamijwe
ahanishwa igifungo kirenze imyaka 5 kugeza ku myaka 7 n’ihazabu y’amafarangarw yikubye inshuro kuva kuri 2 kugeza ku 10 z’agaciro k’indonke yatse. gusaba no kwakira indonke 6. ICYAHA: JENOSIDE GUSHISHIKARIZA ABANTU GUKORA JENOSIDE. KURIMBURA, KWICA NO GUSAMBANYA KU GAHATO NK’IBYAHA BYIBASIYE INYOKOMUNTU 6. Nº RPA/GEN 00001/2021 /CA rwaciwe ku
wa 03/03/2023 UBUSHINJA CYAHA Na NTAGANZWA Ladislas Urukiko rw’Ubujurire rurasanga adakwiye kugabanyirizwa igihano kuko atagaragaza inenge cyangwa ikosa Urukiko Rukuru rwakoze mu gushingira
ku
bimenyetso bimushinja. Hashingiwe
ku biteganywaga n ‘ingingo ya 84 y’Itegeko Ngenga no 01/2012/OL ryo kuwa 02/05/2012,
Urukiko rusanga ibyaha bimuhama bigize
impurirane y’imbonezamugambi kuko byakozwe mu mugambi umwe
wo
kwibasira abatutsi. Urukiko rusanga kuba buri cyaha kimuhama gihanishwa igifungo cya burundu.
agomba guhanishwa igifungo cya burundu kuko ibihano kuri Urukiko rw’Ubujurire rwemeje ko igifungo cya burundu yahanishijwe
n’urukiko rubanza kigumyeho ku cyaha Jenoside. Gushishikariza abantu
gukora
jenoside. Kurimbura,
kwica
no gusambanya
ku
gahato nk’ibyaha
byibasiye inyokomuntu. 127
## Page 133
ibyo byaha byose binganya uburembere. 3. Imanza abaregwa bagizwemo abere S/N Urubanza/
Haburana Impamvu igihano
giteganyirijwe n’itegeko Igihano cyatanzwe 1. Icyaha: Gusambanya umwana/ gukoresha undi imibonano mpuzabitsina ku gahato 1. RPAA 00355/2021/CA rwaciwe ku wa 28/02/2023 UBUSHINJ ACYAHA na NDAGIJIMA NA Kosasi Urukiko
rw’Ubujurire rwamugize umwere kuko isesengura
ry’ibimenyetso bikubiye
muri
dosiye bitagaragaza ku
buryo budashidikanywaho ko yakose
icyaha
cyo gusambanya
umwana akurikiranyweho. Ingingo ya 133 y’itegeko n°68/2018
ryo
ku
wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange; iyo ugihamijwe uhanishwa igifungo kitari
munsi
y’imyaka makumyabiri (20) ariko kitarenze imyaka makumyabiri n’itanu (25). Urukiko rwemeje ko ari umwere aho kuba igifungo cy’imyaka 20 yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gusambanya umwana ufite imyaka
17 y’amavuko. 2. Kubika no gucuruza ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi. Nº
RPAA 00710/2021/CA rwaciwe ku wa 20/03/2023 UBUSHINJ ACYAHA Na RUGAMBYA Emmanuel bita Gapeti Urukiko
rw’Ubujurire rwamugize
umwere
kuko kubera gushidikanya
ku bimenyetso
byatanzwe n’Ubushinjacyaha bimuhamwa icyaha. Ingingo ya 263, igika cya gatatu (3), agace ka mbere (1), y’Itegeko n° 68/2018 ryo ku wa 30/8/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange nk’uko ryahinduwe
kugeza
ubu, iteganya ko ukora, uhinga, uhindura, utunda, ubika, uha undi, ugurisha mu gihugu ibiyobyabwenge
bihambaye Urukiko rwemeje ko ari umwere aho kuba igifungo cy’imyaka 25 yahanishijwe n’Urukiko Rubanza ku cyaha cyo kubika no gucuruza ibiyobyabwenge udupfunyika 226. 128
## Page 134
ahanishwa igifungo cya burundu n’ihazabu y’amafaranga arenze 20.000.000 Frw, ariko atarenze 30.000.000 Frw 4. Imanza zahinduye inyito y’icyaha S/N Urubanza
Haburana Impamvu igihano
giteganyirijwe n’itegeko Igihano cyatanzwe 1. Icyaha: Ikoresha ritemewe ry’ibiyobyabwenge n’urusobe rw’imiti ikoreshwa nkabyo 1. N°
RPAA 00653/2021/CA rwaciwe ku wa 29/03/2023 UBUSHINJ ACYAHA Na MVUYEKUR E
Jean Bosco Impamvu
yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko agomba guhanirwa icyaha cyo gufatanywa no kunywa urumogi aho kuba icyaha cyo gutunda ibiyobyabwenge. Ingingo ya 263, igika cya mbere (1), y’Itegeko n° 68/2018 ryo ku wa 30/8/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange nk’uko ryahinduwe
kugeza
ubu, iteganya ko Umuntu wese ufatanwa, urya, unywa, witera, uhumeka cyangwa wisiga mu buryo ubwo aribwo bwose ibiyobyabwenge bito cyangwa urusobe rw’imiti ikoreshwa nka byo,
aba
akoze
icyaha. ahanishwa igifungo kitari munsi y’umwaka umwe (1) ariko kitarenze imyaka ibiri (2) cyangwa imirimo y’inyungu rusange. Yahamijwe icyaha cyo gufatanywa no kunywa urumogi aho kuba icyo gutunda ibiyobyabwenge ahanishwa
igifungo cy’imyaka 2 aho kuba icy’imyaka 25 n’ihazabu ya
20.000.000
Frw yahanishijwe
n’inkiko zibanza
afatanywe udupfunyika
10 tw’urumogi. 2. Nº
RPAA 00670/2021/CA rwaciwe ku wa 30/03/2023 UBUSHINJ ACYAHA NA NSHIMIRYA YO Ange Impamvu
yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko yaburanye yemera icyaha cyo gufatanwa
no
kunywa ibiyobyabwenge
by’urumogi Idem Yahamijwe icyaha cyo gufatanwa no kunywa ibiyobyabwenge aho kuba icyaha cyo kubika no kugurisha ibiyobyabwenge 129
## Page 135
kudashidikanywaho. ahanishwa
igihano cy’igifungo cy’imyaka 2 aho kuba icy’imyaka 25 n’ihazabu ya 20.000.000 Frw yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gufatanywa udupfunyika 10 tw’urumogi. 3. Nº
RPAA 00025/2022/CA rwaciwe ku wa 24/03/2023 UBUSHINJ ACYAHA Na UWIRINGIYI MANA Gervais Impamvu
yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko urumogi yafatanwe rwari urwo kwikoreshereza ku giti cye atari
urwo
kugurisha rumuhanisha
igifungo cy’imyaka 2. Idem Yahamijwe icyaha cyo gufatanywa no kunywa ibiyobyabwenge aho kuba icyaha cyo kubika no kugurisha ibiyobyabwenge ahanishwa
igihano cy’igifungo cy’imyaka 2 aho kuba icy’imyaka 20 n’ihazabu ya 15.000.000 Frw yahanishijwe n’inkiko zibanza ku cyaha cyo gufatanywa udupfunyika 22 tw’urumogi, urukiko rutegeka ko. 130
## Page 136
VI. UMWANZURO Nk’uko twateruye tubivuga, iyi nyandiko igamije korohereza abacamanza, abanditsi, abashakashatsi, abashinjacyaha, aba Avoka n’ababuranyi muri rusange kumenya imirongo yatanzwe n’Urukiko. Nk’uko biteganywa n’itegeko, muzi ko Urukiko rw’Ubujurire ari rwo ruburanisha imanza ku rwego rwa nyuma, haseguriwe ububasha bwihariye bwahawe Urukiko rw’Ikirenga bwo kuba rwasubirishamo imanza ku mpamvu z’akarengane. Ni muri urwo rwego, imirongo iba yagaragaye muri iyi nyandiko iba igomba kumurikira Urukiko rw’Ubujurire ndetse n’inkiko zose rukuriye ku bijyanye n’ibyemezo zifata; kandi narwo rwitwararitse kubahiriza imirongo yatanzwe n’Urukiko rw’Ikirenga. Iyi nyandiko ntivuguruza cyangwa ngo igongane n’imanza zisanzwe zisohorwa mu Cyegeranyo cy’ibyemezo by’inkiko. Ariko, kuko mu Cyegeranyo hasohokamo imanza nke kandi kigasohoka rimwe mu gihembwe, twahisemo kujya tubamenyesha imirongo yafashwe mu manza zose zaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire buri kwezi, kugira ngo hatazabaho kwitwaza ko hari imirongo yatanzwe yaba itari izwi. By’umwihariko, twongeye kwibutsa Ababuranyi (Abavoka, Abashinjacyaha) baburanira mu Rukiko rw’Ubujurire ko mbere yo gukora umwanzuro ugenewe uru Rukiko, bakwiye kujya iteka bareba niba ikibazo kigibwaho impaka kitarigeze kibonerwa igisubizo mu manza zabanje, bifashishije izi nyandiko. Ni muri ubwo buryo, twese dufatanyije, tuzagenda dushimangira intego yo gutanga ubutabera bumwe ku bibazo bisa no kwirinda kubogama ku mpamvu iyo ari yo yose. Murakoze. 129
## Page 137
P.0. BOX 2197 KIGALI 1