UBUSHINJACYAHA v. NAHIMANA
The Court of Appeal found that the High Court relied on converging evidence: the accused’s investigative confession, the statements of the girls, and other material showing he deceived the girls with promises of work, paid and arranged their travel, instructed them to hide, and sought to move them across the border...
Source-derived case information.
- Parties
- Appellant/respondent: UBUSHINJACYAHA; Respondent/appellant: Nahimana Jean de Dieu
- Jurisdiction
- Rwanda
- Procedural Posture
- Criminal Appeal / Appeal From Judgment No. RP 00012/2024/hc/hccic
- Outcome
- Appeal dismissed in substance; conviction upheld; sentence varied downward
- Legal Topics
- Human Trafficking, Crossing Border Without Authorization, Evidentiary Value of Statements Made During Investigation, Appeal Against Sentence
- Source Language
- rw
Source-derived case record
Summary, issues, holding and outcome
More case intelligence is available
Unlock the full research layer for this judgment.
Parties
UBUSHINJACYAHA
Appellant/respondent
Nahimana Jean de Dieu
Respondent/appellant
Procedural Posture
Criminal Appeal / Appeal From Judgment No. RP 00012/2024/hc/hccic
Legal Issues
- 1 Whether the High Court convicted Nahimana Jean de Dieu without sufficient evidence.
- 2 Whether statements made in investigation and later retracted could be relied upon.
- 3 Whether the facts established the offence of trafficking in persons.
Ratio Decidendi
The Court of Appeal found that the High Court relied on converging evidence: the accused’s investigative confession, the statements of the girls, and other material showing he deceived the girls with promises of work, paid and arranged their travel, instructed them to hide, and sought to move them across the border without authorization. These facts satisfied the elements of trafficking in persons, so the conviction was upheld. However, the sentence was reduced from 20 years and 20,000,000 RWF to 15 years and 15,000,000 RWF.
Court Disposition
Appeal dismissed in substance; conviction upheld; sentence varied downward
Orders
- Ubujurire bwa Nahimana Jean de Dieu nta shingiro bufite.
- Imikirize y'urubanza no RP 00012/2024/HC/HCCIC ihindutse gusa ku bijyanye n'igihano.
Full Case Text
Judgment text and source record
9 paragraphs
UBUSHINJACYAHA v. NAHIMANA [Rwanda URUKIKO RW’UBUJURIRE – RPA 00025/2024/CA (Ndahayo, P.J.) 23 Ukuboza 2025] Amategeko agenga imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha – Ibimenyetso mu manza Nshinjabyaha – Mu manza nshinjabyaha, ibimenyetso byose bishobora gushingirwaho mu gihe bigaragaza ukuri kw’ibyabaye, ababuranyi bakaba barahawe uburyo bwo kuhaba ngo banyomozanye, kandi Urukiko nirwo rwemeza ko ibyo bimenyetso bishobora kwemerwa. Amategeko agenga imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha – Kwemera icyaha mu iperereza – Umucamanza uburanisha urubanza mu mizi ni we ureba agaciro imvugo y’uwiyemereye icyaha mu rwego rw’iperereza ifite, kabone n’iyo nyirayo yageze imbere y’Urukiko akayihindura. Amategeko agenga imanza z’inshanjabyaha – Icyaha cy’icuruzwa ry’abantu – Kugira ngo uregwa ahamwe n’icyaha cy’icuruzwa ry’abantu agomba kuba yarakoze kimwe mu bikorwa cyangwa byose bikurikira: guha cyangwa gushakira undi akazi, gutwara, kwimura, guhisha cyangwa kwakira undi muntu, akoresheje ibikangisho, imbaraga, ubundi buryo bwose bw’agahato, ishimuta, uburiganya, ubushukanyi, kubonerana umuntu kubera ububasha umufiteho, kubonerana umunyantege nke, gutanga cyangwa kwakira ubwishyu cyangwa inyungu kugira ngo umuntu ufite ububasha ku wundi yemere, agamije gushaka inyungu, ni ukuvuga agamije kumukoresha imirimo y’agahato, ubucakara, ubugwate mu kwishyura umwenda, nk’umuja cyangwa umugaragu, kumubanisha ku gahato nk’umugabo n’umugore, kumuhatira gutwara inda cyangwa kuyitwarira undi, kumukoresha mu gusabiriza, kubera umubyeyi umwana atabyaye, kumwakira mu muryango cyangwa kumwishingira ashaka kumugira umucakara, kumukoresha mu gusabiriza, guca ingingo z’umubiri cyangwa ibice by’umubiri w’undi n’ibindi bikorwa byose byo gushakira inyungu mu wundi muntu biteganywa n’amategeko. Incamake y’ikibazo: Uwitwa Nahimana yaketsweho gucuruza abantu, nyuma yuko abakobwa bane aribo Cyiza Jehovanis w’imyaka cumi n’itanu (15), Cyiza Liliane w’imyaka cumi n’itanu (15), Micheline Uwase w’imyaka cumi n’umunani (18) na Iradukunda Nadia w’imyaka makumyabiri (20) bafashwe n’inzego z’amutekano zikorera ku mupaka wa Gatuna bashaka kwambuka ngo bajye mu gihugu cya Uganda nta byangombwa bafite bibibemerera. Nahimana yakurikiranywe n’Ubushinjacyaha, noneho nyuma y’iperereza bumuregera Urukiko Rukuru, Urugereko ruburanisha ibyaha mpuzamahanga n’ibyaha byambukiranya imbibi, busobanura ko yari ajyanye abo bakobwa mu gihugu cya UGANDA abizeza ko agiye kubaha akazi, bakaba barafatiwe ku mupaka wa Gatuna agiye kubambutsa ariko afatwa hamaze kwambuka umwe gusa witwa UWASE Micheline abandi batarambuka. Nyuma yuko Nahimana aburanye ahakana icyaha avuga ko abo bakobwa batanaziranye, Urukiko rwaciye urubanza rwemeza ko uregwa ahamwa n’icyaha cy’icuruza ry’abantu n’icyaha cyo kwambutsa cyangwa kugerageza kwambuka umupaka cyangwa ahandi hantu hemewe atabiherewe uburenganzira na Ofisiye wa Imigarasiyo, rumuhanisha igihano k’igifungo kingana n’imyaka 20 n’ihazabu ya 20.000.000frw.
Uregwa yajuririye mu Rukiko rw’Ubujurire avuga ko asaba kugirwa umwere kuko nta bimenyetso byagaragajwe bituma hemezwa ko ibyaha yarezwe bimuhama. Ku rundi ruhande, Ubushinjacyaha buvuga ko impamvu z’ubujurire nta shingiro zifite kuko Urukiko rwashingiye ku bimenyetso bigaragaza ko uregwa yakoze ibyaha aregwa. Incamake y’icyemezo: 1. Mu manza nshinjabyaha, ibimenyetso byose bishobora gushingirwaho mu gihe bigaragaza ukuri kw’ibyabaye, ababuranyi bakaba barahawe uburyo bwo kuhaba ngo banyomozanye, kandi Urukiko nirwo rwemeza ko ibyo bimenyetso bishobora kwemerwa. 2. Umucamanza uburanisha urubanza mu mizi ni we ureba agaciro imvugo y’uwiyemereye icyaha mu rwego rw’iperereza ifite, kabone n’iyo nyirayo yageze imbere y’Urukiko akayihindura. 3. Kugira ngo uregwa ahamwe n’icyaha cy’icuruzwa ry’abantu agomba kuba yarakoze kimwe mu bikorwa cyangwa byose bikurikira: guha cyangwa gushakira undi akazi, gutwara, kwimura, guhisha cyangwa kwakira undi muntu, akoresheje ibikangisho, imbaraga, ubundi buryo bwose bw’agahato, ishimuta, uburiganya, ubushukanyi, kubonerana umuntu kubera ububasha umufiteho, kubonerana umunyantege nke, gutanga cyangwa kwakira ubwishyu cyangwa inyungu kugira ngo umuntu ufite ububasha ku wundi yemere, agamije gushaka inyungu, ni ukuvuga agamije kumukoresha imirimo y’agahato, ubucakara, ubugwate mu kwishyura umwenda, nk’umuja cyangwa umugaragu, kumubanisha ku gahato nk’umugabo n’umugore, kumuhatira gutwara inda cyangwa kuyitwarira undi, kumukoresha mu gusabiriza, kubera umubyeyi umwana atabyaye, kumwakira mu muryango cyangwa kumwishingira ashaka kumugira umucakara, kumukoresha mu gusabiriza, guca ingingo z’umubiri cyangwa ibice by’umubiri w’undi n’ibindi bikorwa byose byo gushakira inyungu mu wundi muntu biteganywa n’amategeko. Ubujurire nta shingiro bufite. Imikirize y’urubanza ihindutse gusa ku bijyanye n’igihano. Nta mategeko yashingiweho. Imanza zifashishijwe: RPA 0010/ 06/CS - RPA 0011/06/CS - RPA 0012/06/CS; Ubushinjacyaha vs Sgt Ntaganira na bagenzi be rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 18/07/2008; RPAA 00692/2021/CA; Ubushinjacyaha vs Ndayishimiye Jean Damascène rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/01/2023; RPAA 00323/2023/CA; Ubushinjacyaha vs Tuyambaze Donat rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/12/2024; RPA 00001/2021/CA; Ubushinjacyaha vs Hakizimana Jean Claude alias Ntawirema rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/02/2025; RPA RPA 00014/2021/CA; Ubushinjacyaha buburana vs MUSABYIMANA Joselyne rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 31/05/2022; RPA 00001/2023/CA; Ubushinjacyaha vs MUHINYUZA Justin alias Kid Gaju rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/03/2024; RPA 00044/2021/CA; Ubushinjacyaha vs UWIMFASHIJE Lidivine rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/04/2024;
RPA 00013/2023/CA; Ubushinjacyaha vs MUREKATETE Justine rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/05/2024. Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA [1] Ku wa 24/10/2024 saa kumi n’ebyiri z’umugoroba (18h00), abakobwa bane (4) aribo Cyiza Jehovanis w’imyaka cumi n’itanu (15), Cyiza Liliane w’imyaka cumi n’itanu (15), Micheline Uwase w’imyaka cumi n’umunani (18) na Iradukunda Nadia w’imyaka makumyabiri (20) bafashwe n’inzego z’amutekano zikorera ku mupaka wa Gatuna bashaka kwambuka ngo bajye mu gihugu cya Uganda nta byangombwa bafite bibibemerera. Uwacyetsweho kuba ariwe wari ubajyanye muri icyo gihugu mu rwego rwo kubacuruza ni Nahimana Jean de Dieu nawe wafatiwe aho ku mupaka wa Gatuna maze ashyikirizwa Ubugenzacyaha. [2] Iperereza rirangiye, ubushinjacyaha bwamukurikiranyeho ibyaha byavuzwe haruguru rumuregera Urukiko Rukuru, Urugereko ruburanisha ibyaha mpuzamahanga n’ibyaha byambukiranya imbibi, busobanura ko yari ajyanye abo bakobwa mu gihugu cya UGANDA abizeza ko agiye kubaha akazi, bakaba barafatiwe ku mupaka wa Gatuna agiye kubambutsa ariko afatwa hamaze kwambuka umwe gusa witwa UWASE Micheline abandi batarambuka. Nahimana we yavugaga ko atigeze ajyana abo bakobwa ndetse ko batanaziranye kuko bose bahuriye mu modoka nk’abagenzi. [3] Mu rubanza RP 00012/2024/HC/HCCIC rwaciwe ku wa 10/05/2024 hemejwe ko Nahimana Jean de Dieu ahamwa n’icyaha cy’icuruza ry’abantu n’icyaha cyo kwambutsa cyangwa kugerageza kwambuka umupaka cyangwa ahandi hantu hemewe atabiherewe uburenganzira na Ofisiye wa Imigarasiyo, rumuhanisha igihano k’igifungo kingana n’imyaka 20 n’ihazabu ya 20.000.000frw. [4] Mu gufata icyo cyemezo, Urukiko rwashingiye ku mvugo z’abo bakobwa bafatiwe ku mupaka wa Gatuna bari kumwe na Nahimana Jean de Dieu, aho basobanuye ko Nahimana Jean de Dieu ari we wasabye uwitwa Iradukunda Nadia kubwira abo bakobwa ko yababoneye akazi ko gukora mu kabari mu gihugu cya Uganda, abishyurira ticket kuva mu karere ka Bugesera kugeza bafatiwe ku mupaka, ndetse ko izo mvugo zabo zishimangirwa n’imvugo za Nahimana Jean de Dieu wiyemereye mu bugenzacyaha aho yasobanuye ko yabwiye mubyara we witwa Iradukunda Nadia ko yamuboneye akazi muri Uganda, hanyuma uwo mubyara we amusaba ko yazazana n’abandi bakobwa bakajyana, ndetse ko ku munsi wo kugenda Nahimana Jean de Dieu ariwe wishyuye ticket yabo bose bava mu karere ka Bugesera, kugera ku mupaka wa Gatuna. [5] Urukiko rwasobanuye ko Nahimana Jean de Dieu yasabye abo bakobwa barimo Cyiza Jehovanis na Cyiza Liliane batarageza imyaka y’ubukure kubajyana muri Uganda gukorayo akazi, atabwiye imiryango yabo akanabishyurira ticket yo kujyayo abafatiranye mu bukene kuko bose nta wari ufite akazi, akabasaba kujya gutegera imodoka I Gako ahantu batamuzi kugira ngo bitamenyakana ko abatwaye, mu gihe barimo bagenda akaba yarababwiye ko nibagera Uganda, abakobwa bafite ikimero kiza bazajya bakora n’imibonano mpuzabitsina.
[6] Rwasobanuye kandi ko Nahimana Jean de Dieu, yababwiraga ko igihe bari kuba bageze ku mupaka bagombaga kwiyoberanya bakambuka kuko batari bafite ibyangombwa, akaba yari yabijeje ko nibagera Uganda bazafatwa neza. Urukiko rero rwasanze ibyo bikorwa yakoze bigaragaza ko atari abatwaye mu bushake no mu nyungu zabo, ahubwo ari mu nyungu ze. [7] Nahimana Jean de Dieu yongeye kujuririra Urukiko rw’Ubujurire, urubanza ruhabwa RPA00025/2024/CA ruburanishwa ku wa 03/12/2025, Nahimana Jean de Dieu yunganiwe na Me Uwamabera Beatha, Ubushinjacyaha buhagarariwe na Ndagijimana Charles, umushinjacyaha ku rwego rw’igihugu. [8] Mu mwanzuro utanga ubujurire wa Nahimana Jean de Dieu n’umwunganizi we asaba kugirwa umwere kuko nta bimenyetso byagaragajwe bituma hemezwa ko ibyaha yarezwe bimuhama. [9] Uhagarariye ubushinjacyaha avuga ko impamvu z’ubujurire za Nahimana Jean de Dieu nta shingiro zifite kuko Urukiko rwashingiye ku bimenyetso bigaragaza ko yakoze ibyaha aregwa. [10] Urukiko rw’Ubujurire ruhereye kuri izi mpaka, rusanga ikibazo kigomba gusuzumwa ari ukumenya niba Urukiko Rukuru rwarahamije Nahimana Jean de Dieu ibyaha byavuzwe haruguru nta bimenyetso bishingiweho. II. ISESENGURA RY’IKIBAZO KIGIZE URUBANZA [11] Nahimana Jean de Dieu n’umwunganira bavuga ko Urukiko Rukuru rwamuhamije icyaha cyo gucuruza abantu kandi ataragikoze kuko mushiki we utuye mu gihugu cya Uganda ariwe wamusabye kuza muri icyo gihugu anamwoherereza ticket amumbwira ko yamuboneye akazi, ko rero yafashwe agiye muri icyo gihugu ariko akaba ari nta bakobwa yajyanye kuko abo bakobwa bavugwa ari abo bahuriye muri bus barajyana, kuba baramufatiye ku mupaka bavuga ko bari kumwe bikaba atari ukuri. [12] bakomeza bavuga ko ku bijyanye n’inyandikomvugo y’ibazwa rye mu bugenzacyaha yo ku wa 25/10/2022 yemera ko yabajijwe ariko akaba atemera ibiyikubiyemo, akaba asanga ngo ibyanditsemo ari ibyo bamuhimbiye, kuko atazi gusoma no kwandika n’ubwo yayishyizeho umukono we. [13] Bavuga ko mu rubanza rujuririrwa, hirengagijwe ko abo bakobwa atigeze abatwara ndetse ko nta ticket yabishyuriye kuko ku matike yagaragajwe hari handitseho ko uwishyuye ari uwitwa JADO kandi we akaba atariko yitwa. [14] Uhagarariye ubushinjacyaha asobanura ko Nahimana Jean de Dieu yemeye icyaha mu bugenzacyaha mu ibazwa rye ryo ku wa 25/10/2022 aho yasobanuye uburyo yari ajyanye abo bakobwa mu gihugu cya Uganda kubashakira akazi yari yarangiwe na mushiki we usanzwe atuye muri icyo gihugu, anasobanura uburyo ariwe wabishyuriye ticket, ndetse ko kugirango bitamenyekana akaba yarabasabye kujya gutegera aho batabazi, bakajya gutegera I Gako, kandi imvugo ze zikaba zihura n’izabo bakobwa bamushinja aho basobanura uko yababeshye ko agiye
kubashakira akazi, akabishyurira amatike kandi ko ku mupaka yanashakaga kubambutsa mu buryo bunyuranyije n’amategeko. [15] Uhagarariye ubushinjacyaha akomeza avuga ko hari n’imvugo z’umugore wa Nahimana Jean de Dieu wavuze ko umugabo we asanzwe ajya muri Uganda kandi ko hari amakuru yigeze kumva bavuga ko umugabo we ajya acuruza abakobwa, ndetse na ticket z’abo bakobwa zikaba zerekana ko ari we wazibishyuriye akaba yaranabyiyemere mu Bugenzacyaha. [16] Uhagarariye Ubushinjacyaha avuga rero ko asanga nta kosa Urukiko Rukuru rwakoze mu guhamya Nahimana Jean de Dieu ibyaha aregwa. UKO URUKIKO RUBIBONA [17] Impaka kuri iyi ngingo zishingiye ku ukumenya niba Urukiko Rukuru rwarahamije Nahimana Jean de Dieu ibyaha byavuzwe haruguru nta bimenyetso bishingiweho. [18] Mu gusesengura, hashingirwa ku murongo wemejwe mu rubanza RPAA 00692/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/01/2023, haburana Ubushinjacyaha na Ndayishimiye Jean Damascène, aho rwasobanuye ko mu manza nshinjabyaha, ibimenyetso byose bishobora gushingirwaho mu gihe bigaragaza ukuri kw’ibyabaye, ababuranyi bakaba barahawe uburyo bwo kuhaba ngo banyomozanye, kandi ko Urukiko arirwo rwemeza ko ibyo bimenyetso bishobora kwemerwa. Iri hame ryashingiweho mu zindi manza zaciwe n’uru Rukiko, harimo nk’urubanza RPAA 00323/2023/CA rwaciwe ku wa 20/12/2024 haburana Ubushinjacyaha na Tuyambaze Donat. [19] Hashingirwa kandi ku byemejwe ku bijyanye n’agaciro gahabwa imvugo z’uwiyemereye icyaha mu nzego z’iperereza yagera imbere y’urukiko akazihakana, byatanzweho umurongo mu rubanza RPA 0010/06/ Urubanza RPA 0010/ 06/CS - RPA 0011/06/CS - RPA 0012/06/CS, rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 18/07/2008, haburana Ubushinjacyaha na Sgt Ntaganira na bagenzi be (igika cya 46), aho Urukiko rwemeje ko Umucamanza uburanisha urubanza mu mizi ari we ureba agaciro imvugo y’uwiyemereye icyaha mu rwego rw’iperereza ifite, kabone n’iyo nyirayo yageze imbere y’Urukiko akayihindura. Uyu murongo ukaba waragiye ukurikizwa mu manza zitandukanye zaciwe n’uru Rukiko nk’urubanza RPAA 00198/2024/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/04/2025 haburana Ubushinjacyaha na Gatesi Hasina. [20] Hashingirwa na none ku byemejwe byerekeye ibishingirwaho kugirango hemezwe ko uregwa yakoze icyaha cyo gucuruza abantu, byatanzweho umurongo n’uru Rukiko mu manza zitandukanye, nk’urubanza RPA 00001/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/02/2025 Ubushinjacyaha buburana na Hakizimana Jean Claude alias Ntawirema (igika cya 16) ndetse n’izindi zitandukanye1, aho Urukiko rwemeje ko kugira ngo uregwa ahamwe n’icyaha 1 RPA RPA 00014/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 31/05/2022, Ubushinjacyaha buburana na MUSABYIMANA Joselyne (igika cya 38). Urubanza Nº RPA 00001/2023/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/03/2024 Ubushinjacyaha buburana na MUHINYUZA Justin alias Kid Gaju (igika cya 21). Urubanza Nº RPA 00044/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/04/2024 Ubushinjacyaha buburana na
cy’icuruzwa ry’abantu agomba kuba yarakoze kimwe mu bikorwa cyangwa byose bikurikira: guha cyangwa gushakira undi akazi, gutwara, kwimura, guhisha cyangwa kwakira undi muntu, akoresheje ibikangisho, imbaraga, ubundi buryo bwose bw’agahato, ishimuta, uburiganya, ubushukanyi, kubonerana umuntu kubera ububasha umufiteho, kubonerana umunyantege nke, gutanga cyangwa kwakira ubwishyu cyangwa inyungu kugira ngo umuntu ufite ububasha ku wundi yemere, agamije gushaka inyungu, ni ukuvuga agamije kumukoresha imirimo y’agahato, ubucakara, ubugwate mu kwishyura umwenda, nk’umuja cyangwa umugaragu, kumubanisha ku gahato nk’umugabo n’umugore, kumuhatira gutwara inda cyangwa kuyitwarira undi, kumukoresha mu gusabiriza, kubera umubyeyi umwana atabyaye, kumwakira mu muryango cyangwa kumwishingira ashaka kumugira umucakara, kumukoresha mu gusabiriza, guca ingingo z’umubiri cyangwa ibice by’umubiri w’undi n’ibindi bikorwa byose byo gushakira inyungu mu wundi muntu biteganywa n’amategeko. [21] Imikirize y’urubanza rwajuririwe muri uru Rukiko, mu bika bya 14 – 21, igaragaza ko ibimenyetso Urukiko Rukuru rwashingiyeho ruhamya ibyaha Nahimana Jean Claude ari imvugo ze yiyemereye mu ubugenzacyaha mu ibazwa rye ryo ku wa 25/10/2023, aho yasobanuye ko ubwo yabwiraga mubyara we Iradukunda Nadia ko yabonye akazi muri Uganda, uyu mukobwa yahise avuga ko bazajyana ndetse ko ari kumwe n’abandi bagenzi be batatu (3), ko ku munsi wo kugenda akaba yarasanze abo bakobwa batatu bari kumwe na Iradukunda Nadia yishyura itike yabo bose y’amafaranga ibihumbi bitanu (5.000 Frw) hakoreshejwe telefone ya Nahimana Jean de Dieu, bagera I Nyanza ya Kicukiro nabwo bagashyira amafaranga igihumbi na magana atanu (1.500 Frw) kuri “Tap and Go” ya Iradukunda Nadia bishyura tike, ariko bagera Nyabugogo Nahimana Jean de Dieu, akaba ari we ukatisha tike zabo bose kugera i Gatuna. [22] Izo mvugo ze kandi zikaba zishimangirwa n’imvugo z’abo bakobwa bafatiwe i Gatuna bari kumwe na Nahimana Jean Dieu mu nyandikomvugo y’ibazwa rya Cyiza Liliane na Iradukunda Nadia mu Bugenzacyaha ku wa 25/10/2023, aho imvugo zabo zigaruka ku kuba Nahimana Jean Dieu ari we wasabye Iradukunda Nadia kubabwira ko yababoneye akazi mu Kabari muri Uganda, abishyurira tike kuva mu Karere ka Bugesera kugeza bafashwe ku mupaka wa Gatuna. [23] Urukiko Rukuru kandi rwasanze Nahimana Jean de Dieu yarasabye aba bakobwa barimo Cyiza Jehovanis na Cyiza Liliane batarageza imyaka y’ubukure kubajyana muri Uganda gukorayo akazi, atabwiye imiryango yabo akanabishyurira tike yo kujyayo abafatiranye mu bukene kuko bose nta wari ufite akazi, akabasaba kujya gutegera imodoka i Gako batamuzi kugira ngo bitamenyakana ko abatwaye, bakabyemera, ndetse mu gihe barimo bagenda akaba yarababwiye ko nibagera Uganda bazajya bakora n’imibonano mpuzabitsina. [24] Rwasanze Nahimana Jean de Dieu yaranabwiraga abo bakobwa ko igihe bari kuba bageze ku mupaka bagombaga kwiyoberanya bakambuka kuko batari bafite ibyangombwa, kandi ko yari yabijeje ko nibagera Uganda bazafatwa neza, bakazajya barya inyama, bakambara imyenda myiza, bagahabwa telefone zigezweho. Rwasanze nanone bose bageze ku mupaka Nahimana Jean de Dieu yabasabye gucika kuko batari bafite ibyangombwa kugira ngo badatahura ko bari kumwe. UWIMFASHIJE Lidivine (igika cya 18). Urubanza Nº RPA 00013/2023/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/05/2024 Ubushinjacyaha buburana na MUREKATETE Justine (igika cya 18).
[25] Urukiko Rukuru rero rwasanze ibyo byose bigaragaza ko Nahimana Jean de Dieu atari abatwaye abo bakobwa ku bushake no mu nyungu zabo, ahubwo ari mu nyungu ze harebwe uburyo yakozemo ibikorwa byo kubashakisha no kubatwara agamije ku bambutsa mu buryo butemewe muri Uganda kandi akoresheje kubafatirana n’ubuto n’ubukene, akoresha amafaranga ye. [26] Dosiye y’urubanza igaragaza ko mu bugenzacyaha mu ibazwa rya Nahimana Jean de Dieu ku wa 25/10/2023 yasobanuye ukuntu yatwaye bariya bakobwa kugeza bageze ku mupaka kandi ko bagiye gutegera aho abantu batabazi, akiyemerera ko ariwe wabishyuriye itike y’urugendo kuva mu karere ka Bugesera kugeza bageze ku mupaka, n’ubwo yageze imbere y’Urukiko akabihakana akaba avuga ko izo mvugo ze bazihimbye kuko atazi gusoma no kwandika. [27] Dosiye igaragaza ko abitwa Cyiza Liliane na Iradukunda Nadia mu Bugenzacyaha ku wa 25/10/2023 basobanuye ko Nahimana Jean Dieu ari we wasabye Iradukunda Nadia kubabwira ko yababoneye akazi mu kabari muri Uganda, Nahimana Jean de Dieu abishyurira tike kuva mu Karere ka Bugesera kugeza bafatiwe ku mupaka wa Gatuna bagiye kwambuka nta byangombwa bafite. [28] Dosiye igaragaza imvugo za bamwe mu babyeyi b’abo bakobwa aribo Ndamiye Celestin, akaba umubyeyi wa Cyiza Liliane aho yabajijwe mu bugenzacyaha ku wa 31/10/2023 agasobanura ko atazi uko umwana we yari agiye mu gihugu cya Uganda, ko yamutumye kwa se wabo utuye I Mayange ku wa 24/10/2023 aragenda ntiyagaruka yongera kumva bamumbwira ko umwana we afatiwe ku mupaka wa Gatuna agiye mu gihugu cya Uganda. Ndererimana Jean de Dieu akaba umubyeyi wa Iradukunda Nadia, aho yabajijwe mu ubugenzacyaha ku wa 31/10/2023, yasobanuye ko ibyo kuba umwana we yarafatiwe ku mupaka agiye mu gihugu cya Uganda ntacyo abiziho, ko kandi Nahimana Jean de Dieu ari mwishywa we akaba yari amaze iminsi agendana na Iradukunda Nadia ndetse na Uwase Micheline. [29] Ubwo Nahimana Jean de Dieu yabazwaga mu bugenzayaha ku wa 25/10/2023 yemeye ko yari ajyanye abo bakobwa mu gihugu cya Uganda, akabatwara ababwiye ko agiye kubabonera akazi keza, akabishyurira itike y’urugendo kuva mu karere ka Bugesera kugeza ku mupaka wa gatuna aho bafatiwe, ndetse mu kuva mu karere ka Bugesera akaba yarabasabye ko bajya gutegera aho batabazi kugira ngo batavumbura umugambi wabo, ibyo abo bakobwa bakaba barabikoze bakajya gutegera I Gako. [30] Izi mvugo za Nahimana Jean de Dieu zishimangirwa n’imvugo z’abo bakobwa Iradukunda Nadia na Cyiza Liliane basobanuye ko Nahimana Jean de Dieu yabatwaye abizeza akazi keza ndetse n’imibereho myiza, akabishyurira itike y’urugendo, ibyo bikaba bigaragaza ko ibyo Nahimana Jean de Dieu yemereye mu bugenzacyaha bidakwiye guteshwa agaciro n’ubwo abazwa ku nshuro ya kabiri mu bugenzacyaha yahakanye icyaha, yagera n’imbere y’Urukiko akagihakana, kuko imvugo ze zunganiwe n’ibindi bimenyetso, akaba atabasha kugaragaza ikimenyetso kivuguruza izo mvugo ze uretse kuvuga gusa ko bazimuhimbiye. [31] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga kuba Nahimana Jean de Dieu yarashakishije abo bana b’abakobwa akabatwara akababeshya ko yababoneye akazi ko gukora mu kabari, akanababeshya ko bazajya bahembwa amafaranga menshi ndetse ko bazajya babaho neza bakarya neza, nta kimenyetso yatanze kigaragaza ko bagombaga guhembwa ayo mafaranga, ahubwo akaba ari
uburiganya yakoreshaga kugira ngo bamwemerere kujyayo, kandi akaba yari abajyanye rwihishwa kuko yabasabye no kujya gutegera aho batabazi, atabiherewe uburenganzira n’ababyeyi babo cyangwa ubuyobozi, cyane cyane ko CYIZA Jeovanis na CYIZA Liliane bari bakiri abana b’imyaka 15 , akaba yari abajyanye nta byangombwa byo kubambutsa umupaka w’u Rwanda na Uganda bari bafite, bigaragara ko Nahimana Jean De Dieu yari agamije kubacuruza mu nyungu ze bwite zitemewe n’amategeko. [32] Nk’uko rero bimaze gusobanurwa Urukiko rw’Ubujurire rurasanga nta kosa ryakozwe n’Urukiko Rukuru mu guhamya Nahimana Jean de Dieu ibyaha aregwa bityo ubujurire bwe bukaba nta shingiro bufite. [33] Hashingiwe ku byasobanuwe, Urukiko rurasanga n’ubwo ubujurire bwa Nahimana Jean de Dieu nta shingiro bufite nta cyatuma hadasuzumwa ibirebana n’igihano yahanishijwe mu rwego rwo kugihuza n’uburemere bw’icyaha. [34] Ibyo kuba urukiko rwasuzuma ibirebana n’igihano uregwa yahawe n’ubwo ubujurire bwe nta shingiro bufite byashingirwa ku murongo watanzwe mu rubanza RPAA 00039/2021/CA rwaciwe 02/07/2021 haburana Ubushinjacyaha na Shakabatenda Jean de Dieu Urukiko rwemeje ko nta cyabuza urukiko kugabanyiriza igihano uregwa, hagamijwe gutanga igihano gihwanye n’uburemere bw’icyaha kabone n’ubwo impamvu z’ubujurire zaba zitahawe ishingiro. Uyu murongo ukaba wakurikijwe no mu manza zaciwe vuba, nk’urubanza RPAA 00398/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/03/2025 haburana Ubushinjacyaha na Niyomugabo Mose. [35] Imikirize y’urubanza rwajuririwe igaragaza ko Urukiko Rukuru rwamuhanishije igifungo cy’imyaka makumyabiri n’ihazabu y’amafaranga miriyoni makumyabiri(20.000.000frw) bikaba byumvikana ko usibye kuba icyo gihano kiri mu rugero Itegeko riteganya (20-25) n’ihazabu ya miriyoni makumyabiri(20.000.000frw) na miliyoni makumyabiri n’eshanu(25.000.000. frw), rukaba rwaramugabanyirije ibihano ruvuga ko ari ubwa mbere yari akoze icyaha, ariko nanone hashingiwe ku kuba nta ngaruka zikomeye icyo cyaha cyateje kuko umugambi wo gucuruza abo bana utabashije kugerwaho, byashingirwaho akongera kugabanyirizwa igihano. [36] Mu kugabanya icyo gihano, hashingirwa ku zindi manza zaciwe ku bantu barezwe icyaha nk’icyo Nahimana Jean de Dieu akurikiranweho, harimo urubanza RPA 00001/2021/CA rwaciwe ku wa 27/02/2025 haburana Ubushinjacyaha na Hakizimana Jean Claude alias Ntawirema, nawe wafashwe ajyanye abana babili mu gihugu cya Uganda, ariko abana bakaza gufatwa batarambutswa umupaka, Urukiko Rukuru rukaba rwaramugabanyirije rushingiye ku kuba icyaha yakoze nta ngaruka zikomeye cyateje kuko abana yaragiye kujyana mu gihugu cya Uganda batagiyeyo. [37] Nk’uko rero bimaze gusobanurwa, rurasanga Nahimana Jean de Dieu agomba guhanishwa igifungo cy’imyaka cumi n‘itanu (15) n’ihazabu ya miriyoni cumi n’eshanu (15.000.000frw), bivuze ko urubanza rwajuririwe ruhindutse gusa ku birebana n’igihano yari yahanishijwe.
III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [38] Rwemeje ko ubujurire bwa Nahimana Jean de Dieu nta shingiro bufite. [39] Rwemeje ko imikirize y’ urubanza no RP 00012/2024/HC/HCCIC rwaciwe n’Urukiko Rukuru, Urugereko rwihariye ruburanisha ibyaha byo mu rwego mpuzamahanga n’ibyaha byambuka imbibi kuwa 10/05/2024 ihindutse gusa ku bijyanye n’igihano Nahimana Jean de Dieu Uwizeyimana Jean Claude yari yahanishijwe; [40] Ruhanishije Nahimana Jean de Dieu igifungo cy’imyaka cumi n’itanu (15) n’ihazabu ya miriyoni cumi n’eshanu(15.000.000frw) mu mwanya w’igifungo cy’imyaka makumyabiri (20) n’ihazabu ya miriyoni makumyabiri (20.000.000 frw) yari yahanishijwe; [41] Rutegetse ko amagarama y’urubanza aherera ku Isanduku ya Leta